ଵୃତଂ ଵାନରକୋଟୀଭିଃ ସସୁଗ୍ରୀଵଂ ସଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍। ପଶ୍ଯ କୈଶ୍ଚିଦହୋଭିଶ୍ଚ ରାଘଵଂ ନିହତଂ ମଯା
ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ, ଅନେକ ବାନରମାନେ ରାଘବଙ୍କୁ ଘେରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଦେଖ, କିଛି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ରାଘବଙ୍କୁ ମାରିଦେବି।
ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵେ ଯସ୍ଯ ନ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଦୈଵତାନ୍ଯପି ସଂଯୁଗେ। ସ କସ୍ମାଦ୍ ରାଵଣୋ ଯୁଦ୍ଧେ ଭଯମାହାରଯିଷ୍ଯତି
ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ଟିକିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଠାରେ ରାବଣ କାହିଁକି ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟ ପାଇବେ?
ଦ୍ଵିଧା ଭଜ୍ଯେଯମପ୍ଯେଵଂ ନ ନମେଯଂ ତୁ କସ୍ଯଚିତ୍। ଏଷ ମେ ସହଜୋ ଦୋଷଃ ସ୍ଵଭାଵୋ ଦୁରତିକ୍ରମଃ
ମୁଁ ଦୁଇ ଭାଗକୁ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ମଧ୍ୟ, କେହିଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଏ ନାହିଁ; ଏହି ମୋର ଜନ୍ମଜାତ ଦୋଷ, ଏହା ମୋର ଅପରିବର୍ତ୍ତନୀୟ ସ୍ୱଭାବ।
ଯଦି ତାଵତ୍ ସମୁଦ୍ରେ ତୁ ସେତୁର୍ବଦ୍ଧୋ ଯଦୃଚ୍ଛଯା। ରାମେଣ ଵିସ୍ମଯଃ କୋଽତ୍ର ଯେନ ତେ ଭଯମାଗତମ୍
ଯଦି ରାମ ଏମିତି ଭାଗ୍ୟକ୍ରମରେ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ସେତୁ ବନାଇଛନ୍ତି, ତେବେ ଏଠାରେ କଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ? ତୁମେ କାହିଁକି ଭୟଭିତ ହେଉଛ?
ସ ତୁ ତୀର୍ତ୍ଵାର୍ଣଵଂ ରାମଃ ସହ ଵାନରସେନଯା। ପ୍ରତିଜାନାମି ତେ ସତ୍ଯଂ ନ ଜୀଵନ୍ ପ୍ରତିଯାସ୍ଯତି
କିନ୍ତୁ ରାମ ଯଦି ବାନର ସେନା ସହିତ ସମୁଦ୍ର ଅଟିଯାନ୍ତି, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ କହୁଛି, ସେ ଜୀବନ୍ତ ଫେରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵାଣଂ ସଂରବ୍ଧଂ ରୁଷ୍ଟଂ ଵିଜ୍ଞାଯ ରାଵଣମ୍। ଵ୍ରୀଡିତୋ ମାଲ୍ଯଵାନ୍ ଵାକ୍ଯଂ ନୋତ୍ତରଂ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ
ଏପରି ରାବଣଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ ଓ ଉତ୍ତେଜିତ ଦେଖି, ମାଲ୍ୟବାନ୍ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ, କିଛି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ।
ଜଯାଶିଷା ତୁ ରାଜାନଂ ଵର୍ଧଯିତ୍ଵା ଯଥୋଚିତମ୍। ମାଲ୍ଯଵାନଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତୋ ଜଗାମ ସ୍ଵଂ ନିଵେଶନମ୍
ଯଥାଯଥ ଭାବେ ରାଜାଙ୍କୁ ଜୟାଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ମାଲ୍ୟବାନ୍ ଅନୁମତି ନେଇ, ନିଜ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ରାଵଣସ୍ତୁ ସହାମାତ୍ଯୋ ମନ୍ତ୍ରଯିତ୍ଵା ଵିମୃଶ୍ଯ ଚ। ଲଙ୍କାଯାସ୍ତୁ ତଦା ଗୁପ୍ତିଂ କାରଯାମାସ ରାକ୍ଷସଃ
ତାପରେ ରାବଣ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରି, ଲଙ୍କାର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।
ଵ୍ଯାଦିଦେଶ ଚ ପୂର୍ଵସ୍ଯାଂ ପ୍ରହସ୍ତଂ ଦ୍ଵାରି ରାକ୍ଷସମ୍। ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯାଂ ମହାଵୀର୍ଯୌ ମହାପାର୍ଶ୍ଵମହୋଦରୌ
ସେ ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ପ୍ରହସ୍ତ ନାମକ ରାକ୍ଷସକୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ, ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରରେ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମହାପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ମହୋଦରଙ୍କୁ ରଖିଲେ।
ପଶ୍ଚିମାଯାମଥ ଦ୍ଵାରି ପୁତ୍ରମିନ୍ଦ୍ରଜିତଂ ତଦା। ଵ୍ଯାଦିଦେଶ ମହାମାଯଂ ରାକ୍ଷସୈର୍ବହୁଭିର୍ଵୃତମ୍
ପଛିମ ଦ୍ୱାରରେ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍, ଯିଏ ମହାମାୟା ଜାନେ, ଅନେକ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ସହିତ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ।
ଉତ୍ତରସ୍ଯାଂ ପୁରଦ୍ଵାରି ଵ୍ଯାଦିଶ୍ଯ ଶୁକସାରଣୌ। ସ୍ଵଯଂ ଚାତ୍ର ଗମିଷ୍ଯାମି ମନ୍ତ୍ରିଣସ୍ତାନୁଵାଚ ହ
ଉତ୍ତର ଦିଗର ସହର ଦ୍ୱାରରେ ଶୁକ ଓ ସାରଣଙ୍କୁ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇ, ସେ ନିଜେ ଏଠାରେ ଯିବେ ବୋଲି ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ।
ରାକ୍ଷସଂ ତୁ ଵିରୂପାକ୍ଷଂ ମହାଵୀର୍ଯପରାକ୍ରମମ୍। ମଧ୍ଯମେଽସ୍ଥାପଯଦ୍ ଗୁଲ୍ମେ ବହୁଭିଃ ସହ ରାକ୍ଷସୈଃ
ବିରୂପାକ୍ଷ ନାମକ ବଳଶାଳୀ ଓ ପ୍ରତାପୀ ରାକ୍ଷସକୁ ମଧ୍ୟ ଦଳରେ ଅନେକ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ସହିତ ରଖିଲେ।
ଏଵଂ ଵିଧାନଂ ଲଙ୍କାଯାଂ କୃତ୍ଵା ରାକ୍ଷସପୁଂଗଵଃ। କୃତକୃତ୍ଯମିଵାତ୍ମାନଂ ମନ୍ଯତେ କାଲଚୋଦିତଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ଲଙ୍କାର ରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସ ନିଜକୁ କର୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛି ବୋଲି ଭାବିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସମୟର ଚାଳ ଥିଲା।
ଵିସର୍ଜଯାମାସ ତତଃ ସ ମନ୍ତ୍ରିଣୋ ଵିଧାନମାଜ୍ଞାପ୍ଯ ପୁରସ୍ଯ ପୁଷ୍କଲମ୍। ଜଯାଶିଷା ମନ୍ତ୍ରିଗଣେନ ପୂଜିତୋ ଵିଵେଶ ସୋଽନ୍ତଃପୁରମୃଦ୍ଧିମନ୍ମହତ୍
ତାପରେ ସେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ, ସହରର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଜୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଏବଂ ସେ ମହାନ ଓ ଶ୍ରୀମୟ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
thumb|ସପ୍ତତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ସତତିସ ଅଧ୍ୟାୟ ଏଠାରେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ନରଵାନରରାଜାନୌ ସ ତୁ ଵାଯୁସୁତଃ କପିଃ। ଜାମ୍ବଵାନୃକ୍ଷରାଜଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସଶ୍ଚ ଵିଭୀଷଣଃ
ମନୁଷ୍ୟ ଓ ବାନର ରାଜାମାନେ, ବାୟୁପୁତ୍ର ବାନର, ଭଲୁଆ ରାଜା ଜାମ୍ବବାନ୍, ଏବଂ ରାକ୍ଷସ ବିଭୀଷଣ ଥିଲେ।
ଅଙ୍ଗଦୋ ଵାଲିପୁତ୍ରଶ୍ଚ ସୌମିତ୍ରିଃ ଶରଭଃ କପିଃ। ସୁଷେଣଃ ସହଦାଯାଦୋ ମୈନ୍ଦୋ ଦ୍ଵିଵିଦ ଏଵ ଚ
ବାଲିଙ୍କ ପୁଅ ଅଙ୍ଗଦ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ବାନର ଶରଭ, ସୁଷେଣ ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅ, ମୈନ୍ଦ ଓ ଦ୍ୱିବିଦ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ଗଜୋ ଗଵାକ୍ଷଃ କୁମୁଦୋ ନଲୋଽଥ ପନସସ୍ତଥା। ଅମିତ୍ରଵିଷଯଂ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ସମଵେତାଃ ସମର୍ଥଯନ୍
ଗଜ, ଗଭାକ୍ଷ, କୁମୁଦ, ନଳ ଓ ପନସ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପରସ୍ପରକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରୁଥିଲେ।
ଇଯଂ ସା ଲକ୍ଷ୍ଯତେ ଲଙ୍କା ପୁରୀ ରାଵଣପାଲିତା। ସାସୁରୋରଗଗନ୍ଧର୍ଵୈରମରୈରପି ଦୁର୍ଜଯା
ଏହି ହେଉଛି ରାବଣଙ୍କ ଶାସିତ ଲଙ୍କା ସହର, ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଉଛି; ଏହାକୁ ଦେବତା, ଦାନବ, ନାଗ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟ ଜିତିପାରିନାହାନ୍ତି।
କାର୍ଯସିଦ୍ଧିଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରଯଧ୍ଵଂ ଵିନିର୍ଣଯେ। ନିତ୍ଯଂ ସଂନିହିତୋ ଯତ୍ର ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ
କାମ୍ୟ ସଫଳତାକୁ ଆଗରେ ରଖି, ଆମେ ମନ୍ତ୍ରଣା କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏଠାରେ ରାକ୍ଷସମୁକ୍ତ ରାବଣ ସଦା ବସିଛନ୍ତି।
ଅଥ ତେଷୁ ବ୍ରୁଵାଣେଷୁ ରାଵଣାଵରଜୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ଵାକ୍ଯମଗ୍ରାମ୍ଯପଦଵତ୍ ପୁଷ୍କଲାର୍ଥଂ ଵିଭୀଷଣଃ
ସେମାନେ ଏଭଳି କଥାହେଉଥିବା ବେଳେ, ରାବଣଙ୍କ ଭାଉ ବିଭୀଷଣ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଗଭୀର ଅର୍ଥର କଥା କହିଲେ।
ଅନଲଃ ପନସଶ୍ଚୈଵ ସମ୍ପାତିଃ ପ୍ରମତିସ୍ତଥା। ଗତ୍ଵା ଲଙ୍କାଂ ମମାମାତ୍ଯାଃ ପୁରୀଂ ପୁନରିହାଗତାଃ
ଅନଳ, ପନସ, ସମ୍ପାତି ଓ ପ୍ରମତି—ମୋର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ—ଲଙ୍କାକୁ ଯାଇ, ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପୁଣି ଏଠାକୁ ଫେରିଆସିଛନ୍ତି।
ଭୂତ୍ଵା ଶକୁନଯଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାଶ୍ଚ ରିପୋର୍ବଲମ୍। ଵିଧାନଂ ଵିହିତଂ ଯଚ୍ଚ ତଦ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମୁପସ୍ଥିତାଃ
ସମସ୍ତେ ପକ୍ଷୀର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସେନାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ, ସେଠାରେ ଯେଉଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହୋଇଛି ତାହା ଦେଖି, ସବୁ ଜାଣି ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।
ସଂଵିଧାନଂ ଯଥାହୁସ୍ତେ ରାଵଣସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ। ରାମ ତଦ୍ ବ୍ରୁଵତଃ ସର୍ଵଂ ଯାଥାତଥ୍ଯେନ ମେ ଶୃଣୁ
ହେ ରାମ, ରାବଣଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯେପରି ମୋତେ କହିଛନ୍ତି, ସେହିପରି ସଠିକ୍ ଭାବେ ସମସ୍ତ କଥା ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ।
ପୂର୍ଵଂ ପ୍ରହସ୍ତଃ ସବଲୋ ଦ୍ଵାରମାସାଦ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି। ଦକ୍ଷିଣଂ ଚ ମହାଵୀର୍ଯୌ ମହାପାର୍ଶ୍ଵମହୋଦରୌ
ପ୍ରଥମେ ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ପ୍ରହସ୍ତ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ରହିଛନ୍ତି; ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରରେ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହାପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ମହୋଦର ଅଛନ୍ତି।
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ପଶ୍ଚିମଂ ଦ୍ଵାରଂ ରାକ୍ଷସୈର୍ବହୁଭିର୍ଵୃତଃ। ପଟ୍ଟିଶାସିଧନୁଷ୍ମଦ୍ଭିଃ ଶୂଲମୁଦ୍ଗରପାଣିଭିଃ
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଅନେକ ରାକ୍ଷସ, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ମଣିଷମାନେ ସହିତ ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରକୁ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।
ନାନାପ୍ରହରଣୈଃ ଶୂରୈରାଵୃତୋ ରାଵଣାତ୍ମଜଃ। ରାକ୍ଷସାନାଂ ସହସ୍ରୈସ୍ତୁ ବହୁଭିଃ ଶସ୍ତ୍ରପାଣିଭିଃ
ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ ଅନେକ ହଜାର ରାକ୍ଷସ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ବୀରମାନେ ସହିତ ଘିରି ରହିଛନ୍ତି।
ଯୁକ୍ତଃ ପରମସଂଵିଗ୍ନୋ ରାକ୍ଷସୈଃ ସହ ମନ୍ତ୍ରଵିତ୍। ଉତ୍ତରଂ ନଗରଦ୍ଵାରଂ ରାଵଣଃ ସ୍ଵଯମାସ୍ଥିତଃ
ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତିତ ଓ ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ରାବଣ ନିଜେ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ଉତ୍ତର ସହର ଦ୍ୱାରରେ ଅବସ୍ଥାନ କରିଛନ୍ତି।
ଵିରୂପାକ୍ଷସ୍ତୁ ମହତା ଶୂଲଖଡ୍ଗଧନୁଷ୍ମତା। ବଲେନ ରାକ୍ଷସୈଃ ସାର୍ଧଂ ମଧ୍ଯମଂ ଗୁଲ୍ମମାଶ୍ରିତଃ
ବିରୂପାକ୍ଷ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ, ଯେଉଁମାନେ ଶୂଳ, ତଳୱାର ଓ ଧନୁଷ୍ୟ ଧରିଛନ୍ତି, ସେ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଦଳକୁ ଅଧିକୃତ କରିଛନ୍ତି।
ଏତାନେଵଂ ଵିଧାନ୍ ଗୁଲ୍ମାଁଲ୍ଲଙ୍କାଯାଂ ସମୁଦୀକ୍ଷ୍ଯ ତେ। ମାମକା ମନ୍ତ୍ରିଣଃ ସର୍ଵେ ଶୀଘ୍ରଂ ପୁନରିହାଗତାଃ
ଲଙ୍କାରେ ଏହିପରି ଦଳଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲଭାବେ ଦେଖି, ମୋ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତୁରନ୍ତ ଫେରି ଆସିଲେ।