ନହି ଶକ୍ତିଂ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ଜଗତ୍ଯନ୍ଯସ୍ଯ କସ୍ଯଚିତ୍। ସାଗରଂ ଵାନରୈସ୍ତୀର୍ତ୍ଵା ନିଶ୍ଚଯେନ ଜଯୋ ମମ
ମୁଁ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ ଯେ ଏହି ସଂସାରରେ ଅନ୍ୟ କେହି ବାନରମାନେ ସହିତ ସମୁଦ୍ର ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିଜୟ ମୋର।
ତସ୍ଯ କାମପରୀତସ୍ଯ ନିଶମ୍ଯ ପରିଦେଵିତମ୍। କୁମ୍ଭକର୍ଣଃ ପ୍ରଚୁକ୍ରୋଧ ଵଚନଂ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍
ତାଙ୍କର ଆକାଂକ୍ଷାରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ କ୍ଷୁଦ୍ର କଥା ଶୁଣି, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଯଦା ତୁ ରାମସ୍ଯ ସଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯ ପ୍ରସହ୍ଯ ସୀତା ଖଲୁ ସା ଇହାହୃତା। ସକୃତ୍ ସମୀକ୍ଷ୍ଯୈଵ ସୁନିଶ୍ଚିତଂ ତଦା ଭଜେତ ଚିତ୍ତଂ ଯମୁନେଵ ଯାମୁନମ୍
ଯେବେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ସୀତାଙ୍କୁ ଜବରଦସ୍ତି ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇଥିଲା, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ କେବଳ ଏକଥର ଦେଖିଲେ ମନ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେଠିକୁ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଯେପରି ଯମୁନା ନଦୀ ଯମୁନା ପାଖକୁ ବହେ।
ସର୍ଵମେତନ୍ମହାରାଜ କୃତମପ୍ରତିମଂ ତଵ। ଵିଧୀଯେତ ସହାସ୍ମାଭିରାଦାଵେଵାସ୍ଯ କର୍ମଣଃ
ହେ ମହାରାଜ, ଏହା ସବୁ ଅପୂର୍ବ ଭାବେ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଂପାଦିତ; ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆରମ୍ଭରୁ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
ନ୍ଯାଯେନ ରାଜକାର୍ଯାଣି ଯଃ କରୋତି ଦଶାନନ। ନ ସ ସଂତପ୍ଯତେ ପଶ୍ଚାନ୍ନିଶ୍ଚିତାର୍ଥମତିର୍ନୃପଃ
ହେ ଦଶମୁଖ, ଯେଉଁ ରାଜା ନ୍ୟାୟରେ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେ କେବେ ପଛରେ ଦୁଃଖିତ ହୁଅନାହାନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନଙ୍କ ମନ ନିଶ୍ଚିତ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ।
ଅନୁପାଯେନ କର୍ମାଣି ଵିପରୀତାନି ଯାନି ଚ। କ୍ରିଯମାଣାନି ଦୁଷ୍ଯନ୍ତି ହଵୀଂଷ୍ଯପ୍ରଯତେଷ୍ଵିଵ
ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ ସଠିକ ଉପାୟ ବିନା କିମ୍ବା ବିପରୀତ ଭାବେ କରାଯାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଯେପରି ଅନୁଚିତ ଭାବେ ହୋମ କଲେ ହବି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଯଃ ପଶ୍ଚାତ୍ ପୂର୍ଵକାର୍ଯାଣି କର୍ମାଣ୍ଯଭିଚିକୀର୍ଷତି। ପୂର୍ଵଂ ଚାପରକାର୍ଯାଣି ସ ନ ଵେଦ ନଯାନଯୌ
ଯେଉଁଠାରେ ଯାହା ପ୍ରଥମେ କରିବା ଉଚିତ, ସେଠାରେ ପରେ କରିବାକୁ ଚାହେ, ଏବଂ ପରେ କରିବାକୁ ଯାହା ଉଚିତ, ସେଠାରେ ପ୍ରଥମେ କରେ, ସେ ନିଜେ ଭଲ ଓ ଖରାପ ମାର୍ଗ ବୁଝିନଥାଏ।
ଚପଲସ୍ଯ ତୁ କୃତ୍ଯେଷୁ ପ୍ରସମୀକ୍ଷ୍ଯାଧିକଂ ବଲମ୍। ଛିଦ୍ରମନ୍ଯେ ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତେ କ୍ରୌଞ୍ଚସ୍ଯ ଖମିଵ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଯେଉଁ ଚଞ୍ଚଳ ବ୍ୟକ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଠିକ୍ ଭାବେ ଶକ୍ତି ବିଚାର କରିନାହାନ୍ତି, ସେଠାରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଦୁର୍ବଳତା ଦେଖି ଲାଭ ନେଇଥାନ୍ତି, ଯେପରି କଞ୍ଚ ଆକାଶକୁ ପକ୍ଷୀମାନେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
ତ୍ଵଯେଦଂ ମହଦାରବ୍ଧଂ କାର୍ଯମପ୍ରତିଚିନ୍ତିତମ୍। ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତ୍ଵାଂ ନାଵଧୀଦ୍ ରାମୋ ଵିଷମିଶ୍ରମିଵାମିଷମ୍
ଆପଣ ଏହି ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ ଭଲ ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରିନାହାନ୍ତି; ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ରାମ ଆପଣଙ୍କୁ ମାରିନଥିଲେ, ଯେପରି ବିଷ ମିଶ୍ରିତ ମାଂସ ରହିଯାଏ।
ତସ୍ମାତ୍ ତ୍ଵଯା ସମାରବ୍ଧଂ କର୍ମ ହ୍ଯପ୍ରତିମଂ ପରୈଃ। ଅହଂ ସମୀକରିଷ୍ଯାମି ହତ୍ଵା ଶତ୍ରୂଂସ୍ତଵାନଘ
ତେଣୁ ଆପଣ ଶତ୍ରୁମାନେ ପାଇଁ ଆରମ୍ଭ କରିଥିବା ଏହି ଅପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବି, ଆପଣଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ବଧ କରି।
ଅହମୁତ୍ସାଦଯିଷ୍ଯାମି ଶତ୍ରୂଂସ୍ତଵ ନିଶାଚର। ଯଦି ଶକ୍ରଵିଵସ୍ଵନ୍ତୌ ଯଦି ପାଵକମାରୁତୌ। ତାଵହଂ ଯୋଧଯିଷ୍ଯାମି କୁବେରଵରୁଣାଵପି
ହେ ନିଶାଚର, ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନେ ଯେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର କିମ୍ବା ବିବସ୍ବାନ୍, କିମ୍ବା ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ବାୟୁ ହେଉନ୍, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ କରିଦେବି। କୁବେର କିମ୍ବା ବରୁଣ ହେଉଛନ୍ତି ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।
ଗିରିମାତ୍ରଶରୀରସ୍ଯ ମହାପରିଘଯୋଧିନଃ। ନର୍ଦତସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣଦଂଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ବିଭୀଯାଦ୍ ଵୈ ପୁରଂଦରଃ
ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କ ଦେହ ପାହାଡ଼ ପରି, ହାତରେ ଭାରି ଲୋହା ଗଦା ଧରିଛନ୍ତି, ଭୟଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇ ଗର୍ଜନ କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଭୟ ପାଇଁଥାନ୍ତେ।
ପୁନର୍ମାଂ ସ ଦ୍ଵିତୀଯେନ ଶରେଣ ନିହନିଷ୍ଯତି। ତତୋଽହଂ ତସ୍ଯ ପାସ୍ଯାମି ରୁଧିରଂ କାମମାଶ୍ଵସ
ସେ ଆଉ ଏକ ତୀର ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଆଘାତ କରିବ। ତାପରେ ମୁଁ ଚାହିଁଲେ ତାଙ୍କର ରକ୍ତ ପିଇଦେବି, ତେଣୁ ଚିନ୍ତା କରନି।
ଵଧେନ ଵୈ ଦାଶରଥେଃ ସୁଖାଵହଂ ଜଯଂ ତଵାହର୍ତୁମହଂ ଯତିଷ୍ଯେ। ହତ୍ଵା ଚ ରାମଂ ସହ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଖାଦାମି ସର୍ଵାନ୍ ହରିଯୂଥମୁଖ୍ଯାନ୍
ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ରାମଙ୍କୁ ମାରି, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ସୁଖ ଦେଉଥିବା ବିଜୟ ଆଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମାରି, ମୁଁ ସମସ୍ତ ବନର ସେନାପତିମାନେକୁ ଖାଇଦେବି।
ରମସ୍ଵ କାମଂ ପିବ ଚାଗ୍ର୍ଯଵାରୁଣୀଂ କୁରୁଷ୍ଵ କାର୍ଯାଣି ହିତାନି ଵିଜ୍ଵରଃ। ମଯା ତୁ ରାମେ ଗମିତେ ଯମକ୍ଷଯଂ ଚିରାଯ ସୀତା ଵଶଗା ଭଵିଷ୍ଯତି
ମନ ଭରି ଆନନ୍ଦ କର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଦ୍ୟ ପିଅ, ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ି ଭଲ କାମ କର। ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀତା ତୁମ ଅଧୀନରେ ରହିବେ।
thumb|ତ୍ରଯୋଦଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ତ୍ରଯୋଦଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡର ତ୍ରୟୋଦଶ ସର୍ଗ ଶୁଣ। ଏଠାରେ ତ୍ରୟୋଦଶ ସର୍ଗ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ରାଵଣଂ କ୍ରୁଦ୍ଧମାଜ୍ଞାଯ ମହାପାର୍ଶ୍ଵୋ ମହାବଲଃ। ମୁହୂର୍ତମନୁସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ରାବଣଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହାପାର୍ଶ୍ୱ କିଛି ଖଣ୍ଡ ଚିନ୍ତା କରି, ହାତ ଯୋଡି କହିଲେ—
ଯଃ ଖଲ୍ଵପି ଵନଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମୃଗଵ୍ଯାଲନିଷେଵିତମ୍। ନ ପିବେନ୍ମଧୁ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ସ ନରୋ ବାଲିଶୋ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁ ଲୋକ ମୃଗ ଓ ପଶୁମାନେ ଥିବା ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚି, ମଧୁ ମିଳିଲେ ମଧୁ ପିଅନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ମୂର୍ଖ।
ଈଶ୍ଵରସ୍ଯେଶ୍ଵରଃ କୋଽସ୍ତି ତଵ ଶତ୍ରୁନିବର୍ହଣ। ରମସ୍ଵ ସହ ଵୈଦେହ୍ଯା ଶତ୍ରୂନାକ୍ରମ୍ଯ ମୂର୍ଧସୁ
ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରିପାରୁଥିବା ତୁମ ପରି ଏହି ଜଗତରେ କିଏ ଅଧିପତି? ଶତ୍ରୁମାନେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଛନ୍ତି, ଏବେ ତୁମେ ବୈଦେହୀ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କର।
ବଲାତ୍ କୁକ୍କୁଟଵୃତ୍ତେନ ପ୍ରଵର୍ତସ୍ଵ ମହାବଲ। ଆକ୍ରମ୍ଯାକ୍ରମ୍ଯ ସୀତାଂ ଵୈ ତାଂ ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ଚ ରମସ୍ଵ ଚ
ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କୁକୁଡ଼ା ପରି ଦମଦାର ଭାବରେ ଆଚରଣ କର। ସୀତାଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ଦଳି, ତାଙ୍କୁ ଉପଭୋଗ କର, ଆନନ୍ଦ କର।
ଲବ୍ଧକାମସ୍ଯ ତେ ପଶ୍ଚାଦାଗମିଷ୍ଯତି କିଂ ଭଯମ୍। ପ୍ରାପ୍ତମପ୍ରାପ୍ତକାଲଂ ଵା ସର୍ଵଂ ପ୍ରତିଵିଧାସ୍ଯସେ
ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଲାପରେ, ପରେ ଆଉ କଣ ଭୟ ରହିବ? ସମୟ ହେଉ କି ଅସମୟ, ଯାହା ଆସିବ, ସେସବୁକୁ ତୁମେ ସମ୍ଭାଳିପାରିବ।
କୁମ୍ଭକର୍ଣଃ ସହାସ୍ମାଭିରିନ୍ଦ୍ରଜିଚ୍ଚ ମହାବଲଃ। ପ୍ରତିଷେଧଯିତୁଂ ଶକ୍ତୌ ସଵଜ୍ରମପି ଵଜ୍ରିଣମ୍
କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ, ଏକାସାଥି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ବଜ୍ର ସହିତ ମଧ୍ୟ ରୋକିପାରିବାକୁ ସମର୍ଥ।
ଉପପ୍ରଦାନଂ ସାନ୍ତ୍ଵଂ ଵା ଭେଦଂ ଵା କୁଶଲୈଃ କୃତମ୍। ସମତିକ୍ରମ୍ଯ ଦଣ୍ଡେନ ସିଦ୍ଧିମର୍ଥେଷୁ ରୋଚଯେ
ଦାନ, ମିଥ୍ୟା ସାନ୍ତ୍ୱନା କିମ୍ବା ଦ୍ୱିନ୍ନତା ଭଳି ଚତୁର ଉପାୟ ଛାଡ଼ି, ଏବେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡ ଦେବାକୁ ଭଲ ପାଉଛି।
ଇହ ପ୍ରାପ୍ତାନ୍ ଵଯଂ ସର୍ଵାଞ୍ଛତ୍ରୂଂସ୍ତଵ ମହାବଲ। ଵଶେ ଶସ୍ତ୍ରପ୍ରତାପେନ କରିଷ୍ଯାମୋ ନ ସଂଶଯଃ
ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଶତ୍ରୁମାନେ ଆସିଛନ୍ତି, ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ରର ପ୍ରଭାବରେ ଅଧୀନ କରିଦେବୁ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ରାଜା ମହାପାର୍ଶ୍ଵେନ ରାଵଣଃ। ତସ୍ଯ ସମ୍ପୂଜଯନ୍ ଵାକ୍ଯମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ରାବଣ ରାଜା ମହାପାର୍ଶ୍ୱଙ୍କ ଉପରେ ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି, ଏହି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ମହାପାର୍ଶ୍ଵ ନିବୋଧ ତ୍ଵଂ ରହସ୍ଯଂ କିଂଚିଦାତ୍ମନଃ। ଚିରଵୃତ୍ତଂ ତଦାଖ୍ଯାସ୍ଯେ ଯଦଵାପ୍ତଂ ପୁରା ମଯା
ମହାପାର୍ଶ୍ୱ, ଏବେ ମୋ ଜୀବନର ଏକ ଗୁପ୍ତ ଘଟଣା ଶୁଣ। ଏହା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପୂର୍ବରୁ ଘଟିଥିଲା, ଯାହା ମୁଁ ଏକଥର ଅନୁଭବ କରିଥିଲି।
ପିତାମହସ୍ଯ ଭଵନଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତୀଂ ପୁଞ୍ଜିକସ୍ଥଲାମ୍। ଚଞ୍ଚୂର୍ଯମାଣାମଦ୍ରାକ୍ଷମାକାଶେଽଗ୍ନିଶିଖାମିଵ
ମୁଁ ଦେଖିଥିଲି, ପୁଞ୍ଜିକସ୍ଥଳା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଉଥିଲେ, ଆକାଶରେ ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପାଖ ଫଡ଼ିଉଥିଲା।
ସା ପ୍ରସହ୍ଯ ମଯା ଭୁକ୍ତା କୃତା ଵିଵସନା ତତଃ। ସ୍ଵଯମ୍ଭୂଭଵନଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଲୋଲିତା ନଲିନୀ ଯଥା
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଜୋରକରି ଦଳିଲି, ତାଙ୍କୁ ନିର୍ବସନା କରିଲି; ପରେ ସେ ଡୋଳୁଥିବା ପଦ୍ମ ପରି ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଗୃହକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଅଦ୍ଯପ୍ରଭୃତି ଯାମନ୍ଯାଂ ବଲାନ୍ନାରୀଂ ଗମିଷ୍ଯସି। ତଦା ତେ ଶତଧା ମୂର୍ଧା ଫଲିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ଆଜିଠାରୁ ଆଉ କେବେ ତୁମେ ଜବରଦସ୍ତି କରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜଣେ ଜଣାଣୀଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ, ତେବେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମର ମୁଣ୍ଡ ଶତ ଖଣ୍ଡରେ ଭାଗିଯିବ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯହଂ ତସ୍ଯ ଶାପସ୍ଯ ଭୀତଃ ପ୍ରସଭମେଵ ତାମ୍। ନାରୋହଯେ ବଲାତ୍ ସୀତାଂ ଵୈଦେହୀଂ ଶଯନେ ଶୁଭେ
ସେ ଶାପକୁ ଭୟ କରି, ମୁଁ କେବେ ବଳପୂର୍ବକ ଭଲ ଶୟନରେ ବୈଦେହୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଇନାହିଁ।