ଚାରାଣାଂ ରାଵଣଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରାପ୍ତଂ ରାମଂ ମହାବଲମ୍। ଜାତୋଦ୍ଵେଗୋଽଭଵତ୍ କିଂଚିତ୍ ସଚିଵାନିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ଚରମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି ରାବଣ କିଛି ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ମନ୍ତ୍ରିଣଃ ଶୀଘ୍ରମାଯାନ୍ତୁ ସର୍ଵେ ଵୈ ସୁସମାହିତାଃ। ଅଯଂ ନୋ ମନ୍ତ୍ରକାଲୋ ହି ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତ ଇତି ରାକ୍ଷସାଃ
ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଶୀଘ୍ର ଏଠାରେ ଆସନ୍ତୁ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ; ଏହି ସମୟ ଆମ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ରଣାର ଅବସର।
ତସ୍ଯ ତଚ୍ଛାସନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମନ୍ତ୍ରିଣୋଽଭ୍ଯାଗମନ୍ ଦ୍ରୁତମ୍। ତତଃ ସ ମନ୍ତ୍ରଯାମାସ ରାକ୍ଷସୈଃ ସଚିଵୈଃ ସହ
ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତୁରନ୍ତ ଆସିଲେ; ତାପରେ ସେ ରାକ୍ଷସ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ମନ୍ତ୍ରଣା କରିଲେ।
ମନ୍ତ୍ରଯିତ୍ଵା ତୁ ଦୁର୍ଧର୍ଷଃ କ୍ଷମଂ ଯତ୍ ତଦନନ୍ତରମ୍। ଵିସର୍ଜଯିତ୍ଵା ସଚିଵାନ୍ ପ୍ରଵିଵେଶ ସ୍ଵମାଲଯମ୍
ମନ୍ତ୍ରଣା କରି ଦୁର୍ଧର୍ଷ ଯାହା ଉଚିତ ଥିଲା ତାହା କଲେ; ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ କରି ନିଜ ରାଜପ୍ରସାଦକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତୋ ରାକ୍ଷସମାଦାଯ ଵିଦ୍ଯୁଜ୍ଜିହ୍ଵଂ ମହାବଲମ୍। ମାଯାଵିନଂ ମହାମାଯଂ ପ୍ରାଵିଶଦ୍ ଯତ୍ର ମୈଥିଲୀ
ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ଵିଦ୍ୟୁଜ୍ଝିହ୍ୱ, ଯିଏ ବଡ଼ ମାୟାବୀ, ତାକୁ ସାଙ୍ଗ କରି ଯେଉଁଠାରେ ମୈଥିଳୀ ଅଛନ୍ତି ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଵିଦ୍ଯୁଜ୍ଜିହ୍ଵଂ ଚ ମାଯାଜ୍ଞମବ୍ରଵୀଦ୍ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ। ମୋହଯିଷ୍ଯାଵହେ ସୀତାଂ ମାଯଯା ଜନକାତ୍ମଜାମ୍
ରାକ୍ଷସମୁକ୍ତ ଵିଦ୍ୟୁଜ୍ଝିହ୍ୱଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଆମେ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଜନକଙ୍କ ଝିଅ ସୀତାକୁ ଭ୍ରମିତ କରିବା।'
ଶିରୋ ମାଯାମଯଂ ଗୃହ୍ଯ ରାଘଵସ୍ଯ ନିଶାଚର। ମାଂ ତ୍ଵଂ ସମୁପତିଷ୍ଠସ୍ଵ ମହଚ୍ଚ ସଶରଂ ଧନୁଃ
ଏ ନିଶାଚର, ଏହି ରାଘବଙ୍କ ମାୟାମୟ ମୁଣ୍ଡ ନେଇ ଆସ; ଏବଂ ବଡ଼ ଧନୁଷ ଓ ତୀର ଧରି ମୋ ପାଖକୁ ଆସ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଥେତ୍ଯାହ ଵିଦ୍ଯୁଜ୍ଜିହ୍ଵୋ ନିଶାଚରଃ। ଦର୍ଶଯାମାସ ତାଂ ମାଯାଂ ସୁପ୍ରଯୁକ୍ତାଂ ସ ରାଵଣେ
ଏପରି କହିବା ପରେ ଵିଦ୍ୟୁଜ୍ଝିହ୍ୱ 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ଏବଂ ରାବଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏହି ମାୟାକୁ ଚତୁର୍ତ୍ତାରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ।
ତସ୍ଯ ତୁଷ୍ଟୋଽଭଵଦ୍ ରାଜା ପ୍ରଦଦୌ ଚ ଵିଭୂଷଣମ୍। ଅଶୋକଵନିକାଯାଂ ଚ ସୀତାଦର୍ଶନଲାଲସଃ
ରାଜା ତାପରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ପୁରସ୍କାର ଦେଲେ; ଅଶୋକ ଵନିକାରେ ସୀତାକୁ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଆଗ୍ରହୀ ହେଲେ।
ନୈର୍ଋତାନାମଧିପତିଃ ସଂଵିଵେଶ ମହାବଲଃ। ତତୋ ଦୀନାମଦୈନ୍ଯାର୍ହାଂ ଦଦର୍ଶ ଧନଦାନୁଜଃ
ନିରୃତମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ତାପରେ କୁବେରଙ୍କ ଭାଇ ଦୁଃଖ ଓ ଦୟାର ଯୋଗ୍ୟ ସୀତାକୁ ଦେଖିଲେ।
ଅଧୋମୁଖୀଂ ଶୋକପରାମୁପଵିଷ୍ଟାଂ ମହୀତଲେ। ଭର୍ତାରଂ ସମନୁଧ୍ଯାନ୍ତୀମଶୋକଵନିକାଂ ଗତାମ୍
ସେ ମୈଥିଳୀକୁ ଭୂମିରେ ବସିଥିବା, ମୁହଁ ନମାଇଥିବା, ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ଏବଂ ସଦା ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଅଶୋକ ଵନିକାକୁ ଗଲେ।
ଉପାସ୍ଯମାନାଂ ଘୋରାଭୀ ରାକ୍ଷସୀଭିରଦୂରତଃ। ଉପସୃତ୍ଯ ତତଃ ସୀତାଂ ପ୍ରହର୍ଷଂ ନାମ କୀର୍ତଯନ୍
ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିକଟରେ ଘେରାଯାଇଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ତାପରେ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ନିଜ ଆନନ୍ଦ ପ୍ରକାଶ କରି, ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ଇଦଂ ଚ ଵଚନଂ ଧୃଷ୍ଟମୁଵାଚ ଜନକାତ୍ମଜାମ୍। ସାନ୍ତ୍ଵ୍ଯମାନା ମଯା ଭଦ୍ରେ ଯମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଵିମନ୍ଯସେ
ଜନକର କନ୍ୟାଙ୍କୁ ସେ ଏହି ଦ୍ରୁଢ଼ କଥା କହିଲେ: 'ମୂଦୁ ମନେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଉଛି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ କାହାକୁ ଭରସା କରି ଏପରି ନିର୍ବିକଳ୍ପ ରହିଛ?'
ଖରହନ୍ତା ସ ତେ ଭର୍ତା ରାଘଵଃ ସମରେ ହତଃ। ଛିନ୍ନଂ ତେ ସର୍ଵଥା ମୂଲଂ ଦର୍ପଶ୍ଚ ନିହତୋ ମଯା
ଖରକୁ ମାରିଥିବା ତୁମର ପତି ରାଘବ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛି; ତୁମର ମୂଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କଟିଯାଇଛି, ତୁମର ଅଭିମାନ ମୁଁ ଭଙ୍ଗ କରିଛି।
ଵ୍ଯସନେନାତ୍ମନଃ ସୀତେ ମମ ଭାର୍ଯା ଭଵିଷ୍ଯସି। ଵିସୃଜୈତାଂ ମତିଂ ମୂଢେ କିଂ ମୃତେନ କରିଷ୍ଯସି
ସୀତା, ତୁମର ଦୁଃଖ ଦେଖି ଏବେ ମୁଁ ତୁମର ପତ୍ନୀ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛି; ଏହି ଅବୁଜ୍ଜ ବିଚାରକୁ ଛାଡ଼, ମୃତ ପତିକୁ ନେଇ ତୁମେ କଣ କରିପାରିବ?
ଭଵସ୍ଵ ଭଦ୍ରେ ଭାର୍ଯାଣାଂ ସର୍ଵାସାମୀଶ୍ଵରୀ ମମ। ଅଲ୍ପପୁଣ୍ଯେ ନିଵୃତ୍ତାର୍ଥେ ମୂଢେ ପଣ୍ଡିତମାନିନି। ଶୃଣୁ ଭର୍ତୃଵଧଂ ସୀତେ ଘୋରଂ ଵୃତ୍ରଵଧଂ ଯଥା
ମୂଦୁ ମନେ, ମୋର ସମସ୍ତ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ପ୍ରଧାନ ହେଉ; ଅଳ୍ପ ପୁଣ୍ୟ ଥିବା, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହାରାଇଥିବା, ଅବୁଜ୍ଜ ମନେ, ଜଣେ ଜଣା ଭାବିବା ମହିଳା, ସୀତା, ତୁମର ପତିଙ୍କ ଭୟାନକ ମୃତ୍ୟୁ ବିଷୟରେ ଶୁଣ, ଯେପରିକି ବୃତ୍ରଙ୍କୁ ମାରାଯିବା।
ସମାଯାତଃ ସମୁଦ୍ରାନ୍ତଂ ହନ୍ତୁଂ ମାଂ କିଲ ରାଘଵଃ। ଵାନରେନ୍ଦ୍ରପ୍ରଣୀତେନ ବଲେନ ମହତା ଵୃତଃ
କହାଯାଉଛି ରାଘବ ସମୁଦ୍ର କୂଳକୁ ମୋତେ ମାରିବା ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ, ବାନର ରାଜାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବଡ଼ ସେନା ନେଇ।
ସଂନିଵିଷ୍ଟଃ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ପୀଡ୍ଯ ତୀରମଥୋତ୍ତରମ୍। ବଲେନ ମହତା ରାମୋ ଵ୍ରଜତ୍ଯସ୍ତଂ ଦିଵାକରେ
ସେ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ସେନା ସହିତ ସମୁଦ୍ରର ଉତ୍ତର କୂଳରେ ଶିବିର କରିଥିଲେ, ତୀରକୁ ଚାପ ଦେଇ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ସମୟରେ ରାମ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ଅଥାଧ୍ଵନି ପରିଶ୍ରାନ୍ତମର୍ଧରାତ୍ରେ ସ୍ଥିତଂ ବଲମ୍। ସୁଖସୁପ୍ତଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଚରିତଂ ପ୍ରଥମଂ ଚରୈଃ
ଯାତ୍ରାରେ ଥକି ଆଧା ରାତିରେ ସେନା ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିଲା; ମୋର ଗୁପ୍ତଚରମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶାନ୍ତିପୂର୍ବକ ଘୁମୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ତତ୍ପ୍ରହସ୍ତପ୍ରଣୀତେନ ବଲେନ ମହତା ମମ। ବଲମସ୍ଯ ହତଂ ରାତ୍ରୌ ଯତ୍ର ରାମଃ ସଲକ୍ଷ୍ମଣଃ
ତାପରେ, ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ମୋର ବଡ଼ ସେନା ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କ ସେନା ରାତିରେ ନଷ୍ଟ ହେଲା, ଯେଉଁଠାରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଥିଲେ।
ପଟ୍ଟିଶାନ୍ ପରିଘାଂଶ୍ଚକ୍ରାନୃଷ୍ଟୀନ୍ ଦଣ୍ଡାନ୍ ମହାଯୁଧାନ୍। ବାଣଜାଲାନି ଶୂଲାନି ଭାସ୍ଵରାନ୍ କୂଟମୁଦ୍ଗରାନ୍
ତଳୱାର, ଲୋହା ଗଦା, ଚକ୍ର, ବଣ୍ଡା, ଦଣ୍ଡ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ର, ବାଣର ଝଡ଼, ଚମକୁଥିବା ଶୂଳ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁଦ୍ଗର ଦ୍ୱାରା
ଯଷ୍ଟୀଶ୍ଚ ତୋମରାନ୍ ପ୍ରାସାଂଶ୍ଚକ୍ରାଣି ମୁସଲାନି ଚ। ଉଦ୍ଯମ୍ଯୋଦ୍ଯମ୍ଯ ରକ୍ଷୋଭିର୍ଵାନରେଷୁ ନିପାତିତାଃ
ଯଷ୍ଟି, ତୋମର, ପ୍ରାସ, ଚକ୍ର, ମୁସଳ ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସମାନେ ପୁନିପୁନି ଉଠାଇ ବାନରମାନେ ଉପରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଅଥ ସୁପ୍ତସ୍ଯ ରାମସ୍ଯ ପ୍ରହସ୍ତେନ ପ୍ରମାଥିନା। ଅସକ୍ତଂ କୃତହସ୍ତେନ ଶିରଶ୍ଛିନ୍ନଂ ମହାସିନା
ତାପରେ, ରାମ ଘୁମୁଥିବାବେଳେ, ପ୍ରହସ୍ତ ନାଶକ, ଦୃଢ଼ ହାତରେ ବଡ଼ ତଳୱାର ନେଇ, ସହଜରେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।
ଵିଭୀଷଣଃ ସମୁତ୍ପତ୍ଯ ନିଗୃହୀତୋ ଯଦୃଚ୍ଛଯା। ଦିଶଃ ପ୍ରଵ୍ରାଜିତଃ ସୈନ୍ଯୈର୍ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ପ୍ଲଵଗୈଃ ସହ
ବିଭୀଷଣ ଉଡ଼ି ଯାଇଥିଲେ, ଦୁର୍ଘଟନାବଶତଃ ଧରାଯିବା ପରେ, ସେନାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ବାନରମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ହଟାଇଦେଲେ।
ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଗ୍ରୀଵଯା ସୀତେ ଭଗ୍ନଯା ପ୍ଲଵଗାଧିପଃ। ନିରସ୍ତହନୁକଃ ସୀତେ ହନୂମାନ୍ ରାକ୍ଷସୈର୍ହତଃ
ସୀତା, ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଗଳା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଗଲା; ହନୁମାନଙ୍କ ମୁହଁ ଭାଙ୍ଗି ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ, ସୀତା।
ଜାମ୍ବଵାନଥ ଜାନୁଭ୍ଯାମୁତ୍ପତନ୍ ନିହତୋ ଯୁଧି। ପଟ୍ଟିଶୈର୍ବହୁଭିଶ୍ଛିନ୍ନୋ ନିକୃତ୍ତଃ ପାଦପୋ ଯଥା
ତାପରେ, ଜାମ୍ବବାନ ଗୁଡ଼ିଏ ଗୁଡ଼ିଏ ଉଠି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ଅନେକ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ଚିରିଦିଆଯିବା ଗଛ ପରି କାଟିଦେଲେ।
ମୈନ୍ଦଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଵିଦଶ୍ଚୋଭୌ ତୌ ଵାନରଵରର୍ଷଭୌ। ନିଃଶ୍ଵସନ୍ତୌ ରୁଦନ୍ତୌ ଚ ରୁଧିରେଣ ପରିପ୍ଲୁତୌ
ମୈନ୍ଦ ଓ ଦ୍ୱିବିଦ, ଏହି ଦୁଇ ବାନରମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରକ୍ତରେ ଭିଜି ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବା ଓ କାନ୍ଦୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିଥିଲେ।
ଅସିନା ଵ୍ଯାଯତୌ ଛିନ୍ନୌ ମଧ୍ଯେ ହ୍ଯରିନିଷୂଦନୌ। ଅନୁଶ୍ଵସିତି ମେଦିନ୍ଯାଂ ପନସଃ ପନସୋ ଯଥା
ଏହି ଦୁଇ ଶତ୍ରୁନାଶକ, ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ତଳ ଭାଗରେ କାଟିଦିଆଯିବା, ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ଶ୍ୱାସ ନେଉଛନ୍ତି, ଫାଟିଯିବା ପନସ ଗଛ ପରି।
ନାରାଚୈର୍ବହୁଭିଶ୍ଛିନ୍ନଃ ଶେତେ ଦର୍ଯାଂ ଦରୀମୁଖଃ। କୁମୁଦସ୍ତୁ ମହାତେଜା ନିଷ୍କୂଜନ୍ ସାଯକୈର୍ହତଃ
ଦରୀମୁଖ ଅନେକ ଲୋହା ତୀର ଦ୍ୱାରା କାଟି ଖାଲିରେ ପଡ଼ିଛି; ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୁମୁଦ ନିରବ ହୋଇ ତୀର ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଇଛି।
ହରଯୋ ମଥିତା ନାଗୈ ରଥଜାଲୈସ୍ତଥାପରେ। ଶଯାନା ମୃଦିତାସ୍ତତ୍ର ଵାଯୁଵେଗୈରିଵାମ୍ବୁଦାଃ
ବାନରମାନେ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଚାପି ଦିଆଯିବା, ଅନ୍ୟମାନେ ରଥ ଦ୍ୱାରା ଚିରିଦିଆଯିବା; ସେମାନେ ଏଠି ଚାପି ଦିଆଯିବା ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିଥିଲେ, ପବନର ଗତିରେ ମেঘ ଚିରିଯିବା ପରି।