ଶୈଲଶୃଙ୍ଗାଣି ଶତଶଃ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧାଂଶ୍ଚ ମହୀରୁହାନ୍। ଜଗୃହୁଃ କୁଞ୍ଜରପ୍ରଖ୍ଯା ଵାନରାଃ ପରଵାରଣାଃ
ହାତୀ ପରି ପ୍ରବଳ ବାନରମାନେ ଶତଶଃ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛ ଉଠାଇ ନେଲେ।
ତୌ ତ୍ଵଦୀର୍ଘେଣ କାଲେନ ଭ୍ରାତରୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ। ରାଵଣସ୍ଯ ପୁରୀଂ ଲଙ୍କାମାସେଦତୁରରିଂଦମୌ
ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ୱ କରୁଥିବା ଦୁଇ ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ରାବଣଙ୍କ ଲଂକା ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ପତାକାମାଲିନୀଂ ରମ୍ଯାମୁଦ୍ଯାନଵନଶୋଭିତାମ୍। ଚିତ୍ରଵପ୍ରାଂ ସୁଦୁଷ୍ପ୍ରାପାମୁଚ୍ଚୈଃ ପ୍ରାକାରତୋରଣାମ୍
ଉଚ୍ଚ ପତାକା, ସୁନ୍ଦର ଉଦ୍ୟାନ ଓ ବନ ରୂପେ ଶୋଭିତ, ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ପ୍ରାଚୀର ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ, ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାଚୀର ଓ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏହି ସହର।
ତାଂ ସୁରୈରପି ଦୁର୍ଧର୍ଷାଂ ରାମଵାକ୍ଯପ୍ରଚୋଦିତାଃ। ଯଥାନିଦେଶଂ ସମ୍ପୀଡ୍ଯ ନ୍ଯଵିଶନ୍ତ ଵନୌକସଃ
ଏହି ସହର, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ, ରାମଙ୍କ ଆଦେଶରେ ବନବାସୀମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ ଚାପି ଧରି ଅଭିଘାତ କଲେ।
ଲଙ୍କାଯାସ୍ତୂତ୍ତରଦ୍ଵାରଂ ଶୈଲଶୃଙ୍ଗମିଵୋନ୍ନତମ୍। ରାମଃ ସହାନୁଜୋ ଧନ୍ଵୀ ଜୁଗୋପ ଚ ରୁରୋଧ ଚ
ପାହାଡ଼ ଶିଖର ପରି ଉଚ୍ଚ ଲଂକାର ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରକୁ ରାମ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଧନୁଷ ହାତରେ ରଖି ରକ୍ଷା କଲେ ଏବଂ ଅଟକାଇଲେ।
ଲଙ୍କାମୁପନିଵିଷ୍ଟସ୍ତୁ ରାମୋ ଦଶରଥାତ୍ମଜଃ। ଲକ୍ଷ୍ମଣାନୁଚରୋ ଵୀରଃ ପୁରୀଂ ରାଵଣପାଲିତାମ୍
ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ରାମ, ଶୂରବୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ, ରାବଣଙ୍କ ଶାସିତ ଲଂକା ସହର ନିକଟରେ ଶିବିର କଲେ।
ଉତ୍ତରଦ୍ଵାରମାସାଦ୍ଯ ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠତି ରାଵଣଃ। ନାନ୍ଯୋ ରାମାଦ୍ଧି ତଦ୍ ଦ୍ଵାରଂ ସମର୍ଥଃ ପରିରକ୍ଷିତୁମ୍
ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଯେଉଁଠାରେ ରାବଣ ନିଜେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ସେଇ ଦ୍ୱାରକୁ ରାମ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ରାଵଣାଧିଷ୍ଠିତଂ ଭୀମଂ ଵରୁଣେନେଵ ସାଗରମ୍। ସାଯୁଧୈ ରାକ୍ଷସୈର୍ଭୀମୈରଭିଗୁପ୍ତଂ ସମନ୍ତତଃ
ରାବଣ ଯେପରି ଶାଗରକୁ ବରୁଣ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେପରି ଭୟଙ୍କର ଏହି ଦ୍ୱାର ଚାରିପାଖରେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଲଘୂନାଂ ତ୍ରାସଜନନଂ ପାତାଲମିଵ ଦାନଵୈଃ। ଵିନ୍ଯସ୍ତାନି ଚ ଯୋଧାନାଂ ବହୂନି ଵିଵିଧାନି ଚ
ଦୁର୍ବଳମାନେ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହେଉଥିଲେ, ଯେପରି ଦାନବମାନେ ରହିଥିବା ପାତାଳରେ ଭୟ ଲାଗେ; ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଯୋଧାମାନେ ରଖାଯାଇଥିଲେ।
ଦଦର୍ଶାଯୁଧଜାଲାନି ତଥୈଵ କଵଚାନି ଚ। ପୂର୍ଵଂ ତୁ ଦ୍ଵାରମାସାଦ୍ଯ ନୀଲୋ ହରିଚମୂପତିଃ
ସେଠାରେ ଅସ୍ତ୍ର ଓ କବଚ ରଖାଯାଇଥିବା ଦେଖିଲେ; ଏହି ସମୟରେ ବାନର ସେନାପତି ନୀଳ ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରକୁ ଆସିଲେ।
ଅତିଷ୍ଠତ୍ ସହ ମୈନ୍ଦେନ ଦ୍ଵିଵିଦେନ ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଅଙ୍ଗଦୋ ଦକ୍ଷିଣଦ୍ଵାରଂ ଜଗ୍ରାହ ସୁମହାବଲଃ
ସେ ମୈନ୍ଦ ଓ ପ୍ରବଳ ଦ୍ୱିବିଦଙ୍କ ସହିତ ଉଠି ରହିଲେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଙ୍ଗଦ ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରର ଦାୟିତ୍ୱ ନେଲେ।
ଋଷଭେଣ ଗଵାକ୍ଷେଣ ଗଜେନ ଗଵଯେନ ଚ। ହନୂମାନ୍ ପଶ୍ଚିମଦ୍ଵାରଂ ରରକ୍ଷ ବଲଵାନ୍ କପିଃ
ଋଷଭ, ଗଭାକ୍ଷ, ଗଜ ଓ ଗଭୟଙ୍କ ସହିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ହନୁମାନ ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରକୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
ପ୍ରମାଥିପ୍ରଘସାଭ୍ଯାଂ ଚ ଵୀରୈରନ୍ଯୈଶ୍ଚ ସଂଗତଃ। ମଧ୍ଯମେ ଚ ସ୍ଵଯଂ ଗୁଲ୍ମେ ସୁଗ୍ରୀଵଃ ସମତିଷ୍ଠତ
ପ୍ରମାଥି, ପ୍ରଘସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବୀରମାନଙ୍କ ସହିତ ସୁଗ୍ରୀବ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଦଳରେ ଅବସ୍ଥାନ କଲେ।
ସହ ସର୍ଵୈର୍ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠୈଃ ସୁପର୍ଣପଵନୋପମୈଃ। ଵାନରାଣାଂ ତୁ ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶତ୍କୋଟ୍ଯଃ ପ୍ରଖ୍ଯାତଯୂଥପାଃ
ଗରୁଡ଼ ଓ ପବନ ସମାନ ଦ୍ରୁତ ହରିମାନଙ୍କ ସହିତ, ସେଠାରେ ଛଅତିରିଶି କୋଟି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବାନର ନାୟକ ଥିଲେ।
ନିପୀଡ୍ଯୋପନିଵିଷ୍ଟାଶ୍ଚ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଯତ୍ର ଵାନରଃ। ଶାସନେନ ତୁ ରାମସ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ସଵିଭୀଷଣଃ
ସେମାନେ ସୁଗ୍ରୀବ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଭିଡ଼ି ଶିବିର କଲେ; ରାମଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ବିଭୀଷଣ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଦ୍ଵାରେ ଦ୍ଵାରେ ହରୀଣାଂ ତୁ କୋଟିଂ କୋଟୀର୍ନ୍ଯଵେଶଯତ୍। ପଶ୍ଚିମେନ ତୁ ରାମସ୍ଯ ସୁଷେଣଃ ସହଜାମ୍ବଵାନ୍
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାରରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏକ କୋଟି କୋଟି ବାନର ରଖିଲେ; ରାମଙ୍କ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ସୁଷେଣ ଓ ଜାମ୍ବବାନ ଅବସ୍ଥାନ କଲେ।
ଅଦୂରାନ୍ମଧ୍ଯମେ ଗୁଲ୍ମେ ତସ୍ଥୌ ବହୁବଲାନୁଗଃ। ତେ ତୁ ଵାନରଶାର୍ଦୂଲାଃ ଶାର୍ଦୂଲା ଇଵ ଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣଃ। ଗୃହୀତ୍ଵା ଦ୍ରୁମଶୈଲାଗ୍ରାନ୍ ହୃଷ୍ଟା ଯୁଦ୍ଧାଯ ତସ୍ଥିରେ
ମଧ୍ୟ ଦଳରୁ ଅଧିକ ଦୂର ନୁହେଁ, ସେମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାଥିମାନେ ସହିତ ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ସେହି ବାନରମାନେ, ଦାନ୍ତାଳ ବାଘ ଭଳି, ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଧରି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ସର୍ଵେ ଵିକୃତଲାଙ୍ଗୂଲାଃ ସର୍ଵେ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାନଖାଯୁଧାଃ। ସର୍ଵେ ଵିକୃତଚିତ୍ରାଙ୍ଗାଃ ସର୍ଵେ ଚ ଵିକୃତାନନାଃ
ସମସ୍ତଙ୍କ ଲାଙ୍ଗୁଳ ବିକୃତ ଥିଲା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦାନ୍ତ ଓ ନଖ ଅସ୍ତ୍ର ଭଳି ଥିଲା; ସମସ୍ତଙ୍କ ରୂପ ଅଜଗର ଓ ବିଭିନ୍ନ ଥିଲା, ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁହଁ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା।
ଦଶନାଗବଲାଃ କେଚିତ୍ କେଚିଦ୍ ଦଶଗୁଣୋତ୍ତରାଃ। କେଚିନ୍ନାଗସହସ୍ରସ୍ଯ ବଭୂଵୁସ୍ତୁଲ୍ଯଵିକ୍ରମାଃ
କିଛିଏ ଦଶଟି ହାତୀର ଶକ୍ତି ଥିଲା, କିଛିଏ ତାହାଠାରୁ ଦଶଗୁଣ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ; କିଛିଏ ହଜାର ହାତୀର ଶକ୍ତି ସମାନ ଥିଲେ।
ସନ୍ତି ଚୌଘବଲାଃ କେଚିତ୍ କେଚିଚ୍ଛତଗୁଣୋତ୍ତରାଃ। ଅପ୍ରମେଯବଲାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ତତ୍ରାସନ୍ ହରିଯୂଥପାଃ
କିଛିଏ ବଡ଼ ବନ୍ଧ ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, କିଛିଏ ତାହାଠାରୁ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ ଶକ୍ତି ଥିଲେ; ଅନେକ ବାନର ନାୟକ ଅପରିମାପ୍ୟ ଶକ୍ତିର ଥିଲେ।
ଅଦ୍ଭୁତଶ୍ଚ ଵିଚିତ୍ରଶ୍ଚ ତେଷାମାସୀତ୍ ସମାଗମଃ। ତତ୍ର ଵାନରସୈନ୍ଯାନାଂ ଶଲଭାନାମିଵୋଦ୍ଗମଃ
ସେମାନଙ୍କ ଏକତ୍ରିକରଣ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ବିଚିତ୍ର ଥିଲା; ବାନର ସେନାର ଏହି ଭିଡ଼ ଗଛପୋକ ଦଳ ଉଠିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ପରିପୂର୍ଣମିଵାକାଶଂ ସମ୍ପୂର୍ଣେଵ ଚ ମେଦିନୀ। ଲଙ୍କାମୁପନିଵିଷ୍ଟୈଶ୍ଚ ସମ୍ପତଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଵାନରୈଃ
ଲଙ୍କାକୁ ଘେରି ଓ ଦୌଡ଼ିବା ବାନରମାନେ ଆକାଶକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଇଥିଲେ, ଭୂମିକୁ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଭରିଦେଇଥିଲେ।
ଶତଂ ଶତସହସ୍ରାଣାଂ ପୃତନର୍କ୍ଷଵନୌକସାମ୍। ଲଙ୍କାଦ୍ଵାରାଣ୍ଯୁପାଜଗ୍ମୁରନ୍ଯେ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ସମନ୍ତତଃ
ଲଙ୍କାର ଦ୍ୱାରଗୁଡ଼ିକୁ ଚାରିପଟେ ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ବାନର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଆସିଲେ।
ଆଵୃତଃ ସ ଗିରିଃ ସର୍ଵୈସ୍ତୈଃ ସମନ୍ତାତ୍ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମୈଃ। ଅଯୁତାନାଂ ସହସ୍ରଂ ଚ ପୁରୀଂ ତାମଭ୍ଯଵର୍ତତ
ସେଇ ପାହାଡ଼ଟି ସମସ୍ତ ପଟେ ବାନରମାନେ ଘେରି ରହିଥିଲେ; ଦଶ ହଜାର ଦଳ ଏହି ସହରକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଆସିଲା।
ଵାନରୈର୍ବଲଵଦ୍ଭିଶ୍ଚ ବଭୂଵ ଦ୍ରୁମପାଣିଭିଃ। ସର୍ଵତଃ ସଂଵୃତା ଲଙ୍କା ଦୁଷ୍ପ୍ରଵେଶାପି ଵାଯୁନା
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ ଗଛ ଧରି ଲଙ୍କାକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରି ରଖିଥିଲେ, ଯାହାକୁ ପବନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରିପାରୁନଥିଲା।
ରାକ୍ଷସା ଵିସ୍ମଯଂ ଜଗ୍ମୁଃ ସହସାଭିନିପୀଡିତାଃ। ଵାନରୈର୍ମେଘସଂକାଶୈଃ ଶକ୍ରତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମୈଃ
ମେଘ ସଦୃଶ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ପ୍ରତାପଶାଳୀ ବାନରମାନେ ହଠାତ୍ ଆକ୍ରମଣ କରିବାରୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ।
ମହାଞ୍ଛବ୍ଦୋଽଭଵତ୍ ତତ୍ର ବଲୌଘସ୍ଯାଭିଵର୍ତତଃ। ସାଗରସ୍ଯେଵ ଭିନ୍ନସ୍ଯ ଯଥା ସ୍ଯାତ୍ ସଲିଲସ୍ଵନଃ
ସେଠାରେ ସେନା ଦଳର ଆଗ୍ରସର ହେବାରୁ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ହେଲା, ଯେପରି ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ସାଗରର ଜଳର ଗର୍ଜନ।
ତେନ ଶବ୍ଦେନ ମହତା ସପ୍ରାକାରା ସତୋରଣା। ଲଙ୍କା ପ୍ରଚଲିତା ସର୍ଵା ସଶୈଲଵନକାନନା
ସେଇ ବଡ଼ ଶବ୍ଦରେ, ପ୍ରାଚୀର, ଦ୍ୱାର, ପାହାଡ଼, ବନ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ସହିତ ସମଗ୍ର ଲଙ୍କା କମ୍ପିତ ହେଲା।
ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣଗୁପ୍ତା ସା ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ଚ ଵାହିନୀ। ବଭୂଵ ଦୁର୍ଧର୍ଷତରା ସର୍ଵୈରପି ସୁରାସୁରୈଃ
ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାରେ ଥିବା ସେଇ ସେନା ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମିଶିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଜୟ ହେଲା।
ରାଘଵଃ ସଂନିଵେଶ୍ଯୈଵଂ ସ୍ଵସୈନ୍ଯଂ ରକ୍ଷସାଂ ଵଧେ। ସମ୍ମନ୍ତ୍ର୍ଯ ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ ସାର୍ଧଂ ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ରାଘବ ଏପରିଭାବେ ନିଜ ସେନାକୁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ବିନ୍ୟାସ କରି, ପୁନିପୁନି ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଆଲୋଚନା କଲେ।