କାମରୂପଧରାଃ ଶୂରାଃ ସୁଭୀମା ଭୀମଦର୍ଶନାଃ। ରାକ୍ଷସା ଵା ସହସ୍ରାଣି ରାକ୍ଷସାଧିପ ନିଶ୍ଚିତାଃ
ହେ ରାକ୍ଷସନାୟକ, ହଜାର ହଜାର ରାକ୍ଷସ, ଯେଉଁମାନେ ଚାହିଲେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ନେଇପାରନ୍ତି, ସହସ୍ଵ ଓ ଭୟଙ୍କର, ସେମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛନ୍ତି।
କାକୁତ୍ସ୍ଥମୁପସଂଗମ୍ଯ ବିଭ୍ରତୋ ମାନୁଷଂ ଵପୁଃ। ସର୍ଵେ ହ୍ଯସମ୍ଭ୍ରମା ଭୂତ୍ଵା ବ୍ରୁଵନ୍ତୁ ରଘୁସତ୍ତମମ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି, କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ଭୟ ଛାଡ଼ି ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କଥା କହନ୍ତୁ।
ପ୍ରେଷିତା ଭରତେନୈଵ ଭ୍ରାତ୍ରା ତଵ ଯଵୀଯସା। ସ ହି ସେନାଂ ସମୁତ୍ଥାପ୍ଯ କ୍ଷିପ୍ରମେଵୋପଯାସ୍ଯତି
ତୁମ ଛୋଟ ଭାଇ ଭରତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଛି ବୋଲି କହି, ସେ ସେନାକୁ ତୁରନ୍ତ ତିଆରି କରି ଏଠାକୁ ଆସିଯିବ।
ତତୋ ଵଯମିତସ୍ତୂର୍ଣଂ ଶୂଲଶକ୍ତିଗଦାଧରାଃ। ଚାପବାଣାସିହସ୍ତାଶ୍ଚ ତ୍ଵରିତାସ୍ତତ୍ର ଯାମହେ
ତାପରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରୁ ତୁରନ୍ତ, ଶୂଳ, ଶକ୍ତି, ଗଦା, ଧନୁଷ, ବାଣ ଓ ତଳୱାର ନେଇ, ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ସେଠାକୁ ଯିବା।
ଆକାଶେ ଗଣଶଃ ସ୍ଥିତ୍ଵା ହତ୍ଵା ତାଂ ହରିଵାହିନୀମ୍। ଅଶ୍ମଶସ୍ତ୍ରମହାଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ପ୍ରାପଯାମ ଯମକ୍ଷଯମ୍
ଆମେ ଆକାଶରେ ଦଳ ଦଳ ହୋଇ ଦଢ଼ିବା, ପଥର ଓ ଅସ୍ତ୍ରର ଭୟାନକ ବର୍ଷା କରି, ସେ ବାନର ସେନାକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯମର ଲୋକକୁ ପଠାଇବା।
ଏଵଂ ଚେଦୁପସର୍ପେତାମନଯଂ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ। ଅଵଶ୍ଯମପନୀତେନ ଜହତାମେଵ ଜୀଵିତମ୍
ଯଦି ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏଭଳି ଆଗକୁ ଆସନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜୀବନ ହରାଇବେ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ।
କୌମ୍ଭକର୍ଣିସ୍ତତୋ ଵୀରୋ ନିକୁମ୍ଭୋ ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଅବ୍ରଵୀତ୍ ପରମକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରାଵଣଂ ଲୋକରାଵଣମ୍
ତାପରେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପରମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଉତ୍ତରଧିକାରୀ ନିକୁମ୍ଭ, ଭୟାନକ କ୍ରୋଧରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭୟ ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସର୍ଵେ ଭଵନ୍ତସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ ମହାରାଜେନ ସଂଗତାଃ। ଅହମେକୋ ହନିଷ୍ଯାମି ରାଘଵଂ ସହଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍
ସମସ୍ତେ ମହାରାଜ ସହିତ ଏଠାରେ ଏକଠା ରୁହନ୍ତୁ; ମୁଁ ଏକା ରାଘବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମାରିଦେବି।
ସୁଗ୍ରୀଵଂ ସହନୂମନ୍ତଂ ସର୍ଵାଂଶ୍ଚୈଵାତ୍ର ଵାନରାନ୍। ତତୋ ଵଜ୍ରହନୁର୍ନାମ ରାକ୍ଷସଃ ପର୍ଵତୋପମଃ
ସୁଗ୍ରୀବ, ହନୁମାନ ସହିତ ଏଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ—ତାପରେ ପାହାଡ଼ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ବଜ୍ରହନୁର ନାମରେ।
କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପରିଲିହନ୍ ସୃକ୍କାଂ ଜିହ୍ଵଯା ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ସ୍ଵୈରଂ କୁର୍ଵନ୍ତୁ କାର୍ଯାଣି ଭଵନ୍ତୋ ଵିଗତଜ୍ଵରାଃ
କ୍ରୋଧରେ, ଜିହ୍ବାରେ ଓଠ ଚାଟି, ସେ କହିଲେ: 'ଆପଣମାନେ ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ି, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ କାମ କରନ୍ତୁ।'
ଏକୋଽହଂ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯାମି ତାଂ ସର୍ଵାଂ ହରିଵାହିନୀମ୍। ସ୍ଵସ୍ଥାଃ କ୍ରୀଡନ୍ତୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତାଃ ପିବନ୍ତୁ ମଧୁ ଵାରୁଣୀମ୍
ମୁଁ ଏକା ଏହି ସମସ୍ତ ବାନର ସେନାକୁ ଭକ୍ଷିଦେବି; ଅନ୍ୟମାନେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହୋଇ, ଖେଳନ୍ତୁ ଓ ମଧୁ ଓ ମଦ ପିଉନ୍ତୁ।
ଅହମେକୋ ଵଧିଷ୍ଯାମି ସୁଗ୍ରୀଵଂ ସହଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍। ସାଙ୍ଗଦଂ ଚ ହନୂମନ୍ତଂ ସର୍ଵାଂଶ୍ଚୈଵାତ୍ର ଵାନରାନ୍
ମୁଁ ଏକା ସୁଗ୍ରୀବ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଅଙ୍ଗଦ, ହନୁମାନ ଓ ଏଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ବାନରମାନେକୁ ମାରିଦେବି।
thumb|ନଵମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ନଵମଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ଵାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ନବମ ସର୍ଗ ପଢ଼ିବାକୁ ଦିଅ।
ତତୋ ନିକୁମ୍ଭୋ ରଭସଃ ସୂର୍ଯଶତ୍ରୁର୍ମହାବଲଃ। ସୁପ୍ତଘ୍ନୋ ଯଜ୍ଞକୋପଶ୍ଚ ମହାପାର୍ଶ୍ଵମହୋଦରୌ
ତାପରେ ନିକୁମ୍ଭ, ରଭସ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଶତ୍ରୁ, ସୁପ୍ତଘ୍ନ, ଯଜ୍ଞକୋପ, ମହାପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ମହୋଦର—
ଅଗ୍ନିକେତୁଶ୍ଚ ଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ରଶ୍ମିକେତୁଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସଃ। ଇନ୍ଦ୍ରଜିଚ୍ଚ ମହାତେଜା ବଲଵାନ୍ ରାଵଣାତ୍ମଜଃ
ଅଗ୍ନିକେତୁ, ଦୁର୍ଧର୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସ ରଶ୍ମିକେତୁ, ଏବଂ ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ—
ପ୍ରହସ୍ତୋଽଥ ଵିରୂପାକ୍ଷୋ ଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରୋ ମହାବଲଃ। ଧୂମ୍ରାକ୍ଷଶ୍ଚାତିକାଯଶ୍ଚ ଦୁର୍ମୁଖଶ୍ଚୈଵ ରାକ୍ଷସଃ
ପ୍ରହସ୍ତ, ବିରୂପାକ୍ଷ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର, ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ, ଅତିକାୟ ଓ ଦୁର୍ମୁଖ ନାମକ ରାକ୍ଷସ—
ପରିଘାନ୍ ପଟ୍ଟିଶାନ୍ ଶୂଲାନ୍ ପ୍ରାସାନ୍ ଶକ୍ତିପରଶ୍ଵଧାନ୍। ଚାପାନି ଚ ସୁବାଣାନି ଖଡ୍ଗାଂଶ୍ଚ ଵିପୁଲାମ୍ବୁଭାନ୍
ଲୋହା ଗଦା, ବର୍ଛା, ଶୂଳ, ଜାଉଳ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ କୁଲାଡ଼ି, ଧନୁ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣ, ଏବଂ ଚଉଡ଼ା ତଳୱାର ନେଇ—
ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ପରମକ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ସମୁତ୍ପତ୍ଯ ଚ ରାକ୍ଷସାଃ। ଅବ୍ରୁଵନ୍ ରାଵଣଂ ସର୍ଵେ ପ୍ରଦୀପ୍ତା ଇଵ ତେଜସା
ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ବହୁତ କ୍ରୋଧରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉଡ଼ିଯାଇ, ସମସ୍ତେ ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ, ଶକ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଭଳି।
ଅଦ୍ଯ ରାମଂ ଵଧିଷ୍ଯାମଃ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଚ ସଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍। କୃପଣଂ ଚ ହନୂମନ୍ତଂ ଲଙ୍କା ଯେନ ପ୍ରଧର୍ଷିତା
‘ଆଜି ଆମେ ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମାରିଦେବା; ଲଙ୍କାକୁ ଉତ୍ପାତ କରିଥିବା ଦୁଃଖୀ ହନୁମାନକୁ ମଧ୍ୟ।’
ତାନ୍ ଗୃହୀତାଯୁଧାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ଵାରଯିତ୍ଵା ଵିଭୀଷଣଃ। ଅବ୍ରଵୀତ୍ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵାକ୍ଯଂ ପୁନଃ ପ୍ରତ୍ଯୁପଵେଶ୍ଯ ତାନ୍
ଅସ୍ତ୍ର ନେଇଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଭୀଷଣ ରୋକି, ହାତ ଜୋଡି, ସେମାନେକୁ ପୁନି ବସାଇ, କହିଲେ।
ଅପ୍ଯୁପାଯୈସ୍ତ୍ରିଭିସ୍ତାତ ଯୋଽର୍ଥଃ ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ଯତେ। ତସ୍ଯ ଵିକ୍ରମକାଲାଂସ୍ତାନ୍ ଯୁକ୍ତାନାହୁର୍ମନୀଷିଣଃ
‘ପ୍ରିୟ, ତିନି ପ୍ରକାର ଉପାୟରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ଯଦି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ତେବେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି ଏହା ଶୌର୍ୟ ଓ ପ୍ରୟାସର ସମୟ।’
ଅପ୍ରମତ୍ତଂ କଥଂ ତଂ ତୁ ଵିଜିଗୀଷୁଂ ବଲେ ସ୍ଥିତମ୍। ଜିତରୋଷଂ ଦୁରାଧର୍ଷଂ ତଂ ଧର୍ଷଯିତୁମିଚ୍ଛଥ
‘ଯିଏ ସଚେତନ, ଜିତିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଶକ୍ତିରେ ଦୃଢ଼, କ୍ରୋଧ ଦମିତ, ତାକୁ କିପରି ଆପଣମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି?’
ସମୁଦ୍ରଂ ଲଙ୍ଘଯିତ୍ଵା ତୁ ଘୋରଂ ନଦନଦୀପତିମ୍। ଗତିଂ ହନୂମତୋ ଲୋକେ କୋ ଵିଦ୍ଯାତ୍ ତର୍କଯେତ ଵା
ଭୟଙ୍କର ନଦୀ ଓ ନଦୀର ମାଳିକା ସମୁଦ୍ରକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିଥିବା ହନୁମାନଙ୍କର ଗତିକୁ ଏହି ପୃଥିବୀରେ କିଏ ଜାଣିପାରିବେ କିମ୍ବା ଅନୁମାନ କରିପାରିବେ?
ବଲାନ୍ଯପରିମେଯାନି ଵୀର୍ଯାଣି ଚ ନିଶାଚରାଃ। ପରେଷାଂ ସହସାଵଜ୍ଞା ନ କର୍ତଵ୍ଯା କଥଂଚନ
ହେ ରାତିରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ଦେବତାମାନେ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ଅପରିମିତ; କେବେ ବି ତାଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
କିଂ ଚ ରାକ୍ଷସରାଜସ୍ଯ ରାମେଣାପକୃତଂ ପୁରା। ଆଜହାର ଜନସ୍ଥାନାଦ୍ ଯସ୍ଯ ଭାର୍ଯାଂ ଯଶସ୍ଵିନଃ
ଏହି ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କୁ ରାମ କେଉଁଠି ଅନ୍ୟାୟ କରିଥିଲେ? ଯେଉଁ ରାଜାଙ୍କର ମହିମାମୟ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଜନସ୍ଥାନରୁ ନେଇଯାଇଥିଲେ।
ଖରୋ ଯଦ୍ଯତିଵୃତ୍ତସ୍ତୁ ସ ରାମେଣ ହତୋ ରଣେ। ଅଵଶ୍ଯଂ ପ୍ରାଣିନାଂ ପ୍ରାଣା ରକ୍ଷିତଵ୍ଯା ଯଥାବଲମ୍
ଖରା ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ରାମ ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେଲେ, ତଥାପି ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣୀ ନିଜ ପ୍ରାଣକୁ ଯଥାସମ୍ଭବ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।
ଏତନ୍ନିମିତ୍ତଂ ଵୈଦେହୀ ଭଯଂ ନଃ ସୁମହଦ୍ ଭଵେତ୍। ଆହୃତା ସା ପରିତ୍ଯାଜ୍ଯା କଲହାର୍ଥେ କୃତେ ନୁ କିମ୍
ଏହି କାରଣରୁ ଆମେ ବୈଦେହୀ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ବଡ଼ ଭୟରେ ରହିବା; ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇଛି, ତାକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ, ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଆମେ କାହିଁକି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଉପଜାଇବା?
ନ ତୁ କ୍ଷମଂ ଵୀର୍ଯଵତା ତେନ ଧର୍ମାନୁଵର୍ତିନା। ଵୈରଂ ନିରର୍ଥକଂ କର୍ତୁଂ ଦୀଯତାମସ୍ଯ ମୈଥିଲୀ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟଥା ଶତ୍ରୁତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମୈଥିଲୀକୁ ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇଦିଅ।
ଯାଵନ୍ନ ସଗଜାଂ ସାଶ୍ଵାଂ ବହୁରତ୍ନସମାକୁଲାମ୍। ପୁରୀଂ ଦାରଯତେ ବାଣୈର୍ଦୀଯତାମସ୍ଯ ମୈଥିଲୀ
ଏଠାରେ ହାତୀ, ଘୋଡା ଓ ବହୁ ରତ୍ନରେ ଭରିଥିବା ଏହି ସହରକୁ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଧ୍ୱଂସ କରିବା ପୂର୍ବରୁ, ମୈଥିଲୀକୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦିଅ।
ଯାଵତ୍ ସୁଘୋରା ମହତୀ ଦୁର୍ଧର୍ଷା ହରିଵାହିନୀ। ନାଵସ୍କନ୍ଦତି ନୋ ଲଙ୍କାଂ ତାଵତ୍ ସୀତା ପ୍ରଦୀଯତାମ୍
ବଡ଼, ଭୟଙ୍କର ଓ ଅପରାଜିତ ବାନର ସେନା ଲଙ୍କାକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପୂର୍ବରୁ, ସୀତାକୁ ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇଦିଅ।