ତଵ ଭାର୍ଯାପହର୍ତାରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଘଵ ରାଵଣମ୍। ମର୍ଷଯାମି କଥଂ ଵୀର ଜାନନ୍ ଵିକ୍ରମମାତ୍ମନଃ
ସୁଗ୍ରୀବ ଏହିପରି କଥା କହୁଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ରାଘବ, ତୁମର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ହରିଥିବା ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୁଁ ନିଜ ଶୌର୍ୟ ଜାଣି, କିପରି ସହିପାରିବି?'
ଇତ୍ଯେଵଂ ଵାଦିନଂ ଵୀରମଭିନନ୍ଦ୍ଯ ଚ ରାଘଵଃ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଲକ୍ଷ୍ମିସମ୍ପନ୍ନମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଏପରି ଶୂରବୀର କଥା କହିଲେ, ରାଘବ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରି, ଶ୍ରୀସମ୍ପନ୍ନ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ—
ପରିଗୃହ୍ଯୋଦକଂ ଶୀତଂ ଵନାନି ଫଲଵନ୍ତି ଚ। ବଲୌଘଂ ସଂଵିଭଜ୍ଯେମଂ ଵ୍ଯୂହ୍ଯ ତିଷ୍ଠାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ
ଛାୟା ଜଳ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଫଳ ଆଣି, ସେନାକୁ ଭାଗକରି, ଆମେ ଶୃଙ୍ଖଳାବଦ୍ଧ ଭାବେ ଦଢ଼ା ହେବା, ଲକ୍ଷ୍ମଣ।
ଲୋକକ୍ଷଯକରଂ ଭୀମଂ ଭଯଂ ପଶ୍ଯାମ୍ଯୁପସ୍ଥିତମ୍। ନିବର୍ହଣଂ ପ୍ରଵୀରାଣାମୃକ୍ଷଵାନରରକ୍ଷସାମ୍
ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ଭୟଙ୍କର ଏକ ଭୟ ଆସୁଛି, ଯାହା ଭଲୁକ, ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶୂରମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବେ।
ଵାତା ହି ପରୁଷଂ ଵାନ୍ତି କମ୍ପତେ ଚ ଵସୁଂଧରା। ପର୍ଵତାଗ୍ରାଣି ଵେପନ୍ତେ ନଦନ୍ତି ଧରଣୀଧରାଃ
ପବନ ତୀବ୍ର ହେବାରେ ବହୁଛି, ଭୂମି କମ୍ପିଉଛି, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଥର୍ଥରାଉଛି, ପାହାଡ଼ମାନେ ଗର୍ଜନ କରୁଛନ୍ତି।
ମେଘାଃ କ୍ରଵ୍ଯାଦସଂକାଶାଃ ପରୁଷାଃ ପରୁଷସ୍ଵରାଃ। କ୍ରୂରାଃ କ୍ରୂରଂ ପ୍ରଵର୍ଷନ୍ତେ ମିଶ୍ରଂ ଶୋଣିତବିନ୍ଦୁଭିଃ
ମେଘମାନେ ମାଂସ ଖାଇଥିବା ପଶୁ ସଦୃଶ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ କଠୋର ଧ୍ୱନି କରୁଛନ୍ତି; ଦୟାହୀନ ଭାବେ ବର୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, ରକ୍ତବିନ୍ଦୁ ମିଶିଛି।
ରକ୍ତଚନ୍ଦନସଂକାଶା ସଂଧ୍ଯା ପରମଦାରୁଣା। ଜ୍ଵଲଚ୍ଚ ନିପତତ୍ଯେତଦାଦିତ୍ଯାଦଗ୍ନିମଣ୍ଡଲମ୍
ସନ୍ଧ୍ୟା ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ସମାନ ରଙ୍ଗରେ ବହୁତ ଭୟଙ୍କର; ଏହି ଜ୍ୱଳନ୍ତି ରବିମଣ୍ଡଳ ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଖସିପଡ଼ୁଛି।
ଆଦିତ୍ଯମଭିଵାଶ୍ଯନ୍ତି ଜନଯନ୍ତୋ ମହଦ୍ଭଯମ୍। ଦୀନା ଦୀନସ୍ଵରା ଘୋରା ଅପ୍ରଶସ୍ତା ମୃଗଦ୍ଵିଜାଃ
ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ ଦୁଃଖିତ ଏବଂ କ୍ଷୀଣ ସ୍ୱରରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖି ଭୟ ଜନ୍ମାଉଛନ୍ତି; ସେମାନେ ଅଶୁଭ ଓ ଅପଶକୁନ ଦେଖାଉଛନ୍ତି।
ରଜନ୍ଯାମପ୍ରକାଶଶ୍ଚ ସଂତାପଯତି ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ। କୃଷ୍ଣରକ୍ତାଂଶୁପର୍ଯନ୍ତୋ ଯଥା ଲୋକସ୍ଯ ସଂକ୍ଷଯେ
ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଆଲୋକ ଦେଉନାହିଁ, ତାହାର ଉପସ୍ଥିତି ଦୁଃଖ ଦେଉଛି, ତାହାର କିରଣ କଳା ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ଶେଷ ହେଉଛି, ଯେପରି ଜଗତର ଶେଷବେଳେ।
ହ୍ରସ୍ଵୋ ରୂକ୍ଷୋଽପ୍ରଶସ୍ତଶ୍ଚ ପରିଵେଷଃ ସୁଲୋହିତଃ। ଆଦିତ୍ଯମଣ୍ଡଲେ ନୀଲଂ ଲକ୍ଷ୍ମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୃଶ୍ଯତେ
ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳରେ ଏକ ଛୋଟ, କଠୋର ଓ ଅଶୁଭ ହାଲୋ, ଗାଢ଼ ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ଦେଖାଯାଉଛି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏବଂ ଏକ ନୀଳ ଚିହ୍ନ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଛି।
ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ନ ଯଥାଵଚ୍ଚ ନକ୍ଷତ୍ରାଣ୍ଯଭିଵର୍ତତେ। ଯୁଗାନ୍ତମିଵ ଲୋକସ୍ଯ ପଶ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶଂସତି
ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ ସାଧାରଣ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ, ତାଙ୍କର ଗତି ଦେଖି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମନେ ହେଉଛି ଯେଉଁପରି ଜଗତର ଶେଷ ସୂଚିତ ହେଉଛି।
କାକାଃ ଶ୍ଯେନାସ୍ତଥା ଗୃଧ୍ରା ନୀଚୈଃ ପରିପତନ୍ତି ଚ। ଶିଵାଶ୍ଚାପ୍ଯଶୁଭା ଵାଚଃ ପ୍ରଵଦନ୍ତି ମହାସ୍ଵନାଃ
କାଉ, ଶ୍ୟେନ ଓ ଗୃଧ୍ରମାନେ ତଳେ ଉଡ଼ୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ବଡ଼ ସ୍ୱରରେ କେବେ ଶୁଭ କେବେ ଅଶୁଭ ଶବ୍ଦ କହୁଛନ୍ତି।
ଶୈଲୈଃ ଶୂଲୈଶ୍ଚ ଖଡ୍ଗୈଶ୍ଚ ଵିମୁକ୍ତୈଃ କପିରାକ୍ଷସୈଃ। ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯାଵୃତା ଭୂମିର୍ମାଂସଶୋଣିତକର୍ଦମା
ପାହାଡ଼, ବାଣ ଓ ତଳୱାର ଧରିଥିବା ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଶୀଘ୍ର ମାଂସ ଓ ରକ୍ତରେ ମଲିନ ହେଇଯିବ।
କ୍ଷିପ୍ରମଦ୍ଯ ଦୁରାଧର୍ଷାଂ ପୁରୀଂ ରାଵଣପାଲିତାମ୍। ଅଭିଯାମ ଜଵେନୈଵ ସର୍ଵତୋ ହରିଭିର୍ଵୃତାଃ
ଆସନ୍ତୁ, ଆଜି ଆମେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବାନରମାନେ ଘେରି ରାବଣଙ୍କ ଅଜୟ୍ୟ ନଗରୀକୁ ତ୍ୱରିତ ଆକ୍ରମଣ କରିବା।
ଇତ୍ଯେଵଂ ତୁ ଵଦନ୍ ଵୀରୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣାଗ୍ରଜଃ। ତସ୍ମାଦଵାତରଚ୍ଛୀଘ୍ରଂ ପର୍ଵତାଗ୍ରାନ୍ମହାବଲଃ
ଏଭଳି କହି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଭାଇ, ବଡ଼ ପ୍ରବଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇ ଶୀଘ୍ରରେ ପାହାଡ଼ ଶିଖରରୁ ତଳକୁ ଅବତରିଲେ।
ଅଵତୀର୍ଯ ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ତସ୍ମାଚ୍ଛୈଲାତ୍ ସ ରାଘଵଃ। ପରୈଃ ପରମଦୁର୍ଧର୍ଷଂ ଦଦର୍ଶ ବଲମାତ୍ମନଃ
ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଘବ, ସେଇ ପାହାଡ଼ରୁ ତଳକୁ ଅସି, ନିଜର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନେ ପାଇଁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ସେନାକୁ ଦେଖିଲେ।
ସଂନହ୍ଯ ତୁ ସସୁଗ୍ରୀଵଃ କପିରାଜବଲଂ ମହତ୍। କାଲଜ୍ଞୋ ରାଘଵଃ କାଲେ ସଂଯୁଗାଯାଭ୍ଯଚୋଦଯତ୍
ତାପରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହିତ ରାଘବ, ସମୟର ଉପଯୁକ୍ତତା ଜାଣି, ବଡ଼ ବାନର ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ତୟାରି କରି, ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।
ତତଃ କାଲେ ମହାବାହୁର୍ବଲେନ ମହତା ଵୃତଃ। ପ୍ରସ୍ଥିତଃ ପୁରତୋ ଧନ୍ଵୀ ଲଙ୍କାମଭିମୁଖଃ ପୁରୀମ୍
ତାପରେ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ, ବଡ଼ ବଳରେ ଘିରିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ, ଧନୁଷ ହାତରେ ନେଇ, ଆଗରୁ ଲଂକା ସହର ପ୍ରତି ଯାତ୍ରା କଲେ।
ତଂ ଵିଭୀଷଣସୁଗ୍ରୀଵୌ ହନୂମାଞ୍ଜାମ୍ବଵାନ୍ ନଲଃ। ଋକ୍ଷରାଜସ୍ତଥା ନୀଲୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚାନ୍ଵଯୁସ୍ତଦା
ସେତେବେଳେ ବିଭୀଷଣ, ସୁଗ୍ରୀବ, ହନୁମାନ, ଜାମ୍ବବାନ, ନଳ, ଭାଲୁ ରାଜା, ନୀଳ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଲେ।
ତତଃ ପଶ୍ଚାତ୍ ସୁମହତୀ ପୃତନର୍କ୍ଷଵନୌକସାମ୍। ପ୍ରଚ୍ଛାଦ୍ଯ ମହତୀଂ ଭୂମିମନୁଯାତି ସ୍ମ ରାଘଵମ୍
ତାଙ୍କ ପଛରେ ବଡ଼ ବାନର ଓ ଭାଲୁମାନଙ୍କର ବିଶାଳ ସେନା, ସମସ୍ତ ଭୂମିକୁ ଢାକି, ରାଘବଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ଶୈଲଶୃଙ୍ଗାଣି ଶତଶଃ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧାଂଶ୍ଚ ମହୀରୁହାନ୍। ଜଗୃହୁଃ କୁଞ୍ଜରପ୍ରଖ୍ଯା ଵାନରାଃ ପରଵାରଣାଃ
ହାତୀ ପରି ପ୍ରବଳ ବାନରମାନେ ଶତଶଃ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛ ଉଠାଇ ନେଲେ।
ତୌ ତ୍ଵଦୀର୍ଘେଣ କାଲେନ ଭ୍ରାତରୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ। ରାଵଣସ୍ଯ ପୁରୀଂ ଲଙ୍କାମାସେଦତୁରରିଂଦମୌ
ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ୱ କରୁଥିବା ଦୁଇ ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ରାବଣଙ୍କ ଲଂକା ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ପତାକାମାଲିନୀଂ ରମ୍ଯାମୁଦ୍ଯାନଵନଶୋଭିତାମ୍। ଚିତ୍ରଵପ୍ରାଂ ସୁଦୁଷ୍ପ୍ରାପାମୁଚ୍ଚୈଃ ପ୍ରାକାରତୋରଣାମ୍
ଉଚ୍ଚ ପତାକା, ସୁନ୍ଦର ଉଦ୍ୟାନ ଓ ବନ ରୂପେ ଶୋଭିତ, ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ପ୍ରାଚୀର ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ, ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାଚୀର ଓ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏହି ସହର।
ତାଂ ସୁରୈରପି ଦୁର୍ଧର୍ଷାଂ ରାମଵାକ୍ଯପ୍ରଚୋଦିତାଃ। ଯଥାନିଦେଶଂ ସମ୍ପୀଡ୍ଯ ନ୍ଯଵିଶନ୍ତ ଵନୌକସଃ
ଏହି ସହର, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ, ରାମଙ୍କ ଆଦେଶରେ ବନବାସୀମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ ଚାପି ଧରି ଅଭିଘାତ କଲେ।
ଲଙ୍କାଯାସ୍ତୂତ୍ତରଦ୍ଵାରଂ ଶୈଲଶୃଙ୍ଗମିଵୋନ୍ନତମ୍। ରାମଃ ସହାନୁଜୋ ଧନ୍ଵୀ ଜୁଗୋପ ଚ ରୁରୋଧ ଚ
ପାହାଡ଼ ଶିଖର ପରି ଉଚ୍ଚ ଲଂକାର ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରକୁ ରାମ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଧନୁଷ ହାତରେ ରଖି ରକ୍ଷା କଲେ ଏବଂ ଅଟକାଇଲେ।
ଲଙ୍କାମୁପନିଵିଷ୍ଟସ୍ତୁ ରାମୋ ଦଶରଥାତ୍ମଜଃ। ଲକ୍ଷ୍ମଣାନୁଚରୋ ଵୀରଃ ପୁରୀଂ ରାଵଣପାଲିତାମ୍
ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ରାମ, ଶୂରବୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ, ରାବଣଙ୍କ ଶାସିତ ଲଂକା ସହର ନିକଟରେ ଶିବିର କଲେ।
ଉତ୍ତରଦ୍ଵାରମାସାଦ୍ଯ ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠତି ରାଵଣଃ। ନାନ୍ଯୋ ରାମାଦ୍ଧି ତଦ୍ ଦ୍ଵାରଂ ସମର୍ଥଃ ପରିରକ୍ଷିତୁମ୍
ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଯେଉଁଠାରେ ରାବଣ ନିଜେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ସେଇ ଦ୍ୱାରକୁ ରାମ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ରାଵଣାଧିଷ୍ଠିତଂ ଭୀମଂ ଵରୁଣେନେଵ ସାଗରମ୍। ସାଯୁଧୈ ରାକ୍ଷସୈର୍ଭୀମୈରଭିଗୁପ୍ତଂ ସମନ୍ତତଃ
ରାବଣ ଯେପରି ଶାଗରକୁ ବରୁଣ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେପରି ଭୟଙ୍କର ଏହି ଦ୍ୱାର ଚାରିପାଖରେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଲଘୂନାଂ ତ୍ରାସଜନନଂ ପାତାଲମିଵ ଦାନଵୈଃ। ଵିନ୍ଯସ୍ତାନି ଚ ଯୋଧାନାଂ ବହୂନି ଵିଵିଧାନି ଚ
ଦୁର୍ବଳମାନେ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହେଉଥିଲେ, ଯେପରି ଦାନବମାନେ ରହିଥିବା ପାତାଳରେ ଭୟ ଲାଗେ; ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଯୋଧାମାନେ ରଖାଯାଇଥିଲେ।
ଦଦର୍ଶାଯୁଧଜାଲାନି ତଥୈଵ କଵଚାନି ଚ। ପୂର୍ଵଂ ତୁ ଦ୍ଵାରମାସାଦ୍ଯ ନୀଲୋ ହରିଚମୂପତିଃ
ସେଠାରେ ଅସ୍ତ୍ର ଓ କବଚ ରଖାଯାଇଥିବା ଦେଖିଲେ; ଏହି ସମୟରେ ବାନର ସେନାପତି ନୀଳ ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରକୁ ଆସିଲେ।