ମୃତ୍ଯୁଦଣ୍ଡମହାଗ୍ରାହଂ ଶାଲ୍ମଲୀଦ୍ରୁମମଣ୍ଡିତମ୍। କାଲପାଶମହାଵୀଚିଂ ଯମକିଂକରପନ୍ନଗମ୍
ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଭୟଙ୍କର, ଶାଲ୍ମଳୀ ଗଛରେ ଶୋଭିତ, କାଳପାଶ ତରଙ୍ଗ ଓ ଯମଙ୍କ ସେବକ ସର୍ପମାନେଂକୁ ନେଇ, ଆପଣ ଯମଲୋକର ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ।
ମହାଜ୍ଵରେଣ ଦୁର୍ଧର୍ଷଂ ଯମଲୋକମହାର୍ଣଵମ୍। ଅଵଗାହ୍ଯ ତ୍ଵଯା ରାଜନ୍ ଯମସ୍ଯ ବଲସାଗରମ୍
ମହାଜ୍ୱର ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ଜୟ ଯମଲୋକର ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରକୁ, ଆପଣ, ହେ ରାଜା, ଯମଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ।
ଜଯଶ୍ଚ ଵିପୁଲଃ ପ୍ରାପ୍ତୋ ମୃତ୍ଯୁଶ୍ଚ ପ୍ରତିଷେଧିତଃ। ସୁଯୁଦ୍ଧେନ ଚ ତେ ସର୍ଵେ ଲୋକସ୍ତତ୍ର ସୁତୋଷିତାଃ
ବଡ଼ ଜୟ ଆପଣ ପାଇଥିଲେ ଓ ମୃତ୍ୟୁକୁ ରୋକିଥିଲେ; ଆପଣଙ୍କ ଉତ୍ତମ ଯୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଲୋକ ଖୁସି ହୋଇଥିଲେ।
କ୍ଷତ୍ରିଯୈର୍ବହୁଭିର୍ଵୀରୈଃ ଶକ୍ରତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମୈଃ। ଆସୀଦ୍ ଵସୁମତୀ ପୂର୍ଣା ମହଦ୍ଭିରିଵ ପାଦପୈଃ
ଏକ ସମୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ପ୍ରାକ୍ରମଶାଳୀ ଅନେକ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବୀରମାନେ ଭୂମିକୁ ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛମାନେ ପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ।
ତେଷାଂ ଵୀର୍ଯଗୁଣୋତ୍ସାହୈର୍ନ ସମୋ ରାଘଵୋ ରଣେ। ପ୍ରସହ୍ଯ ତେ ତ୍ଵଯା ରାଜନ୍ ହତାଃ ସମରଦୁର୍ଜଯାଃ
ଶକ୍ତି, ଗୁଣ ଓ ଉତ୍ସାହରେ, ରାଘବ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନଙ୍କ ସମାନ ନୁହଁନ୍ତି; ଯେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଳପୂର୍ବକ ହତ ହୋଇଥିଲେ, ହେ ରାଜା।
ତିଷ୍ଠ ଵା କିଂ ମହାରାଜ ଶ୍ରମେଣ ତଵ ଵାନରାନ୍। ଅଯମେକୋ ମହାବାହୁରିନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ କ୍ଷପଯିଷ୍ଯତି
ହେ ମହାରାଜ, ଚାହୁଁଥିଲେ ରୁହନ୍ତୁ କିମ୍ବା ଶ୍ରମରୁ ବିଶ୍ରାମ ନିଅନ୍ତୁ; ଏହି ଏକମାତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ସମସ୍ତ ବାନରମାନେଂକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେବେ।
ଅନେନ ଚ ମହାରାଜ ମାହେଶ୍ଵରମନୁତ୍ତମମ୍। ଇଷ୍ଟ୍ଵା ଯଜ୍ଞଂ ଵରୋ ଲବ୍ଧୋ ଲୋକେ ପରମଦୁର୍ଲଭଃ
ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଯଜ୍ଞ କରି, ଏହି ଲୋକରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ବର ପାଇଥିଲେ, ହେ ମହାରାଜ।
ଶକ୍ତିତୋମରମୀନଂ ଚ ଵିନିକୀର୍ଣାନ୍ତ୍ରଶୈଵଲମ୍। ଗଜକଚ୍ଛପସମ୍ବାଧମଶ୍ଵମଣ୍ଡୂକସଂକୁଲମ୍
ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ତୋମର ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ଏମିତି ହୋଇଯାଇଛି, ଯେଉଁଠି ଅନ୍ତ୍ର ଶୈବଳ ପରି ଛିଟିଯାଇଛି, ହାତୀ ଓ କଚ୍ଛପରେ ଭରିଯାଇଛି, ଘୋଡ଼ା ଓ ବେଙ୍ଗରେ ଭରିଛି।
ରୁଦ୍ରାଦିତ୍ଯମହାଗ୍ରାହଂ ମରୁଦ୍ଵସୁମହୋରଗମ୍। ରଥାଶ୍ଵଗଜତୋଯୌଘଂ ପଦାତିପୁଲିନଂ ମହତ୍
ସେ ଏହାକୁ ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ ଓ ବଡ଼ ମଗରମାଛର ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର କରିଦେଇଛନ୍ତି, ମରୁତ, ବସୁ ଓ ବଡ଼ ସର୍ପମାନେ ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ତରଙ୍ଗ ଭାବେ, ପଦାତିମାନେ ବଡ଼ ପାର୍ଶ୍ୱରେ।
ଅନେନ ହି ସମାସାଦ୍ଯ ଦେଵାନାଂ ବଲସାଗରମ୍। ଗୃହୀତୋ ଦୈଵତପତିର୍ଲଙ୍କାଂ ଚାପି ପ୍ରଵେଶିତଃ
ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଦେବମାନେଂକ ସେନାର ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରକୁ ଆକ୍ରମଣ କରି, ଦେବତାମାନେଂକ ନାୟକଙ୍କୁ ଧରି, ଲଙ୍କାକୁ ଆଣିଥିଲେ।
ପିତାମହନିଯୋଗାଚ୍ଚ ମୁକ୍ତଃ ଶମ୍ବରଵୃତ୍ରହା। ଗତସ୍ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପଂ ରାଜନ୍ ସର୍ଵଦେଵନମସ୍କୃତଃ
ପିତାମହଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଶମ୍ବର ଓ ବୃତ୍ର ହନ୍ତା ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ, ହେ ରାଜା।
ତମେଵ ତ୍ଵଂ ମହାରାଜ ଵିସୃଜେନ୍ଦ୍ରଜିତଂ ସୁତମ୍। ଯାଵଦ୍ ଵାନରସେନାଂ ତାଂ ସରାମାଂ ନଯତି କ୍ଷଯମ୍
ଏହିଠାରେ, ମହାରାଜ, ଆପଣ ନିଜ ପୁଅ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ଙ୍କୁ ପଠାନ୍ତୁ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ରାମ ସହିତ ସମସ୍ତ ବାନର ସେନାକୁ ସଂହାର କରିନପାରିବେ।
ରାଜନ୍ନାପଦଯୁକ୍ତେଯମାଗତା ପ୍ରାକୃତାଜ୍ଜନାତ୍। ହୃଦି ନୈଵ ତ୍ଵଯା କାର୍ଯା ତ୍ଵଂ ଵଧିଷ୍ଯସି ରାଘଵମ୍
ରାଜା, ଏହି ଦୁଃଖ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆସିଛି; ଏହାକୁ ଆପଣଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଧରିବେ ନାହିଁ, କାରଣ ଆପଣ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ରାଘବଙ୍କୁ ବଧ କରିପାରିବେ।
thumb|ଅଷ୍ଟମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଅଷ୍ଟମଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଅଷ୍ଟମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ତତୋ ନୀଲାମ୍ବୁଦପ୍ରଖ୍ଯଃ ପ୍ରହସ୍ତୋ ନାମ ରାକ୍ଷସଃ। ଅବ୍ରଵୀତ୍ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵାକ୍ଯଂ ଶୂରଃ ସେନାପତିସ୍ତଦା
ତାପରେ, ନୀଳ ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ପ୍ରହସ୍ତ ନାମକ ଏକ ରାକ୍ଷସ, ଯିଏ ସେନାପତି ଏବଂ ପ୍ରବଳ ଥିଲେ, ହାତ ଜୋଡି ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଦେଵଦାନଵଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ପିଶାଚପତଗୋରଗାଃ। ସର୍ଵେ ଧର୍ଷଯିତୁଂ ଶକ୍ଯାଃ କିଂ ପୁନର୍ମାନଵୌ ରଣେ
ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପିଶାଚ, ପକ୍ଷୀ ଓ ସର୍ପମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜିତାଯାଇପାରନ୍ତି; ତେବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଇ ଜଣ ମାନବ କ'ଣ କରିପାରିବେ?
ସର୍ଵେ ପ୍ରମତ୍ତା ଵିଶ୍ଵସ୍ତା ଵଞ୍ଚିତାଃ ସ୍ମ ହନୂମତା। ନହି ମେ ଜୀଵତୋ ଗଚ୍ଛେଜ୍ଜୀଵନ୍ ସ ଵନଗୋଚରଃ
ସମସ୍ତେ ଅସାବଧାନ ଓ ଭରସା କରିଥିଲେ, ହନୁମାନ୍ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଠକାଯାଇଛନ୍ତି; ମୁଁ ବଞ୍ଚିଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଜୀବନ୍ତ ଚାଲିଯିବେ ନାହିଁ।
ସର୍ଵାଂ ସାଗରପର୍ଯନ୍ତାଂ ସଶୈଲଵନକାନନାମ୍। କରୋମ୍ଯଵାନରାଂ ଭୂମିମାଜ୍ଞାପଯତୁ ମାଂ ଭଵାନ୍
ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ସହିତ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ବାନରମୁକ୍ତ କରିଦେବି—ମୋତେ କେବଳ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ।
ରକ୍ଷାଂ ଚୈଵ ଵିଧାସ୍ଯାମି ଵାନରାଦ୍ ରଜନୀଚର। ନାଗମିଷ୍ଯତି ତେ ଦୁଃଖଂ କିଂଚିଦାତ୍ମାପରାଧଜମ୍
ଏବଂ ମୁଁ ବାନରମାନେଠାରୁ ରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଦେବି, ରାତିର ଚରଣାରେ; ଆପଣଙ୍କ ଦୋଷରୁ କୌଣସି ଦୁଃଖ ଆସିବ ନାହିଁ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ ତୁ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦୁର୍ମୁଖୋ ନାମ ରାକ୍ଷସଃ। ଇଦଂ ନ କ୍ଷମଣୀଯଂ ହି ସର୍ଵେଷାଂ ନଃ ପ୍ରଧର୍ଷଣମ୍
ତାପରେ, ଦୁର୍ମୁଖ ନାମକ ଏକ ରାକ୍ଷସ ଭୟଙ୍କର ରାଗରେ କହିଲେ: 'ଏହି ଅପମାନ କେହିଁଠି ସହିଯିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।'
ଅଯଂ ପରିଭଵୋ ଭୂଯଃ ପୁରସ୍ଯାନ୍ତଃପୁରସ୍ଯ ଚ। ଶ୍ରୀମତୋ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵାନରେଣ ପ୍ରଧର୍ଷଣମ୍
ଏହା ନଗର ଓ ରାଜମହଳ ପାଇଁ ଆଉ ଏକ ଅପମାନ—ବାନର ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କୁ ଅପମାନିତ କରାଯିବା।
ତତୋଽବ୍ରଵୀତ୍ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରୋ ମହାବଲଃ। ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ପରିଘଂ ଘୋରଂ ମାଂସଶୋଣିତରୂଷିତମ୍
ତାପରେ, ବଡ଼ ରାଗରେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର ଏକ ଭୟଙ୍କର ଲୋହା ଗଦା, ଯାହା ମାଂସ ଓ ରକ୍ତରେ ଲପେଟାଯାଇଥିଲା, ଧରି କହିଲେ।
କିଂ ନୋ ହନୂମତା କାର୍ଯଂ କୃପଣେନ ତପସ୍ଵିନା। ରାମେ ତିଷ୍ଠତି ଦୁର୍ଧର୍ଷେ ସୁଗ୍ରୀଵେଽପି ସଲକ୍ଷ୍ମଣେ
ହନୁମାନ୍, ସେ ଦୁଃଖୀ ତପସ୍ବୀ, ଆମେ କାହିଁକି ଚିନ୍ତା କରିବା? ଯେତେବେଳେ ଅଦମ୍ୟ ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅଛନ୍ତି।
ଅଦ୍ଯ ରାମଂ ସସୁଗ୍ରୀଵଂ ପରିଘେଣ ସଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍। ଆଗମିଷ୍ଯାମି ହତ୍ଵୈକୋ ଵିକ୍ଷୋଭ୍ଯ ହରିଵାହିନୀମ୍
ଆଜି, ମୁଁ ଏକାଏକି ମୋ ଲୋହା ଗଦା ନେଇ ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମାରି, ବାନର ସେନାକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେବି।
ଇଦଂ ମମାପରଂ ଵାକ୍ଯଂ ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ ଯଦିଚ୍ଛସି। ଉପାଯକୁଶଲୋ ହ୍ଯେଵ ଜଯେଚ୍ଛତ୍ରୂନତନ୍ଦ୍ରିତଃ
ମୋର ଆଉ ଏକ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ, ରାଜା, ଯଦି ଆପଣ ଚାହାନ୍ତି: ଯିଏ ଚତୁର ଓ ଅଦମ୍ୟ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜିତିପାରେ।
କାମରୂପଧରାଃ ଶୂରାଃ ସୁଭୀମା ଭୀମଦର୍ଶନାଃ। ରାକ୍ଷସା ଵା ସହସ୍ରାଣି ରାକ୍ଷସାଧିପ ନିଶ୍ଚିତାଃ
ହେ ରାକ୍ଷସନାୟକ, ହଜାର ହଜାର ରାକ୍ଷସ, ଯେଉଁମାନେ ଚାହିଲେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ନେଇପାରନ୍ତି, ସହସ୍ଵ ଓ ଭୟଙ୍କର, ସେମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛନ୍ତି।
କାକୁତ୍ସ୍ଥମୁପସଂଗମ୍ଯ ବିଭ୍ରତୋ ମାନୁଷଂ ଵପୁଃ। ସର୍ଵେ ହ୍ଯସମ୍ଭ୍ରମା ଭୂତ୍ଵା ବ୍ରୁଵନ୍ତୁ ରଘୁସତ୍ତମମ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି, କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ଭୟ ଛାଡ଼ି ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କଥା କହନ୍ତୁ।
ପ୍ରେଷିତା ଭରତେନୈଵ ଭ୍ରାତ୍ରା ତଵ ଯଵୀଯସା। ସ ହି ସେନାଂ ସମୁତ୍ଥାପ୍ଯ କ୍ଷିପ୍ରମେଵୋପଯାସ୍ଯତି
ତୁମ ଛୋଟ ଭାଇ ଭରତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଛି ବୋଲି କହି, ସେ ସେନାକୁ ତୁରନ୍ତ ତିଆରି କରି ଏଠାକୁ ଆସିଯିବ।
ତତୋ ଵଯମିତସ୍ତୂର୍ଣଂ ଶୂଲଶକ୍ତିଗଦାଧରାଃ। ଚାପବାଣାସିହସ୍ତାଶ୍ଚ ତ୍ଵରିତାସ୍ତତ୍ର ଯାମହେ
ତାପରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରୁ ତୁରନ୍ତ, ଶୂଳ, ଶକ୍ତି, ଗଦା, ଧନୁଷ, ବାଣ ଓ ତଳୱାର ନେଇ, ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ସେଠାକୁ ଯିବା।
ଆକାଶେ ଗଣଶଃ ସ୍ଥିତ୍ଵା ହତ୍ଵା ତାଂ ହରିଵାହିନୀମ୍। ଅଶ୍ମଶସ୍ତ୍ରମହାଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ପ୍ରାପଯାମ ଯମକ୍ଷଯମ୍
ଆମେ ଆକାଶରେ ଦଳ ଦଳ ହୋଇ ଦଢ଼ିବା, ପଥର ଓ ଅସ୍ତ୍ରର ଭୟାନକ ବର୍ଷା କରି, ସେ ବାନର ସେନାକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯମର ଲୋକକୁ ପଠାଇବା।