ଦ୍ଵାରେଷୁ ସଂସ୍କୃତା ଭୀମାଃ କାଲାଯସମଯାଃ ଶିତାଃ। ଶତଶୋ ରଚିତା ଵୀରୈଃ ଶତଘ୍ନ୍ଯୋ ରକ୍ଷସାଂ ଗଣୈଃ
ଦ୍ୱାରଗୁଡ଼ିକରେ ଭୟଙ୍କର ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଳା ଲୋହାର ଅସ୍ତ୍ର ତିଆରି ହୋଇଛି; ରାକ୍ଷସ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଶତଶଃ ଘାତକ ଯନ୍ତ୍ର ତିଆରି କରିଛନ୍ତି।
ସୌଵର୍ଣସ୍ତୁ ମହାଂସ୍ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରାକାରୋ ଦୁଷ୍ପ୍ରଧର୍ଷଣଃ। ମଣିଵିଦ୍ରୁମଵୈଦୂର୍ଯମୁକ୍ତାଵିରଚିତାନ୍ତରଃ
ତାହାର ଏକ ବଡ଼ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାକାର ଅଛି, ଯାହାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ; ଭିତରେ ମଣି, ପ୍ରବାଳ, ବୈଦୂର୍ୟ ଓ ମୁକ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ସର୍ଵତଶ୍ଚ ମହାଭୀମାଃ ଶୀତତୋଯା ମହାଶୁଭାଃ। ଅଗାଧା ଗ୍ରାହଵତ୍ଯଶ୍ଚ ପରିଖା ମୀନସେଵିତାଃ
ଚାରିପାଖରେ ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ଓ ଶୀତଳ ପାଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖାଲି ଅଛି, ଗଭୀର ଓ ମାଛ-ଘରା କୁମ୍ଭୀର ରହିଛି।
ଦ୍ଵାରେଷୁ ତାସାଂ ଚତ୍ଵାରଃ ସଂକ୍ରମାଃ ପରମାଯତାଃ। ଯନ୍ତ୍ରୈରୁପେତା ବହୁଭିର୍ମହଦ୍ଭିର୍ଗୃହପଙ୍କ୍ତିଭିଃ
ସେଠି ଖାଲିର ଦ୍ୱାରରେ ଚାରିଟି ବଡ଼ ଓ ଚଉଡ଼ା ସେତୁ ଅଛି, ବହୁ ବଡ଼ ଯନ୍ତ୍ର ଓ ଘରର ଶାରି ଲାଗିଛି।
ତ୍ରାଯନ୍ତେ ସଂକ୍ରମାସ୍ତତ୍ର ପରସୈନ୍ଯାଗତେ ସତି। ଯନ୍ତ୍ରୈସ୍ତୈରଵକୀର୍ଯନ୍ତେ ପରିଖାସୁ ସମନ୍ତତଃ
ସେ ସେତୁଗୁଡ଼ିକ ଶତ୍ରୁ ସେନା ଆସିଲେ ରକ୍ଷା କରେ; ସେଠି ଥିବା ଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଖାଲି ଢାକାଯାଏ।
ଏକସ୍ତ୍ଵକମ୍ପ୍ଯୋ ବଲଵାନ୍ ସଂକ୍ରମଃ ସୁମହାଦୃଢଃ। କାଞ୍ଚନୈର୍ବହୁଭିଃ ସ୍ତମ୍ଭୈର୍ଵେଦିକାଭିଶ୍ଚ ଶୋଭିତଃ
ତଥାପି ଏକ ସେତୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୃଢ଼ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବହୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଖୁଟି ଓ ମଞ୍ଚ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରକୃତିମାପନ୍ନୋ ଯୁଯୁତ୍ସୂ ରାମ ରାଵଣଃ। ଉତ୍ଥିତଶ୍ଚାପ୍ରମତ୍ତଶ୍ଚ ବଲାନାମନୁଦର୍ଶନେ
ରାବଣ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ, ସଚେତନ ଭାବେ ସେନାର ଚଳାଚଳ ଦେଖିବାକୁ ଉଠିଲେ।
ଲଙ୍କା ପୁନର୍ନିରାଲମ୍ବା ଦେଵଦୁର୍ଗା ଭଯାଵହା। ନାଦେଯଂ ପାର୍ଵତଂ ଵାନ୍ଯଂ କୃତ୍ରିମଂ ଚ ଚତୁର୍ଵିଧମ୍
ଲଙ୍କା ନିଜେ ଅସ୍ଥିର ଭାବେ ଦେବତାଙ୍କ ଦୁର୍ଗ ପରି ଭୟଙ୍କର; ଏହା ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ କିମ୍ବା ଚାରିପ୍ରକାର କୃତ୍ରିମ ଦୁର୍ଗ ଉପରେ ନୁହେଁ।
ସ୍ଥିତା ପାରେ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ଦୂରପାରସ୍ଯ ରାଘଵ। ନୌପଥଶ୍ଚାପି ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ନିରୁଦ୍ଦେଶଶ୍ଚ ସର୍ଵତଃ
ସମୁଦ୍ରର ଦୂର ପାରେ, ରାଘବ, ଏହି ଦିଗରେ କୌଣସି ନୌକା ପଥ ନାହିଁ, ଚାରିପାଖରୁ ଏହା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅଲଗା।
ଶୈଲାଗ୍ରେ ରଚିତା ଦୁର୍ଗା ସା ପୂର୍ଦେଵପୁରୋପମା। ଵାଜିଵାରଣସମ୍ପୂର୍ଣା ଲଙ୍କା ପରମଦୁର୍ଜଯା
ପାହାଡ଼ର ଚୂଡ଼ା ଉପରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏହି ଦୁର୍ଗ, ପୁରାତନ ଦେବପୁରୀ ପରି, ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀରେ ଭରିଥିବା ଲଙ୍କା, ବହୁତ କଷ୍ଟରେ ଜିତିପାରିବ।
ପରିଖାଶ୍ଚ ଶତଘ୍ନ୍ଯଶ୍ଚ ଯନ୍ତ୍ରାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ। ଶୋଭଯନ୍ତି ପୁରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ରାଵଣସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ
ଖାଇ, ଶତମୃତ୍ୟୁ ଯନ୍ତ୍ର ଓ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଯନ୍ତ୍ର ଲଙ୍କା ପୁରୀକୁ ସୁସଜ୍ଜିତ କରିଛି, ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣଙ୍କର ଏହି ସହର।
ଅଯୁତଂ ରକ୍ଷସାମତ୍ର ପୂର୍ଵଦ୍ଵାରଂ ସମାଶ୍ରିତମ୍। ଶୂଲହସ୍ତା ଦୁରାଧର୍ଷାଃ ସର୍ଵେ ଖଡ୍ଗାଗ୍ରଯୋଧିନଃ
ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ଦଶ ହଜାର ରାକ୍ଷସ ରହିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଶୂଳ ଧରିଥିବା, ଜିତିବାରେ ଅତି କଷ୍ଟ, ତାଲୱାର ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବୀଣ।
ନିଯୁତଂ ରକ୍ଷସାମତ୍ର ଦକ୍ଷିଣଦ୍ଵାରମାଶ୍ରିତମ୍। ଚତୁରଙ୍ଗେଣ ସୈନ୍ଯେନ ଯୋଧାସ୍ତତ୍ରାପ୍ଯନୁତ୍ତମାଃ
ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରରେ ଏକ ଲକ୍ଷ ରାକ୍ଷସ ରହିଛନ୍ତି, ଚାରି ପ୍ରକାରର ସେନା ସହିତ, ଏଠାରେ ଯୋଧାମାନେ ଅପୂର୍ବ।
ପ୍ରଯୁତଂ ରକ୍ଷସାମତ୍ର ପଶ୍ଚିମଦ୍ଵାରମାଶ୍ରିତମ୍। ଚର୍ମଖଡ୍ଗଧରାଃ ସର୍ଵେ ତଥା ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରକୋଵିଦାଃ
ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରରେ ଦଶ ଲକ୍ଷ ରାକ୍ଷସ ରହିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଢାଲ ଓ ତାଲୱାର ଧରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରବୀଣ।
ନ୍ଯର୍ବୁଦଂ ରକ୍ଷସାମତ୍ର ଉତ୍ତରଦ୍ଵାରମାଶ୍ରିତମ୍। ରଥିନଶ୍ଚାଶ୍ଵଵାହାଶ୍ଚ କୁଲପୁତ୍ରାଃ ସୁପୂଜିତାଃ
ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରରେ ଏକ ଶତ କୋଟି ରାକ୍ଷସ ରହିଛନ୍ତି, ରଥଯୋଧା ଓ ଘୋଡ଼ାରେ ଚାଳନା କରୁଥିବା, ଉତ୍ତମ କୁଳର ପୁତ୍ରମାନେ, ସମ୍ମାନିତ।
ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରାଣି ମଧ୍ଯମଂ ସ୍କନ୍ଧମାଶ୍ରିତାଃ। ଯାତୁଧାନା ଦୁରାଧର୍ଷାଃ ସାଗ୍ରକୋଟିଶ୍ଚ ରକ୍ଷସାମ୍
ମଧ୍ୟ ଖଣ୍ଡରେ ଶତ ଏବଂ ହଜାର ଦୁର୍ଜୟ ଯାତୁଧାନ, ଏକ କୋଟି ରାକ୍ଷସ ସହିତ, ରହିଛନ୍ତି।
ତେ ମଯା ସଂକ୍ରମା ଭଗ୍ନାଃ ପରିଖାଶ୍ଚାଵପୂରିତାଃ। ଦଗ୍ଧା ଚ ନଗରୀ ଲଙ୍କା ପ୍ରାକାରାଶ୍ଚାଵସାଦିତାଃ। ବଲୈକଦେଶଃ କ୍ଷପିତୋ ରାକ୍ଷସାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ମୁଁ ଏହି ସେତୁମାନେ ଭଙ୍ଗ କରିଛି, ଖାଇ ଭରିଦେଇଛି, ଲଙ୍କା ସହରକୁ ଜଳାଇଛି, ପ୍ରାକାର ଭଙ୍ଗ କରିଛି, ଏବଂ ରାକ୍ଷସ ସେନାର ଏକ ଅଂଶ ନଷ୍ଟ କରିଛି।
ଯେନ କେନ ତୁ ମାର୍ଗେଣ ତରାମ ଵରୁଣାଲଯମ୍। ହତେତି ନଗରୀ ଲଙ୍କା ଵାନରୈରୁପଧାର୍ଯତାମ୍
ଯେଉଁ ପଥରେ ହେଉ, ଆମେ ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ ସମୁଦ୍ରକୁ ଅଟିବା; ଲଙ୍କା ସହରକୁ ବାନରମାନେ ଧ୍ୱଂସ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଧାରଣା କରାଯାଉ।
ଅଙ୍ଗଦୋ ଦ୍ଵିଵିଦୋ ମୈନ୍ଦୋ ଜାମ୍ବଵାନ୍ ପନସୋ ନଲଃ। ନୀଲଃ ସେନାପତିଶ୍ଚୈଵ ବଲଶେଷେଣ କିଂ ତଵ
ଅଙ୍ଗଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ମୈନ୍ଦ, ଜାମ୍ବବାନ୍, ପନସ, ନଳ ଓ ନୀଳ ସେନାପତି—ଅନ୍ୟ ସେନାର ଆବଶ୍ୟକତା କଣ?
ପ୍ଲଵମାନା ହି ଗତ୍ଵା ତ୍ଵାଂ ରାଵଣସ୍ଯ ମହାପୁରୀମ୍। ସପର୍ଵତଵନାଂ ଭିତ୍ତ୍ଵା ସଖାତାଂ ଚ ସତୋରଣାମ୍। ସପ୍ରାକାରାଂ ସଭଵନାମାନଯିଷ୍ଯନ୍ତି ରାଘଵ
ସେମାନେ ଉଡ଼ି ଯାଇ, ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ସହିତ, ଖାଇ ଓ ଦ୍ୱାର ଭିତରୁ, ପ୍ରାକାର ଓ ମହଲ ଭେଦି, ରାବଣଙ୍କର ମହାପୁରୀକୁ ଅଟି ତୁମ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିବେ, ରାଘବ।
ଏଵମାଜ୍ଞାପଯ କ୍ଷିପ୍ରଂ ବଲାନାଂ ସର୍ଵସଂଗ୍ରହମ୍। ମୁହୂର୍ତେନ ତୁ ଯୁକ୍ତେନ ପ୍ରସ୍ଥାନମଭିରୋଚଯ
ଏହିପରି ଶୀଘ୍ର ଆଜ୍ଞା ଦିଅ, ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ଏକତ୍ର କର; ଉଚିତ ସମୟରେ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କର।
thumb|ଚତୁର୍ଥଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଚତୁର୍ଥଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଚତୁର୍ଥ ସର୍ଗ ଶୁଣ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହନୂମତୋ ଵାକ୍ଯଂ ଯଥାଵଦନୁପୂର୍ଵଶଃ। ତତୋଽବ୍ରଵୀନ୍ମହାତେଜା ରାମଃ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ
ହନୁମାନଙ୍କ ଉଚ୍ଚାରିତ କଥାକୁ ଯଥାଯଥିକ ଭାବରେ ଶୁଣି, ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ସତ୍ୟବୀର ରାମ ତାପରେ କହିଲେ।
ଯନ୍ନିଵେଦଯସେ ଲଙ୍କାଂ ପୁରୀଂ ଭୀମସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ। କ୍ଷିପ୍ରମେନାଂ ଵଧିଷ୍ଯାମି ସତ୍ଯମେତଦ୍ ବ୍ରଵୀମି ତେ
ତୁମେ ଲଙ୍କା ସହର, ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସର ସହର ବିଷୟରେ ଯାହା କହୁଛ, ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଏହାକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେବି; ଏହି କଥା ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
ଅସ୍ମିନ୍ ମୁହୂର୍ତେ ସୁଗ୍ରୀଵ ପ୍ରଯାଣମଭିରୋଚଯ। ଯୁକ୍ତୋ ମୁହୂର୍ତେ ଵିଜଯେ ପ୍ରାପ୍ତୋ ମଧ୍ଯଂ ଦିଵାକରଃ
ସୁଗ୍ରୀବ, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କର; ବିଜୟ ପାଇଁ ଉଚିତ ସମୟ ଆସିଛି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚିଛି।
ଉତ୍ତରାଫାଲ୍ଗୁନୀ ହ୍ଯଦ୍ଯ ଶ୍ଵସ୍ତୁ ହସ୍ତେନ ଯୋକ୍ଷ୍ଯତେ। ଅଭିପ୍ରଯାମ ସୁଗ୍ରୀଵ ସର୍ଵାନୀକସମାଵୃତାଃ
ଆଜି ଉତ୍ତରାଫାଲଗୁନୀ, ଆଗାମୀକାଲି ହସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ ଯୋଗ ହେବ; ସୁଗ୍ରୀବ, ସମସ୍ତ ସେନା ସହିତ ଆମେ ଯାତ୍ରା କରିବା।
ନିମିତ୍ତାନି ଚ ପଶ୍ଯାମି ଯାନି ପ୍ରାଦୁର୍ଭଵନ୍ତି ଵୈ। ନିହତ୍ଯ ରାଵଣଂ ସୀତାମାନଯିଷ୍ଯାମି ଜାନକୀମ୍
ମୁଁ ଦେଖୁଛି ଯେ, ଅନେକ ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଦେଖାଯାଉଛି। ରାବଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ମୁଁ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିବି।
ଉପରିଷ୍ଟାଦ୍ଧି ନଯନଂ ସ୍ଫୁରମାଣମିମଂ ମମ। ଵିଜଯଂ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ଶଂସତୀଵ ମନୋରଥମ୍
ମୋର ଡାହାଣ ଆଖି ଉପରେ ଫଡ଼ିଉଛି, ଏହା ମୋର ଆଶା ପୂରଣ ଓ ବିଜୟ ଲାଗି ଶୁଭ ସୂଚନା ଦେଉଛି।
ତତୋ ଵାନରରାଜେନ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସୁପୂଜିତଃ। ଉଵାଚ ରାମୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁନରପ୍ଯର୍ଥକୋଵିଦଃ
ତାପରେ ବାନରରାଜ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାମ ଆଉଥରେ କହିଲେ।
ଅଗ୍ରେ ଯାତୁ ବଲସ୍ଯାସ୍ଯ ନୀଲୋ ମାର୍ଗମଵେକ୍ଷିତୁମ୍। ଵୃତଃ ଶତସହସ୍ରେଣ ଵାନରାଣାଂ ତରସ୍ଵିନାମ୍
ନୀଳ, ଏହି ସେନାର ଆଗରେ ଶତ ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରଙ୍କ ସହିତ ରାସ୍ତା ଦେଖିବାକୁ ଯାଉ।