ଇଦଂ ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ନିଗଦ୍ଯ ମାଲ୍ଯଵାନ୍ ପରୀକ୍ଷ୍ଯ ରକ୍ଷୋଧିପତେର୍ମନଃ ପୁନଃ। ଅନୁତ୍ତମେଷୂତ୍ତମପୌରୁଷୋ ବଲୀ ବଭୂଵ ତୂଷ୍ଣୀଂ ସମଵେକ୍ଷ୍ଯ ରାଵଣମ୍
ଏହି କଥା କହି ମାଲ୍ୟବାନ୍, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟଙ୍କ ମନକୁ ଦେଖି, ସେ ଅପୂର୍ବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଚୁପ୍ଚାପ ରାବଣଙ୍କୁ ନଜର ଦେଇ ରହିଲେ।
thumb|ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡର ଛତ୍ତିଶତମ ସର୍ଗ ଏବେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ତତ୍ ତୁ ମାଲ୍ଯଵତୋ ଵାକ୍ଯଂ ହିତମୁକ୍ତଂ ଦଶାନନଃ। ନ ମର୍ଷଯତି ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା କାଲସ୍ଯ ଵଶମାଗତଃ
ମାଲ୍ୟବାନଙ୍କର ଉପକାରୀ କଥା ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ ଭରି, ନିଜ ଭାଗ୍ୟରେ ଅଧୀନ ହୋଇ, ସେ କଥାକୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ସ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଭ୍ରୁକୁଟିଂ ଵକ୍ତ୍ରେ କ୍ରୋଧସ୍ଯ ଵଶମାଗତଃ। ଅମର୍ଷାତ୍ ପରିଵୃତ୍ତାକ୍ଷୋ ମାଲ୍ଯଵନ୍ତମଥାବ୍ରଵୀତ୍
କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ଭୃକୁଟି ଚମଟାଇ, ଚକ୍ଷୁ ଘୁରାଇ, ରାବଣ ଅସହ୍ୟତାରେ ମାଲ୍ୟବାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ହିତବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଯଦହିତଂ ଵଚଃ ପରୁଷମୁଚ୍ଯତେ। ପରପକ୍ଷଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯୈଵ ନୈତଚ୍ଛ୍ରୋତ୍ରଗତଂ ମମ
ଉପକାର ଭାବେ କହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି କୌଣସି କଠୋର କଥା ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଯାଇ କହାଯାଏ, ସେମାନେ ମୋ କାନରେ ପଡ଼େ ନାହିଁ।
ମାନୁଷଂ କୃପଣଂ ରାମମେକଂ ଶାଖାମୃଗାଶ୍ରଯମ୍। ସମର୍ଥଂ ମନ୍ଯସେ କେନ ତ୍ଯକ୍ତଂ ପିତ୍ରା ଵନାଶ୍ରଯମ୍
ଏକାକୀ, ଅବସ୍ଥାପନ୍ନ, ଜଙ୍ଗଲରେ ପଶୁମାନଙ୍କ ସହ ବସୁଥିବା, ବାପାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ ଦୁଃଖୀ ମଣିଷ ରାମଙ୍କୁ କିପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବୁଛ? କେଉଁଠୁ ଏମିତି ଭାବିଲୁ?
ରକ୍ଷସାମୀଶ୍ଵରଂ ମାଂ ଚ ଦେଵାନାଂ ଚ ଭଯଂକରମ୍। ହୀନଂ ମାଂ ମନ୍ଯସେ କେନ ଅହୀନଂ ସର୍ଵଵିକ୍ରମୈଃ
ମୁଁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ନାୟକ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର, ସମସ୍ତ ପ୍ରଭାବରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ନୁହେଁ, ତେବେ ମୋତେ କିପରି ଦୁର୍ବଳ ଭାବୁଛ?
ଵୀରଦ୍ଵେଷେଣ ଵା ଶଙ୍କେ ପକ୍ଷପାତେନ ଵା ରିପୋଃ। ତ୍ଵଯାହଂ ପରୁଷାଣ୍ଯୁକ୍ତୋ ପରପ୍ରୋତ୍ସାହନେନ ଵା
ମୁଁ ଭାବୁଛି, ବୀରମାନଙ୍କୁ ଘୃଣା କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପକ୍ଷପାତ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହ ଦେଇ, ତୁମେ ମୋତେ ଏମିତି କଠୋର କଥା କହିଛ।
ପ୍ରଭଵନ୍ତଂ ପଦସ୍ଥଂ ହି ପରୁଷଂ କୋଽଭିଭାଷତେ। ପଣ୍ଡିତଃ ଶାସ୍ତ୍ରତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୋ ଵିନା ପ୍ରୋତ୍ସାହନେନ ଵା
ଯେଉଁଠାରେ କେହି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଛନ୍ତି, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ବୁଦ୍ଧିମାନ କେହି କଠୋର କଥା କହିବେ କି? ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହ ଦେବା ଛାଡ଼ି।
ଆନୀଯ ଚ ଵନାତ୍ ସୀତାଂ ପଦ୍ମହୀନାମିଵ ଶ୍ରିଯମ୍। କିମର୍ଥଂ ପ୍ରତିଦାସ୍ଯାମି ରାଘଵସ୍ଯ ଭଯାଦହମ୍
ମୁଁ ସୀତାଙ୍କୁ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଆଣିଛି, ଯେପରି ଅଳି ଛାଡ଼ି ଶ୍ରୀ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ରାଘବଙ୍କ ଭୟରେ ମୁଁ କାହିଁକି ସୀତାକୁ ଫେରାଇଦେବି?
ଵୃତଂ ଵାନରକୋଟୀଭିଃ ସସୁଗ୍ରୀଵଂ ସଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍। ପଶ୍ଯ କୈଶ୍ଚିଦହୋଭିଶ୍ଚ ରାଘଵଂ ନିହତଂ ମଯା
ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ, ଅନେକ ବାନରମାନେ ରାଘବଙ୍କୁ ଘେରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଦେଖ, କିଛି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ରାଘବଙ୍କୁ ମାରିଦେବି।
ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵେ ଯସ୍ଯ ନ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଦୈଵତାନ୍ଯପି ସଂଯୁଗେ। ସ କସ୍ମାଦ୍ ରାଵଣୋ ଯୁଦ୍ଧେ ଭଯମାହାରଯିଷ୍ଯତି
ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ଟିକିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଠାରେ ରାବଣ କାହିଁକି ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟ ପାଇବେ?
ଦ୍ଵିଧା ଭଜ୍ଯେଯମପ୍ଯେଵଂ ନ ନମେଯଂ ତୁ କସ୍ଯଚିତ୍। ଏଷ ମେ ସହଜୋ ଦୋଷଃ ସ୍ଵଭାଵୋ ଦୁରତିକ୍ରମଃ
ମୁଁ ଦୁଇ ଭାଗକୁ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ମଧ୍ୟ, କେହିଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଏ ନାହିଁ; ଏହି ମୋର ଜନ୍ମଜାତ ଦୋଷ, ଏହା ମୋର ଅପରିବର୍ତ୍ତନୀୟ ସ୍ୱଭାବ।
ଯଦି ତାଵତ୍ ସମୁଦ୍ରେ ତୁ ସେତୁର୍ବଦ୍ଧୋ ଯଦୃଚ୍ଛଯା। ରାମେଣ ଵିସ୍ମଯଃ କୋଽତ୍ର ଯେନ ତେ ଭଯମାଗତମ୍
ଯଦି ରାମ ଏମିତି ଭାଗ୍ୟକ୍ରମରେ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ସେତୁ ବନାଇଛନ୍ତି, ତେବେ ଏଠାରେ କଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ? ତୁମେ କାହିଁକି ଭୟଭିତ ହେଉଛ?
ସ ତୁ ତୀର୍ତ୍ଵାର୍ଣଵଂ ରାମଃ ସହ ଵାନରସେନଯା। ପ୍ରତିଜାନାମି ତେ ସତ୍ଯଂ ନ ଜୀଵନ୍ ପ୍ରତିଯାସ୍ଯତି
କିନ୍ତୁ ରାମ ଯଦି ବାନର ସେନା ସହିତ ସମୁଦ୍ର ଅଟିଯାନ୍ତି, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ କହୁଛି, ସେ ଜୀବନ୍ତ ଫେରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵାଣଂ ସଂରବ୍ଧଂ ରୁଷ୍ଟଂ ଵିଜ୍ଞାଯ ରାଵଣମ୍। ଵ୍ରୀଡିତୋ ମାଲ୍ଯଵାନ୍ ଵାକ୍ଯଂ ନୋତ୍ତରଂ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ
ଏପରି ରାବଣଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ ଓ ଉତ୍ତେଜିତ ଦେଖି, ମାଲ୍ୟବାନ୍ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ, କିଛି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ।
ଜଯାଶିଷା ତୁ ରାଜାନଂ ଵର୍ଧଯିତ୍ଵା ଯଥୋଚିତମ୍। ମାଲ୍ଯଵାନଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତୋ ଜଗାମ ସ୍ଵଂ ନିଵେଶନମ୍
ଯଥାଯଥ ଭାବେ ରାଜାଙ୍କୁ ଜୟାଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ମାଲ୍ୟବାନ୍ ଅନୁମତି ନେଇ, ନିଜ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ରାଵଣସ୍ତୁ ସହାମାତ୍ଯୋ ମନ୍ତ୍ରଯିତ୍ଵା ଵିମୃଶ୍ଯ ଚ। ଲଙ୍କାଯାସ୍ତୁ ତଦା ଗୁପ୍ତିଂ କାରଯାମାସ ରାକ୍ଷସଃ
ତାପରେ ରାବଣ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରି, ଲଙ୍କାର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।
ଵ୍ଯାଦିଦେଶ ଚ ପୂର୍ଵସ୍ଯାଂ ପ୍ରହସ୍ତଂ ଦ୍ଵାରି ରାକ୍ଷସମ୍। ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯାଂ ମହାଵୀର୍ଯୌ ମହାପାର୍ଶ୍ଵମହୋଦରୌ
ସେ ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ପ୍ରହସ୍ତ ନାମକ ରାକ୍ଷସକୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ, ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରରେ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମହାପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ମହୋଦରଙ୍କୁ ରଖିଲେ।
ପଶ୍ଚିମାଯାମଥ ଦ୍ଵାରି ପୁତ୍ରମିନ୍ଦ୍ରଜିତଂ ତଦା। ଵ୍ଯାଦିଦେଶ ମହାମାଯଂ ରାକ୍ଷସୈର୍ବହୁଭିର୍ଵୃତମ୍
ପଛିମ ଦ୍ୱାରରେ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍, ଯିଏ ମହାମାୟା ଜାନେ, ଅନେକ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ସହିତ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ।
ଉତ୍ତରସ୍ଯାଂ ପୁରଦ୍ଵାରି ଵ୍ଯାଦିଶ୍ଯ ଶୁକସାରଣୌ। ସ୍ଵଯଂ ଚାତ୍ର ଗମିଷ୍ଯାମି ମନ୍ତ୍ରିଣସ୍ତାନୁଵାଚ ହ
ଉତ୍ତର ଦିଗର ସହର ଦ୍ୱାରରେ ଶୁକ ଓ ସାରଣଙ୍କୁ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇ, ସେ ନିଜେ ଏଠାରେ ଯିବେ ବୋଲି ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ।
ରାକ୍ଷସଂ ତୁ ଵିରୂପାକ୍ଷଂ ମହାଵୀର୍ଯପରାକ୍ରମମ୍। ମଧ୍ଯମେଽସ୍ଥାପଯଦ୍ ଗୁଲ୍ମେ ବହୁଭିଃ ସହ ରାକ୍ଷସୈଃ
ବିରୂପାକ୍ଷ ନାମକ ବଳଶାଳୀ ଓ ପ୍ରତାପୀ ରାକ୍ଷସକୁ ମଧ୍ୟ ଦଳରେ ଅନେକ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ସହିତ ରଖିଲେ।
ଏଵଂ ଵିଧାନଂ ଲଙ୍କାଯାଂ କୃତ୍ଵା ରାକ୍ଷସପୁଂଗଵଃ। କୃତକୃତ୍ଯମିଵାତ୍ମାନଂ ମନ୍ଯତେ କାଲଚୋଦିତଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ଲଙ୍କାର ରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସ ନିଜକୁ କର୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛି ବୋଲି ଭାବିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସମୟର ଚାଳ ଥିଲା।
ଵିସର୍ଜଯାମାସ ତତଃ ସ ମନ୍ତ୍ରିଣୋ ଵିଧାନମାଜ୍ଞାପ୍ଯ ପୁରସ୍ଯ ପୁଷ୍କଲମ୍। ଜଯାଶିଷା ମନ୍ତ୍ରିଗଣେନ ପୂଜିତୋ ଵିଵେଶ ସୋଽନ୍ତଃପୁରମୃଦ୍ଧିମନ୍ମହତ୍
ତାପରେ ସେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ, ସହରର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଜୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଏବଂ ସେ ମହାନ ଓ ଶ୍ରୀମୟ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
thumb|ସପ୍ତତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ସତତିସ ଅଧ୍ୟାୟ ଏଠାରେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ନରଵାନରରାଜାନୌ ସ ତୁ ଵାଯୁସୁତଃ କପିଃ। ଜାମ୍ବଵାନୃକ୍ଷରାଜଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସଶ୍ଚ ଵିଭୀଷଣଃ
ମନୁଷ୍ୟ ଓ ବାନର ରାଜାମାନେ, ବାୟୁପୁତ୍ର ବାନର, ଭଲୁଆ ରାଜା ଜାମ୍ବବାନ୍, ଏବଂ ରାକ୍ଷସ ବିଭୀଷଣ ଥିଲେ।
ଅଙ୍ଗଦୋ ଵାଲିପୁତ୍ରଶ୍ଚ ସୌମିତ୍ରିଃ ଶରଭଃ କପିଃ। ସୁଷେଣଃ ସହଦାଯାଦୋ ମୈନ୍ଦୋ ଦ୍ଵିଵିଦ ଏଵ ଚ
ବାଲିଙ୍କ ପୁଅ ଅଙ୍ଗଦ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ବାନର ଶରଭ, ସୁଷେଣ ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅ, ମୈନ୍ଦ ଓ ଦ୍ୱିବିଦ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ଗଜୋ ଗଵାକ୍ଷଃ କୁମୁଦୋ ନଲୋଽଥ ପନସସ୍ତଥା। ଅମିତ୍ରଵିଷଯଂ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ସମଵେତାଃ ସମର୍ଥଯନ୍
ଗଜ, ଗଭାକ୍ଷ, କୁମୁଦ, ନଳ ଓ ପନସ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପରସ୍ପରକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରୁଥିଲେ।
ଇଯଂ ସା ଲକ୍ଷ୍ଯତେ ଲଙ୍କା ପୁରୀ ରାଵଣପାଲିତା। ସାସୁରୋରଗଗନ୍ଧର୍ଵୈରମରୈରପି ଦୁର୍ଜଯା
ଏହି ହେଉଛି ରାବଣଙ୍କ ଶାସିତ ଲଙ୍କା ସହର, ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଉଛି; ଏହାକୁ ଦେବତା, ଦାନବ, ନାଗ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟ ଜିତିପାରିନାହାନ୍ତି।
କାର୍ଯସିଦ୍ଧିଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରଯଧ୍ଵଂ ଵିନିର୍ଣଯେ। ନିତ୍ଯଂ ସଂନିହିତୋ ଯତ୍ର ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ
କାମ୍ୟ ସଫଳତାକୁ ଆଗରେ ରଖି, ଆମେ ମନ୍ତ୍ରଣା କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏଠାରେ ରାକ୍ଷସମୁକ୍ତ ରାବଣ ସଦା ବସିଛନ୍ତି।