ଚୂତାଃ ପାଟଲିକାଶ୍ଚୈଵ କୋଵିଦାରାଶ୍ଚ ପୁଷ୍ପିତାଃ। ମୁଚୁଲିନ୍ଦାର୍ଜୁନାଶ୍ଚୈଵ ଶିଂଶପାଃ କୁଟଜାସ୍ତଥା
ଆମ୍ବ, ପାଟଳିକା, କୋବିଦାର, ମୁଚୁଲିନ୍ଦ, ଅର୍ଜୁନ, ଶିଂଶପା ଓ କୁଟଜ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଫୁଲ ଫୁଟାଇଥିଲେ।
ହିନ୍ତାଲାସ୍ତିନିଶାଶ୍ଚୈଵ ଚୂର୍ଣକା ନୀପକାସ୍ତଥା। ନୀଲାଶୋକାଶ୍ଚ ସରଲା ଅଙ୍କୋଲାଃ ପଦ୍ମକାସ୍ତଥା
ହିନ୍ତାଳ, ତିନିଶ, ଚୂର୍ଣ୍ଣକ, ନୀପ, ନୀଳଶୋକ, ସରଳ, ଅଙ୍କୋଳ ଓ ପଦ୍ମକ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ପ୍ରୀଯମାଣୈଃ ପ୍ଲଵଂଗୈସ୍ତୁ ସର୍ଵେ ପର୍ଯାକୁଲୀକୃତାଃ। ଵାପ୍ଯସ୍ତସ୍ମିନ୍ ଗିରୌ ରମ୍ଯାଃ ପଲ୍ଵଲାନି ତଥୈଵ ଚ
ସେଇ ପାହାଡ଼ର ଶୋଭାମୟ ପୋଖରୀ ଓ ଜଳାଭୂମିଗୁଡ଼ିକୁ ଆନନ୍ଦିତ ବାନରମାନେ ଭରିଦେଇଥିଲେ।
ଚକ୍ରଵାକାନୁଚରିତାଃ କାରଣ୍ଡଵନିଷେଵିତାଃ। ପ୍ଲଵୈଃ କ୍ରୌଞ୍ଚୈଶ୍ଚ ସଂକୀର୍ଣା ଵରାହମୃଗସେଵିତାଃ
ସେଠାରେ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ, କାରଣ୍ଡବ ବତକ, ପ୍ଲବ ଓ କ୍ରଉଞ୍ଚ ପକ୍ଷୀ, ଏବଂ ବନ ଶୁଅ ଓ ହରିଣ ଯାଉଥିଲେ।
ଋକ୍ଷୈସ୍ତରକ୍ଷୁଭିଃ ସିଂହୈଃ ଶାର୍ଦୂଲୈଶ୍ଚ ଭଯାଵହୈଃ। ଵ୍ଯାଲୈଶ୍ଚ ବହୁଭିର୍ଭୀମୈଃ ସେଵ୍ଯମାନାଃ ସମନ୍ତତଃ
ସେଠାରେ ଭାଲୁ, ବାଘ, ସିଂହ, ଭୟଙ୍କର ଚିତା ଓ ଅନେକ ଭୟାନକ ସାପ ଚାରିପାଖରେ ଘୁରୁଥିଲେ।
ପଦ୍ମୈଃ ସୌଗନ୍ଧିକୈଃ ଫୁଲ୍ଲୈଃ କୁମୁଦୈଶ୍ଚୋତ୍ପଲୈସ୍ତଥା। ଵାରିଜୈର୍ଵିଵିଧୈଃ ପୁଷ୍ପୈ ରମ୍ଯାସ୍ତତ୍ର ଜଲାଶଯାଃ
ସେଠାର ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଜଳାଶୟଗୁଡ଼ିକୁ ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ, ସୁଗନ୍ଧିତ ସୌଗନ୍ଧିକ, କୁମୁଦ, ଉତ୍ପଳ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫୁଲ ଶୋଭା ଦେଇଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ସାନୁଷୁ କୂଜନ୍ତି ନାନାଦ୍ଵିଜଗଣାସ୍ତଥା। ସ୍ନାତ୍ଵା ପୀତ୍ଵୋଦକାନ୍ଯତ୍ର ଜଲେ କ୍ରୀଡନ୍ତି ଵାନରାଃ
ସେ ପାହାଡ଼ର ଢାଳରେ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀମାନେ ମିଳିକି ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ; ବାନରମାନେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିଲେ, ପାଣି ପିଉଥିଲେ ଓ ଜଳରେ ଖେଳୁଥିଲେ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପ୍ଲାଵଯନ୍ତି ସ୍ମ ଶୈଲମାରୁହ୍ଯ ଵାନରାଃ। ଫଲାନ୍ଯମୃତଗନ୍ଧୀନି ମୂଲାନି କୁସୁମାନି ଚ
ପାହାଡ଼ ଚଢ଼ି ବାନରମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ପାଣି ଛିଟିଁ ଭିଜାଉଥିଲେ, ଅମୃତ ସୁଗନ୍ଧି ଥିବା ଫଳ, ମୂଳ ଓ ଫୁଲ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ।
ବଭଞ୍ଜୁର୍ଵାନରାସ୍ତତ୍ର ପାଦପାନାଂ ମଦୋତ୍କଟାଃ। ଦ୍ରୋଣମାତ୍ରପ୍ରମାଣାନି ଲମ୍ବମାନାନି ଵାନରାଃ
ସେଠାରେ ବାନରମାନେ ଶକ୍ତିରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ଭାଙ୍ଗୁଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଡୋଳା ଆକାରର ଗଛ ଗୁଛରେ ଲଟକୁଥିଲେ।
ଯଯୁଃ ପିବନ୍ତଃ ସ୍ଵସ୍ଥାସ୍ତେ ମଧୂନି ମଧୁପିଙ୍ଗଲାଃ। ପାଦପାନଵଭଞ୍ଜନ୍ତୋ ଵିକର୍ଷନ୍ତସ୍ତଥା ଲତାଃ
ସେହି ମଧୁର ରଙ୍ଗର ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ସୁସ୍ଥ ଓ ମଧୁ ପିଇ ଚାଲୁଥିଲେ, ଗଛର ଡାଲି ଭାଙ୍ଗୁଥିଲେ ଓ ଲତା ଟାଣୁଥିଲେ।
ଵିଧମନ୍ତୋ ଗିରିଵରାନ୍ ପ୍ରଯଯୁଃ ପ୍ଲଵଗର୍ଷଭାଃ। ଵୃକ୍ଷେଭ୍ଯୋଽନ୍ଯେ ତୁ କପଯୋ ନଦନ୍ତୋ ମଧୁ ଦର୍ପିତାଃ
ପ୍ରମୁଖ ବାନରମାନେ ପାହାଡ଼ ଶିଖରଗୁଡ଼ିକୁ ଛିଡ଼ାଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ମଧୁରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ଗଛରୁ ଗଛକୁ ଲାଫି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ।
ଅନ୍ଯେ ଵୃକ୍ଷାନ୍ ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରପିବନ୍ତ୍ଯପି ଚାପରେ। ବଭୂଵ ଵସୁଧା ତୈସ୍ତୁ ସମ୍ପୂର୍ଣା ହରିପୁଙ୍ଗଵୈଃ। ଯଥା କମଲକେଦାରୈଃ ପକ୍ଵୈରିଵ ଵସୁଂଧରା
କେହି ବାନର ଗଛ ପାଖକୁ ଯାଉଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ପାଣି ପିଉଥିଲେ; ସେମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ଫୁଲିଥିବା କମଳ ଖେତରେ ଭୂମି ଢାକିଯାଏ।
ମହେନ୍ଦ୍ରମଥ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ରାମୋ ରାଜୀଵଲୋଚନଃ। ଆରୁରୋହ ମହାବାହୁଃ ଶିଖରଂ ଦ୍ରୁମଭୂଷିତମ୍
ତାପରେ ରାମ, ପଦ୍ମନୟନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧରୀ, ମହେନ୍ଦ୍ର ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚି ଗଛରେ ଶୋଭିତ ତାହାର ଶିଖରକୁ ଚଢ଼ିଲେ।
ତତଃ ଶିଖରମାରୁହ୍ଯ ରାମୋ ଦଶରଥାତ୍ମଜଃ। କୂର୍ମମୀନସମାକୀର୍ଣମପଶ୍ଯତ୍ ସଲିଲାଶଯମ୍
ତାପରେ ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ରାମ ଶିଖରକୁ ଚଢ଼ି, କଚ୍ଛପ ଓ ମାଛରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳାଶୟ ଦେଖିଲେ।
ତେ ସହ୍ଯଂ ସମତିକ୍ରମ୍ଯ ମଲଯଂ ଚ ମହାଗିରିମ୍। ଆସେଦୁରାନୁପୂର୍ଵ୍ଯେଣ ସମୁଦ୍ରଂ ଭୀମନିଃସ୍ଵନମ୍
ସେମାନେ ସହ୍ୟ ଓ ବଡ଼ ମଲୟ ପାହାଡ଼ ଟପି, ଅନୁକ୍ରମରେ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଥିବା ସମୁଦ୍ର ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଅଵରୁହ୍ଯ ଜଗାମାଶୁ ଵେଲାଵନମନୁତ୍ତମମ୍। ରାମୋ ରମଯତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସସୁଗ୍ରୀଵଃ ସଲକ୍ଷ୍ମଣଃ
ପରେ ରାମ, ଆନନ୍ଦ ଦେବା ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ସମୁଦ୍ର କୂଳର ଉତ୍ତମ ବନକୁ ଯାଇଲେ।
ଅଥ ଧୌତୋପଲତଲାଂ ତୋଯୌଘୈଃ ସହସୋତ୍ଥିତୈଃ। ଵେଲାମାସାଦ୍ଯ ଵିପୁଲାଂ ରାମୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଏହିପରି, ଅଚାନକ ତରଙ୍ଗରେ ସଫା ହୋଇଥିବା ବିସ୍ତୃତ ସମୁଦ୍ରତଟକୁ ପହଞ୍ଚି, ରାମ ଏହିପରି କହିଲେ।
ଏତେ ଵଯମନୁପ୍ରାପ୍ତାଃ ସୁଗ୍ରୀଵ ଵରୁଣାଲଯମ୍। ଇହେଦାନୀଂ ଵିଚିନ୍ତା ସା ଯା ନଃ ପୂର୍ଵମୁପସ୍ଥିତା
ସୁଗ୍ରୀବ, ଆମେ ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଛୁ; ଏବେ ଆମେ ସେଇ ପ୍ରୟୋଜନ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ଆମେ ଆଗରେ ଦେଖିଥିଲୁ।
ଅତଃ ପରମତୀରୋଽଯଂ ସାଗରଃ ସରିତାଂ ପତିଃ। ନ ଚାଯମନୁପାଯେନ ଶକ୍ଯସ୍ତରିତୁମର୍ଣଵଃ
ଏଠାରୁ ଆଗକୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ତଟ ଅଛି, ଏଠି ସମୁଦ୍ର ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ନଦୀଙ୍କର ମାଲିକ; ଏହି ସମୁଦ୍ରକୁ ଉପାୟ ବିନା ଅଟକାଇ ପାରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ତଦିହୈଵ ନିଵେଶୋଽସ୍ତୁ ମନ୍ତ୍ରଃ ପ୍ରସ୍ତୂଯତାମିହ। ଯଥେଦଂ ଵାନରବଲଂ ପରଂ ପାରମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ତେଣୁ ଏଠି ଆମେ ଶିବିର କରିବା; ଏଠି ଆମେ ମନ୍ତ୍ରଣା କରିବା ଉଚିତ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହି ବାନର ସେନା ପାରପାରି ଯାଇପାରିବ।
ଇତୀଵ ସ ମହାବାହୁଃ ସୀତାହରଣକର୍ଶିତଃ। ରାମଃ ସାଗରମାସାଦ୍ଯ ଵାସମାଜ୍ଞାପଯତ୍ ତଦା
ଏଭଳି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ, ଯିଏ ସୀତାଙ୍କ ଅପହରଣରେ ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ, ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶିବିର କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ସର୍ଵାଃ ସେନା ନିଵେଶ୍ଯନ୍ତାଂ ଵେଲାଯାଂ ହରିପୁଙ୍ଗଵ। ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ମନ୍ତ୍ରକାଲୋ ନଃ ସାଗରସ୍ଯେହ ଲଙ୍ଘନେ
ହେ ବାନରମାନ୍ୟ, ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ସମୁଦ୍ରତଟରେ ବସାଯିବ; ଏହି ସମୟ ଆମ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ରଣା କରିବାର, ସମୁଦ୍ର ଅଟକାଇବା ପାଇଁ।
ସ୍ଵାଂ ସ୍ଵାଂ ସେନାଂ ସମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ମା ଚ କଶ୍ଚିତ୍ କୁତୋ ଵ୍ରଜେତ୍। ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ଵାନରାଃ ଶୂରା ଜ୍ଞେଯଂ ଛନ୍ନଂ ଭଯଂ ଚ ନଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ନିଜ ନିଜ ସେନାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତୁ, ଏବଂ କେହି କେଉଁଠି ଯାଉନାହାନ୍ତୁ; ସାହସୀ ବାନରମାନେ ଆଗକୁ ଯାଉନ୍ତୁ, ଆମେ ଲୁଚିଥିବା କିଛି ଭୟ ଅଛି କି ନାହିଁ ତାହା ଜାଣିବା ଉଚିତ।
ରାମସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁଗ୍ରୀଵଃ ସହଲକ୍ଷ୍ମଣଃ। ସେନାଂ ନିଵେଶଯତ୍ ତୀରେ ସାଗରସ୍ଯ ଦ୍ରୁମାଯୁତେ
ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସୁଗ୍ରୀବ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ, ସମୁଦ୍ରପାରି ଗଛରେ ଘେରା ତଟରେ ସେନାକୁ ବସାଇଲେ।
ଵିରରାଜ ସମୀପସ୍ଥଂ ସାଗରସ୍ଯ ଚ ତଦ୍ ବଲମ୍। ମଧୁପାଣ୍ଡୁଜଲଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦ୍ଵିତୀଯ ଇଵ ସାଗରଃ
ସମୁଦ୍ର ସମୀପରେ ଥିବା ସେହି ସେନା ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଲାଗୁଥିଲା, ମଧୁର ରଙ୍ଗର ପାଣି ଦେଖି ଏହା ଆଉ ଏକ ସମୁଦ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଵେଲାଵନମୁପାଗମ୍ଯ ତତସ୍ତେ ହରିପୁଙ୍ଗଵାଃ। ନିଵିଷ୍ଟାଶ୍ଚ ପରଂ ପାରଂ କାଙ୍କ୍ଷମାଣା ମହୋଦଧେଃ
ସେମାନେ ସମୁଦ୍ରତଟର ଉଦ୍ୟାନକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ଏଠି ବସିଲେ, ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ପାରିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହ କରୁଥିଲେ।
ତେଷାଂ ନିଵିଶମାନାନାଂ ସୈନ୍ଯସଂନାହନିଃସ୍ଵନଃ। ଅନ୍ତର୍ଧାଯ ମହାନାଦମର୍ଣଵସ୍ଯ ପ୍ରଶୁଶ୍ରୁଵେ
ସେମାନେ ଶିବିର କରୁଥିବାବେଳେ, ସେନାର ଜମା ହେବାର ଶବ୍ଦ ସମୁଦ୍ରର ବଡ଼ ଗର୍ଜନକୁ ଢାଙ୍କିଦେଲା ଏବଂ ସମସ୍ତଠାରେ ଶୁଣାଗଲା।
ସା ଵାନରାଣାଂ ଧ୍ଵଜିନୀ ସୁଗ୍ରୀଵେଣାଭିପାଲିତା। ତ୍ରିଧା ନିଵିଷ୍ଟା ମହତୀ ରାମସ୍ଯାର୍ଥପରାଭଵତ୍
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଥିବା ସେହି ବାନର ସେନା, ତିନି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ବଡ଼ ଆକାରରେ ରାମଙ୍କ କାମ ପାଇଁ ଏକାଗ୍ର ହୋଇଥିଲା।
ସା ମହାର୍ଣଵମାସାଦ୍ଯ ହୃଷ୍ଟା ଵାନରଵାହିନୀ। ଵାଯୁଵେଗସମାଧୂତଂ ପଶ୍ଯମାନା ମହାର୍ଣଵମ୍
ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚି, ବାନର ସେନା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲା, ବାୟୁରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇଥିବା ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ଦୂରପାରମସମ୍ବାଧଂ ରକ୍ଷୋଗଣନିଷେଵିତମ୍। ପଶ୍ଯନ୍ତୋ ଵରୁଣାଵାସଂ ନିଷେଦୁର୍ହରିଯୂଥପାଃ
ଦୂର ଅପାର ତଟ, ଯେଉଁଠି ରାକ୍ଷସମାନେ ଭିଡ଼ିଛନ୍ତି, ଦେଖି ବାନରମାନେ ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସକୁ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ବସିଲେ।