ଏଵମୁକ୍ତୌ ତୁ ସଵ୍ରୀଡୌ ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶୁକସାରଣୌ। ରାଵଣଂ ଜଯଶବ୍ଦେନ ପ୍ରତିନନ୍ଦ୍ଯାଭିନିଃସୃତୌ
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ଶୁକ ଓ ସାରଣ ଲଜ୍ଜିତ ହେଇ, ଏକାଉଁଠି ଦେଖିଲେ। ପରେ, ରାବଣଙ୍କୁ 'ଜୟ' ଶବ୍ଦ ଦେଇ, ବାହାରିଗଲେ।
ଅବ୍ରଵୀଚ୍ଚ ଦଶଗ୍ରୀଵଃ ସମୀପସ୍ଥଂ ମହୋଦରମ୍। ଉପସ୍ଥାପଯ ମେ ଶୀଘ୍ରଂ ଚାରାନିତି ନିଶାଚରଃ। ମହୋଦରସ୍ତଥୋକ୍ତସ୍ତୁ ଶୀଘ୍ରମାଜ୍ଞାପଯଚ୍ଚରାନ୍
ତାପରେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ, ନିକଟରେ ଥିବା ମହୋଦରଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁରନ୍ତ ମୋ ପାଖକୁ ଚରମାନେକୁ ନେଇଆ।' ମହୋଦର ଏହି ଆଜ୍ଞା ପାଇ, ଶୀଘ୍ର ଚରମାନେକୁ ଡାକିଲେ।
ତତଶ୍ଚାରାଃ ସଂତ୍ଵରିତାଃ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ପାର୍ଥିଵଶାସନାତ୍। ଉପସ୍ଥିତାଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯୋ ଵର୍ଧଯିତ୍ଵା ଜଯାଶିଷଃ
ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଚରମାନେ ତୁରନ୍ତ ଆସି, ହାତ ଜୋଡି ରାବଣଙ୍କ ସମ୍ନିକଟରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ଜୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ତାନବ୍ରଵୀତ୍ ତତୋ ଵାକ୍ଯଂ ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ। ଚାରାନ୍ ପ୍ରତ୍ଯାଯିକାନ୍ ଶୂରାନ୍ ଧୀରାନ୍ ଵିଗତସାଧ୍ଵସାନ୍
ତାପରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ରାବଣ, ସେମାନେ ଚରମାନେକୁ—ଏକାଗ୍ର, ବିଶ୍ୱାସୀ, ସାହସୀ ଓ ଭୟହୀନ—କଥା କହିଲେ।
ଇତୋ ଗଚ୍ଛତ ରାମସ୍ଯ ଵ୍ଯଵସାଯଂ ପରୀକ୍ଷିତୁମ୍। ମନ୍ତ୍ରେଷ୍ଵଭ୍ଯନ୍ତରା ଯେଽସ୍ଯ ପ୍ରୀତ୍ଯା ତେନ ସମାଗତାଃ
ଏଠାରୁ ଯାଇ, ରାମଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ତଦନ୍ତ କର। ଯେମାନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ନିକଟ ଓ ମନ୍ତ୍ରଣାରେ ଅଂଶୀ, ସେମାନେ ଏହି କଥା ଜାଣିବାକୁ।
କଥଂ ସ୍ଵପିତି ଜାଗର୍ତି କିମଦ୍ଯ ଚ କରିଷ୍ଯତି। ଵିଜ୍ଞାଯ ନିପୁଣଂ ସର୍ଵମାଗନ୍ତଵ୍ଯମଶେଷତଃ
ସେ କିପରି ଶୁଏ, କିପରି ଜାଗେ, ଆଜି କଣ କରିବେ, ଏହା ସବୁ ଭଲଭାବେ ଜାଣି, କିଛି ଛାଡ଼ି ନାହିଁ, ଫେରିଆସ।
ଚାରେଣ ଵିଦିତଃ ଶତ୍ରୁଃ ପଣ୍ଡିତୈର୍ଵସୁଧାଧିପୈଃ। ଯୁଦ୍ଧେ ସ୍ଵଲ୍ପେନ ଯତ୍ନେନ ସମାସାଦ୍ଯ ନିରସ୍ଯତେ
ଚରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁ ଜଣାଯିବା ପରେ, ଜ୍ଞାନୀ ରାଜାମାନେ ଅଳ୍ପ ପ୍ରୟାସରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ମୁକାବିଲା କରି, ଜୟ ପାଇଥାନ୍ତି।
ଚାରାସ୍ତୁ ତେ ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରହୃଷ୍ଟା ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରମ୍। ଶାର୍ଦୂଲମଗ୍ରତଃ କୃତ୍ଵା ତତଶ୍ଚକ୍ରୁଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ଚରମାନେ 'ଏମିତି ହେଉ' ବୋଲି ଉତ୍ସାହରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଏକ ହାତୀକୁ ଆଗରେ ରଖି, ପରିକ୍ରମା କଲେ।
ତତସ୍ତଂ ତୁ ମହାତ୍ମାନଂ ଚାରା ରାକ୍ଷସସତ୍ତମମ୍। କୃତ୍ଵା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ଜଗ୍ମୁର୍ଯତ୍ର ରାମଃ ସଲକ୍ଷ୍ମଣଃ
ତାପରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ସେଇ ଚାରାମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତେ ସୁଵେଲସ୍ଯ ଶୈଲସ୍ଯ ସମୀପେ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ। ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନା ଦଦୃଶୁର୍ଗତ୍ଵା ସସୁଗ୍ରୀଵଵିଭୀଷଣୌ
ସେମାନେ ସୁଵେଳ ପାହାଡ଼ ନିକଟରେ ଲୁଚି ରହି, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ବିଭୀଷଣ ସହିତ ଦେଖିଲେ।
ପ୍ରେକ୍ଷମାଣାଶ୍ଚମୂଂ ତାଂ ଚ ବଭୂଵୁର୍ଭଯଵିହ୍ଵଲାଃ। ତେ ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମନା ଦୃଷ୍ଟା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରେଣ ରାକ୍ଷସାଃ
ସେମାନେ ସେ ସେନାକୁ ଦେଖି, ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହେଇଗଲେ; ତଥାପି ଧର୍ମପରାୟଣ ବିଭୀଷଣ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲେ।
ଵିଭୀଷଣେନ ତତ୍ରସ୍ଥା ନିଗୃହୀତା ଯଦୃଚ୍ଛଯା। ଶାର୍ଦୂଲୋ ଗ୍ରାହିତସ୍ତ୍ଵେକଃ ପାପୋଽଯମିତି ରାକ୍ଷସଃ
ସେଠାରେ ବିଭୀଷଣ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଏକ ରାକ୍ଷସକୁ ଅପରାଧୀ ବୋଲି ଧରିଲେ।
ମୋଚିତଃ ସୋଽପି ରାମେଣ ଵଧ୍ଯମାନଃ ପ୍ଲଵଂଗମୈଃ। ଆନୃଶଂସ୍ଯେନ ରାମେଣ ମୋଚିତା ରାକ୍ଷସାଃ ପରେ
ସେ ରାକ୍ଷସ ମକଡ଼ମାନେ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ବେଳେ ରାମ ଦୟା କରି ଛାଡିଦେଲେ; ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କ ଦୟାରେ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।
ଵାନରୈରର୍ଦିତାସ୍ତେ ତୁ ଵିକ୍ରାନ୍ତୈର୍ଲଘୁଵିକ୍ରମୈଃ। ପୁନର୍ଲଙ୍କାମନୁପ୍ରାପ୍ତାଃ ଶ୍ଵସନ୍ତୋ ନଷ୍ଟଚେତସଃ
ସେ ଚାରାମାନେ ସାହସୀ ଓ ତେଜସ୍ବୀ ବାନରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ଷୁଭ୍ର ହେଇ, ଫୁସିଫୁସି କରି ବିଭ୍ରାନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ପୁଣି ଲଙ୍କାକୁ ଫେରିଗଲେ।
thumb|ତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ତ୍ରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ତିରିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ତତସ୍ତମକ୍ଷୋଭ୍ଯବଲଂ ଲଙ୍କାଧିପତଯେ ଚରାଃ। ସୁଵେଲେ ରାଘଵଂ ଶୈଲେ ନିଵିଷ୍ଟଂ ପ୍ରତ୍ଯଵେଦଯନ୍
ତାପରେ ଚାରାମାନେ ଲଙ୍କାର ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ ଯେ, ରାମ ତାଙ୍କ ଅଦୃଢ଼ ସେନା ସହିତ ସୁଵେଳ ପାହାଡ଼ରେ ଶିବିର କରିଛନ୍ତି।
ଚାରାଣାଂ ରାଵଣଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରାପ୍ତଂ ରାମଂ ମହାବଲମ୍। ଜାତୋଦ୍ଵେଗୋଽଭଵତ୍ କିଂଚିଚ୍ଛାର୍ଦୂଲଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ଚାରାମାନେ ରାମଙ୍କ ଆଗମନ ବିଷୟରେ କହିବା ପରେ, ରାବଣ ଅଳ୍ପ ଭୟ ଅନୁଭବ କରି, ଶାର୍ଦୂଳଙ୍କୁ କିଛି କଥା କହିଲେ।
ଅଯଥାଵଚ୍ଚ ତେ ଵର୍ଣୋ ଦୀନଶ୍ଚାସି ନିଶାଚର। ନାସି କଚ୍ଚିଦମିତ୍ରାଣାଂ କ୍ରୁଦ୍ଧାନାଂ ଵଶମାଗତଃ
ତୁମର ଦେହ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ, ତୁମେ ଦୁଃଖି ଲାଗୁଛ; ନିଶାଚର, କି ତୁମେ ଶତ୍ରୁମାନେ ରୋଷରେ ଧରିନାହାନ୍ତି?
ଇତି ତେନାନୁଶିଷ୍ଟସ୍ତୁ ଵାଚଂ ମନ୍ଦମୁଦୀରଯନ୍। ତଦା ରାକ୍ଷସଶାର୍ଦୂଲଂ ଶାର୍ଦୂଲୋ ଭଯଵିକ୍ଲଵଃ
ସେ କଥା ଶୁଣି ଶାର୍ଦୂଳ, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭୟରେ କମ୍ ଭାବରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ନ ତେ ଚାରଯିତୁଂ ଶକ୍ଯା ରାଜନ୍ ଵାନରପୁଙ୍ଗଵାଃ। ଵିକ୍ରାନ୍ତା ବଲଵନ୍ତଶ୍ଚ ରାଘଵେଣ ଚ ରକ୍ଷିତାଃ
ରାଜା, ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଚାରା କରିବାକୁ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ସେମାନେ ସାହସୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ରାଘବଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଅଛନ୍ତି।
ନାପି ସମ୍ଭାଷିତୁଂ ଶକ୍ଯାଃ ସମ୍ପ୍ରଶ୍ନୋଽତ୍ର ନ ଲଭ୍ଯତେ। ସର୍ଵତୋ ରକ୍ଷ୍ଯତେ ପନ୍ଥା ଵାନରୈଃ ପର୍ଵତୋପମୈଃ
ସେମାନେ ସହିତ କଥା ହେବା ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଅବସର ମିଳେନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପଥ ବାନରମାନେ ପାହାଡ଼ ପରି ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।
ପ୍ରଵିଷ୍ଟମାତ୍ରେ ଜ୍ଞାତୋଽହଂ ବଲେ ତସ୍ମିନ୍ ଵିଚାରିତେ। ବଲାଦ୍ ଗୃହୀତୋ ରକ୍ଷୋଭିର୍ବହୁଧାସ୍ମି ଵିଚାରିତଃ
ମୁଁ ସେ ସେନାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ ଚିହ୍ନି ଯାଇ, ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିପ୍ରୟୋଗରେ ଧରାଯାଇ ଅନେକ ପ୍ରକାରରେ ପରୀକ୍ଷା ହେଲି।
ଜାନୁଭିର୍ମୁଷ୍ଟିଭିର୍ଦନ୍ତୈସ୍ତଲୈଶ୍ଚାଭିହତୋ ଭୃଶମ୍। ପରିଣୀତୋଽସ୍ମି ହରିଭିର୍ବଲମଧ୍ଯେ ଅମର୍ଷଣୈଃ
ମକଡ଼ମାନେ ମୋତେ ଗୁଡ଼ା, ମୁଷ୍ଟି, ଦାନ୍ତ ଓ ହାତରେ ଭଳି ଭଳି ମାରି, ସେନା ମଧ୍ୟରେ ମୋତେ ଘେଣ୍ଡାଇଲେ।
ପରିଣୀଯ ଚ ସର୍ଵତ୍ର ନୀତୋଽହଂ ରାମସଂସଦି। ରୁଧିରସ୍ରାଵିଦୀନାଙ୍ଗୋ ଵିହ୍ଵଲଶ୍ଚଲିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ସମସ୍ତଠାରେ ଘେଣ୍ଡାଇ ମୋତେ ରାମଙ୍କ ସଭାରେ ନେଇ ଗଲେ; ରକ୍ତ ଝରୁଥିବା ଦେହ, ଦୁଃଖି ଓ ଅନ୍ୟମନସ୍କ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲି।
ହରିଭିର୍ଵଧ୍ଯମାନଶ୍ଚ ଯାଚମାନଃ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ। ରାଘଵେଣ ପରିତ୍ରାତୋ ମା ମେତି ଚ ଯଦୃଚ୍ଛଯା
ମକଡ଼ମାନେ ମାରୁଥିବା ବେଳେ, ମୁଁ ହାତ ଜୋଡି ମାଗିଲି; ରାଘବ ଦୟା କରି, 'ମାରନି' ବୋଲି କହି, ମୋତେ ଅପେକ୍ଷା କରି ଛାଡିଦେଲେ।
ଏଷ ଶୈଲଶିଲାଭିସ୍ତୁ ପୂରଯିତ୍ଵା ମହାର୍ଣଵମ୍। ଦ୍ଵାରମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଲଙ୍କାଯା ରାମସ୍ତିଷ୍ଠତି ସାଯୁଧଃ
ଏଠି ରାମ, ପାହାଡ଼ ଓ ପଥର ଦେଇ ବଡ଼ ସାଗରକୁ ଭରି, ଲଙ୍କାର ଦ୍ୱାରରେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ଉଭେଇଛନ୍ତି।
ଗରୁଡଵ୍ଯୂହମାସ୍ଥାଯ ସର୍ଵତୋ ହରିଭିର୍ଵୃତଃ। ମାଂ ଵିସୃଜ୍ଯ ମହାତେଜା ଲଙ୍କାମେଵାତିଵର୍ତତେ
ଗରୁଡ଼ ବ୍ୟୁହ ଗଠନ କରି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବାନରମାନେ ଦେଇ ଘିରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଦେଇ, ସିଧା ଲଙ୍କାକୁ ଆଗେ ବଢ଼ୁଛନ୍ତି।
ପୁରା ପ୍ରାକାରମାଯାତି କ୍ଷିପ୍ରମେକତରଂ କୁରୁ। ସୀତାଂ ଵାପି ପ୍ରଯଚ୍ଛାଶୁ ଯୁଦ୍ଧଂ ଵାପି ପ୍ରଦୀଯତାମ୍
ସେ ପ୍ରାକାରକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ, ତୁରନ୍ତ ଏକ ନିଷ୍ପତି ନେ; ସୀତାକୁ ଫେରାଇ ଦେବା କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧ ଦେବା, ଯେଉଁଟି ଚାହୁଁଛୁ, ଶୀଘ୍ର କର।
ମନସା ତତ୍ ତଦା ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ରାକ୍ଷସାଧିପଃ। ଶାର୍ଦୂଲଂ ସୁମହଦ୍ଵାକ୍ଯମଥୋଵାଚ ସ ରାଵଣଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ଏବଂ ଭାବି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ମହାପତି ରାବଣ, ଶାର୍ଦୂଳଙ୍କୁ ଏହି ମହା କଥା କହିଲେ।
ଯଦି ମାଂ ପ୍ରତିଯୁଧ୍ଯନ୍ତେ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଦାନଵାଃ। ନୈଵ ସୀତାଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ସର୍ଵଲୋକଭଯାଦପି
ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଦାନବମାନେ ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭୟରେ ମୁଁ ସୀତାକୁ କେବେ ଦେଇବି ନାହିଁ।