ଯ ଏନମଭିସଂରବ୍ଧଂ ପ୍ଲଵମାନମଵସ୍ଥିତମ୍। ପ୍ରେକ୍ଷନ୍ତେ ଵାନରାଃ ସର୍ଵେ ସ୍ଥିତା ଯୂଥପଯୂଥପମ୍
ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ବାନର ଏହି ଯୁଥପତିଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଆଗେଇ ବା ଲାଫିବାକୁ ତୟାରି ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଅବାକ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହନ୍ତି।
ଏଷ ରାଜନ୍ ସହସ୍ରାକ୍ଷଂ ପର୍ଯୁପାସ୍ତେ ହରୀଶ୍ଵରଃ। ବଲେନ ବଲସଂଯୁକ୍ତୋ ଦମ୍ଭୋ ନାମୈଷ ଯୂଥପଃ
ହେ ରାଜା, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ନାୟକ ଡମ୍ଭ ନାମକ, ସେ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଏହି ମଧ୍ୟ ଏକ ଯୁଥପତି।
ଯଃ ସ୍ଥିତଂ ଯୋଜନେ ଶୈଲଂ ଗଚ୍ଛନ୍ ପାର୍ଶ୍ଵେନ ସେଵତେ। ଊର୍ଧ୍ଵଂ ତଥୈଵ କାଯେନ ଗତଃ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଯୋଜନମ୍
ଏହିଠାରେ ଯେଉଁଠି ଏକ ଯୋଜନ ଦୂରରେ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ସେ ଚାଲିବା ସମୟରେ ସେହି ପାହାଡ଼କୁ ଚାଲିଯାନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଦେହ ଉପରେ ଲାଫିଲେ ଏକ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚତାକୁ ଛୁଇଁପାରନ୍ତି।
ଯସ୍ମାତ୍ ତୁ ପରମଂ ରୂପଂ ଚତୁଷ୍ପାତ୍ସୁ ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ଶ୍ରୁତଃ ସଂନାଦନୋ ନାମ ଵାନରାଣାଂ ପିତାମହଃ
ଚାରିଟିଏ ପାଦିଆ ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ଭଳି ଦେହ କେହି ନାହିଁ; ସେ ସମ୍ନାଦନ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବାନରମାନେଙ୍କ ପିତାମହ।
ଯେନ ଯୁଦ୍ଧଂ ତଦା ଦତ୍ତଂ ରଣେ ଶକ୍ରସ୍ଯ ଧୀମତା। ପରାଜଯଶ୍ଚ ନ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସୋଽଯଂ ଯୂଥପଯୂଥପଃ
ଏହି ଯୁଥପତି ପୂର୍ବେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ; ଜିତିପାରିଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ କେବେ ହାରିଲେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଯସ୍ଯ ଵିକ୍ରମମାଣସ୍ଯ ଶକ୍ରସ୍ଯେଵ ପରାକ୍ରମଃ। ଏଷ ଗନ୍ଧର୍ଵକନ୍ଯାଯାମୁତ୍ପନ୍ନଃ କୃଷ୍ଣଵର୍ତ୍ମନା
ତାଙ୍କର ପ୍ରାକ୍ରମ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ; ସେ ଗନ୍ଧର୍ବ କନ୍ୟାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ, କଳା ପଥରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ତଦା ଦେଵାସୁରେ ଯୁଦ୍ଧେ ସାହ୍ଯାର୍ଥଂ ତ୍ରିଦିଵୌକସାମ୍। ଯତ୍ର ଵୈଶ୍ରଵଣୋ ରାଜା ଜମ୍ବୂମୁପନିଷେଵତେ
ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ, ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଯେଉଁଠି ରାଜା ବୈଶ୍ରବଣ ଜାମ୍ବୁ ଗଛକୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେଠି ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା।
ଯୋ ରାଜା ପର୍ଵତେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ବହୁକିଂନରସେଵିନାମ୍। ଵିହାରସୁଖଦୋ ନିତ୍ଯଂ ଭ୍ରାତୁସ୍ତେ ରାକ୍ଷସାଧିପ
ଯିଏ ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କର ରାଜା, ଅନେକ କିନ୍ନରଙ୍କ ସେବିତ, ସଦା ମନୋରଞ୍ଜନ ଦେଇଥାଏ; ସେ ତୁମ ଭାଇ, ହେ ରାକ୍ଷସ ରାଜା।
ତତ୍ରୈଷ ରମତେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ବଲଵାନ୍ ଵାନରୋତ୍ତମଃ। ଯୁଦ୍ଧେଷ୍ଵକତ୍ଥନୋ ନିତ୍ଯଂ କ୍ରଥନୋ ନାମ ଯୂଥପଃ
ସେଠାରେ ଏହି ମହାନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବନରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ କ୍ରଥନ ନାମକ ବନରା ନିଜେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସବୁବେଳେ ଗର୍ବ କରି ଆନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି ।
ଵୃତଃ କୋଟିସହସ୍ରେଣ ହରୀଣାଂ ସମଵସ୍ଥିତଃ। ଏଷୈଵାଶଂସତେ ଲଙ୍କାଂ ସ୍ଵେନାନୀକେନ ମର୍ଦିତୁମ୍
କୋଟି କୋଟି ବନରା ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି, ଏହି ବନରା ନିଜ ସେନା ସହିତ ଲଙ୍କାକୁ ଚୁର୍ମାର କରିବା ଆଶା ରଖିଛନ୍ତି ।
ଯୋ ଗଙ୍ଗାମନୁପର୍ଯେତି ତ୍ରାସଯନ୍ ଗଜଯୂଥପାନ୍। ହସ୍ତିନାଂ ଵାନରାଣାଂ ଚ ପୂର୍ଵଵୈରମନୁସ୍ମରନ୍
ଏହି ବନରା ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଚାଲି, ହାତୀମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରନ୍ତି, ହାତୀ ଓ ବନରାଙ୍କ ପୁରୁଣା ଶତୃତାକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି ।
ଏଷ ଯୂଥପତିର୍ନେତା ଗର୍ଜନ୍ ଗିରିଗୁହାଶଯଃ। ଗଜାନ୍ ରୋଧଯତେ ଵନ୍ଯାନାରୁଜଂଶ୍ଚ ମହୀରୁହାନ୍
ଏହି ବନରା ଦଳପତି, ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ବସି, ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି; ଜଙ୍ଗଲୀ ହାତୀମାନଙ୍କୁ ଅଟକାଇ ରଖନ୍ତି ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛ ଉଖାଡ଼ି ଦେଉଛନ୍ତି ।
ରମତେ ଵାନରଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଦିଵି ଶକ୍ର ଇଵ ସ୍ଵଯମ୍। ଏନଂ ଶତସହସ୍ରାଣାଂ ସହସ୍ରମଭିଵର୍ତତେ
ବନରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବନରା ଆକାଶରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପଛରେ ଏକ ହଜାର ଶତହଜାର ବନରା ଚାଲିଛନ୍ତି ।
ଵୀର୍ଯଵିକ୍ରମଦୃପ୍ତାନାଂ ନର୍ଦତାଂ ବାହୁଶାଲିନାମ୍। ସ ଏଷ ନେତା ଚୈତେଷାଂ ଵାନରାଣାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ଏହି ବନରା ମହାପୁରୁଷମାନେ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପରେ ଗର୍ବିତ ହୋଇ ଗର୍ଜନ କରୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ନେତୃତ୍ୱ କରୁଛନ୍ତି ଏହି ଦଳପତି ।
ସ ଏଷ ଦୁର୍ଧରୋ ରାଜନ୍ ପ୍ରମାଥୀ ନାମ ଯୂଥପଃ। ଵାତେନେଵୋଦ୍ଧତଂ ମେଘଂ ଯମେନମନୁପଶ୍ଯସି
ହେ ରାଜାନ, ଏହି ଅଦମ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତେଜିତ ଦଳପତିଙ୍କ ନାମ ପ୍ରମାଥୀ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ବାତାସରେ ଉଡୁଥିବା ମେଘ ପରି ଦେଖୁଛ ।
ଅନୀକମପି ସଂରବ୍ଧଂ ଵାନରାଣାଂ ତରସ୍ଵିନାମ୍। ଉଦ୍ଧୂତମରୁଣାଭାସଂ ପଵନେନ ସମନ୍ତତଃ
ଏହି ତୀବ୍ର ବନରାମାନେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଲାଲ ଧୂଳି ଉଡାଇ ଦେଉଛନ୍ତି, ଯେପରି ବାତାସରେ ଧୂଳି ଉଡିଯାଏ ।
ଵିଵର୍ତମାନଂ ବହୁଶୋ ଯତ୍ରୈତଦ୍ବହୁଲଂ ରଜଃ। ଏତେଽସିତମୁଖା ଘୋରା ଗୋଲାଙ୍ଗୂଲା ମହାବଲାଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ଘନ ଧୂଳି ପୁଣିପୁଣି ଘୂରୁଛି, ସେଠାରେ ଦୀର୍ଘ ପୁଛ ଥିବା, କଳାମୁହଁ, ଭୟଙ୍କର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନରାମାନେ ଅଛନ୍ତି ।
ଶତଂ ଶତସହସ୍ରାଣି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୈ ସେତୁବନ୍ଧନମ୍। ଗୋଲାଙ୍ଗୂଲଂ ମହାରାଜ ଗଵାକ୍ଷଂ ନାମ ଯୂଥପମ୍
ହେ ମହାରାଜ, ଶତ ଶତହଜାର ବନରା ଯେଉଁ ସେତୁ ବନ୍ଧିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଦୀର୍ଘ ପୁଛ ଥିବା ଗବାକ୍ଷ ନାମକ ବନରା ଦଳପତି ଅଛନ୍ତି ।
ପରିଵାର୍ଯାଭିନର୍ଦନ୍ତେ ଲଙ୍କାଂ ମର୍ଦିତୁମୋଜସା। ଭ୍ରମରାଚରିତା ଯତ୍ର ସର୍ଵକାଲଫଲଦ୍ରୁମାଃ
ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିବା ବନରାମାନେ ଶକ୍ତିରେ ଲଙ୍କାକୁ ଚୁର୍ମାର କରିବାକୁ ଗର୍ଜନ କରୁଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ସବୁବେଳେ ଫଳ ଥିବା ଏବଂ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଘୁରୁଥିବା ଗଛ ଅଛି ।
ଯଂ ସୂର୍ଯସ୍ତୁଲ୍ଯଵର୍ଣାଭମନୁପର୍ଯେତି ପର୍ଵତମ୍। ଯସ୍ଯ ଭାସା ସଦା ଭାନ୍ତି ତଦ୍ଵର୍ଣା ମୃଗପକ୍ଷିଣଃ
ଯେ ପାହାଡ଼କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ସମାନ ଆଲୋକରେ ଘେରି ଚାଲେ, ଯାହାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ସେଇ ରଙ୍ଗରେ ଚମକେ ।
ଯସ୍ଯ ପ୍ରସ୍ଥଂ ମହାତ୍ମାନୋ ନ ତ୍ଯଜନ୍ତି ମହର୍ଷଯଃ। ସର୍ଵକାମଫଲା ଵୃକ୍ଷାଃ ସଦା ଫଲସମନ୍ଵିତାଃ
ଯାହାର ଶିଖରରେ ମହାପୁରୁଷ ଋଷିମାନେ କେବେ ଛାଡ଼ନ୍ତିନାହିଁ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଗଛ ସବୁବେଳେ ଫଳରେ ଭରିଥାଏ ।
ମଧୂନି ଚ ମହାର୍ହାଣି ଯସ୍ମିନ୍ ପର୍ଵତସତ୍ତମେ। ତତ୍ରୈଷ ରମତେ ରାଜନ୍ ରମ୍ଯେ କାଞ୍ଚନପର୍ଵତେ
ଏହି ସର୍ବୋତ୍ତମ ପାହାଡ଼ରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଧୁ ମିଳେ, ଏହି ରମ୍ୟ କାଞ୍ଚନ ପାହାଡ଼ରେ ଏହି ବନରା ରାଜା ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି ।
ମୁଖ୍ଯୋ ଵାନରମୁଖ୍ଯାନାଂ କେସରୀ ନାମ ଯୂଥପଃ। ଷଷ୍ଟିର୍ଗିରିସହସ୍ରାଣି ରମ୍ଯାଃ କାଞ୍ଚନପର୍ଵତାଃ
ବନରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ କେସରୀ ନାମକ ଦଳପତି, ସେ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ରମ୍ୟ କାଞ୍ଚନ ପାହାଡ଼ର ଅଧିପତି ।
ତେଷାଂ ମଧ୍ଯେ ଗିରିଵରସ୍ତ୍ଵମିଵାନଘ ରକ୍ଷସାମ୍। ତତ୍ରୈକେ କପିଲାଃ ଶ୍ଵେତାସ୍ତାମ୍ରାସ୍ଯା ମଧୁପିଙ୍ଗଲାଃ
ହେ ନିର୍ମଳ ମନ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯେପରି ତୁମେ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସେଠାରେ କିଛି କପିଲା, କିଛି ଧଳା, କିଛି ତାମ୍ରମୁଖ, କିଛି ମଧୁରଙ୍ଗ ଅଛନ୍ତି ।
ନିଵସନ୍ତ୍ଯନ୍ତିମଗିରୌ ତୀକ୍ଷ୍ଣଦଂଷ୍ଟ୍ରା ନଖାଯୁଧାଃ। ସିଂହା ଇଵ ଚତୁର୍ଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଵ୍ଯାଘ୍ରା ଇଵ ଦୁରାସଦାଃ
ସେମାନେ ସବୁଠାରୁ ଦୂର ପାହାଡ଼ରେ ବସନ୍ତି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଓ ନଖକୁ ଅସ୍ତ୍ର କରି ରଖନ୍ତି; ସିଂହ ପରି ଚାରି ଦାନ୍ତ ଓ ବାଘ ପରି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ।
ସର୍ଵେ ଵୈଶ୍ଵାନରସମା ଜ୍ଵଲଦାଶୀଵିଷୋପମାଃ। ସୁଦୀର୍ଘାଞ୍ଚିତଲାଙ୍ଗୂଲା ମତ୍ତମାତଙ୍ଗସଂନିଭାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦହୁଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ନାଗ ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି; ବହୁତ ଲମ୍ବା ଓ ଉଠାଇଥିବା ପୁଛ ଏବଂ ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି ।
ମହାପର୍ଵତସଂକାଶା ମହାଜୀମୂତନିଃସ୍ଵନାଃ। ଵୃତ୍ତପିଙ୍ଗଲନେତ୍ରା ହି ମହାଭୀମଗତିସ୍ଵନାଃ
ସେମାନେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ବଡ଼ ବଦଳ ଗର୍ଜନ ଭଳି ଶବ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି; ଗୋଲା ଓ ପିଙ୍ଗଳ ଆଖି, ଚଳାଚଳ ଓ ଶବ୍ଦରେ ଭୟଙ୍କର।
ମର୍ଦଯନ୍ତୀଵ ତେ ସର୍ଵେ ତସ୍ଥୁର୍ଲଙ୍କାଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ତେ। ଏଷ ଚୈଷାମଧିପତିର୍ମଧ୍ଯେ ତିଷ୍ଠତି ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଲଙ୍କାକୁ ଦେଖି, ମାନେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେବା ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦାଉଁଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କ ନାୟକ, ପ୍ରବଳ ଓ ପ୍ରାକ୍ରମୀ, ଉଭୟ ଦଣ୍ଡେ ଦଢ଼ିଆ ଭାବରେ ଦଉଁଥିଲେ।
ଜଯାର୍ଥୀ ନିତ୍ଯମାଦିତ୍ଯମୁପତିଷ୍ଠତି ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ନାମ୍ନା ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଵିଖ୍ଯାତୋ ରାଜନ୍ ଶତବଲୀତି ଯଃ
ବିଜୟ ଆଶାରେ ସେ ସଦା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ହେ ରାଜା, ତାଙ୍କୁ ପୃଥିବୀରେ 'ଶତବଳି' ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଏଷୈଵାଶଂସତେ ଲଙ୍କାଂ ସ୍ଵେନାନୀକେନ ମର୍ଦିତୁମ୍। ଵିକ୍ରାନ୍ତୋ ବଲଵାନ୍ ଶୂରଃ ପୌରୁଷେ ସ୍ଵେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ସେ ନିଜ ସେନା ସହିତ ଲଙ୍କାକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଆଶା କରେ; ସେ ପ୍ରବଳ, ଶୂର, ଓ ନିଜ ପ୍ରାକ୍ରମରେ ଅଟୁଟ।