ଅବ୍ରଵୀଚ୍ଚ ତଦା ଵାକ୍ଯଂ ଜାତକ୍ରୋଧୋ ଵିଭୀଷଣଃ। ଅନ୍ତରିକ୍ଷଗତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଭ୍ରାତା ଵୈ ରାକ୍ଷସାଧିପମ୍
ତାପରେ, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଭୀଷଣ ଆକାଶରେ ଦଢ଼ି ନିଜ ଭାଇ ରାକ୍ଷସ ମହାରାଜଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସ ତ୍ଵଂ ଭ୍ରାନ୍ତୋଽସି ମେ ରାଜନ୍ ବ୍ରୂହି ମାଂ ଯଦ୍ ଯଦିଚ୍ଛସି। ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ମାନ୍ଯଃ ପିତୃସମୋ ନ ଚ ଧର୍ମପଥେ ସ୍ଥିତଃ। ଇଦଂ ହି ପରୁଷଂ ଵାକ୍ଯଂ ନ କ୍ଷମାମ୍ଯଗ୍ରଜସ୍ଯ ତେ
ହେ ରାଜା, ତୁମେ ମୋ ବିଷୟରେ ଭୁଲ ଭାବିଛ, ଯାହା ଚାହଁ ମୋତେ କହ। ବଡ଼ଭାଇ ପିତା ସମାନ, ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ୍, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ୍ ନୁହଁ। ମୁଁ ତୁମ ବଡ଼ଭାଇଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏପରି କଠୋର କଥା ସହିପାରିବିନାହିଁ।
ସୁନୀତଂ ହିତକାମେନ ଵାକ୍ଯମୁକ୍ତଂ ଦଶାନନ। ନ ଗୃହ୍ଣନ୍ତ୍ଯକୃତାତ୍ମାନଃ କାଲସ୍ଯ ଵଶମାଗତାଃ
ହେ ଦଶମୁଖ, ଯେଉଁମାନେ ଅବିବେକୀ ଓ ସମୟରେ ବଶ, ସେମାନେ ଭଲ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କହାଯାଇଥିବା ଭଲ କଥା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତିନାହିଁ।
ସୁଲଭାଃ ପୁରୁଷା ରାଜନ୍ ସତତଂ ପ୍ରିଯଵାଦିନଃ। ଅପ୍ରିଯସ୍ଯ ଚ ପଥ୍ଯସ୍ଯ ଵକ୍ତା ଶ୍ରୋତା ଚ ଦୁର୍ଲଭଃ
ହେ ରାଜା, ସବୁବେଳେ ମିଠା କଥା କହୁଥିବା ଲୋକ ସହଜରେ ମିଳିଯାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ କଠୋର କିନ୍ତୁ ଭଲ କଥା କହିବା ଓ ଶୁଣିବାକୁ ପାରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁର୍ଲଭ।
ବଦ୍ଧଂ କାଲସ୍ଯ ପାଶେନ ସର୍ଵଭୂତାପହାରିଣଃ। ନ ନଶ୍ଯନ୍ତମୁପେକ୍ଷେ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରଦୀପ୍ତଂ ଶରଣଂ ଯଥା
ସମୟର ଦୃଢ଼ ଫାନ୍ଦରେ ବନ୍ଧା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନେଇଯିବା ସେଇ ତୁମକୁ ନଷ୍ଟ ହେଉଥିବା ବେଳେ ମୁଁ ଅବହେଳା କରୁନାହିଁ, ଯେପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଆଶ୍ରୟକୁ କେହି ଅବହେଳା କରେନାହିଁ।
ଦୀପ୍ତପାଵକସଂକାଶୈଃ ଶିତୈଃ କାଞ୍ଚନଭୂଷଣୈଃ। ନ ତ୍ଵାମିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ରାମେଣ ନିହତଂ ଶରୈଃ
ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ସୁନାର ଗହଣାରେ ଶୋଭିତ ତୀର ଦ୍ୱାରା ରାମଙ୍କ ହାତରେ ତୁମକୁ ମରିଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମୋର ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ।
ଶୂରାଶ୍ଚ ବଲଵନ୍ତଶ୍ଚ କୃତାସ୍ତ୍ରାଶ୍ଚ ନରା ରଣେ। କାଲାଭିପନ୍ନାଃ ସୀଦନ୍ତି ଯଥା ଵାଲୁକସେତଵଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ସମୟରେ ଆସି ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାନ୍ତି, ଯେପରି ବାଲୁକା ବନ୍ଧ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ।
ତନ୍ମର୍ଷଯତୁ ଯଚ୍ଚୋକ୍ତଂ ଗୁରୁତ୍ଵାଦ୍ଧିତମିଚ୍ଛତା। ଆତ୍ମାନଂ ସର୍ଵଥା ରକ୍ଷ ପୁରୀଂ ଚେମାଂ ସରାକ୍ଷସାମ୍। ସ୍ଵସ୍ତି ତେଽସ୍ତୁ ଗମିଷ୍ଯାମି ସୁଖୀ ଭଵ ମଯା ଵିନା
ମୁଁ ଯାହା କହିଛି, ତାହା ଆଦର ଓ ଭଲ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରୁ କହିଛି, ତୁମେ ସହିଯିଅ। ସବୁପ୍ରକାରେ ନିଜକୁ ଓ ଏହି ରାକ୍ଷସ ସହିତ ସହରକୁ ରକ୍ଷା କର। ତୁମର ଭଲ ହେଉ, ମୁଁ ଚାଲିଯିବି। ମୋ ବିନା ତୁମେ ସୁଖୀ ରୁହ।
ନିଵାର୍ଯମାଣସ୍ଯ ମଯା ହିତୈଷିଣା ନ ରୋଚତେ ତେ ଵଚନଂ ନିଶାଚର। ପରାନ୍ତକାଲେ ହି ଗତାଯୁଷୋ ନରା ହିତଂ ନ ଗୃହ୍ଣନ୍ତି ସୁହୃଦ୍ଭିରୀରିତମ୍
ମୁଁ ତୁମର ଭଲ ଚାହିଁ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି, କିନ୍ତୁ ମୋର କଥା ତୁମକୁ ଭଲ ଲାଗୁନାହିଁ, ହେ ନିଶାଚର। ଯେଉଁମାନଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷ ହେବାକୁ ଯାଉଛି, ସେମାନେ ସହଯୋଗୀଙ୍କ କହିଥିବା ଭଲ କଥା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତିନାହିଁ।
thumb|ସପ୍ତଦଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତଦଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡର ସତରଠ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପରୁଷଂ ଵାକ୍ଯଂ ରାଵଣଂ ରାଵଣାନୁଜଃ। ଆଜଗାମ ମୁହୂର୍ତେନ ଯତ୍ର ରାମଃ ସଲକ୍ଷ୍ମଣଃ
ଏଭଳି କଠୋର କଥା କହି, ରାବଣଙ୍କ ଭାଇ ତୁରନ୍ତ ଯେଉଁଠାରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତଂ ମେରୁଶିଖରାକାରଂ ଦୀପ୍ତାମିଵ ଶତହ୍ରଦାମ୍। ଗଗନସ୍ଥଂ ମହୀସ୍ଥାସ୍ତେ ଦଦୃଶୁର୍ଵାନରାଧିପାଃ
ସେ ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖର ଭଳି ଉଚ୍ଚ, ଶତରଶ୍ମି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଆକାଶ ଓ ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ—ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟକୁ ବାନରମାନେ ଦେଖିଲେ।
ତେ ଚାପ୍ଯନୁଚରାସ୍ତସ୍ଯ ଚତ୍ଵାରୋ ଭୀମଵିକ୍ରମାଃ। ତେଽପି ଵର୍ମାଯୁଧୋପେତା ଭୂଷଣୋତ୍ତମଭୂଷିତାଃ
ତାଙ୍କ ସହ ଚାରିଜଣ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସହଚର ଥିଲେ; ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ସ ଚ ମେଘାଚଲପ୍ରଖ୍ଯୋ ଵଜ୍ରାଯୁଧସମପ୍ରଭଃ। ଵରାଯୁଧଧରୋ ଵୀରୋ ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତଃ
ସେ ନିଜେ ମେଘ ପର୍ବତ ସଦୃଶ ଏବଂ ବଜ୍ର ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ।
ତମାତ୍ମପଞ୍ଚମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଵାନରାଧିପଃ। ଵାନରୈଃ ସହ ଦୁର୍ଧର୍ଷଶ୍ଚିନ୍ତଯାମାସ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍
ସେ ଚାରିଜଣଙ୍କ ସହ ପଞ୍ଚମ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ବାନରମାନଙ୍କ ସହ ସୁଗ୍ରୀବ, ଯିଏ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଓ ଅଦମ୍ୟ, ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଚିନ୍ତଯିତ୍ଵା ମୁହୂର୍ତଂ ତୁ ଵାନରାଂସ୍ତାନୁଵାଚ ହ। ହନୁମତ୍ପ୍ରମୁଖାନ୍ ସର୍ଵାନିଦଂ ଵଚନମୁତ୍ତମମ୍
କିଛି ଖଣ୍ଡ ପରେ ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ହନୁମାନ୍ଙ୍କ ଆଗ୍ରଣୀତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କୁ ଏହି ଉତ୍ତମ କଥା କହିଲେ।
ଏଷ ସର୍ଵାଯୁଧୋପେତଶ୍ଚତୁର୍ଭିଃ ସହ ରାକ୍ଷସୈଃ। ରାକ୍ଷସୋଭ୍ଯେତି ପଶ୍ଯଧ୍ଵମସ୍ମାନ୍ ହନ୍ତୁଂ ନ ସଂଶଯଃ
ଦେଖ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରରେ ସଜ୍ଜିତ ଏହି ଚାରି ରାକ୍ଷସ ସହିତ ଏକ ରାକ୍ଷସ ଆସୁଛି—ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆମକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ।
ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵେ ତେ ଵାନରୋତ୍ତମାଃ। ସାଲାନୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଶୈଲାଂଶ୍ଚ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରୁଵନ୍
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ବିଶିଷ୍ଟ ବାନର ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼ ଉଠାଇ, ଏପରି କହିଲେ।
ଶୀଘ୍ରଂ ଵ୍ଯାଦିଶ ନୋ ରାଜନ୍ ଵଧାଯୈଷାଂ ଦୁରାତ୍ମନାମ୍। ନିପତନ୍ତି ହତା ଯାଵଦ୍ ଧରଣ୍ଯାମଲ୍ପଚେତନାଃ
ରାଜା, ଆମକୁ ଶୀଘ୍ର ଆଦେଶ ଦିଅ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତିଙ୍କୁ ମାରିଦେବାକୁ; ସେମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି, ଅଚେତନ ହେବା ପୂର୍ବରୁ।
ତେଷାଂ ସମ୍ଭାଷମାଣାନାମନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସ ଵିଭୀଷଣଃ। ଉତ୍ତରଂ ତୀରମାସାଦ୍ଯ ଖସ୍ଥ ଏଵ ଵ୍ଯତିଷ୍ଠତ
ସେମାନେ ପରସ୍ପରେ କଥାହୁଏଁ କଥାହୁଏଁ, ଭିଭୀଷଣ ଆକାଶରେ ରହି, ଉତ୍ତର ପାରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ସ ଉଵାଚ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସ୍ଵରେଣ ମହତା ମହାନ୍। ସୁଗ୍ରୀଵଂ ତାଂଶ୍ଚ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଖସ୍ଥ ଏଵ ଵିଭୀଷଣଃ
ସେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଭିଭୀଷଣ, ଆକାଶରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହି, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ।
ରାଵଣୋ ନାମ ଦୁର୍ଵୃତ୍ତୋ ରାକ୍ଷସୋ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ। ତସ୍ଯାହମନୁଜୋ ଭ୍ରାତା ଵିଭୀଷଣ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାବଣ ନାମକ ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ଅଛନ୍ତି; ମୁଁ ତାଙ୍କ ଭାଇ, ଭିଭୀଷଣ ବୋଲି ପରିଚିତ।
ତେନ ସୀତା ଜନସ୍ଥାନାଦ୍ ହୃତା ହତ୍ଵା ଜଟାଯୁଷମ୍। ରୁଦ୍ଧା ଚ ଵିଵଶା ଦୀନା ରାକ୍ଷସୀଭିଃ ସୁରକ୍ଷିତା
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଜନସ୍ଥାନରୁ ସୀତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ମାରିଦେଇଥିଲେ; ସୀତା ଦୁଃଖିତ ଓ ଅସହାୟ ଭାବେ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅଟୁଟ ରକ୍ଷାରେ ଅଛନ୍ତି।
ତମହଂ ହେତୁଭିର୍ଵାକ୍ଯୈର୍ଵିଵିଧୈଶ୍ଚ ନ୍ଯଦର୍ଶଯମ୍। ସାଧୁ ନିର୍ଯାତ୍ଯତାଂ ସୀତା ରାମାଯେତି ପୁନଃ ପୁନଃ
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ଯୁକ୍ତିସଂପନ୍ନ କଥା କହି, ପୁନିପୁନି ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲି—‘ସୀତାଙ୍କୁ ରାମଙ୍କୁ ଫେରାଇଦିଅ, ଏହିଠି ଠିକ୍।’
ସ ଚ ନ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ରାଵଣଃ କାଲଚୋଦିତଃ। ଉଚ୍ଯମାନଂ ହିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ଵିପରୀତ ଇଵୌଷଧମ୍
କିନ୍ତୁ ରାବଣ, ଭାଗ୍ୟରେ ଚଳିତ, ମୋର ଉପକାରକ କଥା ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେନି, ଯେପରି ଭୁଲ ଔଷଧ ଲାଗିଲେ ଲାଭ ହୁଏନି।
ସୋଽହଂ ପରୁଷିତସ୍ତେନ ଦାସଵଚ୍ଚାଵମାନିତଃ। ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପୁତ୍ରାଂଶ୍ଚ ଦାରାଂଶ୍ଚ ରାଘଵଂ ଶରଣଂ ଗତଃ
ମୁଁ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ଓ ଦାସ ସଦୃଶ ଅବହେଳିତ ହୋଇ, ପୁଅ ଓ ଜଣେ ଝିଅକୁ ଛାଡ଼ି, ରାଘବଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛି।
ଏତତ୍ତୁ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଲଘୁଵିକ୍ରମଃ। ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯାଗ୍ରତୋ ରାମଂ ସଂରବ୍ଧମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦ୍ରୁତ କାର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ସୁଗ୍ରୀବ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରାମଙ୍କୁ ଉତ୍ତେଜିତ ଭାବରେ କହିଲେ।
ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ଶତ୍ରୁସୈନ୍ଯଂ ହି ପ୍ରାପ୍ତଃ ଶତ୍ରୁରତର୍କିତଃ। ନିହନ୍ଯାଦନ୍ତରଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଉଲୂକୋ ଵାଯସାନିଵ
ଏହିପରି, ଶତ୍ରୁ ଦଳରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇ, ଅନ୍ଧାରେ ଆସିଥିବା ଏକ ଶତ୍ରୁ, ଯଦି ସୁଯୋଗ ପାଏ, କାକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଲୂକ ଭଳି ଆକ୍ରମଣ କରିପାରେ।
ମନ୍ତ୍ରେ ଵ୍ଯୂହେ ନଯେ ଚାରେ ଯୁକ୍ତୋ ଭଵିତୁମର୍ହସି। ଵାନରାଣାଂ ଚ ଭଦ୍ରଂ ତେ ପରେଷାଂ ଚ ପରଂତପ
ତୁମେ ମନ୍ତ୍ରଣା, ବ୍ୟୁହ, ନୀତି ଓ ଚତୁର୍ତ୍ଥ ପ୍ରକାରରେ ସତର୍କ ରୁହ। ବାନରମାନେ ଓ ତୁମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଉ।
ଅନ୍ତର୍ଧାନଗତା ହ୍ଯେତେ ରାକ୍ଷସାଃ କାମରୂପିଣଃ। ଶୂରାଶ୍ଚ ନିକୃତିଜ୍ଞାଶ୍ଚ ତେଷାଂ ଜାତୁ ନ ଵିଶ୍ଵସେତ୍
ଏହି ରାକ୍ଷସମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି; ସେମାନେ ସାହସୀ ଓ ଚତୁର ଚଳକ; ସେମାନେ ଉପରେ କେବେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।