ସହସାଭୂତ୍ ତତୋ ଵେଗାଦ୍ ଭୀମଵେଗୋ ମହୋଦଧିଃ। ଯୋଜନଂ ଵ୍ଯତିଚକ୍ରାମ ଵେଲାମନ୍ଯତ୍ର ସମ୍ପ୍ଲଵାତ୍
ଏହା ପରେ ହଠାତ୍ ଭୟଙ୍କର ଗତିରେ ମହାସାଗର ବେଗରେ ଏକ ଯୋଜନ ଦୂର ତାହାର କୂଳ ଛାଡ଼ି ଉଫାନିଗଲା।
ତଂ ତଥା ସମତିକ୍ରାନ୍ତଂ ନାତିଚକ୍ରାମ ରାଘଵଃ। ସମୁଦ୍ଧତମମିତ୍ରଘ୍ନୋ ରାମୋ ନଦନଦୀପତିମ୍
ଏପରି ଉତ୍ତେଜିତ ସାଗରକୁ ରାଘବ ଅତିକ୍ରମ କଲେନି; ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରୁଥିବା ରାମ ନଦୀ ଓ ଝରଣାର ନାଥ ପାଖରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ତତୋ ମଧ୍ଯାତ୍ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ସାଗରଃ ସ୍ଵଯମୁତ୍ଥିତଃ। ଉଦଯାଦ୍ରିମହାଶୈଲାନ୍ମେରୋରିଵ ଦିଵାକରଃ
ତାପରେ ସାଗରର ମଧ୍ୟରୁ ସାଗର ନିଜେ ଉଠିଆସିଲେ; ଯେପରି ଉଦୟ ପାହାଡ଼ କିମ୍ବା ମେରୁରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହୁଏ।
ପନ୍ନଗୈଃ ସହ ଦୀପ୍ତାସ୍ଯୈଃ ସମୁଦ୍ରଃ ପ୍ରତ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ। ସ୍ନିଗ୍ଧଵୈଦୂର୍ଯସଂକାଶୋ ଜାମ୍ବୂନଦଵିଭୂଷଣଃ
ଦୀପ୍ତ ମୁଁହ ନାଗମାନେ ସହିତ ସାଗର ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ; ସେ ମୃଦୁ ବୈଡୂର୍ୟ ସଦୃଶ ଚମକୁଥିଲେ ଓ ସୁନାର ଗହଣା ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ରକ୍ତମାଲ୍ଯାମ୍ବରଧରଃ ପଦ୍ମପତ୍ରନିଭେକ୍ଷଣଃ। ସର୍ଵପୁଷ୍ପମଯୀଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ଶିରସା ଧାରଯନ୍ ସ୍ରଜମ୍
ଲାଲ ମାଳା ଓ ଲାଲ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିବା, ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ନୟନ ଥିବା, ସମସ୍ତ ପୁଷ୍ପରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଦିବ୍ୟ ମାଳା ମୁଣ୍ଡରେ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ଜାତରୂପମଯୈଶ୍ଚୈଵ ତପନୀଯଵିଭୂଷଣୈଃ। ଆତ୍ମଜାନାଂ ଚ ରତ୍ନାନାଂ ଭୂଷିତୋ ଭୂଷଣୋତ୍ତମୈଃ
ସୁଧା ଓ ଶୁଧ୍ଧ ସୁନାର ଗହନା ଓ ନିଜ ଜନ୍ମର ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲେ।
ଧାତୁଭିର୍ମଣ୍ଡିତଃ ଶୈଲୋ ଵିଵିଧୈର୍ହିମଵାନିଵ। ଏକାଵଲୀମଧ୍ଯଗତଂ ତରଲଂ ପାଣ୍ଡରପ୍ରଭମ୍
ନାନା ପ୍ରକାର ଧାତୁରେ ଶୁଭିତ ଥିଲେ, ଯେପରି ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ ଅନେକ ଧାତୁରେ ଭରିଥାଏ, ଏକ ଶୃଙ୍ଖଳାର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା, ହଳକା ଧଳା ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିଲେ।
ଗଙ୍ଗାସିନ୍ଧୁପ୍ରଧାନାଭିରାପଗାଭିଃ ସମାଵୃତଃ। ଉଦ୍ଵର୍ତିତମହାଗ୍ରାହଃ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତୋରଗରାକ୍ଷସଃ
ଗଙ୍ଗା ଓ ସିନ୍ଧୁ ଆଦି ମୁଖ୍ୟ ନଦୀମାନେ ଚାରିପଟେ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ବଡ଼ ବଡ଼ ମଗର ଉଲଟି ଖେଳୁଥିଲେ, ଅସ୍ଥିର ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇଥିଲେ।
ଦେଵତାନାଂ ସୁରୂପାଭିର୍ନାନାରୂପାଭିରୀଶ୍ଵରଃ। ସାଗରଃ ସମୁପକ୍ରମ୍ଯ ପୂର୍ଵମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଦେବତାମାନେ ନାନା ରୂପ ଓ ସୁନ୍ଦର ଆକୃତିରେ ଥିଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାଗର ପ୍ରଥମେ ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ଆଗକୁ ଆସିଥିଲେ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵାକ୍ଯଂ ରାଘଵଂ ଶରପାଣିନମ୍
ସେ ଦୁଇହାତ ଜୋଡି ରଘୁନାଥଙ୍କୁ, ଯିଏ ହାତରେ ତୀର ଧରିଥିଲେ, କଥା କହିଲେ।
ପୃଥିଵୀ ଵାଯୁରାକାଶମାପୋ ଜ୍ଯୋତିଶ୍ଚ ରାଘଵ। ସ୍ଵଭାଵେ ସୌମ୍ଯ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଶାଶ୍ଵତଂ ମାର୍ଗମାଶ୍ରିତାଃ
ହେ ରାଘବ, ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ଜଳ ଓ ଅଗ୍ନି—ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ, ଶାଶ୍ୱତ ନୀତିକୁ ଅନୁସରି ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି।
ତତ୍ସ୍ଵଭାଵୋ ମମାପ୍ଯେଷ ଯଦଗାଧୋଽହମପ୍ଲଵଃ। ଵିକାରସ୍ତୁ ଭଵେଦ୍ ଗାଧ ଏତତ୍ ତେ ପ୍ରଵଦାମ୍ଯହମ୍
ମୋର ମଧ୍ୟ ଏହି ସ୍ୱଭାବ—ମୁଁ ଗଭୀର ଓ ଅପାର, ଯଦି ମୁଁ ହଳକା ହେଉଥାନ୍ତି, ତେବେ ଏହା ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବା; ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି।
ନ କାମାନ୍ନ ଚ ଲୋଭାଦ୍ ଵା ନ ଭଯାତ୍ ପାର୍ଥିଵାତ୍ମଜ। ଗ୍ରାହନକ୍ରାକୁଲଜଲଂ ସ୍ତମ୍ଭଯେଯଂ କଥଂଚନ
ନ ଆସା, ନ ଲୋଭ, ନ ଭୟରୁ, ହେ ରାଜପୁତ୍ର, ମୁଁ କେବେ ମୋ ଜଳରେ ଥିବା ମଗର ଓ ଘୋର ଜନ୍ତୁମାନେ ସହିତ ଏହି ଜଳକୁ ରୋକିପାରିବି ନାହିଁ।
ଵିଧାସ୍ଯେ ଯେନ ଗନ୍ତାସି ଵିଷହିଷ୍ଯେଽପ୍ଯହଂ ତଥା। ନ ଗ୍ରାହା ଵିଧମିଷ୍ଯନ୍ତି ଯାଵତ୍ସେନା ତରିଷ୍ଯତି। ହରୀଣାଂ ତରଣେ ରାମ କରିଷ୍ଯାମି ଯଥା ସ୍ଥଲମ୍
ମୁଁ ଏମିତି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଦେବି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ପାରହେବ; ମୁଁ ସେଥିରେ ସହିବି; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମର ସେନା ପାରହେଉଛି, ମଗରମାନେ ବାଧା ଦେବେନାହିଁ। ହେ ରାମ, ବାନରମାନେ ପାରହେବା ପାଇଁ, ମୁଁ ଏହାକୁ ଭୂମି ପରି ଦୃଢ଼ କରିଦେବି।
ତମବ୍ରଵୀତ୍ ତଦା ରାମଃ ଶୃଣୁ ମେ ଵରୁଣାଲଯ। ଅମୋଘୋଽଯଂ ମହାବାଣଃ କସ୍ମିନ୍ ଦେଶେ ନିପାତ୍ଯତାମ୍
ତେବେ ରାମ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ, ମୋର ଏହି ମହାତୀର ଅପରାଜୟ—କେଉଁଠି ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିବି?'
ରାମସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାଶରମ୍। ମହୋଦଧିର୍ମହାତେଜା ରାଘଵଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଓ ସେ ମହାତୀରକୁ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ସାଗର ରାଘବଙ୍କୁ ଏଭଳି କହିଲେ।
ଉତ୍ତରେଣାଵକାଶୋଽସ୍ତି କଶ୍ଚିତ୍ ପୁଣ୍ଯତରୋ ମମ। ଦ୍ରୁମକୁଲ୍ଯ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ଲୋକେ ଖ୍ଯାତୋ ଯଥା ଭଵାନ୍
ମୋର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଲୋକେ ଡ୍ରୁମକୁଳ୍ୟା ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି, ଯେପରି ତୁମେ ଖ୍ୟାତ।
ଉଗ୍ରଦର୍ଶନକର୍ମାଣୋ ବହଵସ୍ତତ୍ର ଦସ୍ଯଵଃ। ଆଭୀରପ୍ରମୁଖାଃ ପାପାଃ ପିବନ୍ତି ସଲିଲଂ ମମ
ସେଠାରେ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଦସ୍ୟୁ, ଆଭୀର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପୀମାନେ ମୋର ଜଳ ପିଉଛନ୍ତି।
ତୈର୍ନ ତତ୍ସ୍ପର୍ଶନଂ ପାପଂ ସହେଯଂ ପାପକର୍ମଭିଃ। ଅମୋଘଃ କ୍ରିଯତାଂ ରାମ ଅଯଂ ତତ୍ର ଶରୋତ୍ତମଃ
ସେମାନଙ୍କର ଏହି ପାପ ଛୁଆଁ ମୁଁ ସହିପାରିବି ନାହିଁ; ହେ ରାମ, ତୁମର ଏହି ଅପରାଜୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର ସେଠି ବ୍ୟବହାର କର।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସାଗରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ମୁମୋଚ ତଂ ଶରଂ ଦୀପ୍ତଂ ପରଂ ସାଗରଦର୍ଶନାତ୍
ମହାତ୍ମା ସାଗରଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତୀରକୁ ସାଗର ଦିଗରୁ ଘୁଞ୍ଚାଇ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ତେନ ତନ୍ମରୁକାନ୍ତାରଂ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ କିଲ ଵିଶ୍ରୁତମ୍। ନିପାତିତଃ ଶରୋ ଯତ୍ର ଵଜ୍ରାଶନିସମପ୍ରଭଃ
ସେଇ ତୀର ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମରୁକାନ୍ତାର ଅଞ୍ଚଳକୁ ଆଘାତ କରାଗଲା, ଯେଉଁଠାରେ ତୀର ବଜ୍ର ଓ ବିଜୁଳି ପରି ଚମକୁଥିଲା।
ନନାଦ ଚ ତଦା ତତ୍ର ଵସୁଧା ଶଲ୍ଯପୀଡିତା। ତସ୍ମାଦ୍ ଵ୍ରଣମୁଖାତ୍ ତୋଯମୁତ୍ପପାତ ରସାତଲାତ୍
ସେଠାରେ ତୀରର ଆଘାତରେ ଭୂମି କ୍ଷତବିକ୍ଷତ ହୋଇ କ୍ରନ୍ଦନ କଲା, ଏବଂ ସେଇ ଘାଉର ମୁଖରୁ ପାତାଳ ତଳରୁ ଜଳ ଉପରକୁ ବେରିଆସିଲା।
ସ ବଭୂଵ ତଦା କୂପୋ ଵ୍ରଣ ଇତ୍ଯେଵ ଵିଶ୍ରୁତଃ। ସତତଂ ଚୋତ୍ଥିତଂ ତୋଯଂ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯେଵ ଦୃଶ୍ଯତେ
ସେଠାରେ ଏକ କୁଆଁ ଦେଖାଦେଲା, ଯାହାକୁ 'ଘାଉ' ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାଏ। ସେଠାରେ ସବୁବେଳେ ପାଣି ଉଠି ଆସେ, ସେହି ପାଣି ସମୁଦ୍ରର ପାଣି ପରି ଦେଖାଯାଏ।
ଅଵଦାରଣଶବ୍ଦଶ୍ଚ ଦାରୁଣଃ ସମପଦ୍ଯତ। ତସ୍ମାତ୍ ତଦ୍ ବାଣପାତେନ ଅପଃ କୁକ୍ଷିଷ୍ଵଶୋଷଯତ୍
ସେଠାରୁ ଭୟଙ୍କର ଫାଟିବା ଶବ୍ଦ ହେଲା, ଏବଂ ସେଇ ବାଣର ପଡିବାରେ, କୁଆଁର ଗଭୀର ଅଞ୍ଚଳରେ ପାଣି ଶୁଷ୍କ ହୋଇଗଲା।
ଵିଖ୍ଯାତଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ମରୁକାନ୍ତାରମେଵ ଚ। ଶୋଷଯିତ୍ଵା ତୁ ତଂ କୁକ୍ଷିଂ ରାମୋ ଦଶରଥାତ୍ମଜଃ
ସେଇ ମରୁକାନ୍ତାର ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ରାମ ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେଲେ।
ଵରଂ ତସ୍ମୈ ଦଦୌ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ମରଵେଽମରଵିକ୍ରମଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏବଂ ପ୍ରବଳ ରାମ ସେଠାରେ ମରୁଭୂମିକୁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ପଶଵ୍ଯଶ୍ଚାଲ୍ପରୋଗଶ୍ଚ ଫଲମୂଲରସାଯୁତଃ। ବହୁସ୍ନେହୋ ବହୁକ୍ଷୀରଃ ସୁଗନ୍ଧିର୍ଵିଵିଧୌଷଧିଃ
ସେଠାରେ ଗୋବଂଶ ରହିବ, ଅତି କମ୍ ରୋଗ ହେବ, ଫଳ ଓ ମୂଳ ଭଳି ପ୍ରଚୁର ଖାଦ୍ୟ ଥିବ, ଅଧିକ ସ୍ନେହ ଓ ଦୁଧ ରହିବ, ମଧୁର ସୁଗନ୍ଧ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଔଷଧି ଉପଲବ୍ଧ ହେବ।
ଏଵମେତୈଶ୍ଚ ସଂଯୁକ୍ତୋ ବହୁଭିଃ ସଂଯୁତୋ ମରୁଃ। ରାମସ୍ଯ ଵରଦାନାଚ୍ଚ ଶିଵଃ ପନ୍ଥା ବଭୂଵ ହ
ଏଭଳି ଅନେକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦ୍ୱାରା ରାମଙ୍କ ଦୟାରେ ମରୁଭୂମି ଶୁଭ ଓ ନିରାପଦ ପଥ ହେଇଗଲା।
ତସ୍ମିନ୍ ଦଗ୍ଧେ ତଦା କୁକ୍ଷୌ ସମୁଦ୍ରଃ ସରିତାଂ ପତିଃ। ରାଘଵଂ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ସେଠାରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଦଗ୍ଧ ହେବା ପରେ, ନଦୀମାନଙ୍କର ମାଲିକ ସମୁଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନୀ ରାଘବଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅଯଂ ସୌମ୍ଯ ନଲୋ ନାମ ତନଯୋ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣଃ। ପିତ୍ରା ଦତ୍ତଵରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ପ୍ରୀତିମାନ୍ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣଃ
ଏହି ମୃଦୁ ନଳ ନାମକ ବ୍ୟକ୍ତି, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଥିବା ଏବଂ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ପ୍ରିୟ।