ସାଗରସ୍ଯେଵ ମେ ଵେଗୋ ମାରୁତସ୍ଯେଵ ମେ ବଲମ୍। ନ ଚ ଦାଶରଥିର୍ଵେଦ ତେନ ମାଂ ଯୋଦ୍ଧୁମିଚ୍ଛତି
ମୋର ଗତି ସାଗର ପରି, ଶକ୍ତି ପବନ ପରି; କିନ୍ତୁ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ଏହି କଥା ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ଏହିଯୋଗୁଁ ସେ ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି।
ନ ମେ ତୂଣୀଶଯାନ୍ ବାଣାନ୍ ସଵିଷାନିଵ ପନ୍ନଗାନ୍। ରାମଃ ପଶ୍ଯତି ସଂଗ୍ରାମେ ତେନ ମାଂ ଯୋଦ୍ଧୁମିଚ୍ଛତି
ମୋ ତୁଣୀରରେ ଯେଉଁ ଶରଗୁଡ଼ିକ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ବିଷଭରା ସାପ ପରି; ରାମ ତାହା ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ଏହିଯୋଗୁଁ ସେ ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି।
ନ ଜାନାତି ପୁରା ଵୀର୍ଯଂ ମମ ଯୁଦ୍ଧେ ସ ରାଘଵଃ। ମମ ଚାପମଯୀଂ ଵୀଣାଂ ଶରକୋଣୈଃ ପ୍ରଵାଦିତାମ୍
ରାଘବ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋର ଯୁଦ୍ଧଶୌର୍ଯ୍ୟ ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ଏବଂ ମୋ ଧନୁଷ ଯାହା ଶରର ଟିପରେ ବାଜୁଥିବା ବୀଣା ପରି।
ଜ୍ଯାଶବ୍ଦତୁମୁଲାଂ ଘୋରାମାର୍ତଗୀତମହାସ୍ଵନାମ୍। ନାରାଚତଲସଂନାଦାଂ ନଦୀମହିତଵାହିନୀମ୍। ଅଵଗାହ୍ଯ ମହାରଙ୍ଗଂ ଵାଦଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ରଣେ
ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ମୁଁ ମୋ ଧନୁଷକୁ ଏମିତି ବାଜେଇବି, ଯାହାର ତଣ୍ଡିତ ଧ୍ୱନି ଭୟଙ୍କର ଓ ଗଜ୍ଜନାର ପରି, ଯାହାର ଶବ୍ଦ ଯୁଦ୍ଧରେ ପୀଡ଼ିତମାନେ କାନ୍ଦୁଥିବା ଗୀତ ଭଳି, ଏବଂ ଲୋହା ଶରର ଘଂଘାଟିରେ ଗଞ୍ଜିବା ନଦୀ ପରି ପ୍ରବାହିତ ହେବ।
ନ ଵାସଵେନାପି ସହସ୍ରଚକ୍ଷୁଷା ଯୁଦ୍ଧେଽସ୍ମି ଶକ୍ଯୋ ଵରୁଣେନ ଵା ସ୍ଵଯମ୍। ଯମେନ ଵା ଧର୍ଷଯିତୁଂ ଶରାଗ୍ନିନା ମହାହଵେ ଵୈଶ୍ରଵଣେନ ଵା ପୁନଃ
ଏହି ମହାଯୁଦ୍ଧରେ, ହଜାର ଆଖି ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର, କିମ୍ବା ନିଜେ ବରୁଣ, କିମ୍ବା ଶରାଗ୍ନି ଧାରଣ କରୁଥିବା ଯମ, କିମ୍ବା କୁବେର ମଧ୍ୟ, ମୋତେ ପ୍ରତିରୋଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
thumb|ପଞ୍ଚଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚବିଂଶତିତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ସବଲେ ସାଗରଂ ତୀର୍ଣେ ରାମେ ଦଶରଥାତ୍ମଜେ। ଅମାତ୍ଯୌ ରାଵଣଃ ଶ୍ରୀମାନବ୍ରଵୀଚ୍ଛୁକସାରଣୌ
ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ରାମ ସେନା ସହିତ ସାଗର ଅଟିଗଲେ, ତେବେ ମହାମାନ୍ୟ ରାବଣ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ ଶୁକ ଓ ସାରଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସମଗ୍ରଂ ସାଗରଂ ତୀର୍ଣଂ ଦୁସ୍ତରଂ ଵାନରଂ ବଲମ୍। ଅଭୂତପୂର୍ଵଂ ରାମେଣ ସାଗରେ ସେତୁବନ୍ଧନମ୍
ରାମ ତାଙ୍କ ବାନର ସେନା ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅପରିଚିତ ଓ ଅଟିଯିବାକୁ ଅସମ୍ଭବ ସାଗର ଅଟିଗଲେ; ସେ ସାଗର ଉପରେ ସେତୁ ବନ୍ଧିବା ଅପୂର୍ବ।
ସାଗରେ ସେତୁବନ୍ଧଂ ତଂ ନ ଶ୍ରଦ୍ଦଧ୍ଯାଂ କଥଂଚନ। ଅଵଶ୍ଯଂ ଚାପି ସଂଖ୍ଯେଯଂ ତନ୍ମଯା ଵାନରଂ ବଲମ୍
ସାଗର ଉପରେ ସେତୁ ବନ୍ଧିବାକୁ ମୁଁ କେବେ ବିଶ୍ୱାସ କରିପାରିନଥିଲି; ତଥାପି ବାନର ସେନାର ଶକ୍ତି ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅନୁମାନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଭଵନ୍ତୌ ଵାନରଂ ସୈନ୍ଯଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯାନୁପଲକ୍ଷିତୌ। ପରିମାଣଂ ଚ ଵୀର୍ଯଂ ଚ ଯେ ଚ ମୁଖ୍ଯାଃ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ
ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ବାନର ସେନା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେମାନଙ୍କର ଆକାର, ଶକ୍ତି ଏବଂ କେଉଁମାନେ ମୁଖ୍ୟ ବାନର ଏହି ସବୁ ଜାଣିବା।
ମନ୍ତ୍ରିଣୋ ଯେ ଚ ରାମସ୍ଯ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ଚ ସମ୍ମତାଃ। ଯେ ପୂର୍ଵମଭିଵର୍ତନ୍ତେ ଯେ ଚ ଶୂରାଃ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ
ରାମ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପ୍ରିୟ ମନ୍ତ୍ରୀ କେଉଁମାନେ, କେଉଁମାନେ ସେନାର ଆଗରେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ କେଉଁ ବାନରମାନେ ସୂର୍ବୀର ଏହି ସବୁ ଖୋଜିବା।
ସ ଚ ସେତୁର୍ଯଥା ବଦ୍ଧଃ ସାଗରେ ସଲିଲାର୍ଣଵେ। ନିଵେଶଂ ଚ ଯଥା ତେଷାଂ ଵାନରାଣାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ସେ ସାଗର ଉପରେ କିପରି ସେତୁ ବନ୍ଧାଗଲା, ସେ ଅପାର ଜଳରାଶି ଉପରେ, ଏବଂ ସେ ମହାତ୍ମା ବାନରମାନେ କିପରି ଶିବିର କରିଛନ୍ତି—
ରାମସ୍ଯ ଵ୍ଯଵସାଯଂ ଚ ଵୀର୍ଯଂ ପ୍ରହରଣାନି ଚ। ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯ ଚ ଵୀରସ୍ଯ ତତ୍ତ୍ଵତୋ ଜ୍ଞାତୁମର୍ହଥଃ
ତୁମେ ରାମଙ୍କ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି, ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଶୂର ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ବିରତା ସଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣିବା।
କଶ୍ଚ ସେନାପତିସ୍ତେଷାଂ ଵାନରାଣାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ତଚ୍ଚ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଯଥାତତ୍ତ୍ଵଂ ଶୀଘ୍ରମାଗନ୍ତୁମର୍ହଥଃ
ସେ ମହାତ୍ମା ବାନରମାନେଙ୍କ ସେନାପତି କିଏ, ଏହି ସବୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣି ଶୀଘ୍ର ଫେରିଆସିବା।
ଇତି ପ୍ରତିସମାଦିଷ୍ଟୌ ରାକ୍ଷସୌ ଶୁକସାରଣୌ। ହରିରୂପଧରୌ ଵୀରୌ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୌ ଵାନରଂ ବଲମ୍
ଏଭଳି ଆଦେଶ ପାଇ, ଶୁକ ଓ ସାରଣ ନାମକ ଦୁଇ ରାକ୍ଷସ, ବାନର ରୂପ ଧରି, ସୂର୍ବୀର ଭାବେ ବାନର ସେନା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତସ୍ତଦ୍ ଵାନରଂ ସୈନ୍ଯମଚିନ୍ତ୍ଯଂ ଲୋମହର୍ଷଣମ୍। ସଂଖ୍ଯାତୁଂ ନାଧ୍ଯଗଚ୍ଛେତାଂ ତଦା ତୌ ଶୁକସାରଣୌ
ତାପରେ, ଶୁକ ଓ ସାରଣ ଏହି ବାନର ସେନାକୁ ଅପରିମାପ୍ୟ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦେଖି, ତାହାର ଆନୁମାନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତତ୍ ସ୍ଥିତଂ ପର୍ଵତାଗ୍ରେଷୁ ନିର୍ଝରେଷୁ ଗୁହାସୁ ଚ। ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ଚ ତୀରେଷୁ ଵନେଷୂପଵନେଷୁ ଚ। ତରମାଣଂ ଚ ତୀର୍ଣଂ ଚ ତର୍ତୁକାମଂ ଚ ସର୍ଵଶଃ
ସେମାନେ ଦେଖିଲେ, ସେ ସେନା ପାହାଡ଼ ଶିଖର, ଝରଣା, ଗୁହା, ସମୁଦ୍ର କୂଳ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉପବନରେ ବିସ୍ତାରିତ; କେହି ଅଟୁଛନ୍ତି, କେହି ଅଟିଗଲେ, କେହି ଅଟିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ।
ନିଵିଷ୍ଟଂ ନିଵିଶଚ୍ଚୈଵ ଭୀମନାଦଂ ମହାବଲମ୍। ତଦ୍ବଲାର୍ଣଵମକ୍ଷୋଭ୍ଯଂ ଦଦୃଶାତେ ନିଶାଚରୌ
ସେମାନେ ଦେଖିଲେ, ସେ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ସେନା କେବେ ବି ଅଡ଼ିନଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନା କରୁଥିବା, ଶକ୍ତିର ସମୁଦ୍ର ପରି ଅଚଳ।
ତୌ ଦଦର୍ଶ ମହାତେଜାଃ ପ୍ରତିଚ୍ଛନ୍ନୌ ଵିଭୀଷଣଃ। ଆଚଚକ୍ଷେ ସ ରାମାଯ ଗୃହୀତ୍ଵା ଶୁକସାରଣୌ
ଅତି ତେଜସ୍ବୀ ବିଭୀଷଣ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ରହିଥିବା ଶୁକ ଓ ସାରଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଧରି ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ବାଦ ଦେଲେ।
ତସ୍ଯୈତୌ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରିଣୌ ଶୁକସାରଣୌ। ଲଙ୍କାଯାଃ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତୌ ଚାରୌ ପରପୁରଂଜଯ
ଏହି ଦୁଇଜଣ, ଶୁକ ଓ ସାରଣ, ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ଅଟେ, ସେମାନେ ଲଙ୍କାକୁ ଚର ଭାବରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ଶତ୍ରୁ ଦଳକୁ ଜୟ କରୁଥିବା ମହାନ୍ତ।
ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵ୍ଯଥିତୌ ରାମଂ ନିରାଶୌ ଜୀଵିତେ ତଥା। କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟୌ ଭୀତୌ ଵଚନଂ ଚେଦମୂଚତୁଃ
ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି ଶୁକ ଓ ସାରଣ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ଜୀବନ ନେଇ ଆଶା ଛାଡିଦେଲେ, ହାତ ଜୋଡି ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ କହିଲେ—
ଆଵାମିହାଗତୌ ସୌମ୍ଯ ରାଵଣପ୍ରହିତାଵୁଭୌ। ପରିଜ୍ଞାତୁଂ ବଲଂ ସର୍ଵଂ ତଦିଦଂ ରଘୁନନ୍ଦନ
ହେ ସାନ୍ତ ମନ, ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଏଠାକୁ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଛୁ, ଏହି ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ଜାଣିବା ପାଇଁ, ହେ ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ।
ତଯୋସ୍ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାମୋ ଦଶରଥାତ୍ମଜଃ। ଅବ୍ରଵୀତ୍ ପ୍ରହସନ୍ ଵାକ୍ଯଂ ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତଃ
ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲ ପାଇଥିବା, ହସି ହସି କହିଲେ—
ଯଦି ଦୃଷ୍ଟଂ ବଲଂ ସର୍ଵଂ ଵଯଂ ଵା ସୁସମାହିତାଃ। ଯଥୋକ୍ତଂ ଵା କୃତଂ କାର୍ଯଂ ଛନ୍ଦତଃ ପ୍ରତିଗମ୍ଯତାମ୍
ଯଦି ତୁମେ ସମସ୍ତ ସେନା ଓ ଆମକୁ ଦେଖିଛ, କିମ୍ବା ନିଜ କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛ, ତେବେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଫେରିଯାଅ।
ଅଥ କିଂଚିଦଦୃଷ୍ଟଂ ଵା ଭୂଯସ୍ତଦ୍ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହଥଃ। ଵିଭୀଷଣୋ ଵା କାତ୍ସ୍ର୍ନ୍ଯେନ ପୁନଃ ସଂଦର୍ଶଯିଷ୍ଯତି
ଯଦି କିଛି ଅଦେଖା ରହିଛି, ତେବେ ଆଉ ଦେଖିପାର, କିମ୍ବା ବିଭୀଷଣ ସମସ୍ତ କଥା ପୁଣିଥରେ ଦେଖାଇଦେବେ।
ନ ଚେଦଂ ଗ୍ରହଣଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଭେତଵ୍ଯଂ ଜୀଵିତଂ ପ୍ରତି। ନ୍ଯସ୍ତଶସ୍ତ୍ରୌ ଗୃହୀତୌ ଚ ନ ଦୂତୌ ଵଧମର୍ହଥଃ
ଏଭଳି ଧରାଯାଇଥିବାରେ ତୁମେ ଜୀବନ ନେଇ ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ତୁମେ ଅସ୍ତ୍ର ରଖି ଦୂତ ଭାବରେ ଧରାଯାଇଛ, ତେଣୁ ମୃତ୍ୟୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ।
ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନୌ ଚ ଵିମୁଞ୍ଚେମୌ ଚାରୌ ରାତ୍ରିଂଚରାଵୁଭୌ। ଶତ୍ରୁପକ୍ଷସ୍ଯ ସତତଂ ଵିଭୀଷଣ ଵିକର୍ଷିଣୌ
ଏହି ଦୁଇ ଚର, ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସ, ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ଧରାଯାଇଛନ୍ତି, ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷକୁ ସଦା କ୍ଷତି କରୁଥିବା— ବିଭୀଷଣ, ଏମାନେ ଛାଡିଦିଅ।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ମହତୀଂ ଲଙ୍କାଂ ଭଵଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଧନଦାନୁଜଃ। ଵକ୍ତଵ୍ଯୋ ରକ୍ଷସାଂ ରାଜା ଯଥୋକ୍ତଂ ଵଚନଂ ମମ
ବଡ଼ ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଧନଦାଙ୍କ ଭାଇ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କୁ ମୋର କଥା ଯଥାଯଥା ଦେଖାଇବା।
ଯଦ୍ ବଲଂ ତ୍ଵଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ସୀତାଂ ମେ ହୃତଵାନସି। ତଦ୍ ଦର୍ଶଯ ଯଥାକାମଂ ସସୈନ୍ଯଶ୍ଚ ସବାନ୍ଧଵଃ
ତୁମେ ଯେ ସାହାଯ୍ୟ ଉପରେ ଭରସା କରି ସୀତାକୁ ମୋ ଠାରୁ ନେଇଥିଲ, ସେଇ ସାହାଯ୍ୟ, ସେନା ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହିତ ଇଚ୍ଛାମତେ ଏବେ ଦେଖାଅ।
ଶ୍ଵଃ କାଲ୍ଯେ ନଗରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ସପ୍ରାକାରାଂ ସତୋରଣାମ୍। ରକ୍ଷସାଂ ଚ ବଲଂ ପଶ୍ଯ ଶରୈର୍ଵିଧ୍ଵଂସିତଂ ମଯା
କାଲି ସକାଳେ ଲଙ୍କା ନଗର, ତାର ପ୍ରାକାର ଓ ଦ୍ୱାର ଦେଖ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସେନାକୁ ମୋର ବାଣରେ ଭଙ୍ଗ ହେଉଥିବା ଦେଖ।