ସ ଚ ହନ୍ତା ଵିରାଧସ୍ଯ କବନ୍ଧସ୍ଯ ଖରସ୍ଯ ଚ। ସୁଗ୍ରୀଵସହିତୋ ରାମଃ ସୀତାଯାଃ ପଦମାଗତଃ
ସେହି ରାମ, ଯିଏ ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ ଭିରାଧ, କବନ୍ଧ, ଖରକୁ ମାରିଛି, ସୀତାଙ୍କ ନିବାସକୁ ପହଞ୍ଚିଛି।
ସ କୃତ୍ଵା ସାଗରେ ସେତୁଂ ତୀର୍ତ୍ଵା ଚ ଲଵଣୋଦଧିମ୍। ଏଷ ରକ୍ଷାଂସି ନିର୍ଧୂଯ ଧନ୍ଵୀ ତିଷ୍ଠତି ରାଘଵଃ
ସାଗର ଉପରେ ସେତୁ ତିଆରି କରି ଲବଣ ଜଳର ସମୁଦ୍ର ଅତିକ୍ରମ କରି, ଏହି ରାଘବ, ଧନୁଷ ହାତରେ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଦୂର କରି ଏଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛି।
ଋକ୍ଷଵାନରସଙ୍ଘାନାମନୀକାନି ସହସ୍ରଶଃ। ଗିରିମେଘନିକାଶାନାଂ ଛାଦଯନ୍ତି ଵସୁଂଧରାମ୍
ହଜାର ହଜାର ଭାଲୁ ଓ ବାନର ଦଳ, ପାହାଡ଼ ଓ ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି, ପୃଥିବୀକୁ ଢାକି ରଖିଛନ୍ତି।
ରାକ୍ଷସାନାଂ ବଲୌଘସ୍ଯ ଵାନରେନ୍ଦ୍ରବଲସ୍ଯ ଚ। ନୈତଯୋର୍ଵିଦ୍ଯତେ ସଂଧିର୍ଦେଵଦାନଵଯୋରିଵ
ରାକ୍ଷସମାନେର ବଳ ଓ ବାନରରାଜଙ୍କ ସେନା ମଧ୍ୟରେ କେବେ ମିଳିତା ହେବା ନାହିଁ, ଯେପରି ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମିଳିତା ନାହିଁ।
ପୁରା ପ୍ରାକାରମାଯାନ୍ତି କ୍ଷିପ୍ରମେକତରଂ କୁରୁ। ସୀତାଂ ଚାସ୍ମୈ ପ୍ରଯଚ୍ଛାଶୁ ଯୁଦ୍ଧଂ ଵାପି ପ୍ରଦୀଯତାମ୍
ସେମାନେ ପ୍ରାକାରକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ, ତୁ ଶୀଘ୍ର ଏକଟି ନିଷ୍ପତି କର; ସୀତାକୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦିଅ କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧ ଦିଅ।
ଶୁକସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଵଣୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ରୋଷସଂରକ୍ତନଯନୋ ନିର୍ଦହନ୍ନିଵ ଚକ୍ଷୁଷା
ଶୁକଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ରାବଣ ରୋଷରେ ନୟନ ରକ୍ତ ହୋଇ, ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦହିଯାଉଥିବା ଭଳି କଥା କହିଲେ।
ଯଦି ମାଂ ପ୍ରତି ଯୁଦ୍ଧେରନ୍ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଦାନଵାଃ। ନୈଵ ସୀତାଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ସର୍ଵଲୋକଭଯାଦପି
ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଦାନବମାନେ ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ସୀତାକୁ କେବେ ଦେବିନି, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଭୟରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
କଦା ସମଭିଧାଵନ୍ତ ମାମକା ରାଘଵଂ ଶରାଃ। ଵସନ୍ତେ ପୁଷ୍ପିତଂ ମତ୍ତା ଭ୍ରମରା ଇଵ ପାଦପମ୍
କେବେ ମୋ ତୀରମାନେ ରାଘବଙ୍କୁ ଉପରେ ଝପଟିଯିବେ, ବସନ୍ତରେ ଫୁଲିଥିବା ଗଛକୁ ମଦୋନ୍ମତ ଭୂଙ୍ଗା ଭଳି?
କଦା ଶୋଣିତଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗଂ ଦୀପ୍ତୈଃ କାର୍ମୁକଵିଚ୍ଯୁତୈଃ। ଶରୈରାଦୀପଯିଷ୍ଯାମି ଉଲ୍କାଭିରିଵ କୁଞ୍ଜରମ୍
କେବେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦୀପ୍ତ ତୀର ଦେଇ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିବି, ଉଲ୍କା ଦେଇ ହାତୀକୁ ଜଳାଇ ଦେଉଥିବା ଭଳି?
ତଚ୍ଚାସ୍ଯ ବଲମାଦାସ୍ଯେ ବଲେନ ମହତା ଵୃତଃ। ଜ୍ଯୋତିଷାମିଵ ସର୍ଵେଷାଂ ପ୍ରଭାମୁଦ୍ଯନ୍ ଦିଵାକରଃ
ମୁଁ ମୋ ବଡ଼ ଶକ୍ତିରେ ଘିରି ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଛିନି ନେବି, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତ ତାରାର ଚମକକୁ ନେଇ ନିଅନ୍ତି।
ସାଗରସ୍ଯେଵ ମେ ଵେଗୋ ମାରୁତସ୍ଯେଵ ମେ ବଲମ୍। ନ ଚ ଦାଶରଥିର୍ଵେଦ ତେନ ମାଂ ଯୋଦ୍ଧୁମିଚ୍ଛତି
ମୋର ଗତି ସାଗର ପରି, ଶକ୍ତି ପବନ ପରି; କିନ୍ତୁ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ଏହି କଥା ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ଏହିଯୋଗୁଁ ସେ ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି।
ନ ମେ ତୂଣୀଶଯାନ୍ ବାଣାନ୍ ସଵିଷାନିଵ ପନ୍ନଗାନ୍। ରାମଃ ପଶ୍ଯତି ସଂଗ୍ରାମେ ତେନ ମାଂ ଯୋଦ୍ଧୁମିଚ୍ଛତି
ମୋ ତୁଣୀରରେ ଯେଉଁ ଶରଗୁଡ଼ିକ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ବିଷଭରା ସାପ ପରି; ରାମ ତାହା ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ଏହିଯୋଗୁଁ ସେ ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି।
ନ ଜାନାତି ପୁରା ଵୀର୍ଯଂ ମମ ଯୁଦ୍ଧେ ସ ରାଘଵଃ। ମମ ଚାପମଯୀଂ ଵୀଣାଂ ଶରକୋଣୈଃ ପ୍ରଵାଦିତାମ୍
ରାଘବ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋର ଯୁଦ୍ଧଶୌର୍ଯ୍ୟ ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ଏବଂ ମୋ ଧନୁଷ ଯାହା ଶରର ଟିପରେ ବାଜୁଥିବା ବୀଣା ପରି।
ଜ୍ଯାଶବ୍ଦତୁମୁଲାଂ ଘୋରାମାର୍ତଗୀତମହାସ୍ଵନାମ୍। ନାରାଚତଲସଂନାଦାଂ ନଦୀମହିତଵାହିନୀମ୍। ଅଵଗାହ୍ଯ ମହାରଙ୍ଗଂ ଵାଦଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ରଣେ
ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ମୁଁ ମୋ ଧନୁଷକୁ ଏମିତି ବାଜେଇବି, ଯାହାର ତଣ୍ଡିତ ଧ୍ୱନି ଭୟଙ୍କର ଓ ଗଜ୍ଜନାର ପରି, ଯାହାର ଶବ୍ଦ ଯୁଦ୍ଧରେ ପୀଡ଼ିତମାନେ କାନ୍ଦୁଥିବା ଗୀତ ଭଳି, ଏବଂ ଲୋହା ଶରର ଘଂଘାଟିରେ ଗଞ୍ଜିବା ନଦୀ ପରି ପ୍ରବାହିତ ହେବ।
ନ ଵାସଵେନାପି ସହସ୍ରଚକ୍ଷୁଷା ଯୁଦ୍ଧେଽସ୍ମି ଶକ୍ଯୋ ଵରୁଣେନ ଵା ସ୍ଵଯମ୍। ଯମେନ ଵା ଧର୍ଷଯିତୁଂ ଶରାଗ୍ନିନା ମହାହଵେ ଵୈଶ୍ରଵଣେନ ଵା ପୁନଃ
ଏହି ମହାଯୁଦ୍ଧରେ, ହଜାର ଆଖି ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର, କିମ୍ବା ନିଜେ ବରୁଣ, କିମ୍ବା ଶରାଗ୍ନି ଧାରଣ କରୁଥିବା ଯମ, କିମ୍ବା କୁବେର ମଧ୍ୟ, ମୋତେ ପ୍ରତିରୋଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
thumb|ପଞ୍ଚଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚବିଂଶତିତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ସବଲେ ସାଗରଂ ତୀର୍ଣେ ରାମେ ଦଶରଥାତ୍ମଜେ। ଅମାତ୍ଯୌ ରାଵଣଃ ଶ୍ରୀମାନବ୍ରଵୀଚ୍ଛୁକସାରଣୌ
ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ରାମ ସେନା ସହିତ ସାଗର ଅଟିଗଲେ, ତେବେ ମହାମାନ୍ୟ ରାବଣ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ ଶୁକ ଓ ସାରଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସମଗ୍ରଂ ସାଗରଂ ତୀର୍ଣଂ ଦୁସ୍ତରଂ ଵାନରଂ ବଲମ୍। ଅଭୂତପୂର୍ଵଂ ରାମେଣ ସାଗରେ ସେତୁବନ୍ଧନମ୍
ରାମ ତାଙ୍କ ବାନର ସେନା ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅପରିଚିତ ଓ ଅଟିଯିବାକୁ ଅସମ୍ଭବ ସାଗର ଅଟିଗଲେ; ସେ ସାଗର ଉପରେ ସେତୁ ବନ୍ଧିବା ଅପୂର୍ବ।
ସାଗରେ ସେତୁବନ୍ଧଂ ତଂ ନ ଶ୍ରଦ୍ଦଧ୍ଯାଂ କଥଂଚନ। ଅଵଶ୍ଯଂ ଚାପି ସଂଖ୍ଯେଯଂ ତନ୍ମଯା ଵାନରଂ ବଲମ୍
ସାଗର ଉପରେ ସେତୁ ବନ୍ଧିବାକୁ ମୁଁ କେବେ ବିଶ୍ୱାସ କରିପାରିନଥିଲି; ତଥାପି ବାନର ସେନାର ଶକ୍ତି ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅନୁମାନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଭଵନ୍ତୌ ଵାନରଂ ସୈନ୍ଯଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯାନୁପଲକ୍ଷିତୌ। ପରିମାଣଂ ଚ ଵୀର୍ଯଂ ଚ ଯେ ଚ ମୁଖ୍ଯାଃ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ
ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ବାନର ସେନା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେମାନଙ୍କର ଆକାର, ଶକ୍ତି ଏବଂ କେଉଁମାନେ ମୁଖ୍ୟ ବାନର ଏହି ସବୁ ଜାଣିବା।
ମନ୍ତ୍ରିଣୋ ଯେ ଚ ରାମସ୍ଯ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ଚ ସମ୍ମତାଃ। ଯେ ପୂର୍ଵମଭିଵର୍ତନ୍ତେ ଯେ ଚ ଶୂରାଃ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ
ରାମ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପ୍ରିୟ ମନ୍ତ୍ରୀ କେଉଁମାନେ, କେଉଁମାନେ ସେନାର ଆଗରେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ କେଉଁ ବାନରମାନେ ସୂର୍ବୀର ଏହି ସବୁ ଖୋଜିବା।
ସ ଚ ସେତୁର୍ଯଥା ବଦ୍ଧଃ ସାଗରେ ସଲିଲାର୍ଣଵେ। ନିଵେଶଂ ଚ ଯଥା ତେଷାଂ ଵାନରାଣାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ସେ ସାଗର ଉପରେ କିପରି ସେତୁ ବନ୍ଧାଗଲା, ସେ ଅପାର ଜଳରାଶି ଉପରେ, ଏବଂ ସେ ମହାତ୍ମା ବାନରମାନେ କିପରି ଶିବିର କରିଛନ୍ତି—
ରାମସ୍ଯ ଵ୍ଯଵସାଯଂ ଚ ଵୀର୍ଯଂ ପ୍ରହରଣାନି ଚ। ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯ ଚ ଵୀରସ୍ଯ ତତ୍ତ୍ଵତୋ ଜ୍ଞାତୁମର୍ହଥଃ
ତୁମେ ରାମଙ୍କ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି, ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଶୂର ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ବିରତା ସଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣିବା।
କଶ୍ଚ ସେନାପତିସ୍ତେଷାଂ ଵାନରାଣାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ତଚ୍ଚ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଯଥାତତ୍ତ୍ଵଂ ଶୀଘ୍ରମାଗନ୍ତୁମର୍ହଥଃ
ସେ ମହାତ୍ମା ବାନରମାନେଙ୍କ ସେନାପତି କିଏ, ଏହି ସବୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣି ଶୀଘ୍ର ଫେରିଆସିବା।
ଇତି ପ୍ରତିସମାଦିଷ୍ଟୌ ରାକ୍ଷସୌ ଶୁକସାରଣୌ। ହରିରୂପଧରୌ ଵୀରୌ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୌ ଵାନରଂ ବଲମ୍
ଏଭଳି ଆଦେଶ ପାଇ, ଶୁକ ଓ ସାରଣ ନାମକ ଦୁଇ ରାକ୍ଷସ, ବାନର ରୂପ ଧରି, ସୂର୍ବୀର ଭାବେ ବାନର ସେନା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତସ୍ତଦ୍ ଵାନରଂ ସୈନ୍ଯମଚିନ୍ତ୍ଯଂ ଲୋମହର୍ଷଣମ୍। ସଂଖ୍ଯାତୁଂ ନାଧ୍ଯଗଚ୍ଛେତାଂ ତଦା ତୌ ଶୁକସାରଣୌ
ତାପରେ, ଶୁକ ଓ ସାରଣ ଏହି ବାନର ସେନାକୁ ଅପରିମାପ୍ୟ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦେଖି, ତାହାର ଆନୁମାନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତତ୍ ସ୍ଥିତଂ ପର୍ଵତାଗ୍ରେଷୁ ନିର୍ଝରେଷୁ ଗୁହାସୁ ଚ। ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ଚ ତୀରେଷୁ ଵନେଷୂପଵନେଷୁ ଚ। ତରମାଣଂ ଚ ତୀର୍ଣଂ ଚ ତର୍ତୁକାମଂ ଚ ସର୍ଵଶଃ
ସେମାନେ ଦେଖିଲେ, ସେ ସେନା ପାହାଡ଼ ଶିଖର, ଝରଣା, ଗୁହା, ସମୁଦ୍ର କୂଳ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉପବନରେ ବିସ୍ତାରିତ; କେହି ଅଟୁଛନ୍ତି, କେହି ଅଟିଗଲେ, କେହି ଅଟିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ।
ନିଵିଷ୍ଟଂ ନିଵିଶଚ୍ଚୈଵ ଭୀମନାଦଂ ମହାବଲମ୍। ତଦ୍ବଲାର୍ଣଵମକ୍ଷୋଭ୍ଯଂ ଦଦୃଶାତେ ନିଶାଚରୌ
ସେମାନେ ଦେଖିଲେ, ସେ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ସେନା କେବେ ବି ଅଡ଼ିନଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନା କରୁଥିବା, ଶକ୍ତିର ସମୁଦ୍ର ପରି ଅଚଳ।
ତୌ ଦଦର୍ଶ ମହାତେଜାଃ ପ୍ରତିଚ୍ଛନ୍ନୌ ଵିଭୀଷଣଃ। ଆଚଚକ୍ଷେ ସ ରାମାଯ ଗୃହୀତ୍ଵା ଶୁକସାରଣୌ
ଅତି ତେଜସ୍ବୀ ବିଭୀଷଣ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ରହିଥିବା ଶୁକ ଓ ସାରଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଧରି ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ବାଦ ଦେଲେ।
ତସ୍ଯୈତୌ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରିଣୌ ଶୁକସାରଣୌ। ଲଙ୍କାଯାଃ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତୌ ଚାରୌ ପରପୁରଂଜଯ
ଏହି ଦୁଇଜଣ, ଶୁକ ଓ ସାରଣ, ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ଅଟେ, ସେମାନେ ଲଙ୍କାକୁ ଚର ଭାବରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ଶତ୍ରୁ ଦଳକୁ ଜୟ କରୁଥିବା ମହାନ୍ତ।