ହନ୍ତାସ୍ମି ତ୍ଵାଂ ସହାମାତ୍ଯଂ ସପୁତ୍ରଜ୍ଞାତିବାନ୍ଧଵମ୍। ନିରୁଦ୍ଵିଗ୍ନାସ୍ତ୍ରଯୋ ଲୋକା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ହତେ ତ୍ଵଯି
ମୁଁ ତୁମେ, ତୁମର ମନ୍ତ୍ରୀ, ପୁଅ, ଆତ୍ମୀୟ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ମାରିଦେବି। ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଲେ, ତିନି ଲୋକ ଭୟମୁକ୍ତ ହେଇଯିବ।
ଦେଵଦାନଵଯକ୍ଷାଣାଂ ଗନ୍ଧର୍ଵୋରଗରକ୍ଷସାମ୍। ଶତ୍ରୁମଦ୍ଯୋଦ୍ଧରିଷ୍ଯାମି ତ୍ଵାମୃଷୀଣାଂ ଚ କଣ୍ଟକମ୍
ଦେବତା, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସର୍ପ, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ମୁଁ ତୁମେ, ଶତ୍ରୁକୁ, ହଟାଇଦେବି; ଏହା ସହ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ।
ଵିଭୀଷଣସ୍ଯ ଚୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ହତେ ତ୍ଵଯି। ନ ଚେତ୍ ସତ୍କୃତ୍ଯ ଵୈଦେହୀଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ପ୍ରଦାସ୍ଯସି
ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଲେ, ରାଜ୍ୟ ଵିଭୀଷଣଙ୍କ ହସ୍ତକୁ ଯିବ; ଯଦି ତୁମେ ଭକ୍ତିସହିତ ଭୂମିକୁ ଶିର ନମାଇ ସୀତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦେଉନାହାଁ।
ଇତ୍ଯେଵଂ ପରୁଷଂ ଵାକ୍ଯଂ ବ୍ରୁଵାଣେ ହରିପୁଙ୍ଗଵେ। ଅମର୍ଷଵଶମାପନ୍ନୋ ନିଶାଚରଗଣେଶ୍ଵରଃ
ଏଭଳି କଠୋର କଥା କହିବା ବେଳେ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଙ୍ଗଦ, ରାତିର ଚରମାନେର ନାୟକଙ୍କୁ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଦେଲେ।
ତତଃ ସ ରୋଷମାପନ୍ନଃ ଶଶାସ ସଚିଵାଂସ୍ତଦା। ଗୃହ୍ଯତାମିତି ଦୁର୍ମେଧା ଵଧ୍ଯତାମିତି ଚାସକୃତ୍
ତାପରେ ସେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ଆଦେଶ ଦେଲେ: 'ଧର! ମାରିଦେ!'—ଏଭଳି ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ଧାରଣ କଲେ।
ରାଵଣସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୀପ୍ତାଗ୍ନିମିଵ ତେଜସା। ଜଗୃହୁସ୍ତଂ ତତୋ ଘୋରାଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ରଜନୀଚରାଃ
ରାବଣଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ଚାରିଜଣ ଭୟଙ୍କର ରାତିର ଚର, ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜସ୍ୱୀ, ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଧରିନେଲେ।
ଗ୍ରାହଯାମାସ ତାରେଯଃ ସ୍ଵଯମାତ୍ମାନମାତ୍ମଵାନ୍। ବଲଂ ଦର୍ଶଯିତୁଂ ଵୀରୋ ଯାତୁଧାନଗଣେ ତଦା
ତାରାଙ୍କ ପୁଅ ନିଜେ ନିଜକୁ ଧରାଇଲେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇବାକୁ ଚାହିଲେ ଏବଂ ଯାତୁଧାନମାନେଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଇଲେ।
ସ ତାନ୍ ବାହୁଦ୍ଵଯାସକ୍ତାନାଦାଯ ପତଗାନିଵ। ପ୍ରାସାଦଂ ଶୈଲସଂକାଶମୁତ୍ପପାତାଙ୍ଗଦସ୍ତଦା
ତାପରେ ଅଙ୍ଗଦ, ଦୁଇଟି ବାହୁକୁ ଧରିଥିବା ସେମାନେକୁ ପକେଇ, ପକ୍ଷୀମାନେ ପରି, ପାହାଡ଼ ସଦୃଶ ଏକ ରାଜପ୍ରାସାଦ ଉପରେ ଝାପିଗଲେ।
ତସ୍ଯୋତ୍ପତନଵେଗେନ ନିର୍ଧୂତାସ୍ତତ୍ର ରାକ୍ଷସାଃ। ଭୂମୌ ନିପତିତାଃ ସର୍ଵେ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ
ତାଙ୍କର ଉଡ଼ାଣର ତୀବ୍ରତାରେ ସେଇ ରାକ୍ଷସମାନେ ହଲିଗଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ରାକ୍ଷସନାୟକ ଦେଖିଥିବାବେଳେ।
ତତଃ ପ୍ରାସାଦଶିଖରଂ ଶୈଲଶୃଙ୍ଗମିଵୋନ୍ନତମ୍। ଚକ୍ରାମ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵାଲିପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ତାପରେ ବାଲିଙ୍କ ପ୍ରତାପୀ ପୁଅ ରାକ୍ଷସନାୟକଙ୍କ ରାଜପ୍ରାସାଦର ଶିଖରକୁ, ପାହାଡ଼ର ଚୂଡ଼ା ପରି ଉଚ୍ଚ, ଆରୋହଣ କଲେ।
ପଫାଲ ଚ ତଦାକ୍ରାନ୍ତଂ ଦଶଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ। ପୁରା ହିମଵତଃ ଶୃଙ୍ଗଂ ଵଜ୍ରେଣେଵ ଵିଦାରିତମ୍
ଅଙ୍ଗଦ ସେଇ ଶିଖରକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଯେପରି ରାବଣ ଦେଖୁଥିଲେ, ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ର ଚୂଡ଼ା ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗାଯିବା ପରି।
ଭଙ୍କ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାସାଦଶିଖରଂ ନାମ ଵିଶ୍ରାଵ୍ଯ ଚାତ୍ମନଃ। ଵିନଦ୍ଯ ସୁମହାନାଦମୁତ୍ପପାତ ଵିହାଯସା
ପ୍ରାସାଦର ଶିଖରକୁ ଭାଙ୍ଗି, ନିଜ ନାମ ଘୋଷଣା କରି, ବଡ଼ ଗର୍ଜନା କରି, ଅଙ୍ଗଦ ଆକାଶକୁ ଝାପିଗଲେ।
ଵ୍ଯଥଯନ୍ ରାକ୍ଷସାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ହର୍ଷଯଂଶ୍ଚାପି ଵାନରାନ୍। ସ ଵାନରାଣାଂ ମଧ୍ଯେ ତୁ ରାମପାର୍ଶ୍ଵମୁପାଗତଃ
ସେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ଭୟଭିତ କଲେ ଏବଂ ବାନରମାନେଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରି, ବାନରମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ।
ରାଵଣସ୍ତୁ ପରଂ ଚକ୍ରେ କ୍ରୋଧଂ ପ୍ରାସାଦଧର୍ଷଣାତ୍। ଵିନାଶଂ ଚାତ୍ମନଃ ପଶ୍ଯନ୍ ନିଃଶ୍ଵାସପରମୋଽଭଵତ୍
ରାବଣ ତାଙ୍କର ପ୍ରାସାଦ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ଦେଖି ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ନିଜ ନାଶ ଦେଖି, ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ନେଲେ।
ରାମସ୍ତୁ ବହୁଭିର୍ହୃଷ୍ଟୈର୍ଵିନଦଦ୍ଭିଃ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମୈଃ। ଵୃତୋ ରିପୁଵଧାକାଙ୍କ୍ଷୀ ଯୁଦ୍ଧାଯୈଵାଭ୍ଯଵର୍ତତ
ରାମ, ଅନେକ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଗର୍ଜନା କରୁଥିବା ବାନରମାନେ ସହିତ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ବିନାଶ ଆଶାରେ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ସୁଷେଣସ୍ତୁ ମହାଵୀର୍ଯୋ ଗିରିକୂଟୋପମୋ ହରିଃ। ବହୁଭିଃ ସଂଵୃତସ୍ତତ୍ର ଵାନରୈଃ କାମରୂପିଭିଃ
ମହାବଳୀ ସୁଷେଣ, ପାହାଡ଼ର ଚୂଡ଼ା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ବାନର, ବହୁତ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ବାନରମାନେ ସହିତ ସେଠାରେ ଥିଲେ।
ସ ତୁ ଦ୍ଵାରାଣି ସଂଯମ୍ଯ ସୁଗ୍ରୀଵଵଚନାତ୍ କପିଃ। ପର୍ଯକ୍ରାମତ ଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ନକ୍ଷତ୍ରାଣୀଵ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ
ସେ ଅଦମ୍ୟ ବାନର, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ଦ୍ୱାରଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲଭାବେ ରୁଦ୍ଧ କରି, ତାପରେ ତାଳମେଳରେ ଚାଲିଥିଲେ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମା ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲେ।
ତେଷାମକ୍ଷୌହିଣିଶତଂ ସମଵେକ୍ଷ୍ଯ ଵନୌକସାମ୍। ଲଙ୍କାମୁପନିଵିଷ୍ଟାନାଂ ସାଗରଂ ଚାଭିଵର୍ତତାମ୍
ସେଠାରେ ଲଙ୍କାକୁ ଘେରି ରହିଥିବା ଏକ ଶତ ଦଳ ବନବାସୀମାନେ ଏବଂ ସମୁଦ୍ର ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ।
ରାକ୍ଷସା ଵିସ୍ମଯଂ ଜଗ୍ମୁସ୍ତ୍ରାସଂ ଜଗ୍ମୁସ୍ତଥାପରେ। ଅପରେ ସମରେ ହର୍ଷାଦ୍ଧର୍ଷମେଵୋପପେଦିରେ
କିଛି ରାକ୍ଷସ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, କିଛି ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ଆଉ କିଛି ଯୁଦ୍ଧର ଉତ୍ସାହରେ ଅଧିକ ସାହସୀ ହେଲେ।
କୃତ୍ସ୍ନଂ ହି କପିଭିର୍ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ପ୍ରାକାରପରିଖାନ୍ତରମ୍। ଦଦୃଶୂ ରାକ୍ଷସା ଦୀନାଃ ପ୍ରାକାରଂ ଵାନରୀକୃତମ୍। ହାହାକାରମକୁର୍ଵନ୍ତ ରାକ୍ଷସା ଭଯମାଗତାଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାକାର ଓ ଖାଲିଆଁ ମଧ୍ୟରେ ବାନରମାନେ ଭରି ଯାଇଥିବା ଦେଖି ରାକ୍ଷସମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ପ୍ରାକାର ଉପରେ ବାନରମାନେ ଦଖଳ କରିଥିବା ଦେଖି ଭୟରେ ହାହାକାର କରି ଉଠିଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ ମହାଭୀଷଣକେ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ କୋଲାହଲେ ରାକ୍ଷସରାଜଯୋଧାଃ। ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ରକ୍ଷାଂସି ମହାଯୁଧାନି ଯୁଗାନ୍ତଵାତା ଇଵ ସଂଵିଚେରୁଃ
ସେଇ ଭୟଙ୍କର କୋଳାହଳ ମଧ୍ୟରେ, ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ସେନାନୀମାନେ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରଧାରଣ କରି, ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତର ବାତାସ ଚଳେ, ସେପରି ଚାଲିଲେ।
thumb|ଦ୍ଵିଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ତତସ୍ତେ ରାକ୍ଷସାସ୍ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ରାଵଣମନ୍ଦିରମ୍। ନ୍ଯଵେଦଯନ୍ ପୁରୀଂ ରୁଦ୍ଧାଂ ରାମେଣ ସହ ଵାନରୈଃ
ତାପରେ ସେଇ ରାକ୍ଷସମାନେ ରାବଣଙ୍କ ମହଳକୁ ଯାଇ, ରାମ ଓ ବାନରମାନେ ସହ ନଗରକୁ ଘେରି ରଖିଛନ୍ତି ବୋଲି ସୂଚନା ଦେଲେ।
ରୁଦ୍ଧାଂ ତୁ ନଗରୀଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜାତକ୍ରୋଧୋ ନିଶାଚରଃ। ଵିଧାନଂ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରାସାଦଂ ଚାପ୍ଯରୋହତ
ନଗର ଘେରି ଯାଇଛି ବୋଲି ଶୁଣି, ସେ ନିଶାଚର କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ଦୁଇଗୁଣା ସତର୍କତା ନେଲେ ଏବଂ ପ୍ରାସାଦ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ସ ଦଦର୍ଶ ଵୃତାଂ ଲଙ୍କାଂ ସଶୈଲଵନକାନନାମ୍। ଅସଂଖ୍ଯେଯୈର୍ହରିଗଣୈଃ ସର୍ଵତୋ ଯୁଦ୍ଧକାଙ୍କ୍ଷିଭିଃ
ସେ ଲଙ୍କାକୁ ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉଦ୍ୟାନରେ ଘେରାଯାଇଥିବା ଦେଖିଲେ; ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଅସଂଖ୍ୟ ବାନର ସେନା ଯୁଦ୍ଧ ଆଶାରେ ଘେରି ରହିଛି।
ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାନରୈଃ ସର୍ଵୈର୍ଵସୁଧାଂ କପିଲୀକୃତାମ୍। କଥଂ କ୍ଷପଯିତଵ୍ଯାଃ ସ୍ଯୁରିତି ଚିନ୍ତାପରୋଽଭଵତ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଜାଗାରେ ବାନରମାନେ ଭରି ଯାଇଥିବା ଦେଖି, କିପରି ଏମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବେ ବୋଲି ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲେ।
ସ ଚିନ୍ତଯିତ୍ଵା ସୁଚିରଂ ଧୈର୍ଯମାଲମ୍ବ୍ଯ ରାଵଣଃ। ରାଘଵଂ ହରିଯୂଥାଂଶ୍ଚ ଦଦର୍ଶାଯତଲୋଚନଃ
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚିନ୍ତା କରି, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରି, ରାବଣ ତାଙ୍କ ଡାହାଣ ଚକ୍ଷୁରେ ରାମ ଓ ବାନର ନାୟକମାନେକୁ ଦେଖିଲେ।
ରାଘଵଃ ସହ ସୈନ୍ଯେନ ମୁଦିତୋ ନାମ ପୁପ୍ଲୁଵେ। ଲଙ୍କାଂ ଦଦର୍ଶ ଗୁପ୍ତାଂ ଵୈ ସର୍ଵତୋ ରାକ୍ଷସୈର୍ଵୃତାମ୍
ରାମ ତାଙ୍କ ସେନା ସହ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ ଏବଂ ଲଙ୍କାକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭଲଭାବେ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦାଶରଥିର୍ଲଙ୍କାଂ ଚିତ୍ରଧ୍ଵଜପତାକିନୀମ୍। ଜଗାମ ସହସା ସୀତାଂ ଦୂଯମାନେନ ଚେତସା
ଦଶରଥପୁତ୍ର ଲଙ୍କାକୁ ବିଭିନ୍ନ ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜରେ ସୁଶୋଭିତ ଦେଖି, ହଠାତ୍ ସୀତା ପାଇଁ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ।
ଅତ୍ର ସା ମୃଗଶାଵାକ୍ଷୀ ମତ୍କୃତେ ଜନକାତ୍ମଜା। ପୀଡ୍ଯତେ ଶୋକସଂତପ୍ତା କୃଶା ସ୍ଥଣ୍ଡିଲଶାଯିନୀ
ଏଠାରେ, ସେ ମୃଗଶାବାକ୍ଷୀ ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ମୋ ପାଇଁ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ, ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ, ମାଟି ଉପରେ ଶୁଇଛନ୍ତି।
ନିପୀଡ୍ଯମାନାଂ ଧର୍ମାତ୍ମା ଵୈଦେହୀମନୁଚିନ୍ତଯନ୍। କ୍ଷିପ୍ରମାଜ୍ଞାପଯଦ୍ ରାମୋ ଵାନରାନ୍ ଦ୍ଵିଷତାଂ ଵଧେ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ, ସେଇ ବିପଦ୍ଗ୍ରସ୍ତ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି, ବାନରମାନେକୁ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ଆଦେଶ ଦେଲେ।