ଯୂଥପାନାଂ ସହସ୍ରାଣାଂ ଶତେନ ପରିଵାରିତଃ। ଯସ୍ଯ ଘୋଷେଣ ମହତା ସପ୍ରାକାରା ସତୋରଣା
ଯାହାଙ୍କୁ ଏକ ଲକ୍ଷ ସେନାପତି ଘେରି ରହିଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନରେ ପ୍ରାଚୀର ଓ ଦ୍ୱାର ସହିତ ସହର କମ୍ପିଉଛି—
ଲଙ୍କା ପ୍ରତିହତା ସର୍ଵା ସଶୈଲଵନକାନନା। ସର୍ଵଶାଖାମୃଗେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ସହିତ ଲଙ୍କା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ, ସମସ୍ତ ବନରାମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ, ବଡ଼ ଧ୍ୱନିରେ ଅନ୍ତର୍ଭୂକ୍ତ ହୋଇଯାଉଛି।
ବଲାଗ୍ରେ ତିଷ୍ଠତେ ଵୀରୋ ନୀଲୋ ନାମୈଷ ଯୂଥପଃ। ବାହୂ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଯଃ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ମହୀଂ ଗଚ୍ଛତି ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ସେନାର ଆଗରେ ଯିଏ ଦଢ଼ ହୋଇ ଦଣ୍ଡ ଧରି ଭୂମିରେ ପଦ ଦେଇ ଚାଲିଯାଉଛନ୍ତି, ସେ ଶୂର ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୀଳ ନାମକ ସେନାପତି।
ଲଙ୍କାମଭିମୁଖଃ କୋପାଦଭୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଚ ଵିଜୃମ୍ଭତେ। ଗିରିଶୃଙ୍ଗପ୍ରତୀକାଶଃ ପଦ୍ମକିଂଜଲ୍କସଂନିଭଃ
ଲଙ୍କା ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, କ୍ରୋଧରେ ବାରମ୍ବାର ଆତ୍ମବିସ୍ତାର କରୁଛନ୍ତି; ସେ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ପଦ୍ମର ଡଣ୍ଡ ପରି ଚମକୁଛନ୍ତି।
ସ୍ଫୋଟଯତ୍ଯତିସଂରବ୍ଧୋ ଲାଙ୍ଗୂଲଂ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ। ଯସ୍ଯ ଲାଙ୍ଗୂଲଶବ୍ଦେନ ସ୍ଵନନ୍ତି ପ୍ରଦିଶୋ ଦଶ
ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ପୁଛକୁ ପୁନି ପୁନି ଝଟକୁଛନ୍ତି; ଏହି ପୁଛର ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଛି।
ଏଷ ଵାନରରାଜେନ ସୁଗ୍ରୀଵେଣାଭିଷେଚିତଃ। ଯୁଵରାଜୋଽଙ୍ଗଦୋ ନାମ ତ୍ଵାମାହ୍ଵଯତି ସଂଯୁଗେ
ଏହେଁ ହେଉଛନ୍ତି ଅଙ୍ଗଦ, ଯିଏ ବାନରରାଜ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ; ସେ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଡାକୁଛନ୍ତି।
ଵାଲିନଃ ସଦୃଶଃ ପୁତ୍ରଃ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ସଦା ପ୍ରିଯଃ। ରାଘଵାର୍ଥେ ପରାକ୍ରାନ୍ତଃ ଶକ୍ରାର୍ଥେ ଵରୁଣୋ ଯଥା
ଏହେଁ ବାଲିଙ୍କ ପୁଅ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପ୍ରିୟ; ରାଘବଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପୀ, ଯେପରି ବରୁଣ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ।
ଏତସ୍ଯ ସା ମତିଃ ସର୍ଵା ଯଦ୍ ଦୃଷ୍ଟା ଜନକାତ୍ମଜା। ହନୂମତା ଵେଗଵତା ରାଘଵସ୍ଯ ହିତୈଷିଣା
ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତା ହନୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଇଥିବା ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କ ବିଷୟରେ; ହନୁମାନ ତେଜସ୍ବୀ ଓ ରାଘବଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ନିଷ୍ଠାବାନ।
ବହୂନି ଵାନରେନ୍ଦ୍ରାଣାମେଷ ଯୂଥାନି ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ପରିଗୃହ୍ଯାଭିଯାତି ତ୍ଵାଂ ସ୍ଵେନାନୀକେନ ମର୍ଦିତୁମ୍
ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି ବହୁ ବାନର ରାଜାଙ୍କ ଦଳକୁ ନେଇ, ନିଜ ସେନା ସହିତ ତୁମକୁ ଦମନ କରିବାକୁ ଆସୁଛନ୍ତି।
ଅନୁଵାଲିସୁତସ୍ଯାପି ବଲେନ ମହତା ଵୃତଃ। ଵୀରସ୍ତିଷ୍ଠତି ସଂଗ୍ରାମେ ସେତୁହେତୁରଯଂ ନଲଃ
ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ମହାଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ସେନାପତି ନଳ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ିଆଛନ୍ତି; ସେଉଁଛି ସେତୁ ନିର୍ମାତା।
ଯେ ତୁ ଵିଷ୍ଟଭ୍ଯ ଗାତ୍ରାଣି କ୍ଷ୍ଵେଡଯନ୍ତି ନଦନ୍ତି ଚ। ଉତ୍ଥାଯ ଚ ଵିଜୃମ୍ଭନ୍ତେ କ୍ରୋଧେନ ହରିପୁଙ୍ଗଵାଃ
ଯେମାନେ ଦେହକୁ ତଣାଇ, ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି, ଚିତ୍କାର କରନ୍ତି, ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ଦେହକୁ ବଡ଼ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ସମସ୍ତ ବାନରମାନ୍ୟ।
ଏତେ ଦୁଷ୍ପ୍ରସହା ଘୋରାଶ୍ଚଣ୍ଡାଶ୍ଚଣ୍ଡପରାକ୍ରମାଃ। ଅଷ୍ଟୌ ଶତସହସ୍ରାଣି ଦଶକୋଟିଶତାନି ଚ। ଯ ଏନମନୁଗଚ୍ଛନ୍ତି ଵୀରାଶ୍ଚନ୍ଦନଵାସିନଃ
ଏହି ଭୟଙ୍କର, ଅଦମ୍ୟ, ଦୁର୍ଜୟ ବୀରମାନେ—ଆଠ ଲକ୍ଷ ଓ ଦଶ କୋଟି—ସେଉଁଠି ସନ୍ଦଳ ଲଗାଇ, ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି।
ଏଷୈଵାଶଂସତେ ଲଙ୍କାଂ ସ୍ଵେନାନୀକେନ ମର୍ଦିତୁମ୍। ଶ୍ଵେତୋ ରଜତସଂକାଶଶ୍ଚପଲୋ ଭୀମଵିକ୍ରମଃ
ଏହି ଶ୍ୱେତ, ଚାନ୍ଦି ପରି ଚମକୁଥିବା, ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି, ନିଜ ସେନା ସହିତ ଲଙ୍କାକୁ ଦମନ କରିବା ଚିନ୍ତା କରୁଛନ୍ତି।
ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଵାନରଃ ଶୂରସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତଃ। ତୂର୍ଣଂ ସୁଗ୍ରୀଵମାଗମ୍ଯ ପୁନର୍ଗଚ୍ଛତି ଵାନରଃ
ଏହି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ପ୍ରଶଂସିତ ବାନର, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତୁରନ୍ତ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ପୁଣି ଫେରିଆସେ।
ନାମ୍ନା ସଂରୋଚନୋ ନାମ ନାନାନଗଯୁତୋ ଗିରିଃ। ତତ୍ର ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସ୍ତ୍ଯେଷ କୁମୁଦୋ ନାମ ଯୂଥପଃ
ସଂରୋଚନ ନାମକ ଏକ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ଗଛରେ ଶୋଭିତ; ସେଠାରେ କୁମୁଦ ନାମକ ବାନର ଦଳପତି ରାଜ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି।
ଯୋଽସୌ ଶତସହସ୍ରାଣି ସହର୍ଷଂ ପରିକର୍ଷତି। ଯସ୍ଯ ଵାଲା ବହୁଵ୍ଯାମା ଦୀର୍ଘଲାଙ୍ଗୂଲମାଶ୍ରିତାଃ
ଯିଏ ସହର୍ଷ ଏକ ଲକ୍ଷ ସାଥୀଙ୍କୁ ଏଣ୍ଡି ନେଉଛନ୍ତି, ଯାହାର ପୁଛ ଦୀର୍ଘ ଓ ମୋଟା, ବହୁ ହାତ ଲମ୍ବା କେଶରେ ଢାକା।
ତାମ୍ରାଃ ପୀତାଃ ସିତାଃ ଶ୍ଵେତାଃ ପ୍ରକୀର୍ଣା ଘୋରଦର୍ଶନାଃ। ଅଦୀନୋ ଵାନରଶ୍ଚଣ୍ଡଃ ସଂଗ୍ରାମମଭିକାଙ୍କ୍ଷତି। ଏଷୋଽପ୍ଯାଶଂସତେ ଲଙ୍କାଂ ସ୍ଵେନାନୀକେନ ମର୍ଦିତୁମ୍
ତାଙ୍କର ପୁଛରେ ତାମ୍ର, ହଳଦିଆ, ଧଳା ଓ ଧୂସର କେଶ ଛିଟିଯାଇଛି; ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ ଅକ୍ଲାନ୍ତ ବାନର ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆଗ୍ରହ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ସେନା ସହିତ ଲଙ୍କାକୁ ଦମନ କରିବା ଆଶା କରୁଛନ୍ତି।
ଯସ୍ତ୍ଵେଷ ସିଂହସଂକାଶଃ କପିଲୋ ଦୀର୍ଘକେସରଃ। ନିଭୃତଃ ପ୍ରେକ୍ଷତେ ଲଙ୍କାଂ ଦିଧକ୍ଷନ୍ନିଵ ଚକ୍ଷୁଷା
ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ସିଂହ ପରି, କପିଲ ଓ ଦୀର୍ଘ ମାନା ଥିବା, ଶାନ୍ତ ଭାବେ ବସି ଲଙ୍କାକୁ ତକୁଛନ୍ତି, ମନେ ହେଉଛି ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାକୁ ଜଳାଇଦେବେ।
ଵିନ୍ଧ୍ଯଂ କୃଷ୍ଣଗିରିଂ ସହ୍ଯଂ ପର୍ଵତଂ ଚ ସୁଦର୍ଶନମ୍। ରାଜନ୍ ସତତମଧ୍ଯାସ୍ତେ ସ ରମ୍ଭୋ ନାମ ଯୂଥପଃ। ଶତଂ ଶତସହସ୍ରାଣାଂ ତ୍ରିଂଶଚ୍ଚ ହରିପୁଙ୍ଗଵାଃ
ବିନ୍ଧ୍ୟ, କଳା ପାହାଡ଼, ସହ୍ୟ ଓ ସୁନ୍ଦର ଦର୍ଶନ ପାହାଡ଼ରେ ସେ ସଦା ବସନ୍ତି; ରାଜା, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ରମ୍ଭ ନାମକ ବାନର ଦଳପତି, ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକ ଶଂଖ ତିରିଶି ହଜାର ବାନର ଅଛନ୍ତି।
ଯଂ ଯାନ୍ତଂ ଵାନରା ଘୋରାଶ୍ଚଣ୍ଡାଶ୍ଚଣ୍ଡପରାକ୍ରମାଃ। ପରିଵାର୍ଯାନୁଗଚ୍ଛନ୍ତି ଲଙ୍କାଂ ମର୍ଦିତୁମୋଜସା
ଯେତେବେଳେ ସେ ଆଗେ ବଢ଼ନ୍ତି, ଭୟଙ୍କର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘିରି ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଲଙ୍କାକୁ ଶକ୍ତିରେ ଦମନ କରିବା ଆଶାରେ।
ଯସ୍ତୁ କର୍ଣୌ ଵିଵୃଣୁତେ ଜୃମ୍ଭତେ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ। ନ ତୁ ସଂଵିଜତେ ମୃତ୍ଯୋର୍ନ ଚ ସେନାଂ ପ୍ରଧାଵତି
ଯିଏ ତାଙ୍କର କାନ ଚଉଡ଼ା କରନ୍ତି ଓ ପୁନି ପୁନି ଜମ୍ଭାଇ ଦେଉଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଭୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେନାକୁ ଭଗନ୍ତି ନାହିଁ।
ପ୍ରକମ୍ପତେ ଚ ରୋଷେଣ ତିର୍ଯକ୍ ଚ ପୁନରୀକ୍ଷତେ। ପଶ୍ଯ ଲାଙ୍ଗୂଲଵିକ୍ଷେପଂ କ୍ଷ୍ଵେଡତ୍ଯେଷ ମହାବଲଃ
ସେ କ୍ରୋଧରେ କମ୍ପିଉଛନ୍ତି ଓ ପାର୍ଶ୍ୱ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଉଛନ୍ତି; ଦେଖ, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି କିପରି ପୁଛ ଝଟକୁଛନ୍ତି ଓ ଗର୍ଜନ କରୁଛନ୍ତି।
ମହାଜଵୋ ଵୀତଭଯୋ ରମ୍ଯଂ ସାଲ୍ଵେଯପର୍ଵତମ୍। ରାଜନ୍ ସତତମଧ୍ଯାସ୍ତେ ଶରଭୋ ନାମ ଯୂଥପଃ
ଓ ରାଜା, ଶରଭ ନାମକ ଯୁଥପତି ଅତି ତେଜସ୍ବୀ ଓ ନିର୍ଭୟ, ସେ ସଦା ଆନନ୍ଦମୟ ସାଲ୍ବେୟ ପାହାଡ଼ରେ ବସିଥାଏ।
ଏତସ୍ଯ ବଲିନଃ ସର୍ଵେ ଵିହାରା ନାମ ଯୂଥପାଃ। ରାଜନ୍ ଶତସହସ୍ରାଣି ଚତ୍ଵାରିଂଶତ୍ତଥୈଵ ଚ
ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କର ଅଧୀନରେ ସମସ୍ତ 'ବିହାର' ନାମକ ଯୁଥପତିମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଓ ରାଜା, ସେମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଚାଳିସି ହଜାର।
ଯସ୍ତୁ ମେଘ ଇଵାକାଶଂ ମହାନାଵୃତ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି। ମଧ୍ଯେ ଵାନରଵୀରାଣାଂ ସୁରାଣାମିଵ ଵାସଵଃ
ଯିଏ ଏମିତି ଦେଖାଯାଏ ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ମେଘ ଆକାଶକୁ ଢାକି ରହିଛି, ସେ ଶୂର ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି।
ଭେରୀଣାମିଵ ସଂନାଦୋ ଯସ୍ଯୈଷ ଶ୍ରୂଯତେ ମହାନ୍। ଘୋଷଃ ଶାଖାମୃଗେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ସଂଗ୍ରାମମଭିକାଙ୍କ୍ଷତାମ୍
ଯାହାରୁ ଶୁଣାଯାଉଥିବା ଏହି ବଡ଼ ଧ୍ୱନି, ତାହା ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ଢୋଳର ଗୁଞ୍ଜନ ପରି, ଯୁଦ୍ଧ ଆଶା କରୁଥିବା ଶାଖାମୃଗମାନଙ୍କ ଗର୍ଜନ ପରି।
ଏଷ ପର୍ଵତମଧ୍ଯାସ୍ତେ ପାରିଯାତ୍ରମନୁତ୍ତମମ୍। ଯୁଦ୍ଧେ ଦୁଷ୍ପ୍ରସହୋ ନିତ୍ଯଂ ପନସୋ ନାମ ଯୂଥପଃ
ଏହିଏ ପରିୟାତ୍ର ପାହାଡ଼ର ମଧ୍ୟରେ ବସିଥାଏ; ଯୁଦ୍ଧରେ ସଦା ଅଜୟ, ତାଙ୍କ ନାମ ପନସ।
ଏନଂ ଶତସହସ୍ରାଣାଂ ଶତାର୍ଧଂ ପର୍ଯୁପାସତେ। ଯୂଥପା ଯୂଥପଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଯେଷାଂ ଯୂଥାନି ଭାଗଶଃ
ଏହି ଯୁଥପତିଙ୍କୁ ଅର୍ଧ ଲକ୍ଷ ଯୁଥପତିମାନେ ଘେରି ରହନ୍ତି; ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଯାହାଙ୍କ ଦଳ ଅନୁଶାସନାନୁସାରେ ବିଭକ୍ତ।
ଯସ୍ତୁ ଭୀମାଂ ପ୍ରଵଲ୍ଗନ୍ତୀଂ ଚମୂଂ ତିଷ୍ଠତି ଶୋଭଯନ୍। ସ୍ଥିତାଂ ତୀରେ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ଦ୍ଵିତୀଯ ଇଵ ସାଗରଃ
ଯିଏ ଭୟଙ୍କର ଓ ତରଙ୍ଗିତ ସେନାକୁ ସମୁଦ୍ରତଟରେ ଦେଖାଏ, ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସାଗର ପରି ଦେଖାଯାଏ।
ଏଷ ଦର୍ଦୁରସଂକାଶୋ ଵିନତୋ ନାମ ଯୂଥପଃ। ପିବଂଶ୍ଚରତି ଯୋ ଵେଣାଂ ନଦୀନାମୁତ୍ତମାଂ ନଦୀମ୍
ଏହିଏ ଡାଡ଼ୁର ପରି ଦେଖାଯାଏ, ତାଙ୍କ ନାମ ଭିନତ; ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭେଣା ନଦୀର ଜଳ ପିଇ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଥାଏ।