ସମାନ୍ ଭୂମିପ୍ରଦେଶାଂଶ୍ଚ ଵନାନି ଫଲଵନ୍ତି ଚ। ମଧ୍ଯେନ ଚ ସମନ୍ତାଚ୍ଚ ତିର୍ଯକ୍ ଚାଧଶ୍ଚ ସାଵିଶତ୍
ସମତଳ ଭୂମି ଅଞ୍ଚଳ, ଫଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରେ ସେମାନେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେମାନେ ମଝିରେ, ଚାରିପାଖରେ, ଆଡ଼େ ଓ ତଳେ ଚାଲିଗଲେ।
ସମାଵୃତ୍ଯ ମହୀଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ଜଗାମ ମହତୀ ଚମୂଃ। ତେ ହୃଷ୍ଟଵଦନାଃ ସର୍ଵେ ଜଗ୍ମୁର୍ମାରୁତରଂହସଃ
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକୁ ଢାକି ଦେଇ, ବଡ଼ ସେନା ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲା। ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁହଁରେ ଆନନ୍ଦ ହସ, ସେମାନେ ବାୟୁର ତ୍ୱରାରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଗଲେ।
ହରଯୋ ରାଘଵସ୍ଯାର୍ଥେ ସମାରୋପିତଵିକ୍ରମାଃ। ହର୍ଷଂ ଵୀର୍ଯଂ ବଲୋଦ୍ରେକାନ୍ ଦର୍ଶଯନ୍ତଃ ପରସ୍ପରମ୍
ରାଘବଙ୍କ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ପାଇଥିବା ବାନରମାନେ, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ନିଜ ଆନନ୍ଦ, ପ୍ରଭାବ ଓ ଶକ୍ତିର ଅତିରିକ୍ତ ଦେଖାଇଲେ।
ଯୌଵନୋତ୍ସେକଜାଦ୍ ଦର୍ପାଦ୍ ଵିଵିଧାଂଶ୍ଚକ୍ରୁରଧ୍ଵନି। ତତ୍ର କେଚିଦ୍ ଦ୍ରୁତଂ ଜଗ୍ମୁରୁତ୍ପେତୁଶ୍ଚ ତଥାପରେ
ଯୌବନର ଗର୍ବରୁ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ରାସ୍ତାରେ ବିଭିନ୍ନ କୌଶଳ ଦେଖାଇଲେ। କିଛି ତେଜରେ ଚାଲିଗଲେ, ଅନ୍ୟେ ଲାଫିଲେ।
କେଚିତ୍ କିଲକିଲାଂ ଚକ୍ରୁର୍ଵାନରା ଵନଗୋଚରାଃ। ପ୍ରାସ୍ଫୋଟଯଂଶ୍ଚ ପୁଚ୍ଛାନି ସଂନିଜଘ୍ନୁଃ ପଦାନ୍ଯପି
କିଛି ବାନର, ଜଙ୍ଗଲରେ ରହୁଥିବା, ଉଚ୍ଚ ସବ୍ଦ କଲେ। କିଛି ନିଜ ପୁଛ ହଲାଇଲେ, ଅନ୍ୟେ ପାଦରେ ଭୂମିକୁ ମାରିଲେ।
ଭୁଜାନ୍ ଵିକ୍ଷିପ୍ଯ ଶୈଲାଂଶ୍ଚ ଦ୍ରୁମାନନ୍ଯେ ବଭଞ୍ଜିରେ। ଆରୋହନ୍ତଶ୍ଚ ଶୃଙ୍ଗାଣି ଗିରୀଣାଂ ଗିରିଗୋଚରାଃ
କିଛି ନିଜ ହାତ ଉଠାଇଲେ, କିଛି ପାହାଡ଼ ଓ ଗଛ ଭାଙ୍ଗିଲେ। ପାହାଡ଼ରେ ଘୁରୁଥିବାମାନେ ଶିଖର ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ମହାନାଦାନ୍ ପ୍ରମୁଞ୍ଚନ୍ତି କ୍ଷ୍ଵେଡାମନ୍ଯେ ପ୍ରଚକ୍ରିରେ। ଊରୁଵେଗୈଶ୍ଚ ମମୃଦୁର୍ଲତାଜାଲାନ୍ଯନେକଶଃ
କିଛି ବଡ଼ ଗର୍ଜନ କଲେ, ଅନ୍ୟେ ସିଟି ଦେଲେ। ଅନେକେ ନିଜ ଉରୁର ଶକ୍ତିରେ ଲତା ଝାଡ଼କୁ ଚେପିଦେଲେ।
ଜୃମ୍ଭମାଣାଶ୍ଚ ଵିକ୍ରାନ୍ତା ଵିଚିକ୍ରୀଡୁଃ ଶିଲାଦ୍ରୁମୈଃ। ତତଃ ଶତସହସ୍ରୈଶ୍ଚ କୋଟିଭିଶ୍ଚ ସହସ୍ରଶଃ
ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ ଏବଂ ଦେହ ଟାଣି, ସେମାନେ ପାଥର ଓ ଗଛ ସହ ଖେଳିଲେ। ପରେ ଶତ ହଜାର ଓ କୋଟି କୋଟି ବାନର ଏଭଳି କଲେ।
ଵାନରାଣାଂ ସୁଘୋରାଣାଂ ଶ୍ରୀମତ୍ପରିଵୃତା ମହୀ। ସା ସ୍ମ ଯାତି ଦିଵାରାତ୍ରଂ ମହତୀ ହରିଵାହିନୀ
ଭୟଙ୍କର ଓ ଶ୍ରୀମୟ ବାନରମାନେ ଭୂମିକୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ। ସେ ବଡ଼ ବାନର ସେନା ଦିନ ରାତି ଚାଲିଗଲା।
ପ୍ରହୃଷ୍ଟମୁଦିତାଃ ସର୍ଵେ ସୁଗ୍ରୀଵେଣାଭିପାଲିତାଃ। ଵାନରାସ୍ତ୍ଵରିତା ଯାନ୍ତି ସର୍ଵେ ଯୁଦ୍ଧାଭିନନ୍ଦିନଃ। ପ୍ରମୋକ୍ଷଯିଷଵଃ ସୀତାଂ ମୁହୂର୍ତଂ କ୍ଵାପି ନାଵସନ୍
ସମସ୍ତ ବାନର, ଆନନ୍ଦ ଓ ଖୁସିରେ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ତ୍ୱରାରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ, ସୀତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରହିଲେ ନାହିଁ।
ତତଃ ପାଦପସମ୍ବାଧଂ ନାନାଵନସମାଯୁତମ୍। ସହ୍ଯପର୍ଵତମାସାଦ୍ଯ ଵାନରାସ୍ତେ ସମାରୁହନ୍
ତାପରେ, ଗଛରେ ଭରିଥିବା ଓ ବିଭିନ୍ନ ଜଙ୍ଗଲ ଥିବା ସହ୍ୟ ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ବାନରମାନେ ଚଢ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
କାନନାନି ଵିଚିତ୍ରାଣି ନଦୀପ୍ରସ୍ରଵଣାନି ଚ। ପଶ୍ଯନ୍ନପି ଯଯୌ ରାମଃ ସହ୍ଯସ୍ଯ ମଲଯସ୍ଯ ଚ
ରାମ, ସହ୍ୟ ଓ ମଲୟ ପାହାଡ଼ ମାଧ୍ୟମରେ, ଅଦ୍ଭୁତ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପ୍ରବାହିତ ନଦୀ ଦେଖି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ।
ଚମ୍ପକାଂସ୍ତିଲକାଂଶ୍ଚୂତାନଶୋକାନ୍ ସିନ୍ଦୁଵାରକାନ୍। ତିନିଶାନ୍ କରଵୀରାଂଶ୍ଚ ଭଞ୍ଜନ୍ତି ସ୍ମ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ
ବାନରମାନେ ଚମ୍ପକ, ତିଳକ, ଆମ୍ବ, ଅଶୋକ, ସିନ୍ଦୁବାର, ତିନିଶ, କରବୀର ଗଛର ଡାଳି ଭାଙ୍ଗିଲେ।
ଅଙ୍କୋଲାଂଶ୍ଚ କରଞ୍ଜାଂଶ୍ଚ ପ୍ଲକ୍ଷନ୍ଯଗ୍ରୋଧପାଦପାନ୍। ଜମ୍ବୂକାମଲକାନ୍ ନୀପାନ୍ ଭଞ୍ଜନ୍ତି ସ୍ମ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ
ଅଙ୍କୋଳ, କରଞ୍ଜ, ବଟ, ବଡ଼, ଜାମୁ, ଆମଳକୀ, ନୀପ ଗଛ ମଧ୍ୟ ବାନରମାନେ ଭାଙ୍ଗିଲେ।
ପ୍ରସ୍ତରେଷୁ ଚ ରମ୍ଯେଷୁ ଵିଵିଧାଃ କାନନଦ୍ରୁମାଃ। ଵାଯୁଵେଗପ୍ରଚଲିତାଃ ପୁଷ୍ପୈରଵକିରନ୍ତି ତାନ୍
ସୁନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ଚଟାଣରେ, ବିଭିନ୍ନ ଜଙ୍ଗଲ ଗଛ, ବାୟୁର ଚାପରେ ଡାଳି ହଲାଇ, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଫୁଲ ଝରାଇଲେ।
ମାରୁତଃ ସୁଖସଂସ୍ପର୍ଶୋ ଵାତି ଚନ୍ଦନଶୀତଲଃ। ଷଟ୍ପଦୈରନୁକୂଜଦ୍ଭିର୍ଵନେଷୁ ମଧୁଗନ୍ଧିଷୁ
ଚନ୍ଦନ ଭଳି ଶିତଳ ମୃଦୁ ବାତାସ ଫୁଙ୍କୁଥିଲା, ମଧୁ ଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିବା ଜଙ୍ଗଲରେ ମଧୁମକ୍ଷି ଗୁଞ୍ଜନ କରୁଥିଲେ।
ଅଧିକଂ ଶୈଲରାଜସ୍ତୁ ଧାତୁଭିସ୍ତୁ ଵିଭୂଷିତଃ। ଧାତୁଭ୍ଯଃ ପ୍ରସୃତୋ ରେଣୁର୍ଵାଯୁଵେଗେନ ଘଟ୍ଟିତଃ
ପାହାଡ଼ରାଜା ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ। ସେଇ ଧାତୁର ଧୂଳି, ବାୟୁରେ ଉଡ଼ି ଚାରିପାଖରେ ପସରିଗଲା।
ସୁମହଦ୍ଵାନରାନୀକଂ ଛାଦଯାମାସ ସର୍ଵତଃ। ଗିରିପ୍ରସ୍ଥେଷୁ ରମ୍ଯେଷୁ ସର୍ଵତଃ ସମ୍ପ୍ରପୁଷ୍ପିତାଃ
ବଡ଼ ବାନର ସେନା, ସୁନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ଚଟାଣରେ ଚାରିଦିଗରୁ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛରେ ଢାକି ଦିଆଯାଇଥିଲା।
କେତକ୍ଯଃ ସିନ୍ଦୁଵାରାଶ୍ଚ ଵାସନ୍ତ୍ଯଶ୍ଚ ମନୋରମାଃ। ମାଧଵ୍ଯୋ ଗନ୍ଧପୂର୍ଣାଶ୍ଚ କୁନ୍ଦଗୁଲ୍ମାଶ୍ଚ ପୁଷ୍ପିତାଃ
କେତକୀ, ସିନ୍ଦୁବାର, ମନୋହର ବସନ୍ତ ଫୁଲ, ସୁଗନ୍ଧି ଭରିଥିବା ମାଧବୀ ଓ ଫୁଲିଥିବା କୁନ୍ଦ ଗୁଲ୍ମ ଦ୍ୱାରା ସେଠାର ଦୃଶ୍ୟ ଶୋଭା ପାଇଥିଲା।
ଚିରିବିଲ୍ଵା ମଧୂକାଶ୍ଚ ଵଞ୍ଜୁଲା ବକୁଲାସ୍ତଥା। ରଞ୍ଜକାସ୍ତିଲକାଶ୍ଚୈଵ ନାଗଵୃକ୍ଷାଶ୍ଚ ପୁଷ୍ପିତାଃ
ଚିରିବିଲ୍ବ, ମଧୂକ, ବଞ୍ଜୁଳା, ବକୁଳ, ରଞ୍ଜକ, ତିଳକ ଓ ନାଗ ଗଛ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫୁଲିଥିଲେ।
ଚୂତାଃ ପାଟଲିକାଶ୍ଚୈଵ କୋଵିଦାରାଶ୍ଚ ପୁଷ୍ପିତାଃ। ମୁଚୁଲିନ୍ଦାର୍ଜୁନାଶ୍ଚୈଵ ଶିଂଶପାଃ କୁଟଜାସ୍ତଥା
ଆମ୍ବ, ପାଟଳିକା, କୋବିଦାର, ମୁଚୁଲିନ୍ଦ, ଅର୍ଜୁନ, ଶିଂଶପା ଓ କୁଟଜ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଫୁଲ ଫୁଟାଇଥିଲେ।
ହିନ୍ତାଲାସ୍ତିନିଶାଶ୍ଚୈଵ ଚୂର୍ଣକା ନୀପକାସ୍ତଥା। ନୀଲାଶୋକାଶ୍ଚ ସରଲା ଅଙ୍କୋଲାଃ ପଦ୍ମକାସ୍ତଥା
ହିନ୍ତାଳ, ତିନିଶ, ଚୂର୍ଣ୍ଣକ, ନୀପ, ନୀଳଶୋକ, ସରଳ, ଅଙ୍କୋଳ ଓ ପଦ୍ମକ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ପ୍ରୀଯମାଣୈଃ ପ୍ଲଵଂଗୈସ୍ତୁ ସର୍ଵେ ପର୍ଯାକୁଲୀକୃତାଃ। ଵାପ୍ଯସ୍ତସ୍ମିନ୍ ଗିରୌ ରମ୍ଯାଃ ପଲ୍ଵଲାନି ତଥୈଵ ଚ
ସେଇ ପାହାଡ଼ର ଶୋଭାମୟ ପୋଖରୀ ଓ ଜଳାଭୂମିଗୁଡ଼ିକୁ ଆନନ୍ଦିତ ବାନରମାନେ ଭରିଦେଇଥିଲେ।
ଚକ୍ରଵାକାନୁଚରିତାଃ କାରଣ୍ଡଵନିଷେଵିତାଃ। ପ୍ଲଵୈଃ କ୍ରୌଞ୍ଚୈଶ୍ଚ ସଂକୀର୍ଣା ଵରାହମୃଗସେଵିତାଃ
ସେଠାରେ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ, କାରଣ୍ଡବ ବତକ, ପ୍ଲବ ଓ କ୍ରଉଞ୍ଚ ପକ୍ଷୀ, ଏବଂ ବନ ଶୁଅ ଓ ହରିଣ ଯାଉଥିଲେ।
ଋକ୍ଷୈସ୍ତରକ୍ଷୁଭିଃ ସିଂହୈଃ ଶାର୍ଦୂଲୈଶ୍ଚ ଭଯାଵହୈଃ। ଵ୍ଯାଲୈଶ୍ଚ ବହୁଭିର୍ଭୀମୈଃ ସେଵ୍ଯମାନାଃ ସମନ୍ତତଃ
ସେଠାରେ ଭାଲୁ, ବାଘ, ସିଂହ, ଭୟଙ୍କର ଚିତା ଓ ଅନେକ ଭୟାନକ ସାପ ଚାରିପାଖରେ ଘୁରୁଥିଲେ।
ପଦ୍ମୈଃ ସୌଗନ୍ଧିକୈଃ ଫୁଲ୍ଲୈଃ କୁମୁଦୈଶ୍ଚୋତ୍ପଲୈସ୍ତଥା। ଵାରିଜୈର୍ଵିଵିଧୈଃ ପୁଷ୍ପୈ ରମ୍ଯାସ୍ତତ୍ର ଜଲାଶଯାଃ
ସେଠାର ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଜଳାଶୟଗୁଡ଼ିକୁ ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ, ସୁଗନ୍ଧିତ ସୌଗନ୍ଧିକ, କୁମୁଦ, ଉତ୍ପଳ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫୁଲ ଶୋଭା ଦେଇଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ସାନୁଷୁ କୂଜନ୍ତି ନାନାଦ୍ଵିଜଗଣାସ୍ତଥା। ସ୍ନାତ୍ଵା ପୀତ୍ଵୋଦକାନ୍ଯତ୍ର ଜଲେ କ୍ରୀଡନ୍ତି ଵାନରାଃ
ସେ ପାହାଡ଼ର ଢାଳରେ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀମାନେ ମିଳିକି ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ; ବାନରମାନେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିଲେ, ପାଣି ପିଉଥିଲେ ଓ ଜଳରେ ଖେଳୁଥିଲେ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପ୍ଲାଵଯନ୍ତି ସ୍ମ ଶୈଲମାରୁହ୍ଯ ଵାନରାଃ। ଫଲାନ୍ଯମୃତଗନ୍ଧୀନି ମୂଲାନି କୁସୁମାନି ଚ
ପାହାଡ଼ ଚଢ଼ି ବାନରମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ପାଣି ଛିଟିଁ ଭିଜାଉଥିଲେ, ଅମୃତ ସୁଗନ୍ଧି ଥିବା ଫଳ, ମୂଳ ଓ ଫୁଲ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ।
ବଭଞ୍ଜୁର୍ଵାନରାସ୍ତତ୍ର ପାଦପାନାଂ ମଦୋତ୍କଟାଃ। ଦ୍ରୋଣମାତ୍ରପ୍ରମାଣାନି ଲମ୍ବମାନାନି ଵାନରାଃ
ସେଠାରେ ବାନରମାନେ ଶକ୍ତିରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ଭାଙ୍ଗୁଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଡୋଳା ଆକାରର ଗଛ ଗୁଛରେ ଲଟକୁଥିଲେ।
ଯଯୁଃ ପିବନ୍ତଃ ସ୍ଵସ୍ଥାସ୍ତେ ମଧୂନି ମଧୁପିଙ୍ଗଲାଃ। ପାଦପାନଵଭଞ୍ଜନ୍ତୋ ଵିକର୍ଷନ୍ତସ୍ତଥା ଲତାଃ
ସେହି ମଧୁର ରଙ୍ଗର ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ସୁସ୍ଥ ଓ ମଧୁ ପିଇ ଚାଲୁଥିଲେ, ଗଛର ଡାଲି ଭାଙ୍ଗୁଥିଲେ ଓ ଲତା ଟାଣୁଥିଲେ।