ନାନାଵିକୃତଵେଷାଶ୍ଚ ନାନାଭୂଷଣଭୂଷିତାଃ। ପାର୍ଶ୍ଵତଃ ପୃଷ୍ଠତଶ୍ଚୈନଂ ପରିଵାର୍ଯ ଯଯୁସ୍ତଦା
ବିଭିନ୍ନ ଅଜଣା ପୋଶାକ ଓ ନାନା ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିବା ସେମାନେ, ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଓ ପଛରେ ଘେରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ରଥୈଶ୍ଚାତିରଥାଃ ଶୀଘ୍ରଂ ମତ୍ତୈଶ୍ଚ ଵରଵାରଣୈଃ। ଅନୂତ୍ପେତୁର୍ଦଶଗ୍ରୀଵମାକ୍ରୀଡଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଵାଜିଭିଃ
ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀମାନେ ତାଙ୍କ ରଥରେ ତ୍ୱରିତ ଆସିଲେ, ମଦମତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀ ଓ ଚଞ୍ଚଳ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଦଶମୁଖୀଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଲେ।
ଗଦାପରିଘହସ୍ତାଶ୍ଚ ଶକ୍ତିତୋମରପାଣଯଃ। ପରଶ୍ଵଧଧରାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ତଥାନ୍ଯେ ଶୂଲପାଣଯଃ। ତତସ୍ତୂର୍ଯସହସ୍ରାଣଂ ସଂଜଜ୍ଞେ ନିଃସ୍ଵନୋ ମହାନ୍
କିଛି ଲୋକ ଗଦା ଓ ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ଧରିଥିଲେ, କିଛି ତୀର ଓ ଭାଲା ଧରିଥିଲେ, ଅନ୍ୟେମାନେ କୁଟାରି ଓ ଶୂଳ ଧରିଥିଲେ। ଏପରେ ହଜାର ତୁରୀ ବାଦ୍ୟର ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା।
ତୁମୁଲଃ ଶଙ୍ଖଶବ୍ଦଶ୍ଚ ସଭାଂ ଗଚ୍ଛତି ରାଵଣେ। ସ ନେମିଘୋଷେଣ ମହାନ୍ ସହସାଭିନିନାଦଯନ୍
ରାବଣ ସଭାକୁ ଯିବାବେଳେ ଶଂଖର ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ହେଲା, ଏହି ଶବ୍ଦ ଢୋଳର ଗର୍ଜନ ସହିତ ଆକାଶ ଗଞ୍ଜାଇଲା।
ରାଜମାର୍ଗଂ ଶ୍ରିଯା ଜୁଷ୍ଟଂ ପ୍ରତିପେଦେ ମହାରଥଃ। ଵିମଲଂ ଚାତପତ୍ରଂ ଚ ପ୍ରଗୃହୀତମଶୋଭତ
ମହାରଥୀ ଶୋଭାମୟ ରାଜପଥରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତାଙ୍କ ଉପରେ ଧରାଯାଇଥିବା ଧଳା ଛତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଲାଗୁଥିଲା।
ଚାମରଵ୍ଯଜନେ ତସ୍ଯ ରେଜତୁଃ ସଵ୍ଯଦକ୍ଷିଣେ। ତେ କୃତାଞ୍ଜଲଯଃ ସର୍ଵେ ରଥସ୍ଥଂ ପୃଥିଵୀସ୍ଥିତାଃ
ତାଙ୍କ ବାମ ଓ ଡାହାଣପଟେ ଚାମର ଉଡ଼ୁଥିଲା; ଭୂମିରେ ଦଢ଼ିଥିବା ସମସ୍ତେ ହାତ ଜୋଡ଼ି ରଥରେ ଦଢ଼ିଥିବା ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
ରାକ୍ଷସା ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଶିରୋଭିସ୍ତଂ ଵଵନ୍ଦିରେ। ରାକ୍ଷସୈଃ ସ୍ତୂଯମାନଃ ସଞ୍ଜଯାଶୀର୍ଭିରରିଂଦମଃ
ରାକ୍ଷସମାନେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ମଣ୍ଡିଆ ନମସ୍କାର କଲେ। ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ, ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥିବା ସେ ମହାବୀର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଆସସାଦ ମହାତେଜାଃ ସଭାଂ ଵିରଚିତାଂ ତଦା। ସୁଵର୍ଣରଜତାସ୍ତୀର୍ଣାଂ ଵିଶୁଦ୍ଧସ୍ଫଟିକାନ୍ତରାମ୍
ସେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଏବେ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା, ସୁନା ଓ ଚାନ୍ଦିରେ ଛାତିଥିବା, ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଫଟିକରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଏକ ଭବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଵିରାଜମାନୋ ଵପୁଷା ରୁକ୍ମପଟ୍ଟୋତ୍ତରଚ୍ଛଦାମ୍। ତାଂ ପିଶାଚଶତୈଃ ଷଡ୍ଭିରଭିଗୁପ୍ତାଂ ସଦାପ୍ରଭାମ୍
ସୁନା ପାଟିରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ସେ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେହି ସଭା ଶତଶତ ପିଶାଚମାନେ ସଦା ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସେଠା ସଦା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା।
ପ୍ରଵିଵେଶ ମହାତେଜାଃ ସୁକୃତାଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା। ତସ୍ଯାଂ ତୁ ଵୈଦୂର୍ଯମଯଂ ପ୍ରିଯକାଜିନସଂଵୃତମ୍
ସେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଏହି ଭବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ବୈଦୂର୍ୟ ମଣିର ଏକ ଆସନ ଥିଲା, ଯାହା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗଚର୍ମରେ ଢାକାଯାଇଥିଲା।
ମହତ୍ସୋପାଶ୍ରଯଂ ଭେଜେ ରାଵଣଃ ପରମାସନମ୍। ତତଃ ଶଶାସେଶ୍ଵରଵଦ୍ଦୂତାଁଲ୍ଲଘୁପରାକ୍ରମାନ୍
ରାବଣ ଏହି ମହାନ ଚରଣପୀଠ ଥିବା ପରମ ଆସନରେ ବସିଲେ। ତାପରେ ସେ ଏକ ରାଜାଙ୍କ ଭଳି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱତୀୟ ଓ ଶୂର ଦୂତମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ସମାନଯତ ମେ କ୍ଷିପ୍ରମିହୈତାନ୍ ରାକ୍ଷସାନିତି। କୃତ୍ଯମସ୍ତି ମହଜ୍ଜାନେ କର୍ତଵ୍ଯମିତି ଶତ୍ରୁଭିଃ
ସେ କହିଲେ, "ତୁରନ୍ତ ଏହି ରାକ୍ଷସମାନେ ମୋ ପାଖକୁ ଆଣ। ମୁଁ ଜାଣେ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ ବଡ଼ କାମ କରିବାକୁ ଅଛି।"
ରାକ୍ଷସାସ୍ତଦ୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲଙ୍କାଯାଂ ପରିଚକ୍ରମୁଃ। ଅନୁଗେହମଵସ୍ଥାଯ ଵିହାରଶଯନେଷୁ ଚ। ଉଦ୍ଯାନେଷୁ ଚ ରକ୍ଷାଂସି ଚୋଦଯନ୍ତୋ ହ୍ଯଭୀତଵତ୍
ସେଇ ଆଦେଶ ଶୁଣି ରାକ୍ଷସମାନେ ଲଙ୍କା ଶହରରେ ଘରେଘରେ, ବିହାର ଓ ଶୟନକକ୍ଷରେ, ଉଦ୍ୟାନରେ ଯାଇ ଭୟ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
ତେ ରଥାନ୍ତଚରା ଏକେ ଦୃପ୍ତାନେକେ ଦୃଢାନ୍ ହଯାନ୍। ନାଗାନେକେଽଧିରୁରୁହୁର୍ଜଗ୍ମୁଶ୍ଚୈକେ ପଦାତଯଃ
କେହି ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ, କେହି ଗର୍ବିତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ିଲେ, କେହି ହାତୀରେ ବସିଲେ, ଆଉ କେହି ପଦେ ପଦେ ଚାଲିଗଲେ।
ସା ପୁରୀ ପରମାକୀର୍ଣା ରଥକୁଞ୍ଜରଵାଜିଭିଃ। ସମ୍ପତଦ୍ଭିର୍ଵିରୁରୁଚେ ଗରୁତ୍ମଦ୍ଭିରିଵାମ୍ବରମ୍
ସେଇ ସହର ରଥ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଏପଟେ ସେପଟେ ଦୌଡ଼ିବାରେ ଆକାଶରେ ଗରୁଡ଼ମାନେ ଭିଡ଼ିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତେ ଵାହନାନ୍ଯଵସ୍ଥାଯ ଯାନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ। ସଭାଂ ପଦ୍ଭିଃ ପ୍ରଵିଵିଶୁଃ ସିଂହା ଗିରିଗୁହାମିଵ
ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଯାନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଯାନବାହନ ଛାଡ଼ି, ସିଂହମାନେ ପାହାଡ଼ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ପରି, ପଦେ ପଦେ ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ରାଜ୍ଞଃ ପାଦୌ ଗୃହୀତ୍ଵା ତୁ ରାଜ୍ଞା ତେ ପ୍ରତିପୂଜିତାଃ। ପୀଠେଷ୍ଵନ୍ଯେ ବୃସୀଷ୍ଵନ୍ଯେ ଭୂମୌ କେଚିଦୁପାଵିଶନ୍
ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କ ପାଦ ଛୁଇଁଲେ, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। କେହି ଆସନରେ, କେହି ବେଞ୍ଚରେ, ଆଉ କେହି ଭୂମିରେ ବସିଲେ।
ତେ ସମେତ୍ଯ ସଭାଯାଂ ଵୈ ରାକ୍ଷସା ରାଜଶାସନାତ୍। ଯଥାର୍ହମୁପତସ୍ଥୁସ୍ତେ ରାଵଣଂ ରାକ୍ଷସାଧିପମ୍
ସେଇ ରାକ୍ଷସମାନେ, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସଭାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ରାବଣଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ମନ୍ତ୍ରିଣଶ୍ଚ ଯଥାମୁଖ୍ଯା ନିଶ୍ଚିତାର୍ଥେଷୁ ପଣ୍ଡିତାଃ। ଅମାତ୍ଯାଶ୍ଚ ଗୁଣୋପେତାଃ ସର୍ଵଜ୍ଞା ବୁଦ୍ଧିଦର୍ଶନାଃ
ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ନିଶ୍ଚିତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିବା, ଗୁଣବାନ୍ ଓ ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣିଥିବା ଅମାତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ସମୀଯୁସ୍ତତ୍ର ଶତଶଃ ଶୂରାଶ୍ଚ ବହଵସ୍ତଥା। ସଭାଯାଂ ହେମଵର୍ଣାଯାଂ ସର୍ଵାର୍ଥସ୍ଯ ସୁଖାଯ ଵୈ
ସେଠାରେ ଶତଶତ ବୀରମାନେ ମଧ୍ୟ ସୁନା ରଙ୍ଗର ସଭାରେ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ସୁବିଧା ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ।
ତତୋ ମହାତ୍ମା ଵିପୁଲଂ ସୁଯୁଗ୍ଯଂ ରଥଂ ଵରଂ ହେମଵିଚିତ୍ରିତାଙ୍ଗମ୍। ଶୁଭଂ ସମାସ୍ଥାଯ ଯଯୌ ଯଶସ୍ଵୀ ଵିଭୀଷଣଃ ସଂସଦମଗ୍ରଜସ୍ଯ
ତାପରେ ମହାତ୍ମା, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ମହାନ୍ ବିଭୀଷଣ ସୁନା ରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଭଲ ଯୋଗାଯୋଗ ଥିବା ଏକ ବିଶାଳ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ବସି, ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ସଭାକୁ ଗଲେ।
ସ ପୂର୍ଵଜାଯାଵରଜଃ ଶଶଂସ ନାମାଥ ପଶ୍ଚାଚ୍ଚରଣୌ ଵଵନ୍ଦେ। ଶୁକଃ ପ୍ରହସ୍ତଶ୍ଚ ତଥୈଵ ତେଭ୍ଯୋ ଦଦୌ ଯଥାର୍ହଂ ପୃଥଗାସନାନି
ସେ, ପୂର୍ବଜା ଓ ଅବରଜା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ, ନାମ ଘୋଷଣା କରି, ପରେ ସେମାନଙ୍କ ପାଦରେ ନମସ୍କାର କଲେ। ଶୁକ ଓ ପ୍ରହସ୍ତ ମଧ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଅଲଗା ଆସନ ଦେଲେ।
ସୁଵର୍ଣନାନାମଣିଭୂଷଣାନାଂ ସୁଵାସସାଂ ସଂସଦି ରାକ୍ଷସାନାମ୍। ତେଷାଂ ପରାର୍ଘ୍ଯାଗୁରୁଚନ୍ଦନାନାଂ ସ୍ରଜାଂ ଚ ଗନ୍ଧାଃ ପ୍ରଵଵୁଃ ସମନ୍ତାତ୍
ସୁନା ଓ ବିଭିନ୍ନ ମଣିର ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସଭାରେ, ମୂଲ୍ୟବାନ ଅଗୁରୁ ଓ ଚନ୍ଦନର ଗନ୍ଧ, ଉତ୍ତମ ମାଳାର ସୁଗନ୍ଧ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଛଡ଼ାଯାଉଥିଲା।
ନ ଚୁକ୍ରୁଶୁର୍ନାନୃତମାହ କଶ୍ଚିତ୍ ସଭାସଦୋ ନାପି ଜଜଲ୍ପୁରୁଚ୍ଚୈଃ। ସଂସିଦ୍ଧାର୍ଥାଃ ସର୍ଵ ଏଵୋଗ୍ରଵୀର୍ଯା ଭର୍ତୁଃ ସର୍ଵେ ଦଦୃଶୁଶ୍ଚାନନଂ ତେ
ସଭାସଦମାନେ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିଲେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କଥା ହେଲେ ନାହିଁ। ସମସ୍ତେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସଫଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କ ଭୃତ୍ୟଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ସ ରାଵଣଃ ଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ମନସ୍ଵିନାଂ ମହାବଲାନାଂ ସମିତୌ ମନସ୍ଵୀ। ତସ୍ଯାଂ ସଭାଯାଂ ପ୍ରଭଯା ଚକାଶେ ମଧ୍ଯେ ଵସୂନାମିଵ ଵଜ୍ରହସ୍ତଃ
ସେ ରାବଣ, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ମନବଳ ଧାରଣ କରି, ସେଇ ସଭାରେ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଏମିତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ରଧାରୀ ଭାବେ ବସୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚମକନ୍ତି।
thumb|ଦ୍ଵାଦଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଦ୍ଵାଦଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଏବେ ଦ୍ୱାଦଶ ସର୍ଗ କଥା ଶୁଣ।
ସ ତାଂ ପରିଷଦଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ସମିତିଂଜଯଃ। ପ୍ରଚୋଦଯାମାସ ତଦା ପ୍ରହସ୍ତଂ ଵାହିନୀପତିମ୍
ସେ ସମରରେ ବିଜୟୀ, ସମସ୍ତ ସଭାକୁ ଦୃଷ୍ଟି କରି, ତାପରେ ସେନାପତି ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।
ସେନାପତେ ଯଥା ତେ ସ୍ଯୁଃ କୃତଵିଦ୍ଯାଶ୍ଚତୁର୍ଵିଧାଃ। ଯୋଧା ନଗରରକ୍ଷାଯାଂ ତଥା ଵ୍ଯାଦେଷ୍ଟୁମର୍ହସି
ସେନାପତି, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧର ଚାରିପ୍ରକାର କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନେ ନଗରର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଯେଉଁଠି ଉପଯୁକ୍ତ, ସେଠି ନିଯୁକ୍ତ କର।
ସ ପ୍ରହସ୍ତଃ ପ୍ରଣୀତାତ୍ମା ଚିକୀର୍ଷନ୍ ରାଜଶାସନମ୍। ଵିନିକ୍ଷିପଦ୍ ବଲଂ ସର୍ଵଂ ବହିରନ୍ତଶ୍ଚ ମନ୍ଦିରେ
ପ୍ରହସ୍ତ, ନିଜକୁ ସଂଯମରେ ରଖି ଓ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ରାଜମହଳର ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ ଠିକ୍ ଭାବେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।
ତତୋ ଵିନିକ୍ଷିପ୍ଯ ବଲଂ ସର୍ଵଂ ନଗରଗୁପ୍ତଯେ। ପ୍ରହସ୍ତଃ ପ୍ରମୁଖେ ରାଜ୍ଞୋ ନିଷସାଦ ଜଗାଦ ଚ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ନଗରର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ପ୍ରହସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବସି କଥା କହିଲେ।