ଵିମଲେ ଚ ପ୍ରକାଶେତେ ଵିଶାଖେ ନିରୁପଦ୍ରଵେ। ନକ୍ଷତ୍ରଂ ପରମସ୍ମାକମିକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
“ନିର୍ମଳ ଆକାଶରେ ବିଶାଖା ନକ୍ଷତ୍ର ଅନ୍ତରାୟ ବିନା ଚମକୁଛି; ଏହି ତାରା ଆମ ପାଇଁ, ମହାନ୍ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁମାନେ ପାଇଁ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ।”
ନୈର୍ଋତଂ ନୈର୍ଋତାନାଂ ଚ ନକ୍ଷତ୍ରମତିପୀଡ୍ଯତେ। ମୂଲୋ ମୂଲଵତା ସ୍ପୃଷ୍ଟୋ ଧୂପ୍ଯତେ ଧୂମକେତୁନା
“ନୈରୃତ ଓ ନୈରୃତମାନେର ନକ୍ଷତ୍ର ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ପୀଡ଼ିତ; ମୂଳ ନକ୍ଷତ୍ର ମୂଳବତଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଏବଂ ଧୂମକେତୁ ଦ୍ୱାରା ଧୂଆଁ ହେଉଛି।”
ସର୍ଵଂ ଚୈତଦ୍ ଵିନାଶାଯ ରାକ୍ଷସାନାମୁପସ୍ଥିତମ୍। କାଲେ କାଲଗୃହୀତାନାଂ ନକ୍ଷତ୍ରଂ ଗ୍ରହପୀଡିତମ୍
“ଏହି ସବୁ ଚିହ୍ନ ରାକ୍ଷସମାନେ ପାଇଁ ବିନାଶର ସୂଚନା; ଏହି ସମୟରେ ଗ୍ରହଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ନକ୍ଷତ୍ର ମୃତ୍ୟୁରେ ଧରାଯାଇଥିବାମାନେ ପାଇଁ।”
ପ୍ରସନ୍ନାଃ ସୁରସାଶ୍ଚାପୋ ଵନାନି ଫଲଵନ୍ତି ଚ। ପ୍ରଵାନ୍ତି ନାଧିକା ଗନ୍ଧା ଯଥର୍ତୁକୁସୁମା ଦ୍ରୁମାଃ
ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ, ଜଳ ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ଅରଣ୍ୟ ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ମଧୁର ସୁଗନ୍ଧ ବହୁଛି, ଗଛମାନେ ଋତୁଅନୁସାରେ ଫୁଲେଇଛି।
ଵ୍ଯୂଢାନି କପିସୈନ୍ଯାନି ପ୍ରକାଶନ୍ତେଽଧିକଂ ପ୍ରଭୋ। ଦେଵାନାମିଵ ସୈନ୍ଯାନି ସଂଗ୍ରାମେ ତାରକାମଯେ। ଏଵମାର୍ଯ ସମୀକ୍ଷ୍ଯୈତତ୍ ପ୍ରୀତୋ ଭଵିତୁମର୍ହସି
ବନର ସେନାଗୁଡିକ ଏତେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଛି, ମହାପ୍ରଭୁ, ଯେପରି ଦେବତାଙ୍କ ସେନା ଦାନବମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ; ଏପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଆପଣ ଖୁସି ହେବା ଉଚିତ।
ଇତି ଭ୍ରାତରମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ହୃଷ୍ଟଃ ସୌମିତ୍ରିରବ୍ରଵୀତ୍। ଅଥାଵୃତ୍ଯ ମହୀଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ଜଗାମ ହରିଵାହିନୀ
ଏପରି ଭାବେ ଭାଇଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ଆନନ୍ଦିତ ସୌମିତ୍ରି କହିଲେ; ଏହା ପରେ ବନର ସେନା ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ଢାକି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲା।
ଋକ୍ଷଵାନରଶାର୍ଦୂଲୈର୍ନଖଦ୍ରଂଷ୍ଟ୍ରାଯୁଧୈରପି। କରାଗ୍ରୈଶ୍ଚରଣାଗ୍ରୈଶ୍ଚ ଵାନରୈରୁଦ୍ଧତଂ ରଜଃ
ଭାଲୁ, ବନର ଓ ବନରମୁଖ୍ୟମାନେ, ନଖ ଓ ଦାନ୍ତକୁ ଅସ୍ତ୍ର କରି, ହାତ ଓ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଧୂଳି ଉଡ଼ାଇଲେ।
ଭୀମମନ୍ତର୍ଦଧେ ଲୋକଂ ନିଵାର୍ଯ ସଵିତୁଃ ପ୍ରଭାମ୍। ସପର୍ଵତଵନାକାଶଂ ଦକ୍ଷିଣାଂ ହରିଵାହିନୀ
ସେ ଭୟଙ୍କର ବନର ସେନା ପାହାଡ଼, ଅରଣ୍ୟ ଓ ଆକାଶ ସହିତ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଢାକି, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆଛାଦିତ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକକୁ ଅଟକାଇଦେଲା।
ଛାଦଯନ୍ତୀ ଯଯୌ ଭୀମା ଦ୍ଯାମିଵାମ୍ବୁଦସଂତତିଃ। ଉତ୍ତରନ୍ତ୍ଯାଶ୍ଚ ସେନାଯାଃ ସତତଂ ବହୁଯୋଜନମ୍
ସେ ଭୟଙ୍କର ସେନା ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲା, ଯେପରି ମେଘମାଳା ଆକାଶକୁ ଢାକିଦିଏ; ସେନା ଯେଉଁଠିଏଉଁଠି ଯାଉଥିଲା, ସେଠାରେ ସେ ସବୁବେଳେ ବହୁ ଯୋଜନ ଦୂର ଅଞ୍ଚଳ ଅଟକାଉଥିଲା।
ନଦୀସ୍ରୋତାଂସି ସର୍ଵାଣି ସସ୍ଯନ୍ଦୁର୍ଵିପରୀତଵତ୍। ସରାଂସି ଵିମଲାମ୍ଭାଂସି ଦ୍ରୁମାକୀର୍ଣାଂଶ୍ଚ ପର୍ଵତାନ୍
ସମସ୍ତ ନଦୀର ପାଣି ପ୍ରବାହ ବିପରୀତ ଦିଗକୁ ବହୁଥିଲା, ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳର ହ୍ରଦ ଓ ଗଛରେ ଢାକା ପାହାଡ଼ମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ସମାନ୍ ଭୂମିପ୍ରଦେଶାଂଶ୍ଚ ଵନାନି ଫଲଵନ୍ତି ଚ। ମଧ୍ଯେନ ଚ ସମନ୍ତାଚ୍ଚ ତିର୍ଯକ୍ ଚାଧଶ୍ଚ ସାଵିଶତ୍
ସମତଳ ଭୂମି ଅଞ୍ଚଳ, ଫଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରେ ସେମାନେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେମାନେ ମଝିରେ, ଚାରିପାଖରେ, ଆଡ଼େ ଓ ତଳେ ଚାଲିଗଲେ।
ସମାଵୃତ୍ଯ ମହୀଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ଜଗାମ ମହତୀ ଚମୂଃ। ତେ ହୃଷ୍ଟଵଦନାଃ ସର୍ଵେ ଜଗ୍ମୁର୍ମାରୁତରଂହସଃ
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକୁ ଢାକି ଦେଇ, ବଡ଼ ସେନା ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲା। ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁହଁରେ ଆନନ୍ଦ ହସ, ସେମାନେ ବାୟୁର ତ୍ୱରାରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଗଲେ।
ହରଯୋ ରାଘଵସ୍ଯାର୍ଥେ ସମାରୋପିତଵିକ୍ରମାଃ। ହର୍ଷଂ ଵୀର୍ଯଂ ବଲୋଦ୍ରେକାନ୍ ଦର୍ଶଯନ୍ତଃ ପରସ୍ପରମ୍
ରାଘବଙ୍କ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ପାଇଥିବା ବାନରମାନେ, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ନିଜ ଆନନ୍ଦ, ପ୍ରଭାବ ଓ ଶକ୍ତିର ଅତିରିକ୍ତ ଦେଖାଇଲେ।
ଯୌଵନୋତ୍ସେକଜାଦ୍ ଦର୍ପାଦ୍ ଵିଵିଧାଂଶ୍ଚକ୍ରୁରଧ୍ଵନି। ତତ୍ର କେଚିଦ୍ ଦ୍ରୁତଂ ଜଗ୍ମୁରୁତ୍ପେତୁଶ୍ଚ ତଥାପରେ
ଯୌବନର ଗର୍ବରୁ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ରାସ୍ତାରେ ବିଭିନ୍ନ କୌଶଳ ଦେଖାଇଲେ। କିଛି ତେଜରେ ଚାଲିଗଲେ, ଅନ୍ୟେ ଲାଫିଲେ।
କେଚିତ୍ କିଲକିଲାଂ ଚକ୍ରୁର୍ଵାନରା ଵନଗୋଚରାଃ। ପ୍ରାସ୍ଫୋଟଯଂଶ୍ଚ ପୁଚ୍ଛାନି ସଂନିଜଘ୍ନୁଃ ପଦାନ୍ଯପି
କିଛି ବାନର, ଜଙ୍ଗଲରେ ରହୁଥିବା, ଉଚ୍ଚ ସବ୍ଦ କଲେ। କିଛି ନିଜ ପୁଛ ହଲାଇଲେ, ଅନ୍ୟେ ପାଦରେ ଭୂମିକୁ ମାରିଲେ।
ଭୁଜାନ୍ ଵିକ୍ଷିପ୍ଯ ଶୈଲାଂଶ୍ଚ ଦ୍ରୁମାନନ୍ଯେ ବଭଞ୍ଜିରେ। ଆରୋହନ୍ତଶ୍ଚ ଶୃଙ୍ଗାଣି ଗିରୀଣାଂ ଗିରିଗୋଚରାଃ
କିଛି ନିଜ ହାତ ଉଠାଇଲେ, କିଛି ପାହାଡ଼ ଓ ଗଛ ଭାଙ୍ଗିଲେ। ପାହାଡ଼ରେ ଘୁରୁଥିବାମାନେ ଶିଖର ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ମହାନାଦାନ୍ ପ୍ରମୁଞ୍ଚନ୍ତି କ୍ଷ୍ଵେଡାମନ୍ଯେ ପ୍ରଚକ୍ରିରେ। ଊରୁଵେଗୈଶ୍ଚ ମମୃଦୁର୍ଲତାଜାଲାନ୍ଯନେକଶଃ
କିଛି ବଡ଼ ଗର୍ଜନ କଲେ, ଅନ୍ୟେ ସିଟି ଦେଲେ। ଅନେକେ ନିଜ ଉରୁର ଶକ୍ତିରେ ଲତା ଝାଡ଼କୁ ଚେପିଦେଲେ।
ଜୃମ୍ଭମାଣାଶ୍ଚ ଵିକ୍ରାନ୍ତା ଵିଚିକ୍ରୀଡୁଃ ଶିଲାଦ୍ରୁମୈଃ। ତତଃ ଶତସହସ୍ରୈଶ୍ଚ କୋଟିଭିଶ୍ଚ ସହସ୍ରଶଃ
ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ ଏବଂ ଦେହ ଟାଣି, ସେମାନେ ପାଥର ଓ ଗଛ ସହ ଖେଳିଲେ। ପରେ ଶତ ହଜାର ଓ କୋଟି କୋଟି ବାନର ଏଭଳି କଲେ।
ଵାନରାଣାଂ ସୁଘୋରାଣାଂ ଶ୍ରୀମତ୍ପରିଵୃତା ମହୀ। ସା ସ୍ମ ଯାତି ଦିଵାରାତ୍ରଂ ମହତୀ ହରିଵାହିନୀ
ଭୟଙ୍କର ଓ ଶ୍ରୀମୟ ବାନରମାନେ ଭୂମିକୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ। ସେ ବଡ଼ ବାନର ସେନା ଦିନ ରାତି ଚାଲିଗଲା।
ପ୍ରହୃଷ୍ଟମୁଦିତାଃ ସର୍ଵେ ସୁଗ୍ରୀଵେଣାଭିପାଲିତାଃ। ଵାନରାସ୍ତ୍ଵରିତା ଯାନ୍ତି ସର୍ଵେ ଯୁଦ୍ଧାଭିନନ୍ଦିନଃ। ପ୍ରମୋକ୍ଷଯିଷଵଃ ସୀତାଂ ମୁହୂର୍ତଂ କ୍ଵାପି ନାଵସନ୍
ସମସ୍ତ ବାନର, ଆନନ୍ଦ ଓ ଖୁସିରେ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ତ୍ୱରାରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ, ସୀତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରହିଲେ ନାହିଁ।
ତତଃ ପାଦପସମ୍ବାଧଂ ନାନାଵନସମାଯୁତମ୍। ସହ୍ଯପର୍ଵତମାସାଦ୍ଯ ଵାନରାସ୍ତେ ସମାରୁହନ୍
ତାପରେ, ଗଛରେ ଭରିଥିବା ଓ ବିଭିନ୍ନ ଜଙ୍ଗଲ ଥିବା ସହ୍ୟ ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ବାନରମାନେ ଚଢ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
କାନନାନି ଵିଚିତ୍ରାଣି ନଦୀପ୍ରସ୍ରଵଣାନି ଚ। ପଶ୍ଯନ୍ନପି ଯଯୌ ରାମଃ ସହ୍ଯସ୍ଯ ମଲଯସ୍ଯ ଚ
ରାମ, ସହ୍ୟ ଓ ମଲୟ ପାହାଡ଼ ମାଧ୍ୟମରେ, ଅଦ୍ଭୁତ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପ୍ରବାହିତ ନଦୀ ଦେଖି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ।
ଚମ୍ପକାଂସ୍ତିଲକାଂଶ୍ଚୂତାନଶୋକାନ୍ ସିନ୍ଦୁଵାରକାନ୍। ତିନିଶାନ୍ କରଵୀରାଂଶ୍ଚ ଭଞ୍ଜନ୍ତି ସ୍ମ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ
ବାନରମାନେ ଚମ୍ପକ, ତିଳକ, ଆମ୍ବ, ଅଶୋକ, ସିନ୍ଦୁବାର, ତିନିଶ, କରବୀର ଗଛର ଡାଳି ଭାଙ୍ଗିଲେ।
ଅଙ୍କୋଲାଂଶ୍ଚ କରଞ୍ଜାଂଶ୍ଚ ପ୍ଲକ୍ଷନ୍ଯଗ୍ରୋଧପାଦପାନ୍। ଜମ୍ବୂକାମଲକାନ୍ ନୀପାନ୍ ଭଞ୍ଜନ୍ତି ସ୍ମ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ
ଅଙ୍କୋଳ, କରଞ୍ଜ, ବଟ, ବଡ଼, ଜାମୁ, ଆମଳକୀ, ନୀପ ଗଛ ମଧ୍ୟ ବାନରମାନେ ଭାଙ୍ଗିଲେ।
ପ୍ରସ୍ତରେଷୁ ଚ ରମ୍ଯେଷୁ ଵିଵିଧାଃ କାନନଦ୍ରୁମାଃ। ଵାଯୁଵେଗପ୍ରଚଲିତାଃ ପୁଷ୍ପୈରଵକିରନ୍ତି ତାନ୍
ସୁନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ଚଟାଣରେ, ବିଭିନ୍ନ ଜଙ୍ଗଲ ଗଛ, ବାୟୁର ଚାପରେ ଡାଳି ହଲାଇ, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଫୁଲ ଝରାଇଲେ।
ମାରୁତଃ ସୁଖସଂସ୍ପର୍ଶୋ ଵାତି ଚନ୍ଦନଶୀତଲଃ। ଷଟ୍ପଦୈରନୁକୂଜଦ୍ଭିର୍ଵନେଷୁ ମଧୁଗନ୍ଧିଷୁ
ଚନ୍ଦନ ଭଳି ଶିତଳ ମୃଦୁ ବାତାସ ଫୁଙ୍କୁଥିଲା, ମଧୁ ଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିବା ଜଙ୍ଗଲରେ ମଧୁମକ୍ଷି ଗୁଞ୍ଜନ କରୁଥିଲେ।
ଅଧିକଂ ଶୈଲରାଜସ୍ତୁ ଧାତୁଭିସ୍ତୁ ଵିଭୂଷିତଃ। ଧାତୁଭ୍ଯଃ ପ୍ରସୃତୋ ରେଣୁର୍ଵାଯୁଵେଗେନ ଘଟ୍ଟିତଃ
ପାହାଡ଼ରାଜା ଧାତୁରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ। ସେଇ ଧାତୁର ଧୂଳି, ବାୟୁରେ ଉଡ଼ି ଚାରିପାଖରେ ପସରିଗଲା।
ସୁମହଦ୍ଵାନରାନୀକଂ ଛାଦଯାମାସ ସର୍ଵତଃ। ଗିରିପ୍ରସ୍ଥେଷୁ ରମ୍ଯେଷୁ ସର୍ଵତଃ ସମ୍ପ୍ରପୁଷ୍ପିତାଃ
ବଡ଼ ବାନର ସେନା, ସୁନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ଚଟାଣରେ ଚାରିଦିଗରୁ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛରେ ଢାକି ଦିଆଯାଇଥିଲା।
କେତକ୍ଯଃ ସିନ୍ଦୁଵାରାଶ୍ଚ ଵାସନ୍ତ୍ଯଶ୍ଚ ମନୋରମାଃ। ମାଧଵ୍ଯୋ ଗନ୍ଧପୂର୍ଣାଶ୍ଚ କୁନ୍ଦଗୁଲ୍ମାଶ୍ଚ ପୁଷ୍ପିତାଃ
କେତକୀ, ସିନ୍ଦୁବାର, ମନୋହର ବସନ୍ତ ଫୁଲ, ସୁଗନ୍ଧି ଭରିଥିବା ମାଧବୀ ଓ ଫୁଲିଥିବା କୁନ୍ଦ ଗୁଲ୍ମ ଦ୍ୱାରା ସେଠାର ଦୃଶ୍ୟ ଶୋଭା ପାଇଥିଲା।
ଚିରିବିଲ୍ଵା ମଧୂକାଶ୍ଚ ଵଞ୍ଜୁଲା ବକୁଲାସ୍ତଥା। ରଞ୍ଜକାସ୍ତିଲକାଶ୍ଚୈଵ ନାଗଵୃକ୍ଷାଶ୍ଚ ପୁଷ୍ପିତାଃ
ଚିରିବିଲ୍ବ, ମଧୂକ, ବଞ୍ଜୁଳା, ବକୁଳ, ରଞ୍ଜକ, ତିଳକ ଓ ନାଗ ଗଛ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫୁଲିଥିଲେ।