ଵିଧମନ୍ତୋ ଗିରିଵରାନ୍ ପ୍ରଯଯୁଃ ପ୍ଲଵଗର୍ଷଭାଃ। ଵୃକ୍ଷେଭ୍ଯୋଽନ୍ଯେ ତୁ କପଯୋ ନଦନ୍ତୋ ମଧୁ ଦର୍ପିତାଃ
ପ୍ରମୁଖ ବାନରମାନେ ପାହାଡ଼ ଶିଖରଗୁଡ଼ିକୁ ଛିଡ଼ାଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ମଧୁରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ଗଛରୁ ଗଛକୁ ଲାଫି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ।
ଅନ୍ଯେ ଵୃକ୍ଷାନ୍ ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରପିବନ୍ତ୍ଯପି ଚାପରେ। ବଭୂଵ ଵସୁଧା ତୈସ୍ତୁ ସମ୍ପୂର୍ଣା ହରିପୁଙ୍ଗଵୈଃ। ଯଥା କମଲକେଦାରୈଃ ପକ୍ଵୈରିଵ ଵସୁଂଧରା
କେହି ବାନର ଗଛ ପାଖକୁ ଯାଉଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ପାଣି ପିଉଥିଲେ; ସେମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ଫୁଲିଥିବା କମଳ ଖେତରେ ଭୂମି ଢାକିଯାଏ।
ମହେନ୍ଦ୍ରମଥ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ରାମୋ ରାଜୀଵଲୋଚନଃ। ଆରୁରୋହ ମହାବାହୁଃ ଶିଖରଂ ଦ୍ରୁମଭୂଷିତମ୍
ତାପରେ ରାମ, ପଦ୍ମନୟନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧରୀ, ମହେନ୍ଦ୍ର ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚି ଗଛରେ ଶୋଭିତ ତାହାର ଶିଖରକୁ ଚଢ଼ିଲେ।
ତତଃ ଶିଖରମାରୁହ୍ଯ ରାମୋ ଦଶରଥାତ୍ମଜଃ। କୂର୍ମମୀନସମାକୀର୍ଣମପଶ୍ଯତ୍ ସଲିଲାଶଯମ୍
ତାପରେ ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ରାମ ଶିଖରକୁ ଚଢ଼ି, କଚ୍ଛପ ଓ ମାଛରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳାଶୟ ଦେଖିଲେ।
ତେ ସହ୍ଯଂ ସମତିକ୍ରମ୍ଯ ମଲଯଂ ଚ ମହାଗିରିମ୍। ଆସେଦୁରାନୁପୂର୍ଵ୍ଯେଣ ସମୁଦ୍ରଂ ଭୀମନିଃସ୍ଵନମ୍
ସେମାନେ ସହ୍ୟ ଓ ବଡ଼ ମଲୟ ପାହାଡ଼ ଟପି, ଅନୁକ୍ରମରେ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଥିବା ସମୁଦ୍ର ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଅଵରୁହ୍ଯ ଜଗାମାଶୁ ଵେଲାଵନମନୁତ୍ତମମ୍। ରାମୋ ରମଯତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସସୁଗ୍ରୀଵଃ ସଲକ୍ଷ୍ମଣଃ
ପରେ ରାମ, ଆନନ୍ଦ ଦେବା ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ସମୁଦ୍ର କୂଳର ଉତ୍ତମ ବନକୁ ଯାଇଲେ।
ଅଥ ଧୌତୋପଲତଲାଂ ତୋଯୌଘୈଃ ସହସୋତ୍ଥିତୈଃ। ଵେଲାମାସାଦ୍ଯ ଵିପୁଲାଂ ରାମୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଏହିପରି, ଅଚାନକ ତରଙ୍ଗରେ ସଫା ହୋଇଥିବା ବିସ୍ତୃତ ସମୁଦ୍ରତଟକୁ ପହଞ୍ଚି, ରାମ ଏହିପରି କହିଲେ।
ଏତେ ଵଯମନୁପ୍ରାପ୍ତାଃ ସୁଗ୍ରୀଵ ଵରୁଣାଲଯମ୍। ଇହେଦାନୀଂ ଵିଚିନ୍ତା ସା ଯା ନଃ ପୂର୍ଵମୁପସ୍ଥିତା
ସୁଗ୍ରୀବ, ଆମେ ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଛୁ; ଏବେ ଆମେ ସେଇ ପ୍ରୟୋଜନ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ଆମେ ଆଗରେ ଦେଖିଥିଲୁ।
ଅତଃ ପରମତୀରୋଽଯଂ ସାଗରଃ ସରିତାଂ ପତିଃ। ନ ଚାଯମନୁପାଯେନ ଶକ୍ଯସ୍ତରିତୁମର୍ଣଵଃ
ଏଠାରୁ ଆଗକୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ତଟ ଅଛି, ଏଠି ସମୁଦ୍ର ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ନଦୀଙ୍କର ମାଲିକ; ଏହି ସମୁଦ୍ରକୁ ଉପାୟ ବିନା ଅଟକାଇ ପାରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ତଦିହୈଵ ନିଵେଶୋଽସ୍ତୁ ମନ୍ତ୍ରଃ ପ୍ରସ୍ତୂଯତାମିହ। ଯଥେଦଂ ଵାନରବଲଂ ପରଂ ପାରମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ତେଣୁ ଏଠି ଆମେ ଶିବିର କରିବା; ଏଠି ଆମେ ମନ୍ତ୍ରଣା କରିବା ଉଚିତ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହି ବାନର ସେନା ପାରପାରି ଯାଇପାରିବ।
ଇତୀଵ ସ ମହାବାହୁଃ ସୀତାହରଣକର୍ଶିତଃ। ରାମଃ ସାଗରମାସାଦ୍ଯ ଵାସମାଜ୍ଞାପଯତ୍ ତଦା
ଏଭଳି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ, ଯିଏ ସୀତାଙ୍କ ଅପହରଣରେ ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ, ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶିବିର କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ସର୍ଵାଃ ସେନା ନିଵେଶ୍ଯନ୍ତାଂ ଵେଲାଯାଂ ହରିପୁଙ୍ଗଵ। ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ମନ୍ତ୍ରକାଲୋ ନଃ ସାଗରସ୍ଯେହ ଲଙ୍ଘନେ
ହେ ବାନରମାନ୍ୟ, ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ସମୁଦ୍ରତଟରେ ବସାଯିବ; ଏହି ସମୟ ଆମ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ରଣା କରିବାର, ସମୁଦ୍ର ଅଟକାଇବା ପାଇଁ।
ସ୍ଵାଂ ସ୍ଵାଂ ସେନାଂ ସମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ମା ଚ କଶ୍ଚିତ୍ କୁତୋ ଵ୍ରଜେତ୍। ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ଵାନରାଃ ଶୂରା ଜ୍ଞେଯଂ ଛନ୍ନଂ ଭଯଂ ଚ ନଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ନିଜ ନିଜ ସେନାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତୁ, ଏବଂ କେହି କେଉଁଠି ଯାଉନାହାନ୍ତୁ; ସାହସୀ ବାନରମାନେ ଆଗକୁ ଯାଉନ୍ତୁ, ଆମେ ଲୁଚିଥିବା କିଛି ଭୟ ଅଛି କି ନାହିଁ ତାହା ଜାଣିବା ଉଚିତ।
ରାମସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁଗ୍ରୀଵଃ ସହଲକ୍ଷ୍ମଣଃ। ସେନାଂ ନିଵେଶଯତ୍ ତୀରେ ସାଗରସ୍ଯ ଦ୍ରୁମାଯୁତେ
ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସୁଗ୍ରୀବ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ, ସମୁଦ୍ରପାରି ଗଛରେ ଘେରା ତଟରେ ସେନାକୁ ବସାଇଲେ।
ଵିରରାଜ ସମୀପସ୍ଥଂ ସାଗରସ୍ଯ ଚ ତଦ୍ ବଲମ୍। ମଧୁପାଣ୍ଡୁଜଲଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦ୍ଵିତୀଯ ଇଵ ସାଗରଃ
ସମୁଦ୍ର ସମୀପରେ ଥିବା ସେହି ସେନା ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଲାଗୁଥିଲା, ମଧୁର ରଙ୍ଗର ପାଣି ଦେଖି ଏହା ଆଉ ଏକ ସମୁଦ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଵେଲାଵନମୁପାଗମ୍ଯ ତତସ୍ତେ ହରିପୁଙ୍ଗଵାଃ। ନିଵିଷ୍ଟାଶ୍ଚ ପରଂ ପାରଂ କାଙ୍କ୍ଷମାଣା ମହୋଦଧେଃ
ସେମାନେ ସମୁଦ୍ରତଟର ଉଦ୍ୟାନକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ଏଠି ବସିଲେ, ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ପାରିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହ କରୁଥିଲେ।
ତେଷାଂ ନିଵିଶମାନାନାଂ ସୈନ୍ଯସଂନାହନିଃସ୍ଵନଃ। ଅନ୍ତର୍ଧାଯ ମହାନାଦମର୍ଣଵସ୍ଯ ପ୍ରଶୁଶ୍ରୁଵେ
ସେମାନେ ଶିବିର କରୁଥିବାବେଳେ, ସେନାର ଜମା ହେବାର ଶବ୍ଦ ସମୁଦ୍ରର ବଡ଼ ଗର୍ଜନକୁ ଢାଙ୍କିଦେଲା ଏବଂ ସମସ୍ତଠାରେ ଶୁଣାଗଲା।
ସା ଵାନରାଣାଂ ଧ୍ଵଜିନୀ ସୁଗ୍ରୀଵେଣାଭିପାଲିତା। ତ୍ରିଧା ନିଵିଷ୍ଟା ମହତୀ ରାମସ୍ଯାର୍ଥପରାଭଵତ୍
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଥିବା ସେହି ବାନର ସେନା, ତିନି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ବଡ଼ ଆକାରରେ ରାମଙ୍କ କାମ ପାଇଁ ଏକାଗ୍ର ହୋଇଥିଲା।
ସା ମହାର୍ଣଵମାସାଦ୍ଯ ହୃଷ୍ଟା ଵାନରଵାହିନୀ। ଵାଯୁଵେଗସମାଧୂତଂ ପଶ୍ଯମାନା ମହାର୍ଣଵମ୍
ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚି, ବାନର ସେନା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲା, ବାୟୁରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇଥିବା ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ଦୂରପାରମସମ୍ବାଧଂ ରକ୍ଷୋଗଣନିଷେଵିତମ୍। ପଶ୍ଯନ୍ତୋ ଵରୁଣାଵାସଂ ନିଷେଦୁର୍ହରିଯୂଥପାଃ
ଦୂର ଅପାର ତଟ, ଯେଉଁଠି ରାକ୍ଷସମାନେ ଭିଡ଼ିଛନ୍ତି, ଦେଖି ବାନରମାନେ ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସକୁ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ବସିଲେ।
ଚଣ୍ଡନକ୍ରଗ୍ରାହଘୋରଂ କ୍ଷପାଦୌ ଦିଵସକ୍ଷଯେ। ହସନ୍ତମିଵ ଫେନୌଘୈର୍ନୃତ୍ଯନ୍ତମିଵ ଚୋର୍ମିଭିଃ
ରାତି ଆରମ୍ଭରେ, ଦିନ ଶେଷ ହେଉଥିବାବେଳେ, ସମୁଦ୍ର ମାଛ ଓ ଘୋର ମଗରମାଛରେ ଭରିଥିଲା, ଝାଗର ତରଙ୍ଗରେ ହସୁଥିବା ଏବଂ ତରଙ୍ଗରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଚନ୍ଦ୍ରୋଦଯେ ସମୁଦ୍ଭୂତଂ ପ୍ରତିଚନ୍ଦ୍ରସମାକୁଲମ୍। ଚଣ୍ଡାନିଲମହାଗ୍ରାହୈଃ କୀର୍ଣଂ ତିମିତିମିଂଗିଲୈଃ
ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ ସମୟରେ, ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲା, ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିବିମ୍ବରେ ଭରିଗଲା, ତୀବ୍ର ପବନ ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ମାଛ, ତିମି ଓ ମିଂଗିଲାରେ ଭରିଗଲା।
ଦୀପ୍ତଭୋଗୈରିଵାକୀର୍ଣଂ ଭୁଜଙ୍ଗୈର୍ଵରୁଣାଲଯମ୍। ଅଵଗାଢଂ ମହାସତ୍ତ୍ଵୈର୍ନାନାଶୈଲସମାକୁଲମ୍
ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ ଦେଖିବାକୁ ଜଣେ ଜଣେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ସର୍ପରେ ଢାକା ପରି ଲାଗୁଥିଲା, ବଡ଼ ବଡ଼ ପ୍ରାଣୀରେ ତଳିଯାଇଥିଲା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପାହାଡ଼ରେ ଭରିଯାଇଥିଲା।
ସୁଦୁର୍ଗଂ ଦୁର୍ଗମାର୍ଗଂ ତମଗାଧମସୁରାଲଯମ୍। ମକରୈର୍ନାଗଭୋଗୈଶ୍ଚ ଵିଗାଢା ଵାତଲୋଲିତାଃ। ଉତ୍ପେତୁଶ୍ଚ ନିପେତୁଶ୍ଚ ପ୍ରହୃଷ୍ଟା ଜଲରାଶଯଃ
ସେଠା ବହୁତ ଦୁର୍ଗମ, ଅପାର ରାସ୍ତା, ଗଭୀର ଅନ୍ଧାର ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ନିବାସ; ମକର ଓ ନାଗମାନଙ୍କ ଚଞ୍ଚଳତାରେ ଜଳ ଉଠିଉଠି ପଡ଼ୁଥିଲା ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ସାହିତ ହେଉଥିଲା।
ଅଗ୍ନିଚୂର୍ଣମିଵାଵିଦ୍ଧଂ ଭାସ୍ଵରାମ୍ବୁମହୋରଗମ୍। ସୁରାରିନିଲଯଂ ଘୋରଂ ପାତାଲଵିଷଯଂ ସଦା
ଅଗ୍ନିର ଚୁରଣ ଛିଟାଇଦେଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ତେଜସ୍ୱୀ ଜଳର ମହାନଗ ସହ ଚମକୁଥିଲା, ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନେ ଯେଉଁଠି ବସିଥାନ୍ତି, ସେଠି ସଦା ଭୟଙ୍କର ପାତାଳ ଦେଶ ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ସାଗରଂ ଚାମ୍ବରପ୍ରଖ୍ଯମମ୍ବରଂ ସାଗରୋପମମ୍। ସାଗରଂ ଚାମ୍ବରଂ ଚେତି ନିର୍ଵିଶେଷମଦୃଶ୍ଯତ
ସାଗର ଆକାଶ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଆଉ ଆକାଶ ସାଗର ପରି ଲାଗୁଥିଲା; ସାଗର ଓ ଆକାଶ ଦୁହେଁକୁ ଅଲଗା କରିବା କଷ୍ଟକର ହେଉଥିଲା।
ସମ୍ପୃକ୍ତଂ ନଭସାପ୍ଯମ୍ଭଃ ସମ୍ପୃକ୍ତଂ ଚ ନଭୋଽମ୍ଭସା। ତାଦୃଗ୍ରୂପେ ସ୍ମ ଦୃଶ୍ଯେତେ ତାରାରତ୍ନସମାକୁଲେ
ଜଳ ଆକାଶ ସହ ମିଶିଯାଇଥିଲା, ଆଉ ଆକାଶ ମଧ୍ୟ ଜଳ ସହ ମିଶିଯାଇଥିଲା; ଏଭଳି ଦୃଶ୍ୟରେ ତାରା ଓ ରତ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୁହେଁ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ସମୁତ୍ପତିତମେଘସ୍ଯ ଵୀଚିମାଲାକୁଲସ୍ଯ ଚ। ଵିଶେଷୋ ନ ଦ୍ଵଯୋରାସୀତ୍ ସାଗରସ୍ଯାମ୍ବରସ୍ଯ ଚ
ମେଘ ଉଠିଯିବା ଓ ତରଙ୍ଗର ଶୃଙ୍ଖଳା ଉତ୍ତେଜିତ ହେବାରେ, ସାଗର ଓ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପ୍ରଭେଦ ଦେଖାଯାଉନଥିଲା।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯୈରହତାଃ ସକ୍ତାଃ ସସ୍ଵନୁର୍ଭୀମନିଃସ୍ଵନାଃ। ଊର୍ମଯଃ ସିନ୍ଧୁରାଜସ୍ଯ ମହାଭେର୍ଯ ଇଵାମ୍ବରେ
ସିନ୍ଧୁରାଜାଙ୍କର ତରଙ୍ଗମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କରି, ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ଏହି ତରଙ୍ଗମାନେ ଆକାଶରେ ବଡ଼ ଢୋଳ ପରି ଝୁଲୁଥିଲେ।
ରତ୍ନୌଘଜଲସଂନାଦଂ ଵିଷକ୍ତମିଵ ଵାଯୁନା। ଉତ୍ପତନ୍ତମିଵ କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ଯାଦୋଗଣସମାକୁଲମ୍
ରତ୍ନ ଓ ଜଳର ଗଞ୍ଜନ ଶବ୍ଦ, ପବନ ଦ୍ୱାରା ଧରିନିଆଯାଇଥିବା ପରି, କ୍ରୋଧରେ ଉଠିଯାଉଥିଲା, ଏହା ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।