ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପରୁଷଂ ଵାକ୍ଯଂ ରାଵଣଂ ରାଵଣାନୁଜଃ। ଆଜଗାମ ମୁହୂର୍ତେନ ଯତ୍ର ରାମଃ ସଲକ୍ଷ୍ମଣଃ
ଏଭଳି କଠୋର କଥା କହି, ରାବଣଙ୍କ ଭାଇ ତୁରନ୍ତ ଯେଉଁଠାରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତଂ ମେରୁଶିଖରାକାରଂ ଦୀପ୍ତାମିଵ ଶତହ୍ରଦାମ୍। ଗଗନସ୍ଥଂ ମହୀସ୍ଥାସ୍ତେ ଦଦୃଶୁର୍ଵାନରାଧିପାଃ
ସେ ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖର ଭଳି ଉଚ୍ଚ, ଶତରଶ୍ମି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଆକାଶ ଓ ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ—ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟକୁ ବାନରମାନେ ଦେଖିଲେ।
ତେ ଚାପ୍ଯନୁଚରାସ୍ତସ୍ଯ ଚତ୍ଵାରୋ ଭୀମଵିକ୍ରମାଃ। ତେଽପି ଵର୍ମାଯୁଧୋପେତା ଭୂଷଣୋତ୍ତମଭୂଷିତାଃ
ତାଙ୍କ ସହ ଚାରିଜଣ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସହଚର ଥିଲେ; ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ସ ଚ ମେଘାଚଲପ୍ରଖ୍ଯୋ ଵଜ୍ରାଯୁଧସମପ୍ରଭଃ। ଵରାଯୁଧଧରୋ ଵୀରୋ ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତଃ
ସେ ନିଜେ ମେଘ ପର୍ବତ ସଦୃଶ ଏବଂ ବଜ୍ର ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ।
ତମାତ୍ମପଞ୍ଚମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଵାନରାଧିପଃ। ଵାନରୈଃ ସହ ଦୁର୍ଧର୍ଷଶ୍ଚିନ୍ତଯାମାସ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍
ସେ ଚାରିଜଣଙ୍କ ସହ ପଞ୍ଚମ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ବାନରମାନଙ୍କ ସହ ସୁଗ୍ରୀବ, ଯିଏ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଓ ଅଦମ୍ୟ, ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଚିନ୍ତଯିତ୍ଵା ମୁହୂର୍ତଂ ତୁ ଵାନରାଂସ୍ତାନୁଵାଚ ହ। ହନୁମତ୍ପ୍ରମୁଖାନ୍ ସର୍ଵାନିଦଂ ଵଚନମୁତ୍ତମମ୍
କିଛି ଖଣ୍ଡ ପରେ ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ହନୁମାନ୍ଙ୍କ ଆଗ୍ରଣୀତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କୁ ଏହି ଉତ୍ତମ କଥା କହିଲେ।
ଏଷ ସର୍ଵାଯୁଧୋପେତଶ୍ଚତୁର୍ଭିଃ ସହ ରାକ୍ଷସୈଃ। ରାକ୍ଷସୋଭ୍ଯେତି ପଶ୍ଯଧ୍ଵମସ୍ମାନ୍ ହନ୍ତୁଂ ନ ସଂଶଯଃ
ଦେଖ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରରେ ସଜ୍ଜିତ ଏହି ଚାରି ରାକ୍ଷସ ସହିତ ଏକ ରାକ୍ଷସ ଆସୁଛି—ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆମକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ।
ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵେ ତେ ଵାନରୋତ୍ତମାଃ। ସାଲାନୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଶୈଲାଂଶ୍ଚ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରୁଵନ୍
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ବିଶିଷ୍ଟ ବାନର ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼ ଉଠାଇ, ଏପରି କହିଲେ।
ଶୀଘ୍ରଂ ଵ୍ଯାଦିଶ ନୋ ରାଜନ୍ ଵଧାଯୈଷାଂ ଦୁରାତ୍ମନାମ୍। ନିପତନ୍ତି ହତା ଯାଵଦ୍ ଧରଣ୍ଯାମଲ୍ପଚେତନାଃ
ରାଜା, ଆମକୁ ଶୀଘ୍ର ଆଦେଶ ଦିଅ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତିଙ୍କୁ ମାରିଦେବାକୁ; ସେମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି, ଅଚେତନ ହେବା ପୂର୍ବରୁ।
ତେଷାଂ ସମ୍ଭାଷମାଣାନାମନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସ ଵିଭୀଷଣଃ। ଉତ୍ତରଂ ତୀରମାସାଦ୍ଯ ଖସ୍ଥ ଏଵ ଵ୍ଯତିଷ୍ଠତ
ସେମାନେ ପରସ୍ପରେ କଥାହୁଏଁ କଥାହୁଏଁ, ଭିଭୀଷଣ ଆକାଶରେ ରହି, ଉତ୍ତର ପାରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ସ ଉଵାଚ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସ୍ଵରେଣ ମହତା ମହାନ୍। ସୁଗ୍ରୀଵଂ ତାଂଶ୍ଚ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଖସ୍ଥ ଏଵ ଵିଭୀଷଣଃ
ସେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଭିଭୀଷଣ, ଆକାଶରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହି, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ।
ରାଵଣୋ ନାମ ଦୁର୍ଵୃତ୍ତୋ ରାକ୍ଷସୋ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ। ତସ୍ଯାହମନୁଜୋ ଭ୍ରାତା ଵିଭୀଷଣ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାବଣ ନାମକ ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ଅଛନ୍ତି; ମୁଁ ତାଙ୍କ ଭାଇ, ଭିଭୀଷଣ ବୋଲି ପରିଚିତ।
ତେନ ସୀତା ଜନସ୍ଥାନାଦ୍ ହୃତା ହତ୍ଵା ଜଟାଯୁଷମ୍। ରୁଦ୍ଧା ଚ ଵିଵଶା ଦୀନା ରାକ୍ଷସୀଭିଃ ସୁରକ୍ଷିତା
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଜନସ୍ଥାନରୁ ସୀତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ମାରିଦେଇଥିଲେ; ସୀତା ଦୁଃଖିତ ଓ ଅସହାୟ ଭାବେ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅଟୁଟ ରକ୍ଷାରେ ଅଛନ୍ତି।
ତମହଂ ହେତୁଭିର୍ଵାକ୍ଯୈର୍ଵିଵିଧୈଶ୍ଚ ନ୍ଯଦର୍ଶଯମ୍। ସାଧୁ ନିର୍ଯାତ୍ଯତାଂ ସୀତା ରାମାଯେତି ପୁନଃ ପୁନଃ
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ଯୁକ୍ତିସଂପନ୍ନ କଥା କହି, ପୁନିପୁନି ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲି—‘ସୀତାଙ୍କୁ ରାମଙ୍କୁ ଫେରାଇଦିଅ, ଏହିଠି ଠିକ୍।’
ସ ଚ ନ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ରାଵଣଃ କାଲଚୋଦିତଃ। ଉଚ୍ଯମାନଂ ହିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ଵିପରୀତ ଇଵୌଷଧମ୍
କିନ୍ତୁ ରାବଣ, ଭାଗ୍ୟରେ ଚଳିତ, ମୋର ଉପକାରକ କଥା ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେନି, ଯେପରି ଭୁଲ ଔଷଧ ଲାଗିଲେ ଲାଭ ହୁଏନି।
ସୋଽହଂ ପରୁଷିତସ୍ତେନ ଦାସଵଚ୍ଚାଵମାନିତଃ। ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପୁତ୍ରାଂଶ୍ଚ ଦାରାଂଶ୍ଚ ରାଘଵଂ ଶରଣଂ ଗତଃ
ମୁଁ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ଓ ଦାସ ସଦୃଶ ଅବହେଳିତ ହୋଇ, ପୁଅ ଓ ଜଣେ ଝିଅକୁ ଛାଡ଼ି, ରାଘବଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛି।
ଏତତ୍ତୁ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଲଘୁଵିକ୍ରମଃ। ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯାଗ୍ରତୋ ରାମଂ ସଂରବ୍ଧମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦ୍ରୁତ କାର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ସୁଗ୍ରୀବ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରାମଙ୍କୁ ଉତ୍ତେଜିତ ଭାବରେ କହିଲେ।
ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ଶତ୍ରୁସୈନ୍ଯଂ ହି ପ୍ରାପ୍ତଃ ଶତ୍ରୁରତର୍କିତଃ। ନିହନ୍ଯାଦନ୍ତରଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଉଲୂକୋ ଵାଯସାନିଵ
ଏହିପରି, ଶତ୍ରୁ ଦଳରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇ, ଅନ୍ଧାରେ ଆସିଥିବା ଏକ ଶତ୍ରୁ, ଯଦି ସୁଯୋଗ ପାଏ, କାକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଲୂକ ଭଳି ଆକ୍ରମଣ କରିପାରେ।
ମନ୍ତ୍ରେ ଵ୍ଯୂହେ ନଯେ ଚାରେ ଯୁକ୍ତୋ ଭଵିତୁମର୍ହସି। ଵାନରାଣାଂ ଚ ଭଦ୍ରଂ ତେ ପରେଷାଂ ଚ ପରଂତପ
ତୁମେ ମନ୍ତ୍ରଣା, ବ୍ୟୁହ, ନୀତି ଓ ଚତୁର୍ତ୍ଥ ପ୍ରକାରରେ ସତର୍କ ରୁହ। ବାନରମାନେ ଓ ତୁମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଉ।
ଅନ୍ତର୍ଧାନଗତା ହ୍ଯେତେ ରାକ୍ଷସାଃ କାମରୂପିଣଃ। ଶୂରାଶ୍ଚ ନିକୃତିଜ୍ଞାଶ୍ଚ ତେଷାଂ ଜାତୁ ନ ଵିଶ୍ଵସେତ୍
ଏହି ରାକ୍ଷସମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି; ସେମାନେ ସାହସୀ ଓ ଚତୁର ଚଳକ; ସେମାନେ ଉପରେ କେବେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପ୍ରଣିଧୀ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ରାଵଣସ୍ଯ ଭଵେଦଯମ୍। ଅନୁପ୍ରଵିଶ୍ଯ ସୋଽସ୍ମାସୁ ଭେଦଂ କୁର୍ଯାନ୍ନ ସଂଶଯଃ
ଏହିଜଣେ ରାବଣଙ୍କ ଚର ହେବା ସମ୍ଭାବନା ଅଛି; ସେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ଦ୍ୱେଷ ଓ ଭାଗ ଦେଇପାରେ।
ଅଥ ଵା ସ୍ଵଯମେଵୈଷ ଛିଦ୍ରମାସାଦ୍ଯ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍। ଅନୁପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଵିଶ୍ଵସ୍ତେ କଦାଚିତ୍ ପ୍ରହରେଦପି
କିମ୍ବା, ଏହି ବୁଦ୍ଧିମାନ ନିଜେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଦୁର୍ବଳତା ଦେଖି, ବିଶ୍ୱାସ ହେଲେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇ କେବେ ନା କେବେ ଆକ୍ରମଣ କରିପାରେ।
ମିତ୍ରାଟଵିବଲଂ ଚୈଵ ମୌଲଭୃତ୍ଯବଲଂ ତଥା। ସର୍ଵମେତଦ୍ ବଲଂ ଗ୍ରାହ୍ଯଂ ଵର୍ଜଯିତ୍ଵା ଦ୍ଵିଷଦ୍ବଲମ୍
ମିତ୍ର, ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଓ ବିଶ୍ୱାସୁଯୋଗ୍ୟ ଦାସମାନଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍, କିନ୍ତୁ ଶତ୍ରୁଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ସଦା ବାଦ ଦେବା ଉଚିତ୍।
ପ୍ରକୃତ୍ଯା ରାକ୍ଷସୋ ହ୍ଯେଷ ଭ୍ରାତାମିତ୍ରସ୍ଯ ଵୈ ପ୍ରଭୋ। ଆଗତଶ୍ଚ ରିପୁଃ ସାକ୍ଷାତ୍ କଥମସ୍ମିଂଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵସେତ୍
ପ୍ରଭୁ, ସେ ସ୍ୱଭାବରେ ରାକ୍ଷସ ଓ ତୁମ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଭାଇ; ଏବଂ ସେ ନିଜେ ଶତ୍ରୁ ଭାବେ ଆସିଛି—ଏଠାରେ କିପରି ବିଶ୍ୱାସ କରିବାଯିବ?
ରାଵଣସ୍ଯାନୁଜୋ ଭ୍ରାତା ଵିଭୀଷଣ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ। ଚତୁର୍ଭିଃ ସହ ରକ୍ଷୋଭିର୍ଭଵନ୍ତଂ ଶରଣଂ ଗତଃ
ରାବଣଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ବିଭୀଷଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ସେ ଚାରିଜଣ ରାକ୍ଷସ ସହିତ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛି।
ରାଵଣେନ ପ୍ରଣୀତଂ ହି ତମଵେହି ଵିଭୀଷଣମ୍। ତସ୍ଯାହଂ ନିଗ୍ରହଂ ମନ୍ଯେ କ୍ଷମଂ କ୍ଷମଵତାଂ ଵର
ଏହି ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ରାବଣ ପଠାଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣ; ମୁଁ ଭାବୁଛି, ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ୍, ହେ ଧୈର୍ୟଶୀଳମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ରାକ୍ଷସୋ ଜିହ୍ମଯା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ସଂଦିଷ୍ଟୋଽଯମିହାଗତଃ। ପ୍ରହର୍ତୁଂ ମାଯଯା ଛନ୍ନୋ ଵିଶ୍ଵସ୍ତେ ତ୍ଵଯି ଚାନଘ
ଏହି ରାକ୍ଷସ, ଚତୁର୍ ଚଳନାରେ ଶିକ୍ଷିତ, ଏଠାକୁ ମାୟାରେ ଲୁଚି ଆସିଛି, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବ, ସେତେବେଳେ ଆକ୍ରମଣ କରିପାରେ, ହେ ନିର୍ମଳ।
ଵଧ୍ଯତାମେଷ ତୀଵ୍ରେଣ ଦଣ୍ଡେନ ସଚିଵୈଃ ସହ। ରାଵଣସ୍ଯ ନୃଶଂସସ୍ଯ ଭ୍ରାତା ହ୍ଯେଷ ଵିଭୀଷଣଃ
ଏହି ବିଭୀଷଣ, ନିଷ୍ଠୁର ରାବଣଙ୍କ ଭାଇ, ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ସହିତ କଠୋର ଶାସ୍ତି ଦେଇ ଦଣ୍ଡିତ ହେଉ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତଂ ରାମଂ ସଂରବ୍ଧୋ ଵାହିନୀପତିଃ। ଵାକ୍ଯଜ୍ଞୋ ଵାକ୍ଯକୁଶଲଂ ତତୋ ମୌନମୁପାଗମତ୍
ଏପରି କହି, ସେନାପତି ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ; ଯିଏ କଥାରେ ଦକ୍ଷ ଓ ପ୍ରବୀଣ, ସେ ପରେ ନିରବ ହେଲେ।
ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ତୁ ତଦ୍ ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାମୋ ମହାବଲଃ। ସମୀପସ୍ଥାନୁଵାଚେଦଂ ହନୁମତ୍ପ୍ରମୁଖାନ୍ କପୀନ୍
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ନିକଟରେ ଥିବା ହନୁମାନଙ୍କ ଆଦି ବାନରମାନେକୁ କହିଲେ।