ଶିଲାନାଂ କ୍ଷିପ୍ଯମାଣାନାଂ ଶୈଲାନାଂ ତତ୍ର ପାତ୍ଯତାମ୍। ବଭୂଵ ତୁମୁଲଃ ଶବ୍ଦସ୍ତଦା ତସ୍ମିନ୍ ମହୋଦଧୌ
ସେ ସମୟରେ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରରେ ପାଥର ଓ ପାହାଡ଼ ପକେଇବାରେ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା।
କୃତାନି ପ୍ରଥମେନାହ୍ନା ଯୋଜନାନି ଚତୁର୍ଦଶ। ପ୍ରହୃଷ୍ଟୈର୍ଗଜସଂକାଶୈସ୍ତ୍ଵରମାଣୈଃ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମୈଃ
ପ୍ରଥମ ଦିନରେ ହସୁଥିବା, ହାତୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ତ୍ୱରିତ ବାନରମାନେ ଚଉଦ ଯୋଜନ ସେତୁ ତିଆରି କଲେ।
ଦ୍ଵିତୀଯେନ ତଥୈଵାହ୍ନା ଯୋଜନାନି ତୁ ଵିଂଶତିଃ। କୃତାନି ପ୍ଲଵଗୈସ୍ତୂର୍ଣଂ ଭୀମକାଯୈର୍ମହାବଲୈଃ
ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ଶରୀର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ କୁଡ଼ି ଯୋଜନ ସେତୁ ତିଆରି କଲେ।
ଅହ୍ନା ତୃତୀଯେନ ତଥା ଯୋଜନାନି ତୁ ସାଗରେ। ତ୍ଵରମାଣୈର୍ମହାକାଯୈରେକଵିଂଶତିରେଵ ଚ
ତୃତୀୟ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଦେହ ଓ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ବାନରମାନେ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଏକୋଇଶ ଯୋଜନ ସେତୁ ତିଆରି କଲେ।
ଚତୁର୍ଥେନ ତଥା ଚାହ୍ନା ଦ୍ଵାଵିଂଶତିରଥାପି ଵା। ଯୋଜନାନି ମହାଵେଗୈଃ କୃତାନି ତ୍ଵରିତୈସ୍ତତଃ
ଚତୁର୍ଥ ଦିନରେ ତ୍ୱରିତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ ବାଇଶ ଯୋଜନ ସେତୁ ତିଆରି କଲେ।
ପଞ୍ଚମେନ ତଥା ଚାହ୍ନା ପ୍ଲଵଗୈଃ କ୍ଷିପ୍ରକାରିଭିଃ। ଯୋଜନାନି ତ୍ରଯୋଵିଂଶତ୍ ସୁଵେଲମଧିକୃତ୍ଯ ଵୈ
ପଞ୍ଚମ ଦିନରେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ବାନରମାନେ ସୁବେଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତେଇ ଏକୋଇଶ ଯୋଜନ ସେତୁ ତିଆରି କଲେ।
ସ ଵାନରଵରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଵିଶ୍ଵକର୍ମାତ୍ମଜୋ ବଲୀ। ବବନ୍ଧ ସାଗରେ ସେତୁଂ ଯଥା ଚାସ୍ଯ ପିତା ତଥା
ସେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଳବାନ୍ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ସେମାନଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପରି ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ସେତୁ ବନେଇଥିଲେ।
ସ ନଲେନ କୃତଃ ସେତୁଃ ସାଗରେ ମକରାଲଯେ। ଶୁଶୁଭେ ସୁଭଗଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସ୍ଵାତୀପଥ ଇଵାମ୍ବରେ
ନଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସାଗର ଉପରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସେଇ ସୁନ୍ଦର ଓ ମହାନ୍ ସେତୁଟି ମକରମାନଙ୍କ ନିବାସ ସାଗର ଉପରେ ଏମିତି ଜଗମଗାଉଥିଲା, ଯେପରି ଆକାଶରେ ସ୍ୱାତୀ ତାରାର ପଥ ଦେଖାଯାଏ।
ତତୋ ଦେଵାଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ପରମର୍ଷଯଃ। ଆଗମ୍ଯ ଗଗନେ ତସ୍ଥୁର୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମାସ୍ତଦଦ୍ଭୁତମ୍
ତାପରେ ଦେବତାମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଆସି, ଆକାଶରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।
ଦଶଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଶତଯୋଜନମାଯତମ୍। ଦଦୃଶୁର୍ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵା ନଲସେତୁଂ ସୁଦୁଷ୍କରମ୍
ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦଶ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଓ ଶତ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା, ନଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା, ବହୁତ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ସେତୁଟିକୁ ଦେଖିଲେ।
ଆପ୍ଲଵନ୍ତଃ ପ୍ଲଵନ୍ତଶ୍ଚ ଗର୍ଜନ୍ତଶ୍ଚ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ। ତମଚିନ୍ତ୍ଯମସହ୍ଯଂ ଚ ହ୍ଯଦ୍ଭୁତଂ ଲୋମହର୍ଷଣମ୍
ବାନରମାନେ ଲାଫି, ପହଁସି, ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ; ସେମାନେ ସେଇ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ଅସହ୍ୟ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ, ଦେଖିଲେ ଲୋମ ଖଡ଼ା ହୋଇଯାଏ ଏମିତି ସେତୁଟିକୁ ଦେଖିଲେ।
ଦଦୃଶୁଃ ସର୍ଵଭୂତାନି ସାଗରେ ସେତୁବନ୍ଧନମ୍। ତାନି କୋଟିସହସ୍ରାଣି ଵାନରାଣାଂ ମହୌଜସାମ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସେଇ ସାଗର ଉପରେ ସେତୁ ବନ୍ଧାଯିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କୋଟି କୋଟି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ କରୁଥିଲେ।
ବଧ୍ନନ୍ତଃ ସାଗରେ ସେତୁଂ ଜଗ୍ମୁଃ ପାରଂ ମହୋଦଧେଃ। ଵିଶାଲଃ ସୁକୃତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସୁଭୂମିଃ ସୁସମାହିତଃ
ସାଗର ଉପରେ ସେତୁ ବନ୍ଧିବା ସମୟରେ, ସେଇ ବାନରମାନେ ବିଶାଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ସମୁଦ୍ରର ପାରକୁ ପହଁଚିଗଲେ; ସେତୁଟି ଚଉଡ଼ା, ଭଲଭାବେ ତିଆରି, ଶୋଭାମୟ ଓ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଥିଲା।
ଅଶୋଭତ ମହାନ୍ ସେତୁଃ ସୀମନ୍ତ ଇଵ ସାଗରେ। ତତଃ ପାରେ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ଗଦାପାଣିର୍ଵିଭୀଷଣଃ
ସେଇ ମହାନ୍ ସେତୁଟି ସାଗର ଉପରେ ସୀମାରେ ରେଖା ପରି ଚମକୁଥିଲା; ତାପରେ ସମୁଦ୍ରର ପାରେ ଗଦାଧାରୀ ବିଭୀଷଣ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ।
ପରେଷାମଭିଘାତାର୍ଥମତିଷ୍ଠତ୍ ସଚିଵୈଃ ସହ। ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ତୁ ତତଃ ପ୍ରାହ ରାମଂ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମମ୍
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କରିବା ପାଇଁ ସେ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ତିଆରି ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ; ଏହିବେଳେ ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କୁ, ଯିଏ ସତ୍ୟବୀର, କହିଲେ।
ହନୂମନ୍ତଂ ତ୍ଵମାରୋହ ଅଙ୍ଗଦଂ ତ୍ଵଥ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ। ଅଯଂ ହି ଵିପୁଲୋ ଵୀର ସାଗରୋ ମକରାଲଯଃ
ହନୁମାନ ତୁମକୁ ବୋହିବ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଉପରେ ଚଢ଼ିବ; ଏହି ବିଶାଳ ସାଗର, ଯେଉଁଠାରେ ମକର ରହନ୍ତି, ଆମ ସାମ୍ନାରେ ଅଛି, ହେ ବୀର।
ଵୈହାଯସୌ ଯୁଵାମେତୌ ଵାନରୌ ଧାରଯିଷ୍ଯତଃ। ଅଗ୍ରତସ୍ତସ୍ଯ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାମଃ ସଲକ୍ଷ୍ମଣଃ
ଏହି ଦୁଇ ବାନର, ଯେଉଁମାନେ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ିପାରନ୍ତି, ତୁମେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ବୋହିବେ; ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ସେନାର ଆଗରେ ଯିବେ।
ଜଗାମ ଧନ୍ଵୀ ଧର୍ମାତ୍ମା ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ସମନ୍ଵିତଃ। ଅନ୍ଯେ ମଧ୍ଯେନ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ପାର୍ଶ୍ଵତୋଽନ୍ଯେ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ
ଧନୁର୍ଧାରୀ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାମ ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯାଉଥିଲେ, କିଛି ବାନର ପାଶ୍ୱରେ ଚାଲୁଥିଲେ।
ସଲିଲଂ ପ୍ରପତନ୍ତ୍ଯନ୍ଯେ ମାର୍ଗମନ୍ଯେ ପ୍ରପେଦିରେ। କେଚିଦ୍ ଵୈହାଯସଗତାଃ ସୁପର୍ଣା ଇଵ ପୁପ୍ଲୁଵୁଃ
କିଛି ଜଣେ ପାଣିରେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ, କିଛି ଜଣେ ପାରକୁ ପହଁଚୁଥିଲେ; କିଛି ଆକାଶ ମାଡ଼ି, ବଡ଼ ପକ୍ଷୀମାନେ ପରି ଉଡ଼ିଯାଉଥିଲେ।
ଘୋଷେଣ ମହତା ଘୋଷଂ ସାଗରସ୍ଯ ସମୁଚ୍ଛ୍ରିତମ୍। ଭୀମମନ୍ତର୍ଦଧେ ଭୀମା ତରନ୍ତୀ ହରିଵାହିନୀ
ମହାନ୍ ଗର୍ଜନ ସହିତ, ସେନାର ଶବ୍ଦ ସାଗରର ଶବ୍ଦକୁ ମାଟିଦେଲା; ଭୟଙ୍କର ବାନର ସେନା ସାଗର ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିଲା।
ଵାନରାଣାଂ ହି ସା ତୀର୍ଣା ଵାହିନୀ ନଲସେତୁନା। ତୀରେ ନିଵିଵିଶେ ରାଜ୍ଞୋ ବହୁମୂଲଫଲୋଦକେ
ବାନରମାନେ ନଳଙ୍କ ସେତୁ ଦ୍ୱାରା ସାଗର ଅତିକ୍ରମ କରି, ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ମୂଳ, ଫଳ ଓ ଜଳରେ ପ୍ରଚୁର ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବସିଗଲେ।
ତଦଦ୍ଭୁତଂ ରାଘଵକର୍ମ ଦୁଷ୍କରଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ଦେଵାଃ ସହ ସିଦ୍ଧଚାରଣୈଃ। ଉପେତ୍ଯ ରାମଂ ସହସା ମହର୍ଷିଭି- ସ୍ତମଭ୍ଯଷିଞ୍ଚନ୍ ସୁଶୁଭୈର୍ଜଲୈଃ ପୃଥକ୍
ରାଘବଙ୍କ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି, ଶୁଭ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ।
ଜଯସ୍ଵ ଶତ୍ରୂନ୍ ନରଦେଵ ମେଦିନୀଂ ସସାଗରାଂ ପାଲଯ ଶାଶ୍ଵତୀଃ ସମାଃ। ଇତୀଵ ରାମଂ ନରଦେଵସତ୍କୃତଂ ଶୁଭୈର୍ଵଚୋଭିର୍ଵିଵିଧୈରପୂଜଯନ୍
"ତୁମେ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ବିଜୟ ଲଭ, ହେ ନରେଶ; ସାଗର ସହିତ ଏଇ ପୃଥିବୀକୁ ଅନେକ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାସନ କର"—ଏଭଳି ଦେବତାମାନେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ ରାମଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଶୁଭ ଶବ୍ଦରେ ପୂଜା କଲେ।
thumb|ତ୍ରଯୋଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ତ୍ରଯୋଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଏହି ଏକୋଇଶିଁ ଶ୍ଲୋକ ଏବେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ନିମିତ୍ତାନି ନିମିତ୍ତଜ୍ଞୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମଣପୂର୍ଵଜଃ। ସୌମିତ୍ରିଂ ସମ୍ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇ, ନିମିତ୍ତ ଜଣିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ନିମିତ୍ତ ଦେଖି ସୌମିତ୍ରିଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ପରିଗୃହ୍ଯୋଦକଂ ଶୀତଂ ଵନାନି ଫଲଵନ୍ତି ଚ। ବଲୌଘଂ ସଂଵିଭଜ୍ଯେମଂ ଵ୍ଯୂହ୍ଯ ତିଷ୍ଠେମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଆମେ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଢଣ୍ଡା ପାଣି ଏବଂ ଫଳ ନେଇବା, ଏହି ବଡ଼ ସେନାକୁ ଭାଗ କରି ଭଲ ଭାବରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି ଦଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେବା।
ଲୋକକ୍ଷଯକରଂ ଭୀମଂ ଭଯଂ ପଶ୍ଯାମ୍ଯୁପସ୍ଥିତମ୍। ପ୍ରବର୍ହଣଂ ପ୍ରଵୀରାଣାମୃକ୍ଷଵାନରରକ୍ଷସାମ୍
ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଆପଦ ଆସୁଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ନାଶ ନେଇଅସିବ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନର ମାନ୍ଦ୍ରିଲ, ଭାଲୁ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡ ହେବ।
ଵାତାଶ୍ଚ କଲୁଷା ଵାନ୍ତି କମ୍ପତେ ଚ ଵସୁଂଧରା। ପର୍ଵତାଗ୍ରାଣି ଵେପନ୍ତେ ପତନ୍ତି ଚ ମହୀରୁହାଃ
ବାତାସ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ନେଇ ବହୁଛି, ଭୂମି କମ୍ପିଉଛି, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ହଲୁଚୁଆଁ ହେଉଛି, ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ୁଛି।
ମେଘାଃ କ୍ରଵ୍ଯାଦସଂକାଶାଃ ପରୁଷାଃ ପରୁଷସ୍ଵନାଃ। କ୍ରୂରାଃ କ୍ରୂରଂ ପ୍ରଵର୍ଷନ୍ତି ମିଶ୍ରଂ ଶୋଣିତବିନ୍ଦୁଭିଃ
ମେଘମାନେ ମାଂସ ଭକ୍ଷକଙ୍କ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, କଠୋର ଓ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରୁଛନ୍ତି, କ୍ରୁର ଭାବରେ ରକ୍ତ ମିଶ୍ରିତ ବିନ୍ଦୁ ଝରାଉଛନ୍ତି।
ରକ୍ତଚନ୍ଦନସଂକାଶା ସଂଧ୍ଯା ପରମଦାରୁଣା। ଜ୍ଵଲତଃ ପ୍ରପତତ୍ଯେତଦାଦିତ୍ଯାଦଗ୍ନିମଣ୍ଡଲମ୍
ସଂଧ୍ୟା ବହୁତ ଲାଲ ହୋଇଛି, ରକ୍ତଚନ୍ଦନ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି; ତେଜସ୍ୱୀ ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଆଗ୍ନିର ଚକ୍ର ଖସିପଡ଼ୁଛି।