ଏକୋଽହଂ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯାମି ତାଂ ସର୍ଵାଂ ହରିଵାହିନୀମ୍। ସ୍ଵସ୍ଥାଃ କ୍ରୀଡନ୍ତୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତାଃ ପିବନ୍ତୁ ମଧୁ ଵାରୁଣୀମ୍
ମୁଁ ଏକା ଏହି ସମସ୍ତ ବାନର ସେନାକୁ ଭକ୍ଷିଦେବି; ଅନ୍ୟମାନେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହୋଇ, ଖେଳନ୍ତୁ ଓ ମଧୁ ଓ ମଦ ପିଉନ୍ତୁ।
ଅହମେକୋ ଵଧିଷ୍ଯାମି ସୁଗ୍ରୀଵଂ ସହଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍। ସାଙ୍ଗଦଂ ଚ ହନୂମନ୍ତଂ ସର୍ଵାଂଶ୍ଚୈଵାତ୍ର ଵାନରାନ୍
ମୁଁ ଏକା ସୁଗ୍ରୀବ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଅଙ୍ଗଦ, ହନୁମାନ ଓ ଏଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ବାନରମାନେକୁ ମାରିଦେବି।
thumb|ନଵମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ନଵମଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ଵାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ନବମ ସର୍ଗ ପଢ଼ିବାକୁ ଦିଅ।
ତତୋ ନିକୁମ୍ଭୋ ରଭସଃ ସୂର୍ଯଶତ୍ରୁର୍ମହାବଲଃ। ସୁପ୍ତଘ୍ନୋ ଯଜ୍ଞକୋପଶ୍ଚ ମହାପାର୍ଶ୍ଵମହୋଦରୌ
ତାପରେ ନିକୁମ୍ଭ, ରଭସ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଶତ୍ରୁ, ସୁପ୍ତଘ୍ନ, ଯଜ୍ଞକୋପ, ମହାପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ମହୋଦର—
ଅଗ୍ନିକେତୁଶ୍ଚ ଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ରଶ୍ମିକେତୁଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସଃ। ଇନ୍ଦ୍ରଜିଚ୍ଚ ମହାତେଜା ବଲଵାନ୍ ରାଵଣାତ୍ମଜଃ
ଅଗ୍ନିକେତୁ, ଦୁର୍ଧର୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସ ରଶ୍ମିକେତୁ, ଏବଂ ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ—
ପ୍ରହସ୍ତୋଽଥ ଵିରୂପାକ୍ଷୋ ଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରୋ ମହାବଲଃ। ଧୂମ୍ରାକ୍ଷଶ୍ଚାତିକାଯଶ୍ଚ ଦୁର୍ମୁଖଶ୍ଚୈଵ ରାକ୍ଷସଃ
ପ୍ରହସ୍ତ, ବିରୂପାକ୍ଷ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର, ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ, ଅତିକାୟ ଓ ଦୁର୍ମୁଖ ନାମକ ରାକ୍ଷସ—
ପରିଘାନ୍ ପଟ୍ଟିଶାନ୍ ଶୂଲାନ୍ ପ୍ରାସାନ୍ ଶକ୍ତିପରଶ୍ଵଧାନ୍। ଚାପାନି ଚ ସୁବାଣାନି ଖଡ୍ଗାଂଶ୍ଚ ଵିପୁଲାମ୍ବୁଭାନ୍
ଲୋହା ଗଦା, ବର୍ଛା, ଶୂଳ, ଜାଉଳ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ କୁଲାଡ଼ି, ଧନୁ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣ, ଏବଂ ଚଉଡ଼ା ତଳୱାର ନେଇ—
ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ପରମକ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ସମୁତ୍ପତ୍ଯ ଚ ରାକ୍ଷସାଃ। ଅବ୍ରୁଵନ୍ ରାଵଣଂ ସର୍ଵେ ପ୍ରଦୀପ୍ତା ଇଵ ତେଜସା
ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ବହୁତ କ୍ରୋଧରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉଡ଼ିଯାଇ, ସମସ୍ତେ ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ, ଶକ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଭଳି।
ଅଦ୍ଯ ରାମଂ ଵଧିଷ୍ଯାମଃ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଚ ସଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍। କୃପଣଂ ଚ ହନୂମନ୍ତଂ ଲଙ୍କା ଯେନ ପ୍ରଧର୍ଷିତା
‘ଆଜି ଆମେ ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମାରିଦେବା; ଲଙ୍କାକୁ ଉତ୍ପାତ କରିଥିବା ଦୁଃଖୀ ହନୁମାନକୁ ମଧ୍ୟ।’
ତାନ୍ ଗୃହୀତାଯୁଧାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ଵାରଯିତ୍ଵା ଵିଭୀଷଣଃ। ଅବ୍ରଵୀତ୍ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵାକ୍ଯଂ ପୁନଃ ପ୍ରତ୍ଯୁପଵେଶ୍ଯ ତାନ୍
ଅସ୍ତ୍ର ନେଇଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଭୀଷଣ ରୋକି, ହାତ ଜୋଡି, ସେମାନେକୁ ପୁନି ବସାଇ, କହିଲେ।
ଅପ୍ଯୁପାଯୈସ୍ତ୍ରିଭିସ୍ତାତ ଯୋଽର୍ଥଃ ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ଯତେ। ତସ୍ଯ ଵିକ୍ରମକାଲାଂସ୍ତାନ୍ ଯୁକ୍ତାନାହୁର୍ମନୀଷିଣଃ
‘ପ୍ରିୟ, ତିନି ପ୍ରକାର ଉପାୟରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ଯଦି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ତେବେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି ଏହା ଶୌର୍ୟ ଓ ପ୍ରୟାସର ସମୟ।’
ଅପ୍ରମତ୍ତଂ କଥଂ ତଂ ତୁ ଵିଜିଗୀଷୁଂ ବଲେ ସ୍ଥିତମ୍। ଜିତରୋଷଂ ଦୁରାଧର୍ଷଂ ତଂ ଧର୍ଷଯିତୁମିଚ୍ଛଥ
‘ଯିଏ ସଚେତନ, ଜିତିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଶକ୍ତିରେ ଦୃଢ଼, କ୍ରୋଧ ଦମିତ, ତାକୁ କିପରି ଆପଣମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି?’
ସମୁଦ୍ରଂ ଲଙ୍ଘଯିତ୍ଵା ତୁ ଘୋରଂ ନଦନଦୀପତିମ୍। ଗତିଂ ହନୂମତୋ ଲୋକେ କୋ ଵିଦ୍ଯାତ୍ ତର୍କଯେତ ଵା
ଭୟଙ୍କର ନଦୀ ଓ ନଦୀର ମାଳିକା ସମୁଦ୍ରକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିଥିବା ହନୁମାନଙ୍କର ଗତିକୁ ଏହି ପୃଥିବୀରେ କିଏ ଜାଣିପାରିବେ କିମ୍ବା ଅନୁମାନ କରିପାରିବେ?
ବଲାନ୍ଯପରିମେଯାନି ଵୀର୍ଯାଣି ଚ ନିଶାଚରାଃ। ପରେଷାଂ ସହସାଵଜ୍ଞା ନ କର୍ତଵ୍ଯା କଥଂଚନ
ହେ ରାତିରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ଦେବତାମାନେ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ଅପରିମିତ; କେବେ ବି ତାଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
କିଂ ଚ ରାକ୍ଷସରାଜସ୍ଯ ରାମେଣାପକୃତଂ ପୁରା। ଆଜହାର ଜନସ୍ଥାନାଦ୍ ଯସ୍ଯ ଭାର୍ଯାଂ ଯଶସ୍ଵିନଃ
ଏହି ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କୁ ରାମ କେଉଁଠି ଅନ୍ୟାୟ କରିଥିଲେ? ଯେଉଁ ରାଜାଙ୍କର ମହିମାମୟ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଜନସ୍ଥାନରୁ ନେଇଯାଇଥିଲେ।
ଖରୋ ଯଦ୍ଯତିଵୃତ୍ତସ୍ତୁ ସ ରାମେଣ ହତୋ ରଣେ। ଅଵଶ୍ଯଂ ପ୍ରାଣିନାଂ ପ୍ରାଣା ରକ୍ଷିତଵ୍ଯା ଯଥାବଲମ୍
ଖରା ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ରାମ ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେଲେ, ତଥାପି ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣୀ ନିଜ ପ୍ରାଣକୁ ଯଥାସମ୍ଭବ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।
ଏତନ୍ନିମିତ୍ତଂ ଵୈଦେହୀ ଭଯଂ ନଃ ସୁମହଦ୍ ଭଵେତ୍। ଆହୃତା ସା ପରିତ୍ଯାଜ୍ଯା କଲହାର୍ଥେ କୃତେ ନୁ କିମ୍
ଏହି କାରଣରୁ ଆମେ ବୈଦେହୀ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ବଡ଼ ଭୟରେ ରହିବା; ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇଛି, ତାକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ, ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଆମେ କାହିଁକି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଉପଜାଇବା?
ନ ତୁ କ୍ଷମଂ ଵୀର୍ଯଵତା ତେନ ଧର୍ମାନୁଵର୍ତିନା। ଵୈରଂ ନିରର୍ଥକଂ କର୍ତୁଂ ଦୀଯତାମସ୍ଯ ମୈଥିଲୀ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟଥା ଶତ୍ରୁତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମୈଥିଲୀକୁ ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇଦିଅ।
ଯାଵନ୍ନ ସଗଜାଂ ସାଶ୍ଵାଂ ବହୁରତ୍ନସମାକୁଲାମ୍। ପୁରୀଂ ଦାରଯତେ ବାଣୈର୍ଦୀଯତାମସ୍ଯ ମୈଥିଲୀ
ଏଠାରେ ହାତୀ, ଘୋଡା ଓ ବହୁ ରତ୍ନରେ ଭରିଥିବା ଏହି ସହରକୁ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଧ୍ୱଂସ କରିବା ପୂର୍ବରୁ, ମୈଥିଲୀକୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦିଅ।
ଯାଵତ୍ ସୁଘୋରା ମହତୀ ଦୁର୍ଧର୍ଷା ହରିଵାହିନୀ। ନାଵସ୍କନ୍ଦତି ନୋ ଲଙ୍କାଂ ତାଵତ୍ ସୀତା ପ୍ରଦୀଯତାମ୍
ବଡ଼, ଭୟଙ୍କର ଓ ଅପରାଜିତ ବାନର ସେନା ଲଙ୍କାକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପୂର୍ବରୁ, ସୀତାକୁ ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇଦିଅ।
ଵିନଶ୍ଯେଦ୍ଧି ପୁରୀ ଲଙ୍କା ଶୂରାଃ ସର୍ଵେ ଚ ରାକ୍ଷସାଃ। ରାମସ୍ଯ ଦଯିତା ପତ୍ନୀ ନ ସ୍ଵଯଂ ଯଦି ଦୀଯତେ
ଯଦି ଆମେ ରାମଙ୍କର ପ୍ରିୟ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଫେରାଇଦେବା ନାହିଁ, ତେବେ ଲଙ୍କା ସହର ଓ ସମସ୍ତ ଶୂର ରାକ୍ଷସ ନିଶ୍ଚୟ ନଷ୍ଟ ହେଇଯିବେ।
ପ୍ରସାଦଯେ ତ୍ଵାଂ ବନ୍ଧୁତ୍ଵାତ୍ କୁରୁଷ୍ଵ ଵଚନଂ ମମ। ହିତଂ ତଥ୍ଯଂ ତ୍ଵହଂ ବ୍ରୂମି ଦୀଯତାମସ୍ଯ ମୈଥିଲୀ
ସାପ୍ତାପ୍ତିକ ଭାବରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି—ମୋ ଦେଖାଯାଇଥିବା କଥାକୁ ମାନ; ମୁଁ ଯାହା କହୁଛି, ତାହା ଭଲ ଓ ସତ୍ୟ; ମୈଥିଲୀକୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦିଅ।
ପୁରା ଶରତ୍ସୂର୍ଯମରୀଚିସଂନିଭାନ୍ ନଵାଗ୍ରପୁଙ୍ଖାନ୍ ସୁଦୃଢାନ୍ ନୃପାତ୍ମଜଃ। ସୃଜତ୍ଯମୋଘାନ୍ ଵିଶିଖାନ୍ ଵଧାଯ ତେ ପ୍ରଦୀଯତାଂ ଦାଶରଥାଯ ମୈଥିଲୀ
ଏହି ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କର ତୀର ଶରଦ୍ ରବିର କିରଣ ପରି, ନୂତନ ତୀର ଓ ଦୃଢ଼, ଯେଉଁଠି ତୀର ଅବିଫଳ ଏବଂ ତୁମ ନାଶ ପାଇଁ ଛାଡ଼ିଦେବା ପୂର୍ବରୁ, ମୈଥିଲୀକୁ ଦାଶରଥଙ୍କୁ ଦେଇଦିଅ।
ତ୍ଯଜାଶୁ କୋପଂ ସୁଖଧର୍ମନାଶନଂ ଭଜସ୍ଵ ଧର୍ମଂ ରତିକୀର୍ତିଵର୍ଧନମ୍। ପ୍ରସୀଦ ଜୀଵେମ ସପୁତ୍ରବାନ୍ଧଵାଃ ପ୍ରଦୀଯତାଂ ଦାଶରଥାଯ ମୈଥିଲୀ
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୋଷ ଛାଡ଼ିଦିଅ, ଯାହା ସୁଖ ଓ ଧର୍ମକୁ ନଷ୍ଟ କରେ; ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କର, ଯାହା ଆନନ୍ଦ ଓ କୀର୍ତିକୁ ବଢ଼ାଏ। ଦୟା କର—ଆମେ ପୁଅ ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହିତ ଜୀବନ ଯାପନ କରିପାରିବା। ମୈଥିଲୀକୁ ଦାଶରଥଙ୍କୁ ଦେଇଦିଅ।
ଵିଭୀଷଣଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ। ଵିସର୍ଜଯିତ୍ଵା ତାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ପ୍ରଵିଵେଶ ସ୍ଵକଂ ଗୃହମ୍
ବିଭୀଷଣଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଦାୟ କରି ନିଜ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
thumb|ଦଶମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଦଶମଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଦଶମ ସର୍ଗ ଶୁଣିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ତତଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଷସି ପ୍ରାପ୍ତେ ପ୍ରାପ୍ତଧର୍ମାର୍ଥନିଶ୍ଚଯଃ। ରାକ୍ଷସାଧିପତେର୍ଵେଶ୍ମ ଭୀମକର୍ମା ଵିଭୀଷଣଃ
ପ୍ରଭାତ ହେବା ସମୟରେ, ଧର୍ମ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ବିଭୀଷଣ, ରାକ୍ଷସ ମହାରାଜଙ୍କର ଦୁଇଁକୁ ଆଗକୁ ଗଲେ।
ଶୈଲାଗ୍ରଚଯସଂକାଶଂ ଶୈଲଶୃଙ୍ଗମିଵୋନ୍ନତମ୍। ସୁଵିଭକ୍ତମହାକକ୍ଷଂ ମହାଜନପରିଗ୍ରହମ୍
ସେ ଦୁଇଁ ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ବଡ଼ ଏବଂ ଭଲଭାବେ ବିଭକ୍ତ ଦଳାନ ଥିଲା, ଏବଂ ଅନେକ ଲୋକ ଭିତରେ ଥିଲେ।
ମତିମଦ୍ଭିର୍ମହାମାତ୍ରୈରନୁରକ୍ତୈରଧିଷ୍ଠିତମ୍। ରାକ୍ଷସୈରାପ୍ତପର୍ଯାପ୍ତୈଃ ସର୍ଵତଃ ପରିରକ୍ଷିତମ୍
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଭକ୍ତିଶୀଳ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏଠାରେ ବସିଥିଲେ, ଚାରିପାଖରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଓ ପ୍ରଚୁର ରାକ୍ଷସମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ମତ୍ତମାତଙ୍ଗନିଃଶ୍ଵାସୈର୍ଵ୍ଯାକୁଲୀକୃତମାରୁତମ୍। ଶଙ୍ଖଘୋଷମହାଘୋଷଂ ତୂର୍ଯସମ୍ବାଧନାଦିତମ୍
ମଦିରାପାନ କରିଥିବା ହାତୀମାନଙ୍କର ଶ୍ୱାସ ହେଉଥିବାରୁ ବାୟୁ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଶଂଖର ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱନି ଓ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ଶବ୍ଦରେ ଆକାଶ ଭରିଯାଇଥିଲା।