ବ୍ରହ୍ମଣା ସମନୁଜ୍ଞାତାଵମୃତପ୍ରାଶିନାଵୁଭୌ। ଆଶଂସେତେ ଯଥା ଲଙ୍କାମେତୌ ମର୍ଦିତୁମୋଜସା
ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ଅନୁମତି ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଅମୃତ ପାନ କରିଛନ୍ତି; ଏମାନେ ଶକ୍ତିରେ ଲଙ୍କାକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିପାରିବେ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ।
ଯଂ ତୁ ପଶ୍ଯସି ତିଷ୍ଠନ୍ତଂ ପ୍ରଭିନ୍ନମିଵ କୁଞ୍ଜରମ୍। ଯୋ ବଲାତ୍ କ୍ଷୋଭଯେତ୍ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସମୁଦ୍ରମପି ଵାନରଃ
ଯାହାକୁ ତୁମେ ଦେଖୁଛ, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ହାତୀ ଭଳି, ସେହି ବାନର କ୍ରୋଧ ହେଲେ ଶକ୍ତିବାନ୍ ଭାବେ ସମୁଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପାତ କରିପାରିବ।
ଏଷୋଽଭିଗନ୍ତା ଲଙ୍କାଯାଂ ଵୈଦେହ୍ଯାସ୍ତଵ ଚ ପ୍ରଭୋ। ଏନଂ ପଶ୍ଯ ପୁରା ଦୃଷ୍ଟଂ ଵାନରଂ ପୁନରାଗତମ୍
ଏହିଯିଏ ଲଙ୍କାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ବୈଦେହୀ ଓ ତୁମ ପାଇଁ; ଏହିଯିଏ ପୂର୍ବେ ଦେଖିଥିଲ, ସେହି ବାନର ପୁଣି ଫେରିଛି।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ କେସରିଣଃ ପୁତ୍ରୋ ଵାତାତ୍ମଜ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ। ହନୂମାନିତି ଵିଖ୍ଯାତୋ ଲଙ୍ଘିତୋ ଯେନ ସାଗରଃ
ଏହିଯିଏ କେଶରୀଙ୍କ ପୁଅ, ବାୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୋଲି ପରିଚିତ; ହନୁମାନ୍ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯିଏ ସାଗରକୁ ଲାଘିଥିଲେ।
କାମରୂପୋ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ବଲରୂପସମନ୍ଵିତଃ। ଅନିଵାର୍ଯଗତିଶ୍ଚୈଵ ଯଥା ସତତଗଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଏହି ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ରୂପ ଚାହାଁନ୍ତି ନେଇପାରନ୍ତି, ଅସୀମ ଶକ୍ତି ଓ ବଳ ରହିଛି, ତାଙ୍କ ଗତିକୁ କେହି ବାଧା ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ସମୟରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପରି।
ଉଦ୍ଯନ୍ତଂ ଭାସ୍କରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବାଲଃ କିଲ ବୁଭୁକ୍ଷିତଃ। ତ୍ରିଯୋଜନସହସ୍ରଂ ତୁ ଅଧ୍ଵାନମଵତୀର୍ଯ ହି
ଏକଥର, ଛୁଆଁବେଳେ, ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖି ଏବଂ ଭୋକା ହୋଇ, ସେ ତିନି ହଜାର ଯୋଜନା ଦୂର ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ଆଦିତ୍ଯମାହରିଷ୍ଯାମି ନ ମେ କ୍ଷୁତ୍ ପ୍ରତିଯାସ୍ଯତି। ଇତି ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ମନସା ପୁପ୍ଲୁଵେ ବଲଦର୍ପିତଃ
ମନରେ ଏହି ଭାବ ଆଣିଲେ—'ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଧରିବି, ମୋର ଭୋକ ଏଭଳି ଶାନ୍ତ ହେବ ନାହିଁ'—ଏହିପରି ଶକ୍ତିର ଗର୍ବରେ ସେ ଲାଫିଲେ।
ଅନାଧୃଷ୍ଯତମଂ ଦେଵମପି ଦେଵର୍ଷିରାକ୍ଷସୈଃ। ଅନାସାଦ୍ଯୈଵ ପତିତୋ ଭାସ୍କରୋଦଯନେ ଗିରୌ
ଯେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେବତା, ଋଷି ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିପାରିନଥିଲେ, ସେଠାକୁ ନ ପହଞ୍ଚି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ତଳେ ପଡ଼ିଲେ।
ପତିତସ୍ଯ କପେରସ୍ଯ ହନୁରେକା ଶିଲାତଲେ। କିଂଚିଦ୍ ଭିନ୍ନା ଦୃଢହନୁର୍ହନୂମାନେଷ ତେନ ଵୈ
ତଳେ ପଡ଼ିବାବେଳେ, ବାନରର ଏକ ହନୁ ଶିଳା ଉପରେ ହାଲୁକା ଭାବେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଦୃଢ଼ ହନୁ ଥିବା ହନୁମାନ।
ସତ୍ଯମାଗମଯୋଗେନ ମମୈଷ ଵିଦିତୋ ହରିଃ। ନାସ୍ଯ ଶକ୍ଯଂ ବଲଂ ରୂପଂ ପ୍ରଭାଵୋ ଵାନୁଭାଷିତୁମ୍
ମୋ ଆଗମନର ସତ୍ୟରେ, ଏହି ବାନରକୁ ମୁଁ ଜାଣିପାରିଛି; ତାଙ୍କର ବଳ, ରୂପ ଓ ପ୍ରଭାବକୁ ଯଥାଯଥି ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବ ନାହିଁ।
ଏଷ ଆଶଂସତେ ଲଙ୍କାମେକୋ ମଥିତୁମୋଜସା। ଯେନ ଜାଜ୍ଵଲ୍ଯତେଽସୌ ଵୈ ଧୂମକେତୁସ୍ତଵାଦ୍ଯ ଵୈ। ଲଙ୍କାଯାଂ ନିହିତଶ୍ଚାପି କଥଂ ଵିସ୍ମରସେ କପିମ୍
ଏହି ଜଣେ ଏକାକି ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଲଙ୍କାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି; ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମର ଧ୍ୱଜ ଏବେ ଜ୍ୱଳିଉଠିଛି, ଏବଂ ଯିଏ ଲଙ୍କାରେ ରହିଛନ୍ତି—ଏମିତି ବାନରକୁ କିପରି ଭୁଲିପାରିଲେ?
ଯଶ୍ଚୈଷୋଽନନ୍ତରଃ ଶୂରଃ ଶ୍ଯାମଃ ପଦ୍ମନିଭେକ୍ଷଣଃ। ଇକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାମତିରଥୋ ଲୋକେ ଵିଶ୍ରୁତପୌରୁଷଃ
ଏହି ପରେ ଯିଏ ଅଛନ୍ତି, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ପଦ୍ମପରି ଚକ୍ଷୁ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଶୂରବୀର ଏବଂ ସାରା ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ରାକ୍ରମୀ।
ଯସ୍ମିନ୍ ନ ଚଲତେ ଧର୍ମୋ ଯୋ ଧର୍ମଂ ନାତିଵର୍ତତେ। ଯୋ ବ୍ରାହ୍ମମସ୍ତ୍ରଂ ଵେଦାଂଶ୍ଚ ଵେଦ ଵେଦଵିଦାଂ ଵରଃ
ଯାହାଙ୍କ ମନରେ ଧର୍ମ କେବେ ଡାଗମାଗ ହୁଏ ନାହିଁ, ଯିଏ କେବେ ଧର୍ମ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଓ ବେଦ ଜାଣନ୍ତି, ବେଦଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ଯୋ ଭିନ୍ଦ୍ଯାଦ୍ ଗଗନଂ ବାଣୈର୍ମେଦିନୀଂ ଵାପି ଦାରଯେତ୍। ଯସ୍ଯ ମୃତ୍ଯୋରିଵ କ୍ରୋଧଃ ଶକ୍ରସ୍ଯେଵ ପରାକ୍ରମଃ
ଯିଏ ତାଙ୍କର ବାଣରେ ଆକାଶକୁ ଫାଟିପାରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଭୂମିକୁ ମଧ୍ୟ ଚିରିପାରନ୍ତି; ଯାହାଙ୍କ କ୍ରୋଧ ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ, ପ୍ରାକ୍ରମ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି।
ଯସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଜନସ୍ଥାନାତ୍ ସୀତା ଚାପି ହୃତା ତ୍ଵଯା। ସ ଏଷ ରାମସ୍ତ୍ଵାଂ ରାଜନ୍ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ସମଭିଵର୍ତତେ
ଯାହାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୀତାକୁ ତୁମେ ଜନସ୍ଥାନରୁ ଚୋରିନେଇଥିଲ; ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ରାମ, ରାଜା, ଏବେ ତୁମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସୁଛନ୍ତି।
ଯସ୍ଯୈଷ ଦକ୍ଷିଣେ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଶୁଦ୍ଧଜାମ୍ବୂନଦପ୍ରଭଃ। ଵିଶାଲଵକ୍ଷାସ୍ତାମ୍ରାକ୍ଷୋ ନୀଲକୁଞ୍ଚିତମୂର୍ଧଜଃ
ଯିଏ ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ପାଖରେ ଦଢ଼ିଆ ସୁନା ପରି ଚମକୁଛନ୍ତି, ବିସ୍ତୃତ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ, ତାମ୍ର ଆଖି, ଏବଂ ନୀଳ ଘୁଞ୍ଚିଆ କେଶ।
ଏଷୋ ହି ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ନାମ ଭ୍ରାତୁଃ ପ୍ରିଯହିତେ ରତଃ। ନଯେ ଯୁଦ୍ଧେ ଚ କୁଶଲଃ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରଃ
ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଭାଇଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଓ ସୁଖରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ଶାସନ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ଅମର୍ଷୀ ଦୁର୍ଜଯୋ ଜେତା ଵିକ୍ରାନ୍ତଶ୍ଚ ଜଯୀ ବଲୀ। ରାମସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣୋ ବାହୁର୍ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରାଣୋ ବହିଶ୍ଚରଃ
ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଭିମାନୀ, ଅଜୟ, ଜୟୀ ଓ ପ୍ରବଳ; ରାମଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତ, ସଦା ତାଙ୍କର ବାହ୍ୟ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି।
ନହ୍ଯେଷ ରାଘଵସ୍ଯାର୍ଥେ ଜୀଵିତଂ ପରିରକ୍ଷତି। ଏଷୈଵାଶଂସତେ ଯୁଦ୍ଧେ ନିହନ୍ତୁଂ ସର୍ଵରାକ୍ଷସାନ୍
ଏହି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାଘବଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜ ଜୀବନକୁ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇନାହାନ୍ତି; ସେ ଏକାକି ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନୋକୁ ବିନାଶ କରିବାକୁ ଆଶା କରନ୍ତି।
ଯସ୍ତୁ ସଵ୍ଯମସୌ ପକ୍ଷଂ ରାମସ୍ଯାଶ୍ରିତ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି। ରକ୍ଷୋଗଣପରିକ୍ଷିପ୍ତୋ ରାଜା ହ୍ଯେଷ ଵିଭୀଷଣଃ
ଯିଏ ରାମଙ୍କ ବାମ ପାଖରେ ରହିଛନ୍ତି, ଅନେକ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା—ସେ ହେଉଛନ୍ତି ରାଜା ବିଭୀଷଣ।
ଶ୍ରୀମତା ରାଜରାଜେନ ଲଙ୍କାଯାମଭିଷେଚିତଃ। ତ୍ଵାମସୌ ପ୍ରତିସଂରବ୍ଧୋ ଯୁଦ୍ଧାଯୈଷୋଽଭିଵର୍ତତେ
ଶ୍ରୀମୟ ଲଙ୍କାରେ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଜାଭିଷେକ ପାଇଥିବା, ସେ ଏବେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହରେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସୁଛନ୍ତି।
ତେଜସା ଯଶସା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ବଲେନାଭିଜନେନ ଚ। ଯଃ କପୀନତିବଭ୍ରାଜ ହିମଵାନିଵ ପର୍ଵତଃ
ତାଙ୍କର ତେଜ, କୀର୍ତି, ବୁଦ୍ଧି, ବଳ ଓ ଉଚ୍ଚ ବଂଶରେ, ସେ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ ପରି ଚମକୁଥିଲେ।
କିଷ୍କିନ୍ଧାଂ ଯଃ ସମଧ୍ଯାସ୍ତେ ଗୁହାଂ ସଗହନଦ୍ରୁମାମ୍। ଦୁର୍ଗାଂ ପର୍ଵତଦୁର୍ଗମ୍ଯାଂ ପ୍ରଧାନୈଃ ସହ ଯୂଥପୈଃ
ଯିଏ କିଷ୍କିନ୍ଧାରେ ଗଭୀର ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଦୁର୍ଗମ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଗୁହାରେ, ନିଜ ପ୍ରମୁଖ ସାଥୀମାନେ ସହିତ ବସୁଛନ୍ତି—
ଯସ୍ଯୈଷା କାଞ୍ଚନୀ ମାଲା ଶୋଭତେ ଶତପୁଷ୍କରା। କାନ୍ତା ଦେଵମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଯସ୍ଯାଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା
ଯାହାଙ୍କ ଗଳାରେ ଶତ ଦଳ ଲୋଟସ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ସୁନାର ମାଳା ରହିଛି, ଯେଉଁଠି ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଆକୃଷ୍ଟ, ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀ ନିବାସ କରିଛନ୍ତି—
ଏତାଂ ମାଲାଂ ଚ ତାରାଂ ଚ କପିରାଜ୍ଯଂ ଚ ଶାଶ୍ଵତମ୍। ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଵାଲିନଂ ହତ୍ଵା ରାମେଣ ପ୍ରତିପାଦିତଃ
ଏହି ମାଳା, ତାରା ଓ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ବାନର ରାଜ୍ୟ, ବାଲିଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ପରେ, ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଛି।
ଶତଂ ଶତସହସ୍ରାଣାଂ କୋଟିମାହୁର୍ମନୀଷିଣଃ। ଶତଂ କୋଟିସହସ୍ରାଣାଂ ଶଙ୍କୁରିତ୍ଯଭିଧୀଯତେ
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି, ଏକ ଲକ୍ଷ ହଜାର ହେଉଛି 'କୋଟି', ଏବଂ ଏକ ଶତ କୋଟିକୁ 'ଶଙ୍କୁ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଶତଂ ଶଙ୍କୁସହସ୍ରାଣାଂ ମହାଶଙ୍କୁରିତି ସ୍ମୃତଃ। ମହାଶଙ୍କୁସହସ୍ରାଣାଂ ଶତଂ ଵୃନ୍ଦମିହୋଚ୍ଯତେ
ଏକ ଲକ୍ଷ ଶଙ୍କୁକୁ 'ମହାଶଙ୍କୁ' ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ଏବଂ ଏକ ଶତ ମହାଶଙ୍କୁକୁ ଏଠାରେ 'ବୃନ୍ଦ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଶତଂ ଵୃନ୍ଦସହସ୍ରାଣାଂ ମହାଵୃନ୍ଦମିତି ସ୍ମୃତମ୍। ମହାଵୃନ୍ଦସହସ୍ରାଣାଂ ଶତଂ ପଦ୍ମମିହୋଚ୍ଯତେ
ଏକ ଲକ୍ଷ ବୃନ୍ଦକୁ 'ମହାବୃନ୍ଦ' ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ଏବଂ ଏକ ଶତ ମହାବୃନ୍ଦକୁ ଏଠାରେ 'ପଦ୍ମ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଶତଂ ପଦ୍ମସହସ୍ରାଣାଂ ମହାପଦ୍ମମିତି ସ୍ମୃତମ୍। ମହାପଦ୍ମସହସ୍ରାଣାଂ ଶତଂ ଖର୍ଵମିହୋଚ୍ଯତେ
ଏକ ଲକ୍ଷ ପଦ୍ମକୁ 'ମହାପଦ୍ମ' ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ଏବଂ ଏକ ଶତ ମହାପଦ୍ମକୁ ଏଠାରେ 'ଖର୍ବ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଶତଂ ଖର୍ଵସହସ୍ରାଣାଂ ମହାଖର୍ଵମିତି ସ୍ମୃତମ୍। ମହାଖର୍ଵସହସ୍ରାଣାଂ ସମୁଦ୍ରମଭିଧୀଯତେ। ଶତଂ ସମୁଦ୍ରସାହସ୍ରମୋଘ ଇତ୍ଯଭିଧୀଯତେ
ଏକ ଲକ୍ଷ ଖର୍ବକୁ 'ମହାଖର୍ବ' ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ଏବଂ ଏକ ଶତ ମହାଖର୍ବକୁ 'ସମୁଦ୍ର' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏକ ଲକ୍ଷ ସମୁଦ୍ରକୁ 'ଓଘ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।