ସା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିଶ୍ଚଯଂ ତସ୍ଯ ନିଶ୍ଚଯଜ୍ଞା ଦୁରାତ୍ମନଃ। ପୁନରେଵାଗମତ୍ କ୍ଷିପ୍ରମଶୋକଵନିକାଂ ଶୁଭାମ୍
ସେ ଦୁଷ୍ଟମନା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ଶୁଣି, ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ପୁଣି ଶୁଭ ଅଶୋକବନିକାକୁ ଫେରି ଆସିଲା।
ସା ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ତତସ୍ତତ୍ର ଦଦର୍ଶ ଜନକାତ୍ମଜାମ୍। ପ୍ରତୀକ୍ଷମାଣାଂ ସ୍ଵାମେଵ ଭ୍ରଷ୍ଟପଦ୍ମାମିଵ ଶ୍ରିଯମ୍
ସେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଜନକନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲା, ଯିଏ ନିଜ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ମୁର୍ଜାଇଯାଇଥିବା ପଦ୍ମରୁ ଖସିପଡ଼ିଥିବା ଶ୍ରୀ ଭଳି।
ତାଂ ତୁ ସୀତା ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତାଂ ସରମାଂ ପ୍ରିଯଭାଷିଣୀମ୍। ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଚ ସୁସ୍ନିଗ୍ଧଂ ଦଦୌ ଚ ସ୍ଵଯମାସନମ୍
ସୀତା, ପ୍ରିୟ କଥା କହୁଥିବା ଏବଂ ପୁଣି ଫେରିଥିବା ସରମାଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଏବଂ ନିଜେ ଆସନ ଦେଲେ।
ଇହାସୀନା ସୁଖଂ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାହି ମମ ତତ୍ତ୍ଵତଃ। କ୍ରୂରସ୍ଯ ନିଶ୍ଚଯଂ ତସ୍ଯ ରାଵଣସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ
ଏଠାରେ ବସି ସବୁ କଥା ମୋତେ ଠିକ୍ ଭାବେ କହ, ଏହି କ୍ରୁର ରାବଣଙ୍କର ନିଶ୍ଚୟ କ'ଣ?
ଏଵମୁକ୍ତା ତୁ ସରମା ସୀତଯା ଵେପମାନଯା। କଥିତଂ ସର୍ଵମାଚଷ୍ଟ ରାଵଣସ୍ଯ ସମନ୍ତ୍ରିଣଃ
ସୀତାଙ୍କ ଭୟଭୀତ ଅବସ୍ଥାରେ ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ସରମା ରାବଣ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ କହିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା ଖୋଲି କହିଲେ।
ଜନନ୍ଯା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରୋ ଵୈ ତ୍ଵନ୍ମୋକ୍ଷାର୍ଥଂ ବୃହଦ୍ଵଚଃ। ଅତିସ୍ନିଗ୍ଧେନ ଵୈଦେହି ମନ୍ତ୍ରିଵୃଦ୍ଧେନ ଚୋଦିତଃ
ରାକ୍ଷସମହାରାଜ ତାଙ୍କର ମାଆ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ, ବଡ଼ ସ୍ନେହରେ, ତୁମ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ବିସ୍ତୃତ କଥା କହିଲେ, ବୈଦେହୀ।
ଦୀଯତାମଭିସତ୍କୃତ୍ଯ ମନୁଜେନ୍ଦ୍ରାଯ ମୈଥିଲୀ। ନିଦର୍ଶନଂ ତେ ପର୍ଯାପ୍ତଂ ଜନସ୍ଥାନେ ଯଦଦ୍ଭୁତମ୍
ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ମନୁଷ୍ୟମହାରାଜଙ୍କୁ ଫେରାଇଦିଅ; ଜନସ୍ଥାନରେ ଯେଉଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟିଥିଲା, ସେହିଟି ତୁମ ପାଇଁ ପ୍ରମାଣ ହେବ।
ଲଙ୍ଘନଂ ଚ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ଦର୍ଶନଂ ଚ ହନୂମତଃ। ଵଧଂ ଚ ରକ୍ଷସାଂ ଯୁଦ୍ଧେ କଃ କୁର୍ଯାନ୍ମାନୁଷୋ ଯୁଧି
ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ସମୁଦ୍ର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିପାରିବ, ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ, ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ମାରିପାରିବ?
ଏଵଂ ସ ମନ୍ତ୍ରଵୃଦ୍ଧୈଶ୍ଚ ମାତ୍ରା ଚ ବହୁବୋଧିତଃ। ନ ତ୍ଵାମୁତ୍ସହତେ ମୋକ୍ତୁମର୍ଥମର୍ଥପରୋ ଯଥା
ମାଆ ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ବାରମ୍ବାର ଏଭଳି ଉପଦେଶ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥରେ ଲାଗିଥିବାରୁ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି।
ନୋତ୍ସହତ୍ଯମୃତୋ ମୋକ୍ତୁଂ ଯୁଦ୍ଧେ ତ୍ଵାମିତି ମୈଥିଲି। ସାମାତ୍ଯସ୍ଯ ନୃଶଂସସ୍ଯ ନିଶ୍ଚଯୋ ହ୍ଯେଷ ଵର୍ତତେ
ମୈଥିଳୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ମୁକ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହି ନିଷ୍ଠୁର ରାଜା ଏବଂ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେର ଏହି ନିଶ୍ଚୟ।
ତଦେଷା ସୁସ୍ଥିରା ବୁଦ୍ଧିର୍ମୃତ୍ଯୁଲୋଭାଦୁପସ୍ଥିତା। ଭଯାନ୍ନ ଶକ୍ତସ୍ତ୍ଵାଂ ମୋକ୍ତୁମନିରସ୍ତଃ ସ ସଂଯୁଗେ
ଏହି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଆକାଂକ୍ଷାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି; ଭୟରୁ ସେ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ିପାରୁନାହାନ୍ତି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଡ଼ିଗ ରହିଛନ୍ତି।
ରାକ୍ଷସାନାଂ ଚ ସର୍ଵେଷାମାତ୍ମନଶ୍ଚ ଵଧେନ ହି। ନିହତ୍ଯ ରାଵଣଂ ସଂଖ୍ଯେ ସର୍ଵଥା ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ। ପ୍ରତିନେଷ୍ଯତି ରାମସ୍ତ୍ଵାମଯୋଧ୍ଯାମସିତେକ୍ଷଣେ
ରାକ୍ଷସମାନେ ଏବଂ ନିଜକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରି, ରାବଣଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନଶ୍ଟ କରି, ରାମ ତୁମକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରାଇ ନେବେ, କଳାନୟନୀ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଶବ୍ଦୋ ଭେରୀଶଙ୍ଖସମାକୁଲଃ। ଶ୍ରୁତୋ ଵୈ ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନାଂ କମ୍ପଯନ୍ ଧରଣୀତଲମ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଢୋଳ ଓ ଶଂଖର ଗଞ୍ଜନ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଗଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରି ଭୂମିକୁ କମ୍ପିତ କରିଦେଲା।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ତଂ ଵାନରସୈନ୍ଯନାଦଂ ଲଙ୍କାଗତା ରାକ୍ଷସରାଜଭୃତ୍ଯାଃ। ହତୌଜସୋ ଦୈନ୍ଯପରୀତଚେଷ୍ଟାଃ ଶ୍ରେଯୋ ନ ପଶ୍ଯନ୍ତି ନୃପସ୍ଯ ଦୋଷାତ୍
ବାନର ସେନାର ଗଞ୍ଜନ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଲଙ୍କାରେ ଥିବା ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କର ଚାକରମାନେ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ନଶ୍ଟ ହୋଇ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଇ, ରାଜାଙ୍କ ଦୋଷରୁ କୌଣସି ଭଲ ଆଶା ଦେଖିପାରୁନାହାନ୍ତି।
thumb|ପଞ୍ଚତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଏବେ ଶୁଣ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚତିରିଶ ଶ୍ଲୋକ।
ତେନ ଶଙ୍ଖଵିମିଶ୍ରେଣ ଭେରୀଶବ୍ଦେନ ନାଦିନା। ଉପଯାତି ମହାବାହୂ ରାମଃ ପରପୁରଂଜଯଃ
ଏହି ଢୋଳ ଓ ଶଂଖର ମିଶ୍ର ଗଞ୍ଜନ ଶବ୍ଦ ସହିତ, ଶତ୍ରୁ ନଗର ଜୟକର୍ତ୍ତା ବଳଶାଳୀ ରାମ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛନ୍ତି।
ତଂ ନିନାଦଂ ନିଶମ୍ଯାଥ ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ। ମୁହୂର୍ତଂ ଧ୍ଯାନମାସ୍ଥାଯ ସଚିଵାନଭ୍ଯୁଦୈକ୍ଷତ
ସେହି ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା ରାବଣ କିଛି ଖଣ୍ଡ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗିଲେ ଏବଂ ପରେ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେକୁ ଦେଖିଲେ।
ଅଥ ତାନ୍ ସଚିଵାଂସ୍ତତ୍ର ସର୍ଵାନାଭାଷ୍ଯ ରାଵଣଃ। ସଭାଂ ସଂନାଦଯନ୍ ସର୍ଵାମିତ୍ଯୁଵାଚ ମହାବଲଃ
ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣ ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେକୁ ଡାକିଲେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଭାକୁ କମ୍ପିତ କରି କହିଲେ—
ଜଗତ୍ସଂତାପନଃ କ୍ରୂରୋଽଗର୍ହଯନ୍ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ। ତରଣଂ ସାଗରସ୍ଯାସ୍ଯ ଵିକ୍ରମଂ ବଲପୌରୁଷମ୍
ସେଇ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା, ଯିଏ ଜଗତକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିଲେ ଏବଂ କ୍ରୂର ଥିଲେ, ସେ ସମୁଦ୍ର ଅତିକ୍ରମ କରିବା, ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଓ ଶୂରତାକୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ଯଦୁକ୍ତଵନ୍ତୋ ରାମସ୍ଯ ଭଵନ୍ତସ୍ତନ୍ମଯା ଶ୍ରୁତମ୍। ଭଵତଶ୍ଚାପ୍ଯହଂ ଵେଦ୍ମି ଯୁଦ୍ଧେ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମାନ୍। ତୂଷ୍ଣୀକାନୀକ୍ଷତୋଽନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଵିଦିତ୍ଵା ରାମଵିକ୍ରମମ୍
ତୁମେମାନେ ଯାହା କହିଛ, ମୁଁ ତାହା ଶୁଣିଛି; ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେମାନେ କେତେ ସତ୍ୟ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ତାହା ମୁଁ ଜାଣେ। ଏବଂ ଏହିପରି ଚୁପ୍ଚାପ ରହି ଏକାପରେକା ଦେଖୁଛ, କାରଣ ତୁମେମାନେ ରାମଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଜାଣିଛ।
ତତସ୍ତୁ ସୁମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ମାଲ୍ଯଵାନ୍ ନାମ ରାକ୍ଷସଃ। ରାଵଣସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଇତି ମାତାମହୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏବଂ ରାକ୍ଷସ ମାଲ୍ୟବାନ୍, ଯିଏ ରାବଣଙ୍କର ମାମା, ରାବଣଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ବିଚାର କରି କହିଲେ—
ଵିଦ୍ଯାସ୍ଵଭିଵିନୀତୋ ଯୋ ରାଜା ରାଜନ୍ ନଯାନୁଗଃ। ସ ଶାସ୍ତି ଚିରମୈଶ୍ଵର୍ଯମରୀଂଶ୍ଚ କୁରୁତେ ଵଶେ
ହେ ରାଜା, ଯିଏ ରାଜା ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ନୀତିକୁ ଅନୁସରେ, ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ୍ୟ କରେ ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରଖେ।
ସଂଦଧାନୋ ହି କାଲେନ ଵିଗୃହ୍ଣଂଶ୍ଚାରିଭିଃ ସହ। ସ୍ଵପକ୍ଷେ ଵର୍ଧନଂ କୁର୍ଵନ୍ମହଦୈଶ୍ଵର୍ଯମଶ୍ନୁତେ
ଯେଉଁ ରାଜା ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ମିତ୍ରତା କରେ ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରେ, ଏବଂ ନିଜ ପକ୍ଷକୁ ବଢ଼ାଏ, ସେ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଅଧିକାର କରେ।
ହୀଯମାନେନ କର୍ତଵ୍ଯୋ ରାଜ୍ଞା ସଂଧିଃ ସମେନ ଚ। ନ ଶତ୍ରୁମଵମନ୍ଯେତ ଜ୍ଯାଯାନ୍ କୁର୍ଵୀତ ଵିଗ୍ରହମ୍
ଯେବେ ରାଜା ଦୁର୍ବଳ ହୁଏ, ସେ ସମାନ ଅବସ୍ଥାରେ ସନ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ; ଶତ୍ରୁକୁ କେବେ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶତ୍ରୁ ସହିତ ମାତ୍ର ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ତନ୍ମହ୍ଯଂ ରୋଚତେ ସଂଧିଃ ସହ ରାମେଣ ରାଵଣ। ଯଦର୍ଥମଭିଯୁକ୍ତୋଽସି ସୀତା ତସ୍ମୈ ପ୍ରଦୀଯତାମ୍
ସେହିପରି, ରାବଣ, ମୋତେ ରାମଙ୍କ ସହିତ ସନ୍ଧି କରିବା ଭଲ ଲାଗେ; ଯେଉଁ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଆକ୍ରମଣ ହେଉଛ, ସେହି ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ସୀତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦିଅ।
ତସ୍ଯ ଦେଵର୍ଷଯଃ ସର୍ଵେ ଗନ୍ଧର୍ଵାଶ୍ଚ ଜଯୈଷିଣଃ। ଵିରୋଧଂ ମା ଗମସ୍ତେନ ସଂଧିସ୍ତେ ତେନ ରୋଚତାମ୍
ସମସ୍ତ ଦେବ ଋଷି ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଜୟ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ବିରୋଧ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ; ତେଣୁ ତାଙ୍କ ସହିତ ସନ୍ଧି କରିବା ତୁମ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ।
ଅସୃଜଦ୍ ଭଗଵାନ୍ ପକ୍ଷୌ ଦ୍ଵାଵେଵ ହି ପିତାମହଃ। ସୁରାଣାମସୁରାଣାଂ ଚ ଧର୍ମାଧର୍ମୌ ତଦାଶ୍ରଯୌ
ଅନ୍ତତଃ, ପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମା ଦୁଇଟି ପକ୍ଷ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ—ଦେବମାନେ ଓ ଅସୁରମାନେ; ଏହି ଦୁଇଟି ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ଉପରେ ଆଧାରିତ।
ଧର୍ମୋ ହି ଶ୍ରୂଯତେ ପକ୍ଷ ଅମରାଣାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ଅଧର୍ମୋ ରକ୍ଷସାଂ ପକ୍ଷୋ ହ୍ଯସୁରାଣାଂ ଚ ରାକ୍ଷସ
ଧର୍ମ ହେଉଛି ଅମର ମହାତ୍ମାମାନେର ପକ୍ଷ; ଅଧର୍ମ ହେଉଛି ଅସୁର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେର ପକ୍ଷ, ହେ ରାକ୍ଷସ।
ଧର୍ମୋ ଵୈ ଗ୍ରସତେଽଧର୍ମଂ ଯଦା କୃତମଭୂଦ୍ ଯୁଗମ୍। ଅଧର୍ମୋ ଗ୍ରସତେ ଧର୍ମଂ ଯଦା ତିଷ୍ଯଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଯେବେ ଧର୍ମ ଯୁଗ ଆସେ, ଧର୍ମ ଅଧର୍ମକୁ ନଷ୍ଟ କରେ; ଯେବେ ତିଷ୍ୟ ଯୁଗ ଆସେ, ଅଧର୍ମ ଧର୍ମକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।
ତତ୍ ତ୍ଵଯା ଚରତା ଲୋକାନ୍ ଧର୍ମୋଽପି ନିହତୋ ମହାନ୍। ଅଧର୍ମଃ ପ୍ରଗୃହୀତଶ୍ଚ ତେନାସ୍ମଦ୍ ବଲିନଃ ପରେ
ଏହିପରି, ତୁମେ ଯେପରି ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟବହାର କରିଛ, ମହାନ୍ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି; ଅଧର୍ମକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଛ, ଏହିଠାରୁ ଆମ ଶତ୍ରୁମାନେ ଆମଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।