ସୁଵିଭକ୍ତମହାଵ୍ଯୂହା ମହାଵାନରରକ୍ଷିତା। ଅନୀକିନୀ ସା ଵିବଭୌ ଯଥା ଦ୍ଯୌଃ ସାଭ୍ରସମ୍ପ୍ଲଵା
ସେଇ ସେନା ଭଲ ଭାବେ ବିନ୍ୟାସ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ମେଘରେ ଢାକାଯାଇଥିବା ଆକାଶ ଦେଖାଯାଏ।
ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଗିରିଶୃଙ୍ଗାଣି ମହତଶ୍ଚ ମହୀରୁହାନ୍। ଆସେଦୁର୍ଵାନରା ଲଙ୍କାଂ ମିମର୍ଦଯିଷଵୋ ରଣେ
ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛ ଧରି, ବାନରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଙ୍କାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଆଗେଇ ଯାଇଥିଲେ।
ଶିଖରୈର୍ଵିକିରାମୈନାଂ ଲଙ୍କାଂ ମୁଷ୍ଟିଭିରେଵ ଵା। ଇତି ସ୍ମ ଦଧିରେ ସର୍ଵେ ମନାଂସି ହରିପୁଙ୍ଗଵାଃ
ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ମନରେ ଏହିପରି ନିଶ୍ଚୟ କଲେ—‘ଆମେ ଶିଖର ଦେଇ କିମ୍ବା ମୁଠି ଦେଇ ଲଙ୍କାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେବୁ।’
ତତୋ ରାମୋ ମହାତେଜାଃ ସୁଗ୍ରୀଵମିଦମବ୍ରଵୀତ୍। ସୁଵିଭକ୍ତାନି ସୈନ୍ଯାନି ଶୁକ ଏଷ ଵିମୁଚ୍ଯତାମ୍
ତାପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ରାମ ଶୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ କହିଲେ—‘ସେନାଗୁଡିକ ଭଲଭାବେ ବିନ୍ୟାସ ହୋଇଛି; ଏହି ଶୁକକୁ ଛାଡିଦିଅ।’
ରାମସ୍ଯ ତୁ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାନରେନ୍ଦ୍ରୋ ମହାବଲଃ। ମୋଚଯାମାସ ତଂ ଦୂତଂ ଶୁକଂ ରାମସ୍ଯ ଶାସନାତ୍
ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବଳଶାଳୀ ବାନରରାଜ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦୂତ ଶୁକକୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ।
ରାଵଣଃ ପ୍ରହସନ୍ନେଵ ଶୁକଂ ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ହ। କିମିମୌ ତେ ସିତୌ ପକ୍ଷୌ ଲୂନପକ୍ଷଶ୍ଚ ଦୃଶ୍ଯସେ
ରାବଣ ହସିହସି ଶୁକକୁ ପଚାରିଲେ—‘ତୋର ପାଖ ରଙ୍ଗ ଧଳା ଦେଖାଯାଉଛି, କିନ୍ତୁ ତୁ ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଛୁ ଯେ ପାଖ ଉଡ଼ିଗଲା ଭଳି।’
କଚ୍ଚିନ୍ନାନେକଚିତ୍ତାନାଂ ତେଷାଂ ତ୍ଵଂ ଵଶମାଗତଃ। ତତଃ ସ ଭଯସଂଵିଗ୍ନସ୍ତେନ ରାଜ୍ଞାଭିଚୋଦିତଃ। ଵଚନଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚେଦଂ ରାକ୍ଷସାଧିପମୁତ୍ତମମ୍
ତୁ ଅନେକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମନ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ଅଧୀନ ହୋଇନାହୁଅଛୁ ତୋ? ଏହାପରେ ରାଜାଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଶୁକ ରାକ୍ଷସମୁକ୍ୟ ରାବଣଙ୍କୁ ଏହି କଥା ଦେଲେ।
ସାଗରସ୍ଯୋତ୍ତରେ ତୀରେଽବ୍ରୁଵଂ ତେ ଵଚନଂ ତଥା। ଯଥା ସଂଦେଶମକ୍ଲିଷ୍ଟଂ ସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଗିରା
ସାଗରର ଉତ୍ତର ତୀରରେ ମୁଁ ତୁମର ସନ୍ଦେଶଟିକୁ ଠିକ ଭାବେ, ମୃଦୁ ଓ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କହିଥିଲି।
କ୍ରୁଦ୍ଧୈସ୍ତୈରହମୁତ୍ପ୍ଲୁତ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟମାତ୍ରଃ ପ୍ଲଵଂଗମୈଃ। ଗୃହୀତୋଽସ୍ମ୍ଯପି ଚାରବ୍ଧୋ ହନ୍ତୁଂ ଲୋପ୍ତୁଂ ଚ ମୁଷ୍ଟିଭିଃ
କିନ୍ତୁ ରୁଷ୍ଟ ବାନରମାନେ ମୋତେ ଦେଖିବା ସହିତ, ମୁଁ ଉଡ଼ିଲି, ତେବେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇ, ମୁଠି ଦେଇ ମାରିବା ଓ ଚେରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଲେ।
ନ ତେ ସଂଭାଷିତୁଂ ଶକ୍ଯାଃ ସମ୍ପ୍ରଶ୍ନୋଽତ୍ର ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ପ୍ରକୃତ୍ଯା କୋପନାସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣା ଵାନରା ରାକ୍ଷସାଧିପ
ସେମାନେ ସହିତ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାର ଅବସର ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ପ୍ରକୃତିରେ ବାନରମାନେ ରାକ୍ଷସମୁକ୍ୟ, ଖୁବ ରୁଷ୍ଟ ଓ ତୀବ୍ର।
ସ ଚ ହନ୍ତା ଵିରାଧସ୍ଯ କବନ୍ଧସ୍ଯ ଖରସ୍ଯ ଚ। ସୁଗ୍ରୀଵସହିତୋ ରାମଃ ସୀତାଯାଃ ପଦମାଗତଃ
ସେହି ରାମ, ଯିଏ ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ ଭିରାଧ, କବନ୍ଧ, ଖରକୁ ମାରିଛି, ସୀତାଙ୍କ ନିବାସକୁ ପହଞ୍ଚିଛି।
ସ କୃତ୍ଵା ସାଗରେ ସେତୁଂ ତୀର୍ତ୍ଵା ଚ ଲଵଣୋଦଧିମ୍। ଏଷ ରକ୍ଷାଂସି ନିର୍ଧୂଯ ଧନ୍ଵୀ ତିଷ୍ଠତି ରାଘଵଃ
ସାଗର ଉପରେ ସେତୁ ତିଆରି କରି ଲବଣ ଜଳର ସମୁଦ୍ର ଅତିକ୍ରମ କରି, ଏହି ରାଘବ, ଧନୁଷ ହାତରେ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଦୂର କରି ଏଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛି।
ଋକ୍ଷଵାନରସଙ୍ଘାନାମନୀକାନି ସହସ୍ରଶଃ। ଗିରିମେଘନିକାଶାନାଂ ଛାଦଯନ୍ତି ଵସୁଂଧରାମ୍
ହଜାର ହଜାର ଭାଲୁ ଓ ବାନର ଦଳ, ପାହାଡ଼ ଓ ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି, ପୃଥିବୀକୁ ଢାକି ରଖିଛନ୍ତି।
ରାକ୍ଷସାନାଂ ବଲୌଘସ୍ଯ ଵାନରେନ୍ଦ୍ରବଲସ୍ଯ ଚ। ନୈତଯୋର୍ଵିଦ୍ଯତେ ସଂଧିର୍ଦେଵଦାନଵଯୋରିଵ
ରାକ୍ଷସମାନେର ବଳ ଓ ବାନରରାଜଙ୍କ ସେନା ମଧ୍ୟରେ କେବେ ମିଳିତା ହେବା ନାହିଁ, ଯେପରି ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମିଳିତା ନାହିଁ।
ପୁରା ପ୍ରାକାରମାଯାନ୍ତି କ୍ଷିପ୍ରମେକତରଂ କୁରୁ। ସୀତାଂ ଚାସ୍ମୈ ପ୍ରଯଚ୍ଛାଶୁ ଯୁଦ୍ଧଂ ଵାପି ପ୍ରଦୀଯତାମ୍
ସେମାନେ ପ୍ରାକାରକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ, ତୁ ଶୀଘ୍ର ଏକଟି ନିଷ୍ପତି କର; ସୀତାକୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦିଅ କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧ ଦିଅ।
ଶୁକସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଵଣୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ରୋଷସଂରକ୍ତନଯନୋ ନିର୍ଦହନ୍ନିଵ ଚକ୍ଷୁଷା
ଶୁକଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ରାବଣ ରୋଷରେ ନୟନ ରକ୍ତ ହୋଇ, ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦହିଯାଉଥିବା ଭଳି କଥା କହିଲେ।
ଯଦି ମାଂ ପ୍ରତି ଯୁଦ୍ଧେରନ୍ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଦାନଵାଃ। ନୈଵ ସୀତାଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ସର୍ଵଲୋକଭଯାଦପି
ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଦାନବମାନେ ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ସୀତାକୁ କେବେ ଦେବିନି, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଭୟରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
କଦା ସମଭିଧାଵନ୍ତ ମାମକା ରାଘଵଂ ଶରାଃ। ଵସନ୍ତେ ପୁଷ୍ପିତଂ ମତ୍ତା ଭ୍ରମରା ଇଵ ପାଦପମ୍
କେବେ ମୋ ତୀରମାନେ ରାଘବଙ୍କୁ ଉପରେ ଝପଟିଯିବେ, ବସନ୍ତରେ ଫୁଲିଥିବା ଗଛକୁ ମଦୋନ୍ମତ ଭୂଙ୍ଗା ଭଳି?
କଦା ଶୋଣିତଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗଂ ଦୀପ୍ତୈଃ କାର୍ମୁକଵିଚ୍ଯୁତୈଃ। ଶରୈରାଦୀପଯିଷ୍ଯାମି ଉଲ୍କାଭିରିଵ କୁଞ୍ଜରମ୍
କେବେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦୀପ୍ତ ତୀର ଦେଇ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିବି, ଉଲ୍କା ଦେଇ ହାତୀକୁ ଜଳାଇ ଦେଉଥିବା ଭଳି?
ତଚ୍ଚାସ୍ଯ ବଲମାଦାସ୍ଯେ ବଲେନ ମହତା ଵୃତଃ। ଜ୍ଯୋତିଷାମିଵ ସର୍ଵେଷାଂ ପ୍ରଭାମୁଦ୍ଯନ୍ ଦିଵାକରଃ
ମୁଁ ମୋ ବଡ଼ ଶକ୍ତିରେ ଘିରି ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଛିନି ନେବି, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତ ତାରାର ଚମକକୁ ନେଇ ନିଅନ୍ତି।
ସାଗରସ୍ଯେଵ ମେ ଵେଗୋ ମାରୁତସ୍ଯେଵ ମେ ବଲମ୍। ନ ଚ ଦାଶରଥିର୍ଵେଦ ତେନ ମାଂ ଯୋଦ୍ଧୁମିଚ୍ଛତି
ମୋର ଗତି ସାଗର ପରି, ଶକ୍ତି ପବନ ପରି; କିନ୍ତୁ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ଏହି କଥା ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ଏହିଯୋଗୁଁ ସେ ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି।
ନ ମେ ତୂଣୀଶଯାନ୍ ବାଣାନ୍ ସଵିଷାନିଵ ପନ୍ନଗାନ୍। ରାମଃ ପଶ୍ଯତି ସଂଗ୍ରାମେ ତେନ ମାଂ ଯୋଦ୍ଧୁମିଚ୍ଛତି
ମୋ ତୁଣୀରରେ ଯେଉଁ ଶରଗୁଡ଼ିକ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ବିଷଭରା ସାପ ପରି; ରାମ ତାହା ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ଏହିଯୋଗୁଁ ସେ ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି।
ନ ଜାନାତି ପୁରା ଵୀର୍ଯଂ ମମ ଯୁଦ୍ଧେ ସ ରାଘଵଃ। ମମ ଚାପମଯୀଂ ଵୀଣାଂ ଶରକୋଣୈଃ ପ୍ରଵାଦିତାମ୍
ରାଘବ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋର ଯୁଦ୍ଧଶୌର୍ଯ୍ୟ ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ଏବଂ ମୋ ଧନୁଷ ଯାହା ଶରର ଟିପରେ ବାଜୁଥିବା ବୀଣା ପରି।
ଜ୍ଯାଶବ୍ଦତୁମୁଲାଂ ଘୋରାମାର୍ତଗୀତମହାସ୍ଵନାମ୍। ନାରାଚତଲସଂନାଦାଂ ନଦୀମହିତଵାହିନୀମ୍। ଅଵଗାହ୍ଯ ମହାରଙ୍ଗଂ ଵାଦଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ରଣେ
ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ମୁଁ ମୋ ଧନୁଷକୁ ଏମିତି ବାଜେଇବି, ଯାହାର ତଣ୍ଡିତ ଧ୍ୱନି ଭୟଙ୍କର ଓ ଗଜ୍ଜନାର ପରି, ଯାହାର ଶବ୍ଦ ଯୁଦ୍ଧରେ ପୀଡ଼ିତମାନେ କାନ୍ଦୁଥିବା ଗୀତ ଭଳି, ଏବଂ ଲୋହା ଶରର ଘଂଘାଟିରେ ଗଞ୍ଜିବା ନଦୀ ପରି ପ୍ରବାହିତ ହେବ।
ନ ଵାସଵେନାପି ସହସ୍ରଚକ୍ଷୁଷା ଯୁଦ୍ଧେଽସ୍ମି ଶକ୍ଯୋ ଵରୁଣେନ ଵା ସ୍ଵଯମ୍। ଯମେନ ଵା ଧର୍ଷଯିତୁଂ ଶରାଗ୍ନିନା ମହାହଵେ ଵୈଶ୍ରଵଣେନ ଵା ପୁନଃ
ଏହି ମହାଯୁଦ୍ଧରେ, ହଜାର ଆଖି ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର, କିମ୍ବା ନିଜେ ବରୁଣ, କିମ୍ବା ଶରାଗ୍ନି ଧାରଣ କରୁଥିବା ଯମ, କିମ୍ବା କୁବେର ମଧ୍ୟ, ମୋତେ ପ୍ରତିରୋଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
thumb|ପଞ୍ଚଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚବିଂଶତିତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ସବଲେ ସାଗରଂ ତୀର୍ଣେ ରାମେ ଦଶରଥାତ୍ମଜେ। ଅମାତ୍ଯୌ ରାଵଣଃ ଶ୍ରୀମାନବ୍ରଵୀଚ୍ଛୁକସାରଣୌ
ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ରାମ ସେନା ସହିତ ସାଗର ଅଟିଗଲେ, ତେବେ ମହାମାନ୍ୟ ରାବଣ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ ଶୁକ ଓ ସାରଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସମଗ୍ରଂ ସାଗରଂ ତୀର୍ଣଂ ଦୁସ୍ତରଂ ଵାନରଂ ବଲମ୍। ଅଭୂତପୂର୍ଵଂ ରାମେଣ ସାଗରେ ସେତୁବନ୍ଧନମ୍
ରାମ ତାଙ୍କ ବାନର ସେନା ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅପରିଚିତ ଓ ଅଟିଯିବାକୁ ଅସମ୍ଭବ ସାଗର ଅଟିଗଲେ; ସେ ସାଗର ଉପରେ ସେତୁ ବନ୍ଧିବା ଅପୂର୍ବ।
ସାଗରେ ସେତୁବନ୍ଧଂ ତଂ ନ ଶ୍ରଦ୍ଦଧ୍ଯାଂ କଥଂଚନ। ଅଵଶ୍ଯଂ ଚାପି ସଂଖ୍ଯେଯଂ ତନ୍ମଯା ଵାନରଂ ବଲମ୍
ସାଗର ଉପରେ ସେତୁ ବନ୍ଧିବାକୁ ମୁଁ କେବେ ବିଶ୍ୱାସ କରିପାରିନଥିଲି; ତଥାପି ବାନର ସେନାର ଶକ୍ତି ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅନୁମାନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଭଵନ୍ତୌ ଵାନରଂ ସୈନ୍ଯଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯାନୁପଲକ୍ଷିତୌ। ପରିମାଣଂ ଚ ଵୀର୍ଯଂ ଚ ଯେ ଚ ମୁଖ୍ଯାଃ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ
ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ବାନର ସେନା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେମାନଙ୍କର ଆକାର, ଶକ୍ତି ଏବଂ କେଉଁମାନେ ମୁଖ୍ୟ ବାନର ଏହି ସବୁ ଜାଣିବା।