ଯଦି ମାମଭିଯୁଞ୍ଜୀରନ୍ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଦାନଵାଃ। ନୈଵ ସୀତାମହଂ ଦଦ୍ଯାଂ ସର୍ଵଲୋକଭଯାଦପି
ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଦାନବମାନେ ମୋତେ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଭୟରେ ମଧ୍ୟ ସୀତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦେବିନି।
ତ୍ଵଂ ତୁ ସୌମ୍ଯ ପରିତ୍ରସ୍ତୋ ହରିଭିଃ ପୀଡିତୋ ଭୃଶମ୍। ପ୍ରତିପ୍ରଦାନମଦ୍ଯୈଵ ସୀତାଯାଃ ସାଧୁ ମନ୍ଯସେ
କିନ୍ତୁ ତୁମେ, ମୃଦୁଭାବୀ, ବନରାମାନେ ଦ୍ୱାରା ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଏବେ ସୀତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଫେରାଇ ଦେବାକୁ ଉଚିତ ବୋଲି ଭାବୁଛ।
କୋ ହି ନାମ ସପତ୍ନୋ ମାଂ ସମରେ ଜେତୁମର୍ହତି। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପରୁଷଂ ଵାକ୍ଯଂ ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ କିଏ ମୋ ସମକ୍ଷ ହୋଇ ପରାଜିତ କରିପାରିବ?—ଏମିତି କଠୋର କଥା କହି ରାକ୍ଷସମହାପତି ରାବଣ କହିଲେ—
ଆରୁରୋହ ତତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ପ୍ରାସାଦଂ ହିମପାଣ୍ଡୁରମ୍। ବହୁତାଲସମୁତ୍ସେଧଂ ରାଵଣୋଽଥ ଦିଦୃକ୍ଷଯା
ତାପରେ ତେଜସ୍ୱୀ ରାବଣ, ଦେଖିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ବହୁ ତାଳଗଛ ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ହିମପରି ଧଳା ଏକ ମହଳକୁ ଚଢ଼ିଗଲେ।
ତାଭ୍ଯାଂ ଚରାଭ୍ଯାଂ ସହିତୋ ରାଵଣଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ। ପଶ୍ଯମାନଃ ସମୁଦ୍ରଂ ତଂ ପର୍ଵତାଂଶ୍ଚ ଵନାନି ଚ
ସେଇ ଦୁଇ ଗୁପ୍ତଚର ସହିତ, କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇଥିବା ରାବଣ ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ।
ଦଦର୍ଶ ପୃଥିଵୀଦେଶଂ ସୁସମ୍ପୂର୍ଣଂ ପ୍ଲଵଂଗମୈଃ। ତଦପାରମସହ୍ଯଂ ଚ ଵାନରାଣାଂ ମହାବଲମ୍
ସେ ପୃଥିବୀର ଅଞ୍ଚଳକୁ ବନରାମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିବା ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ବିପୁଳ ଓ ଅପରାଜେୟ ଶକ୍ତିକୁ ଦେଖିଲେ।
ଆଲୋକ୍ଯ ରାଵଣୋ ରାଜା ପରିପପ୍ରଚ୍ଛ ସାରଣମ୍। ଏଷାଂ କେ ଵାନରା ମୁଖ୍ଯାଃ କେ ଶୂରାଃ କେ ମହାବଲାଃ
ଏହା ଦେଖି ରାବଣ ରାଜା ସାରଣଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ପ୍ରମୁଖ, କିଏ ବୀର, ଏବଂ କିଏ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ?'
କେ ପୂର୍ଵମଭିଵର୍ତନ୍ତେ ମହୋତ୍ସାହାଃ ସମନ୍ତତଃ। କେଷାଂ ଶୃଣୋତି ସୁଗ୍ରୀଵଃ କେ ଵା ଯୂଥପଯୂଥପାଃ
କିଏ ପ୍ରଥମେ ଚାରିପାଖରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସାହରେ ଆଗେଇଯାଉଛନ୍ତି? ସୁଗ୍ରୀବ କାହାର କଥା ଶୁଣିଛନ୍ତି, ଏବଂ କିଏ ସେନାପତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରମୁଖ?
ସାରଣାଚକ୍ଷ୍ଵ ମେ ସର୍ଵଂ କିଂପ୍ରଭାଵାଃ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ। ସାରଣୋ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵଚନଂ ପରିପୃଚ୍ଛତଃ
ସାରଣ, ମୋତେ ସମସ୍ତ କଥା କହ, ବନରାମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି କେମିତି? ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ପଚାରିବାରେ ସାରଣ ଏହିପରି କଥା କହିଲେ।
ଆବଭାଷେଽଥ ମୁଖ୍ଯଜ୍ଞୋ ମୁଖ୍ଯାଂସ୍ତତ୍ର ଵନୌକସଃ। ଏଷ ଯୋଽଭିମୁଖୋ ଲଙ୍କାଂ ନର୍ଦଂସ୍ତିଷ୍ଠତି ଵାନରଃ
ତାପରେ ପ୍ରମୁଖମାନଙ୍କୁ ଜାଣିଥିବା ସେ ବନବାସୀ ପ୍ରମୁଖମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିଲେ: 'ଏଠି ଯିଏ ଲଙ୍କା ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଗର୍ଜନ କରୁଛି, ସେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବନରା।'
ଯୂଥପାନାଂ ସହସ୍ରାଣାଂ ଶତେନ ପରିଵାରିତଃ। ଯସ୍ଯ ଘୋଷେଣ ମହତା ସପ୍ରାକାରା ସତୋରଣା
ଯାହାଙ୍କୁ ଏକ ଲକ୍ଷ ସେନାପତି ଘେରି ରହିଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନରେ ପ୍ରାଚୀର ଓ ଦ୍ୱାର ସହିତ ସହର କମ୍ପିଉଛି—
ଲଙ୍କା ପ୍ରତିହତା ସର୍ଵା ସଶୈଲଵନକାନନା। ସର୍ଵଶାଖାମୃଗେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ସହିତ ଲଙ୍କା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ, ସମସ୍ତ ବନରାମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ, ବଡ଼ ଧ୍ୱନିରେ ଅନ୍ତର୍ଭୂକ୍ତ ହୋଇଯାଉଛି।
ବଲାଗ୍ରେ ତିଷ୍ଠତେ ଵୀରୋ ନୀଲୋ ନାମୈଷ ଯୂଥପଃ। ବାହୂ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଯଃ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ମହୀଂ ଗଚ୍ଛତି ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ସେନାର ଆଗରେ ଯିଏ ଦଢ଼ ହୋଇ ଦଣ୍ଡ ଧରି ଭୂମିରେ ପଦ ଦେଇ ଚାଲିଯାଉଛନ୍ତି, ସେ ଶୂର ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୀଳ ନାମକ ସେନାପତି।
ଲଙ୍କାମଭିମୁଖଃ କୋପାଦଭୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଚ ଵିଜୃମ୍ଭତେ। ଗିରିଶୃଙ୍ଗପ୍ରତୀକାଶଃ ପଦ୍ମକିଂଜଲ୍କସଂନିଭଃ
ଲଙ୍କା ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, କ୍ରୋଧରେ ବାରମ୍ବାର ଆତ୍ମବିସ୍ତାର କରୁଛନ୍ତି; ସେ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ପଦ୍ମର ଡଣ୍ଡ ପରି ଚମକୁଛନ୍ତି।
ସ୍ଫୋଟଯତ୍ଯତିସଂରବ୍ଧୋ ଲାଙ୍ଗୂଲଂ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ। ଯସ୍ଯ ଲାଙ୍ଗୂଲଶବ୍ଦେନ ସ୍ଵନନ୍ତି ପ୍ରଦିଶୋ ଦଶ
ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ପୁଛକୁ ପୁନି ପୁନି ଝଟକୁଛନ୍ତି; ଏହି ପୁଛର ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଛି।
ଏଷ ଵାନରରାଜେନ ସୁଗ୍ରୀଵେଣାଭିଷେଚିତଃ। ଯୁଵରାଜୋଽଙ୍ଗଦୋ ନାମ ତ୍ଵାମାହ୍ଵଯତି ସଂଯୁଗେ
ଏହେଁ ହେଉଛନ୍ତି ଅଙ୍ଗଦ, ଯିଏ ବାନରରାଜ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ; ସେ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଡାକୁଛନ୍ତି।
ଵାଲିନଃ ସଦୃଶଃ ପୁତ୍ରଃ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ସଦା ପ୍ରିଯଃ। ରାଘଵାର୍ଥେ ପରାକ୍ରାନ୍ତଃ ଶକ୍ରାର୍ଥେ ଵରୁଣୋ ଯଥା
ଏହେଁ ବାଲିଙ୍କ ପୁଅ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପ୍ରିୟ; ରାଘବଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପୀ, ଯେପରି ବରୁଣ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ।
ଏତସ୍ଯ ସା ମତିଃ ସର୍ଵା ଯଦ୍ ଦୃଷ୍ଟା ଜନକାତ୍ମଜା। ହନୂମତା ଵେଗଵତା ରାଘଵସ୍ଯ ହିତୈଷିଣା
ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତା ହନୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଇଥିବା ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କ ବିଷୟରେ; ହନୁମାନ ତେଜସ୍ବୀ ଓ ରାଘବଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ନିଷ୍ଠାବାନ।
ବହୂନି ଵାନରେନ୍ଦ୍ରାଣାମେଷ ଯୂଥାନି ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ପରିଗୃହ୍ଯାଭିଯାତି ତ୍ଵାଂ ସ୍ଵେନାନୀକେନ ମର୍ଦିତୁମ୍
ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି ବହୁ ବାନର ରାଜାଙ୍କ ଦଳକୁ ନେଇ, ନିଜ ସେନା ସହିତ ତୁମକୁ ଦମନ କରିବାକୁ ଆସୁଛନ୍ତି।
ଅନୁଵାଲିସୁତସ୍ଯାପି ବଲେନ ମହତା ଵୃତଃ। ଵୀରସ୍ତିଷ୍ଠତି ସଂଗ୍ରାମେ ସେତୁହେତୁରଯଂ ନଲଃ
ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ମହାଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ସେନାପତି ନଳ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ିଆଛନ୍ତି; ସେଉଁଛି ସେତୁ ନିର୍ମାତା।
ଯେ ତୁ ଵିଷ୍ଟଭ୍ଯ ଗାତ୍ରାଣି କ୍ଷ୍ଵେଡଯନ୍ତି ନଦନ୍ତି ଚ। ଉତ୍ଥାଯ ଚ ଵିଜୃମ୍ଭନ୍ତେ କ୍ରୋଧେନ ହରିପୁଙ୍ଗଵାଃ
ଯେମାନେ ଦେହକୁ ତଣାଇ, ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି, ଚିତ୍କାର କରନ୍ତି, ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ଦେହକୁ ବଡ଼ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ସମସ୍ତ ବାନରମାନ୍ୟ।
ଏତେ ଦୁଷ୍ପ୍ରସହା ଘୋରାଶ୍ଚଣ୍ଡାଶ୍ଚଣ୍ଡପରାକ୍ରମାଃ। ଅଷ୍ଟୌ ଶତସହସ୍ରାଣି ଦଶକୋଟିଶତାନି ଚ। ଯ ଏନମନୁଗଚ୍ଛନ୍ତି ଵୀରାଶ୍ଚନ୍ଦନଵାସିନଃ
ଏହି ଭୟଙ୍କର, ଅଦମ୍ୟ, ଦୁର୍ଜୟ ବୀରମାନେ—ଆଠ ଲକ୍ଷ ଓ ଦଶ କୋଟି—ସେଉଁଠି ସନ୍ଦଳ ଲଗାଇ, ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି।
ଏଷୈଵାଶଂସତେ ଲଙ୍କାଂ ସ୍ଵେନାନୀକେନ ମର୍ଦିତୁମ୍। ଶ୍ଵେତୋ ରଜତସଂକାଶଶ୍ଚପଲୋ ଭୀମଵିକ୍ରମଃ
ଏହି ଶ୍ୱେତ, ଚାନ୍ଦି ପରି ଚମକୁଥିବା, ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି, ନିଜ ସେନା ସହିତ ଲଙ୍କାକୁ ଦମନ କରିବା ଚିନ୍ତା କରୁଛନ୍ତି।
ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଵାନରଃ ଶୂରସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତଃ। ତୂର୍ଣଂ ସୁଗ୍ରୀଵମାଗମ୍ଯ ପୁନର୍ଗଚ୍ଛତି ଵାନରଃ
ଏହି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ପ୍ରଶଂସିତ ବାନର, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତୁରନ୍ତ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ପୁଣି ଫେରିଆସେ।
ନାମ୍ନା ସଂରୋଚନୋ ନାମ ନାନାନଗଯୁତୋ ଗିରିଃ। ତତ୍ର ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସ୍ତ୍ଯେଷ କୁମୁଦୋ ନାମ ଯୂଥପଃ
ସଂରୋଚନ ନାମକ ଏକ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ଗଛରେ ଶୋଭିତ; ସେଠାରେ କୁମୁଦ ନାମକ ବାନର ଦଳପତି ରାଜ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି।
ଯୋଽସୌ ଶତସହସ୍ରାଣି ସହର୍ଷଂ ପରିକର୍ଷତି। ଯସ୍ଯ ଵାଲା ବହୁଵ୍ଯାମା ଦୀର୍ଘଲାଙ୍ଗୂଲମାଶ୍ରିତାଃ
ଯିଏ ସହର୍ଷ ଏକ ଲକ୍ଷ ସାଥୀଙ୍କୁ ଏଣ୍ଡି ନେଉଛନ୍ତି, ଯାହାର ପୁଛ ଦୀର୍ଘ ଓ ମୋଟା, ବହୁ ହାତ ଲମ୍ବା କେଶରେ ଢାକା।
ତାମ୍ରାଃ ପୀତାଃ ସିତାଃ ଶ୍ଵେତାଃ ପ୍ରକୀର୍ଣା ଘୋରଦର୍ଶନାଃ। ଅଦୀନୋ ଵାନରଶ୍ଚଣ୍ଡଃ ସଂଗ୍ରାମମଭିକାଙ୍କ୍ଷତି। ଏଷୋଽପ୍ଯାଶଂସତେ ଲଙ୍କାଂ ସ୍ଵେନାନୀକେନ ମର୍ଦିତୁମ୍
ତାଙ୍କର ପୁଛରେ ତାମ୍ର, ହଳଦିଆ, ଧଳା ଓ ଧୂସର କେଶ ଛିଟିଯାଇଛି; ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ ଅକ୍ଲାନ୍ତ ବାନର ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆଗ୍ରହ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ସେନା ସହିତ ଲଙ୍କାକୁ ଦମନ କରିବା ଆଶା କରୁଛନ୍ତି।
ଯସ୍ତ୍ଵେଷ ସିଂହସଂକାଶଃ କପିଲୋ ଦୀର୍ଘକେସରଃ। ନିଭୃତଃ ପ୍ରେକ୍ଷତେ ଲଙ୍କାଂ ଦିଧକ୍ଷନ୍ନିଵ ଚକ୍ଷୁଷା
ଏହି ବ୍ୟକ୍ତି ସିଂହ ପରି, କପିଲ ଓ ଦୀର୍ଘ ମାନା ଥିବା, ଶାନ୍ତ ଭାବେ ବସି ଲଙ୍କାକୁ ତକୁଛନ୍ତି, ମନେ ହେଉଛି ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାକୁ ଜଳାଇଦେବେ।
ଵିନ୍ଧ୍ଯଂ କୃଷ୍ଣଗିରିଂ ସହ୍ଯଂ ପର୍ଵତଂ ଚ ସୁଦର୍ଶନମ୍। ରାଜନ୍ ସତତମଧ୍ଯାସ୍ତେ ସ ରମ୍ଭୋ ନାମ ଯୂଥପଃ। ଶତଂ ଶତସହସ୍ରାଣାଂ ତ୍ରିଂଶଚ୍ଚ ହରିପୁଙ୍ଗଵାଃ
ବିନ୍ଧ୍ୟ, କଳା ପାହାଡ଼, ସହ୍ୟ ଓ ସୁନ୍ଦର ଦର୍ଶନ ପାହାଡ଼ରେ ସେ ସଦା ବସନ୍ତି; ରାଜା, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ରମ୍ଭ ନାମକ ବାନର ଦଳପତି, ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକ ଶଂଖ ତିରିଶି ହଜାର ବାନର ଅଛନ୍ତି।
ଯଂ ଯାନ୍ତଂ ଵାନରା ଘୋରାଶ୍ଚଣ୍ଡାଶ୍ଚଣ୍ଡପରାକ୍ରମାଃ। ପରିଵାର୍ଯାନୁଗଚ୍ଛନ୍ତି ଲଙ୍କାଂ ମର୍ଦିତୁମୋଜସା
ଯେତେବେଳେ ସେ ଆଗେ ବଢ଼ନ୍ତି, ଭୟଙ୍କର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘିରି ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଲଙ୍କାକୁ ଶକ୍ତିରେ ଦମନ କରିବା ଆଶାରେ।