ପୂର୍ଵଦ୍ଵାରଂ ତୁ ଲଙ୍କାଯା ନୀଲୋ ଵାନରପୁଙ୍ଗଵଃ। ପ୍ରହସ୍ତଂ ପ୍ରତିଯୋଦ୍ଧା ସ୍ଯାଦ୍ ଵାନରୈର୍ବହୁଭିର୍ଵୃତଃ
ଲଙ୍କାର ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୀଳ, ଅନେକ ବାନର ସହିତ ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବେ।
ଅଙ୍ଗଦୋ ଵାଲିପୁତ୍ରସ୍ତୁ ବଲେନ ମହତା ଵୃତଃ। ଦକ୍ଷିଣେ ବାଧତାଂ ଦ୍ଵାରେ ମହାପାର୍ଶ୍ଵମହୋଦରୌ
ବାଲିଙ୍କ ପୁଅ ଅଙ୍ଗଦ ବଡ଼ ସେନା ସହିତ ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରରେ ମହାପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ମହୋଦରଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବେ।
ହନୂମାନ୍ ପଶ୍ଚିମଦ୍ଵାରଂ ନିଷ୍ପୀଡ୍ଯ ପଵନାତ୍ମଜଃ। ପ୍ରଵିଶତ୍ଵପ୍ରମେଯାତ୍ମା ବହୁଭିଃ କପିଭିର୍ଵୃତଃ
ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ, ଅପରିମିତ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରି, ବହୁ ବାନର ସହିତ ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରକୁ ଚାପ ଦେଇ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବେ।
ଦୈତ୍ଯଦାନଵସଙ୍ଘାନାମୃଷୀଣାଂ ଚ ମହାତ୍ମନାମ୍। ଵିପ୍ରକାରପ୍ରିଯଃ କ୍ଷୁଦ୍ରୋ ଵରଦାନବଲାନ୍ଵିତଃ
ଯିଏ ଦେତ୍ୟ, ଦାନବ ଓ ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନେକୁ କ୍ଷତି କରିବାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଏ, ଯେଉଁଠିକି ଅନୁଗ୍ରହର ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମନ୍ଦ ଚିତ୍ତ।
ପରିକ୍ରମତି ଯଃ ସର୍ଵାନ୍ ଲୋକାନ୍ ସଂତାପଯନ୍ ପ୍ରଜାଃ। ତସ୍ଯାହଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସ୍ଵଯମେଵ ଵଧେ ଧୃତଃ
ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଘୁଞ୍ଚି ଲୋକମାନେକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛନ୍ତି—ସେଇ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ମୁଁ ନିଜେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରିଛି।
ଉତ୍ତରଂ ନଗରଦ୍ଵାରମହଂ ସୌମିତ୍ରିଣା ସହ। ନିପୀଡ୍ଯାଭିପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମି ସବଲୋ ଯତ୍ର ରାଵଣଃ
ମୁଁ ସୌମିତ୍ରିଙ୍କ ସହିତ ଆମ ସେନା ନେଇ ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରକୁ ଚାପ ଦେଇ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି, ଯେଉଁଠାରେ ରାବଣ ଅଛନ୍ତି।
ଵାନରେନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ବଲଵାନୃକ୍ଷରାଜଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରାନୁଜଶ୍ଚୈଵ ଗୁଲ୍ମେ ଭଵତୁ ମଧ୍ଯମେ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରରାଜ ଓ ପ୍ରବଳ ଭଲୁକାରାଜ, ଏହି ଦୁଇଜଣ ଓ ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ଭାଇ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ସେନାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ରହନ୍ତୁ।
ନ ଚୈଵ ମାନୁଷଂ ରୂପଂ କାର୍ଯଂ ହରିଭିରାହଵେ। ଏଷା ଭଵତୁ ନଃ ସଂଜ୍ଞା ଯୁଦ୍ଧେଽସ୍ମିନ୍ ଵାନରେ ବଲେ
ଯୁଦ୍ଧରେ ବାନରମାନେ କେବେ ମାନବ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମ ବାନର ସେନାର ଏହିଟି ଚିହ୍ନ ହେବ।
ଵାନରା ଏଵ ନଶ୍ଚିହ୍ନଂ ସ୍ଵଜନେଽସ୍ମିନ୍ ଭଵିଷ୍ଯତି। ଵଯଂ ତୁ ମାନୁଷେଣୈଵ ସପ୍ତ ଯୋତ୍ସ୍ଯାମହେ ପରାନ୍
ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମର ଚିହ୍ନ ଏହି ହେବ ଯେ, ଆମେ ବାନର। କିନ୍ତୁ ଆମ ସାତଜଣ ମାନବ ଆକୃତିରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବୁ।
ଅହମେଵ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ମହୌଜସା। ଆତ୍ମନା ପଞ୍ଚମଶ୍ଚାଯଂ ସଖା ମମ ଵିଭୀଷଣଃ
ମୁଁ ଏବଂ ମୋର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ମୋ ସ୍ନେହୀ ବନ୍ଧୁ ବିଭୀଷଣ, ଏହିପରି ଆମେ ପାଞ୍ଚଜଣ।
ସ ରାମଃ କୃତ୍ଯସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥମେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଵିଭୀଷଣମ୍। ସୁଵେଲାରୋହଣେ ବୁଦ୍ଧିଂ ଚକାର ମତିମାନ୍ ପ୍ରଭୁଃ। ରମଣୀଯତରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁଵେଲସ୍ଯ ଗିରେସ୍ତଟମ୍
ଏପରି କହି ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କରି, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ପ୍ରଭୁତ୍ୱଶାଳୀ ରାମ, ସୁବେଳ ପାହାଡ଼ର ସୁନ୍ଦର ଢାଳ ଦେଖି, ସେଠାରେ ଚଢ଼ିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ।
thumb|ଅଷ୍ଟାତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଅଷ୍ଟାତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଏବେ ଅଠାଇଶତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ସ ତୁ କୃତ୍ଵା ସୁଵେଲସ୍ଯ ମତିମାରୋହଣଂ ପ୍ରତି। ଲକ୍ଷ୍ମଣାନୁଗତୋ ରାମଃ ସୁଗ୍ରୀଵମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ, ସୁବେଳ ପାହାଡ଼କୁ ଚଢ଼ିବାକୁ ମନସ୍କାର କରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଏପରି କହିଲେ—
ଵିଭୀଷଣଂ ଚ ଧର୍ମଜ୍ଞମନୁରକ୍ତଂ ନିଶାଚରମ୍। ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞଂ ଚ ଵିଧିଜ୍ଞଂ ଚ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ପରଯା ଗିରା
ଏବଂ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଭକ୍ତିଶୀଳ ଓ ଚତୁର ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ମଧୁର ଓ ଉତ୍ତମ ଭାଷାରେ କହିଲେ—
ସୁଵେଲଂ ସାଧୁ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରମିମଂ ଧାତୁଶତୈଶ୍ଚିତମ୍। ଅଧ୍ଯାରୋହାମହେ ସର୍ଵେ ଵତ୍ସ୍ଯାମୋଽତ୍ର ନିଶାମିମାମ୍
ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁବେଳ ପାହାଡ଼, ଯାହା ଶତଶଃ ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ, ଚଢ଼ିବା। ଏଠି ଏଇ ରାତି ରହିବା।
ଲଙ୍କାଂ ଚାଲୋକଯିଷ୍ଯାମୋ ନିଲଯଂ ତସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ। ଯେନ ମେ ମରଣାନ୍ତାଯ ହୃତା ଭାର୍ଯା ଦୁରାତ୍ମନା
ଆମେ ଲଙ୍କାକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବା, ସେଇ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସର ନିବାସ, ଯିଏ ମୋ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଚୋରି ନେଇ, ନିଜ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଡାକିଛି।
ଯେନ ଧର୍ମୋ ନ ଵିଜ୍ଞାତୋ ନ ଵୃତ୍ତଂ ନ କୁଲଂ ତଥା। ରାକ୍ଷସ୍ଯା ନୀଚଯା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଯେନ ତଦ୍ ଗର୍ହିତଂ କୃତମ୍
ଯିଏ ନ ଧର୍ମ, ନ ଆଚରଣ, ନ କୁଳକୁ ଜାଣେ, ଏବଂ ନିଚ ମନଭାବରେ ଏହି ନିନ୍ଦନୀୟ କାମ କରିଛି—
ତସ୍ମିନ୍ ମେ ଵର୍ତତେ ରୋଷଃ କୀର୍ତିତେ ରାକ୍ଷସାଧମେ। ଯସ୍ଯାପରାଧାନ୍ନୀଚସ୍ଯ ଵଧଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ରକ୍ଷସାମ୍
ସେଇ ନିଚ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ମୋର ରୋଷ ଜାଗେ; ସେ ଦୁଷ୍ଟର ଅପରାଧରେ ମୁଁ ରାକ୍ଷସମାନେ କିପରି ନଶ୍ଟ ହେବେ ଦେଖିବି।
ଏକୋ ହି କୁରୁତେ ପାପଂ କାଲପାଶଵଶଂ ଗତଃ। ନୀଚେନାତ୍ମାପଚାରେଣ କୁଲଂ ତେନ ଵିନଶ୍ଯତି
ଯେଉଁଠାରେ ଜଣେ ଲୋକ କାଳର ପାଶରେ ବନ୍ଧି ଅପରାଧ କରେ, ସେ ଏକ ନିଚ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କୁଳ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଏଵଂ ସମ୍ମନ୍ତ୍ରଯନ୍ ନେଵ ସକ୍ରୋଧୋ ରାଵଣଂ ପ୍ରତି। ରାମଃ ସୁଵେଲଂ ଵାସାଯ ଚିତ୍ରସାନୁମୁପାରୁହତ୍
ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, କିନ୍ତୁ ରାବଣ ପ୍ରତି କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧ ହେବା ଛାଡ଼ି, ରାମ ସୁବେଳ ପାହାଡ଼ର ରଙ୍ଗିନ ଶିଖରକୁ ରହିବା ପାଇଁ ଚଢ଼ିଲେ।
ପୃଷ୍ଠତୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚୈନମନ୍ଵଗଚ୍ଛତ୍ ସମାହିତଃ। ସଶରଂ ଚାପମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ସୁମହଦ୍ଵିକ୍ରମେ ରତଃ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଧ୍ୟାନ ଏବଂ ସଚେତନ ହୋଇ, ପଛରୁ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ; ତିନି ଶର ଓ ଧନୁଷ ଉଠାଇ, ବିରାଟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ।
ତମନ୍ଵାରୋହତ୍ ସୁଗ୍ରୀଵଃ ସାମାତ୍ଯଃ ସଵିଭୀଷଣଃ। ହନୁମାନଙ୍ଗଦୋ ନୀଲୋ ମୈନ୍ଦୋ ଦ୍ଵିଵିଦ ଏଵ ଚ
ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ବିଭୀଷଣ, ଏହିପରି ହନୁମାନ, ଅଙ୍ଗଦ, ନୀଳ, ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ଗଜୋ ଗଵାକ୍ଷୋ ଗଵଯଃ ଶରଭୋ ଗନ୍ଧମାଦନଃ। ପନସଃ କୁମୁଦଶ୍ଚୈଵ ହରୋ ରମ୍ଭଶ୍ଚ ଯୂଥପଃ
ଗଜ, ଗଭାକ୍ଷ, ଗବୟ, ଶରଭ, ଗନ୍ଧମାଦନ, ପନସ, କୁମୁଦ, ହର ଓ ରମ୍ଭା ଯୁଥପତି ମଧ୍ୟ ଉପରକୁ ଚଢ଼ିଲେ।
ଜାମ୍ବଵାଂଶ୍ଚ ସୁଷେଣଶ୍ଚ ଋଷଭଶ୍ଚ ମହାମତିଃ। ଦୁର୍ମୁଖଶ୍ଚ ମହାତେଜାସ୍ତଥା ଶତଵଲିଃ କପିଃ
ଜାମ୍ବବାନ, ସୁଷେଣ, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ଋଷଭ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୁର୍ମୁଖ ଓ ପ୍ରବଳ ବାନର ଶତବଳି ମଧ୍ୟ ଚଢ଼ିଲେ।
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ଵାନରାଃ ଶୀଘ୍ରଗାମିନଃ। ତେ ଵାଯୁଵେଗପ୍ରଵଣାସ୍ତଂ ଗିରିଂ ଗିରିଚାରିଣଃ
ଏହି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବହୁତ ବନରାଜୀ ତୀବ୍ର ଗତିରେ, ପବନର ତାରେ ଚଳି, ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ଅଧ୍ଯାରୋହନ୍ତ ଶତଶଃ ସୁଵେଲଂ ଯତ୍ର ରାଘଵଃ। ତେ ତ୍ଵଦୀର୍ଘେଣ କାଲେନ ଗିରିମାରୁହ୍ଯ ସର୍ଵତଃ
ଶତଶଃ ବନରାଜୀ ସୁଵେଳ ପାହାଡ଼ ଉପରେ, ଯେଉଁଠାରେ ରାଘବ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଅତି ଲଘୁ ସମୟରେ ଚଢ଼ିଗଲେ।
ଦଦୃଶୁଃ ଶିଖରେ ତସ୍ଯ ଵିଷକ୍ତାମିଵ ଖେ ପୁରୀମ୍। ତାଂ ଶୁଭାଂ ପ୍ରଵରଦ୍ଵାରାଂ ପ୍ରାକାରଵରଶୋଭିତାମ୍
ସେମାନେ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ଏମିତି ଏକ ସହର ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଆକାଶରେ ଝୁଲିଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା, ଅତି ସୁନ୍ଦର, ଉତ୍ତମ ଦ୍ୱାର ଓ ଦୃଢ଼ ପ୍ରାକାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ଲଙ୍କାଂ ରାକ୍ଷସସମ୍ପୂର୍ଣାଂ ଦଦୃଶୁର୍ହରିଯୂଥପାଃ। ପ୍ରାକାରଵରସଂସ୍ଥୈଶ୍ଚ ତଥା ନୀଲୈଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସୈଃ
ବନରାଜୀର ମୁଖ୍ୟମାନେ ଦେଖିଲେ ଲଙ୍କା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭରିଥିବା, ଦୃଢ଼ ପ୍ରାକାର ଓ କଳାବର୍ଣ୍ଣ ରାକ୍ଷସମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା।
ଦଦୃଶୁସ୍ତେ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପ୍ରାକାରମପରଂ କୃତମ୍
ସେଇ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନରାଜୀ ଆଉ ଏକ ନୂତନ ପ୍ରାକାର ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଦେଖିଲେ।
ତେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାନରାଃ ସର୍ଵେ ରାକ୍ଷସାନ୍ ଯୁଦ୍ଧକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ। ମୁମୁଚୁର୍ଵିଵିଧାନ୍ ନାଦାଂସ୍ତସ୍ଯ ରାମସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ
ସମସ୍ତ ବନରାଜୀ ଯୁଦ୍ଧ ଆଶା କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଦେଖି, ରାମଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଗର୍ଜନ କଲେ।