ଅହମୁତ୍ସାଦଯିଷ୍ଯାମି ଶତ୍ରୂଂସ୍ତଵ ନିଶାଚର। ଯଦି ଶକ୍ରଵିଵସ୍ଵନ୍ତୌ ଯଦି ପାଵକମାରୁତୌ। ତାଵହଂ ଯୋଧଯିଷ୍ଯାମି କୁବେରଵରୁଣାଵପି
ହେ ନିଶାଚର, ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନେ ଯେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର କିମ୍ବା ବିବସ୍ବାନ୍, କିମ୍ବା ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ବାୟୁ ହେଉନ୍, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ କରିଦେବି। କୁବେର କିମ୍ବା ବରୁଣ ହେଉଛନ୍ତି ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।
ଗିରିମାତ୍ରଶରୀରସ୍ଯ ମହାପରିଘଯୋଧିନଃ। ନର୍ଦତସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣଦଂଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ବିଭୀଯାଦ୍ ଵୈ ପୁରଂଦରଃ
ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କ ଦେହ ପାହାଡ଼ ପରି, ହାତରେ ଭାରି ଲୋହା ଗଦା ଧରିଛନ୍ତି, ଭୟଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇ ଗର୍ଜନ କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଭୟ ପାଇଁଥାନ୍ତେ।
ପୁନର୍ମାଂ ସ ଦ୍ଵିତୀଯେନ ଶରେଣ ନିହନିଷ୍ଯତି। ତତୋଽହଂ ତସ୍ଯ ପାସ୍ଯାମି ରୁଧିରଂ କାମମାଶ୍ଵସ
ସେ ଆଉ ଏକ ତୀର ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଆଘାତ କରିବ। ତାପରେ ମୁଁ ଚାହିଁଲେ ତାଙ୍କର ରକ୍ତ ପିଇଦେବି, ତେଣୁ ଚିନ୍ତା କରନି।
ଵଧେନ ଵୈ ଦାଶରଥେଃ ସୁଖାଵହଂ ଜଯଂ ତଵାହର୍ତୁମହଂ ଯତିଷ୍ଯେ। ହତ୍ଵା ଚ ରାମଂ ସହ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଖାଦାମି ସର୍ଵାନ୍ ହରିଯୂଥମୁଖ୍ଯାନ୍
ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ରାମଙ୍କୁ ମାରି, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ସୁଖ ଦେଉଥିବା ବିଜୟ ଆଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମାରି, ମୁଁ ସମସ୍ତ ବନର ସେନାପତିମାନେକୁ ଖାଇଦେବି।
ରମସ୍ଵ କାମଂ ପିବ ଚାଗ୍ର୍ଯଵାରୁଣୀଂ କୁରୁଷ୍ଵ କାର୍ଯାଣି ହିତାନି ଵିଜ୍ଵରଃ। ମଯା ତୁ ରାମେ ଗମିତେ ଯମକ୍ଷଯଂ ଚିରାଯ ସୀତା ଵଶଗା ଭଵିଷ୍ଯତି
ମନ ଭରି ଆନନ୍ଦ କର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଦ୍ୟ ପିଅ, ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ି ଭଲ କାମ କର। ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀତା ତୁମ ଅଧୀନରେ ରହିବେ।
thumb|ତ୍ରଯୋଦଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ତ୍ରଯୋଦଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡର ତ୍ରୟୋଦଶ ସର୍ଗ ଶୁଣ। ଏଠାରେ ତ୍ରୟୋଦଶ ସର୍ଗ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ରାଵଣଂ କ୍ରୁଦ୍ଧମାଜ୍ଞାଯ ମହାପାର୍ଶ୍ଵୋ ମହାବଲଃ। ମୁହୂର୍ତମନୁସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ରାବଣଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହାପାର୍ଶ୍ୱ କିଛି ଖଣ୍ଡ ଚିନ୍ତା କରି, ହାତ ଯୋଡି କହିଲେ—
ଯଃ ଖଲ୍ଵପି ଵନଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମୃଗଵ୍ଯାଲନିଷେଵିତମ୍। ନ ପିବେନ୍ମଧୁ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ସ ନରୋ ବାଲିଶୋ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁ ଲୋକ ମୃଗ ଓ ପଶୁମାନେ ଥିବା ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚି, ମଧୁ ମିଳିଲେ ମଧୁ ପିଅନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ମୂର୍ଖ।
ଈଶ୍ଵରସ୍ଯେଶ୍ଵରଃ କୋଽସ୍ତି ତଵ ଶତ୍ରୁନିବର୍ହଣ। ରମସ୍ଵ ସହ ଵୈଦେହ୍ଯା ଶତ୍ରୂନାକ୍ରମ୍ଯ ମୂର୍ଧସୁ
ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରିପାରୁଥିବା ତୁମ ପରି ଏହି ଜଗତରେ କିଏ ଅଧିପତି? ଶତ୍ରୁମାନେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଛନ୍ତି, ଏବେ ତୁମେ ବୈଦେହୀ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କର।
ବଲାତ୍ କୁକ୍କୁଟଵୃତ୍ତେନ ପ୍ରଵର୍ତସ୍ଵ ମହାବଲ। ଆକ୍ରମ୍ଯାକ୍ରମ୍ଯ ସୀତାଂ ଵୈ ତାଂ ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ଚ ରମସ୍ଵ ଚ
ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କୁକୁଡ଼ା ପରି ଦମଦାର ଭାବରେ ଆଚରଣ କର। ସୀତାଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ଦଳି, ତାଙ୍କୁ ଉପଭୋଗ କର, ଆନନ୍ଦ କର।
ଲବ୍ଧକାମସ୍ଯ ତେ ପଶ୍ଚାଦାଗମିଷ୍ଯତି କିଂ ଭଯମ୍। ପ୍ରାପ୍ତମପ୍ରାପ୍ତକାଲଂ ଵା ସର୍ଵଂ ପ୍ରତିଵିଧାସ୍ଯସେ
ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଲାପରେ, ପରେ ଆଉ କଣ ଭୟ ରହିବ? ସମୟ ହେଉ କି ଅସମୟ, ଯାହା ଆସିବ, ସେସବୁକୁ ତୁମେ ସମ୍ଭାଳିପାରିବ।
କୁମ୍ଭକର୍ଣଃ ସହାସ୍ମାଭିରିନ୍ଦ୍ରଜିଚ୍ଚ ମହାବଲଃ। ପ୍ରତିଷେଧଯିତୁଂ ଶକ୍ତୌ ସଵଜ୍ରମପି ଵଜ୍ରିଣମ୍
କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ, ଏକାସାଥି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ବଜ୍ର ସହିତ ମଧ୍ୟ ରୋକିପାରିବାକୁ ସମର୍ଥ।
ଉପପ୍ରଦାନଂ ସାନ୍ତ୍ଵଂ ଵା ଭେଦଂ ଵା କୁଶଲୈଃ କୃତମ୍। ସମତିକ୍ରମ୍ଯ ଦଣ୍ଡେନ ସିଦ୍ଧିମର୍ଥେଷୁ ରୋଚଯେ
ଦାନ, ମିଥ୍ୟା ସାନ୍ତ୍ୱନା କିମ୍ବା ଦ୍ୱିନ୍ନତା ଭଳି ଚତୁର ଉପାୟ ଛାଡ଼ି, ଏବେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡ ଦେବାକୁ ଭଲ ପାଉଛି।
ଇହ ପ୍ରାପ୍ତାନ୍ ଵଯଂ ସର୍ଵାଞ୍ଛତ୍ରୂଂସ୍ତଵ ମହାବଲ। ଵଶେ ଶସ୍ତ୍ରପ୍ରତାପେନ କରିଷ୍ଯାମୋ ନ ସଂଶଯଃ
ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଶତ୍ରୁମାନେ ଆସିଛନ୍ତି, ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ରର ପ୍ରଭାବରେ ଅଧୀନ କରିଦେବୁ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ରାଜା ମହାପାର୍ଶ୍ଵେନ ରାଵଣଃ। ତସ୍ଯ ସମ୍ପୂଜଯନ୍ ଵାକ୍ଯମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ରାବଣ ରାଜା ମହାପାର୍ଶ୍ୱଙ୍କ ଉପରେ ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି, ଏହି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ମହାପାର୍ଶ୍ଵ ନିବୋଧ ତ୍ଵଂ ରହସ୍ଯଂ କିଂଚିଦାତ୍ମନଃ। ଚିରଵୃତ୍ତଂ ତଦାଖ୍ଯାସ୍ଯେ ଯଦଵାପ୍ତଂ ପୁରା ମଯା
ମହାପାର୍ଶ୍ୱ, ଏବେ ମୋ ଜୀବନର ଏକ ଗୁପ୍ତ ଘଟଣା ଶୁଣ। ଏହା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପୂର୍ବରୁ ଘଟିଥିଲା, ଯାହା ମୁଁ ଏକଥର ଅନୁଭବ କରିଥିଲି।
ପିତାମହସ୍ଯ ଭଵନଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତୀଂ ପୁଞ୍ଜିକସ୍ଥଲାମ୍। ଚଞ୍ଚୂର୍ଯମାଣାମଦ୍ରାକ୍ଷମାକାଶେଽଗ୍ନିଶିଖାମିଵ
ମୁଁ ଦେଖିଥିଲି, ପୁଞ୍ଜିକସ୍ଥଳା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଉଥିଲେ, ଆକାଶରେ ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପାଖ ଫଡ଼ିଉଥିଲା।
ସା ପ୍ରସହ୍ଯ ମଯା ଭୁକ୍ତା କୃତା ଵିଵସନା ତତଃ। ସ୍ଵଯମ୍ଭୂଭଵନଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଲୋଲିତା ନଲିନୀ ଯଥା
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଜୋରକରି ଦଳିଲି, ତାଙ୍କୁ ନିର୍ବସନା କରିଲି; ପରେ ସେ ଡୋଳୁଥିବା ପଦ୍ମ ପରି ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଗୃହକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଅଦ୍ଯପ୍ରଭୃତି ଯାମନ୍ଯାଂ ବଲାନ୍ନାରୀଂ ଗମିଷ୍ଯସି। ତଦା ତେ ଶତଧା ମୂର୍ଧା ଫଲିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ଆଜିଠାରୁ ଆଉ କେବେ ତୁମେ ଜବରଦସ୍ତି କରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜଣେ ଜଣାଣୀଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ, ତେବେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମର ମୁଣ୍ଡ ଶତ ଖଣ୍ଡରେ ଭାଗିଯିବ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯହଂ ତସ୍ଯ ଶାପସ୍ଯ ଭୀତଃ ପ୍ରସଭମେଵ ତାମ୍। ନାରୋହଯେ ବଲାତ୍ ସୀତାଂ ଵୈଦେହୀଂ ଶଯନେ ଶୁଭେ
ସେ ଶାପକୁ ଭୟ କରି, ମୁଁ କେବେ ବଳପୂର୍ବକ ଭଲ ଶୟନରେ ବୈଦେହୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଇନାହିଁ।
ସାଗରସ୍ଯେଵ ମେ ଵେଗୋ ମାରୁତସ୍ଯେଵ ମେ ଗତିଃ। ନୈତଦ୍ ଦାଶରଥିର୍ଵେଦ ହ୍ଯାସାଦଯତି ତେନ ମାମ୍
ମୋର ଗତି ସାଗର ଭଳି, ମୋର ତ୍ୱରା ହଳା ଭଳି; ଦଶରଥନନ୍ଦନ ଏହା କେବେ ବୁଝିପାରିନାହାନ୍ତି, ସେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିପାରିବେ ନାହିଁ।
କୋ ହି ସିଂହମିଵାସୀନଂ ସୁପ୍ତଂ ଗିରିଗୁହାଶଯେ। କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ମୃତ୍ଯୁମିଵାସୀନଂ ପ୍ରବୋଧଯିତୁମିଚ୍ଛତି
କିଏ ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ଶୁଅଥିବା ସିଂହକୁ, କିମ୍ବା କ୍ରୋଧିତ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜାଗେଇବାକୁ ଚାହିଁବ?
ନ ମତ୍ତୋ ନିର୍ଗତାନ୍ ବାଣାନ୍ ଦ୍ଵିଜିହ୍ଵାନ୍ ପନ୍ନଗାନିଵ। ରାମଃ ପଶ୍ଯତି ସଂଗ୍ରାମେ ତେନ ମାମଭିଗଚ୍ଛତି
ଯେପରି ଦୁଇ ଜିହ୍ୱା ଥିବା ବିଷାକ୍ତ ସାପ ମାନେ ବାହାରିଯାନ୍ତି, ସେପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋର ଛାଡ଼ିଦିଆ ତୀରମାନେକୁ ରାମ ଦେଖିନାହାନ୍ତି; ଏହିଠାରୁ ସେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସୁଛନ୍ତି।
କ୍ଷିପ୍ରଂ ଵଜ୍ରସମୈର୍ବାଣୈଃ ଶତଧା କାର୍ମୁକଚ୍ଯୁତୈଃ। ରାମମାଦୀପଯିଷ୍ଯାମି ଉଲ୍କାଭିରିଵ କୁଞ୍ଜରମ୍
ଶୀଘ୍ର ମୁଁ ବଜ୍ର ସମାନ କଠିନ ତୀରମାନେ, ମୋ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ି, ରାମଙ୍କୁ ଏମିତି ଜଳାଇଦେବି, ଯେପରି ଉଲ୍କା ଏକ ହାତୀକୁ ଦଗ୍ଧ କରେ।
ତଚ୍ଚାସ୍ଯ ବଲମାଦାସ୍ଯେ ବଲେନ ମହତା ଵୃତଃ। ଉଦିତଃ ସଵିତା କାଲେ ନକ୍ଷତ୍ରାଣାଂ ପ୍ରଭାମିଵ
ମୋର ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଘେରାଇ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ଅପହରଣ କରିଦେବି, ଯେପରି ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଷାକାଳେ ତାରାମାନଙ୍କର ଆଲୋକକୁ ଅପହରଣ କରେ।
ନ ଵାସଵେନାପି ସହସ୍ରଚକ୍ଷୁଷା ଯୁଧାସ୍ମି ଶକ୍ଯୋ ଵରୁଣେନ ଵା ପୁନଃ। ମଯା ତ୍ଵିଯଂ ବାହୁବଲେନ ନିର୍ଜିତା ପୁରା ପୁରୀ ଵୈଶ୍ରଵଣେନ ପାଲିତା
ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହି ମୋତେ ଇନ୍ଦ୍ର କିମ୍ବା ବରୁଣ ମଧ୍ୟ ହରାଇପାରିବେ ନାହାନ୍ତି; ପୂର୍ବେ ମୁଁ ଏହି ସହରକୁ ମୋର ବାହୁବଳରେ ଜିତିଥିଲି, ଯାହାକି ପୂର୍ବରୁ ବୈଶ୍ରବଣ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
thumb|ଚତୁର୍ଦଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଚତୁର୍ଦଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ସର୍ଗ ଏବେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ନିଶାଚରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ନିଶମ୍ଯ ଵାକ୍ଯଂ ସ କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ଯ ଚ ଗର୍ଜିତାନି। ଵିଭୀଷଣୋ ରାକ୍ଷସରାଜମୁଖ୍ଯ- ମୁଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ହିତମର୍ଥଯୁକ୍ତମ୍
ନିଶାଚରମାନଙ୍କର ରାଜାଙ୍କର କଥା ଏବଂ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମୁଖ୍ୟ ବିଭୀଷଣ ଉପକୃତିକର ଏବଂ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ।
ଵୃତୋ ହି ବାହ୍ଵନ୍ତରଭୋଗରାଶି- ଶ୍ଚିନ୍ତାଵିଷଃ ସୁସ୍ମିତତୀକ୍ଷ୍ଣଦଂଷ୍ଟ୍ରଃ। ପଞ୍ଚାଙ୍ଗୁଲୀପଞ୍ଚଶିରୋଽତିକାଯଃ ସୀତାମହାହିସ୍ତଵ କେନ ରାଜନ୍
ବହୁ ହାତ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ, ଚିନ୍ତାର ବିଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ହସିଥିବା ମୁଖରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଦେଖାଯାଉଛି, ପାଞ୍ଚ ଆଙ୍ଗୁଠି, ପାଞ୍ଚ ମୁଣ୍ଡ ଏବଂ ବିଶାଳ ଦେହ—ହେ ରାଜା, ଏହି ଭୟଙ୍କର ସୀତା ନାଗକୁ କିଏ ଧରିଛି?
ଯାଵନ୍ନ ଲଙ୍କାଂ ସମଭିଦ୍ରଵନ୍ତି ବଲୀମୁଖାଃ ପର୍ଵତକୂଟମାତ୍ରାଃ। ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଯୁଧାଶ୍ଚୈଵ ନଖାଯୁଧାଶ୍ଚ ପ୍ରଦୀଯତାଂ ଦାଶରଥାଯ ମୈଥିଲୀ
ପାହାଡ଼ ଶିଖର ସମାନ ବଡ଼ ବଳୀୟୋଧାମାନେ, ଦାନ୍ତ ଏବଂ ନଖ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଲଙ୍କା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପୂର୍ବରୁ, ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ଦଶରଥ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦିଅନ୍ତୁ।