ତପସା ସେତୁବନ୍ଧେନ ସାଗରୋଚ୍ଛୋଷଣେନ ଚ। ସର୍ଵଥାପି ସମର୍ଥୋଽସ୍ମି ସାଗରସ୍ଯାସ୍ଯ ଲଙ୍ଘନେ
ମୁଁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ବନ୍ଧ ତିଆରି କରି, କିମ୍ବା ସାଗରକୁ ଶୁଷ୍କ କରି — ଯେକୌଣସି ଉପାୟରେ ଏହି ସାଗରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ।
ବଲସ୍ଯ ପରିମାଣଂ ଚ ଦ୍ଵାରଦୁର୍ଗକ୍ରିଯାମପି। ଗୁପ୍ତିକର୍ମ ଚ ଲଙ୍କାଯା ରକ୍ଷସାଂ ସଦନାନି ଚ
ସେନାର ଶକ୍ତି, ଦ୍ୱାର ଓ କୋଟ ବନ୍ଧାଣି, ଲଙ୍କାର ରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ କେଉଁଠି ରହନ୍ତି — ସବୁ ଖୁବ ଭଲଭାବେ ମତେ କୁହ।
ଯଥାସୁଖଂ ଯଥାଵଚ୍ଚ ଲଙ୍କାଯାମସି ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍। ସର୍ଵମାଚକ୍ଷ୍ଵ ତତ୍ତ୍ଵେନ ସର୍ଵଥା କୁଶଲୋ ହ୍ଯସି
ତୁମେ ଯେପରି ଆରାମରେ ଓ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଲଙ୍କାକୁ ଦେଖିଛ, ସେହିପରି ସତ୍ୟସତ୍ୟ ସବୁ କଥା ମତେ କୁହ, କାରଣ ତୁମେ ସବୁ ଦିଗରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାମସ୍ଯ ଵଚନଂ ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଵିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ରାମଂ ପୁନରଥାବ୍ରଵୀତ୍
ରାମଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍, ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା, ପୁଣି ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଶ୍ରୂଯତାଂ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାସ୍ଯେ ଦୁର୍ଗକର୍ମ ଵିଧାନତଃ। ଗୁପ୍ତା ପୁରୀ ଯଥା ଲଙ୍କା ରକ୍ଷିତା ଚ ଯଥା ବଲୈଃ
ସୁଣ, ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା କହିବି — କିପରି କୋଟ ବନ୍ଧାଯାଇଛି, ଲଙ୍କା ସହିତ କିପରି ରକ୍ଷା କରାଯାଉଛି, କେଉଁ ସେନା ରକ୍ଷା କରୁଛି।
ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚ ଯଥା ସ୍ନିଗ୍ଧା ରାଵଣସ୍ଯ ଚ ତେଜସା। ପରାଂ ସମୃଦ୍ଧିଂ ଲଙ୍କାଯାଃ ସାଗରସ୍ଯ ଚ ଭୀମତାମ୍
ରାକ୍ଷସମାନେ କିପରି ରାବଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଏକତାବଦ୍ଧ ଓ ବିଶ୍ୱାସୀ, ଲଙ୍କାର ବଡ଼ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି, ଏବଂ ସାଗରର ଭୟଙ୍କର ରୂପ — ସବୁ କଥା।
ଵିଭାଗଂ ଚ ବଲୌଘସ୍ଯ ନିର୍ଦେଶଂ ଵାହନସ୍ଯ ଚ। ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା କପିଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କଥଯାମାସ ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ସେନାର ବିଭାଗ ଓ ତାଙ୍କର ଯାନବାହନ କେମିତି ବ୍ୟବସ୍ଥିତ, ଏହିପରି କହି, ବନରାଜ ହନୁମାନ୍ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ସବୁ ବିସ୍ତାରରେ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ହୃଷ୍ଟପ୍ରମୁଦିତା ଲଙ୍କା ମତ୍ତଦ୍ଵିପସମାକୁଲା। ମହତୀ ରଥସମ୍ପୂର୍ଣା ରକ୍ଷୋଗଣନିଷେଵିତା
ଲଙ୍କା ଆନନ୍ଦିତ ଓ ହର୍ଷିତ, ମଦମସ୍ତ ହାତୀରେ ଭରିଛି, ବହୁ ରଥ ରହିଛି, ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହନ୍ତି।
ଦୃଢବଦ୍ଧକପାଟାନି ମହାପରିଘଵନ୍ତି ଚ। ଚତ୍ଵାରି ଵିପୁଲାନ୍ଯସ୍ଯା ଦ୍ଵାରାଣି ସୁମହାନ୍ତି ଚ
ତାହାର ଦ୍ୱାରଗୁଡ଼ିକ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବନ୍ଧାଯାଇଛି, ବଡ଼ ଲୋହା ଗଦା ଲାଗିଛି; ଏଠି ଚାରିଟି ବଡ଼ ଏବଂ ବିଶାଳ ଦ୍ୱାର ଅଛି।
ତତ୍ରେଷୂପଲଯନ୍ତ୍ରାଣି ବଲଵନ୍ତି ମହାନ୍ତି ଚ। ଆଗତଂ ପ୍ରତିସୈନ୍ଯଂ ତୈସ୍ତତ୍ର ପ୍ରତିନିଵାର୍ଯତେ
ସେଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବଡ଼ ପାଥର ଛାଡ଼ିବା ଯନ୍ତ୍ର ରହିଛି; ଏହା ଦ୍ୱାରା ଆସୁଥିବା ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ପଛେଇ ଦିଆଯାଏ।
ଦ୍ଵାରେଷୁ ସଂସ୍କୃତା ଭୀମାଃ କାଲାଯସମଯାଃ ଶିତାଃ। ଶତଶୋ ରଚିତା ଵୀରୈଃ ଶତଘ୍ନ୍ଯୋ ରକ୍ଷସାଂ ଗଣୈଃ
ଦ୍ୱାରଗୁଡ଼ିକରେ ଭୟଙ୍କର ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଳା ଲୋହାର ଅସ୍ତ୍ର ତିଆରି ହୋଇଛି; ରାକ୍ଷସ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଶତଶଃ ଘାତକ ଯନ୍ତ୍ର ତିଆରି କରିଛନ୍ତି।
ସୌଵର୍ଣସ୍ତୁ ମହାଂସ୍ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରାକାରୋ ଦୁଷ୍ପ୍ରଧର୍ଷଣଃ। ମଣିଵିଦ୍ରୁମଵୈଦୂର୍ଯମୁକ୍ତାଵିରଚିତାନ୍ତରଃ
ତାହାର ଏକ ବଡ଼ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାକାର ଅଛି, ଯାହାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ; ଭିତରେ ମଣି, ପ୍ରବାଳ, ବୈଦୂର୍ୟ ଓ ମୁକ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ସର୍ଵତଶ୍ଚ ମହାଭୀମାଃ ଶୀତତୋଯା ମହାଶୁଭାଃ। ଅଗାଧା ଗ୍ରାହଵତ୍ଯଶ୍ଚ ପରିଖା ମୀନସେଵିତାଃ
ଚାରିପାଖରେ ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ଓ ଶୀତଳ ପାଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖାଲି ଅଛି, ଗଭୀର ଓ ମାଛ-ଘରା କୁମ୍ଭୀର ରହିଛି।
ଦ୍ଵାରେଷୁ ତାସାଂ ଚତ୍ଵାରଃ ସଂକ୍ରମାଃ ପରମାଯତାଃ। ଯନ୍ତ୍ରୈରୁପେତା ବହୁଭିର୍ମହଦ୍ଭିର୍ଗୃହପଙ୍କ୍ତିଭିଃ
ସେଠି ଖାଲିର ଦ୍ୱାରରେ ଚାରିଟି ବଡ଼ ଓ ଚଉଡ଼ା ସେତୁ ଅଛି, ବହୁ ବଡ଼ ଯନ୍ତ୍ର ଓ ଘରର ଶାରି ଲାଗିଛି।
ତ୍ରାଯନ୍ତେ ସଂକ୍ରମାସ୍ତତ୍ର ପରସୈନ୍ଯାଗତେ ସତି। ଯନ୍ତ୍ରୈସ୍ତୈରଵକୀର୍ଯନ୍ତେ ପରିଖାସୁ ସମନ୍ତତଃ
ସେ ସେତୁଗୁଡ଼ିକ ଶତ୍ରୁ ସେନା ଆସିଲେ ରକ୍ଷା କରେ; ସେଠି ଥିବା ଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଖାଲି ଢାକାଯାଏ।
ଏକସ୍ତ୍ଵକମ୍ପ୍ଯୋ ବଲଵାନ୍ ସଂକ୍ରମଃ ସୁମହାଦୃଢଃ। କାଞ୍ଚନୈର୍ବହୁଭିଃ ସ୍ତମ୍ଭୈର୍ଵେଦିକାଭିଶ୍ଚ ଶୋଭିତଃ
ତଥାପି ଏକ ସେତୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୃଢ଼ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବହୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଖୁଟି ଓ ମଞ୍ଚ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରକୃତିମାପନ୍ନୋ ଯୁଯୁତ୍ସୂ ରାମ ରାଵଣଃ। ଉତ୍ଥିତଶ୍ଚାପ୍ରମତ୍ତଶ୍ଚ ବଲାନାମନୁଦର୍ଶନେ
ରାବଣ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ, ସଚେତନ ଭାବେ ସେନାର ଚଳାଚଳ ଦେଖିବାକୁ ଉଠିଲେ।
ଲଙ୍କା ପୁନର୍ନିରାଲମ୍ବା ଦେଵଦୁର୍ଗା ଭଯାଵହା। ନାଦେଯଂ ପାର୍ଵତଂ ଵାନ୍ଯଂ କୃତ୍ରିମଂ ଚ ଚତୁର୍ଵିଧମ୍
ଲଙ୍କା ନିଜେ ଅସ୍ଥିର ଭାବେ ଦେବତାଙ୍କ ଦୁର୍ଗ ପରି ଭୟଙ୍କର; ଏହା ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ କିମ୍ବା ଚାରିପ୍ରକାର କୃତ୍ରିମ ଦୁର୍ଗ ଉପରେ ନୁହେଁ।
ସ୍ଥିତା ପାରେ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ଦୂରପାରସ୍ଯ ରାଘଵ। ନୌପଥଶ୍ଚାପି ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ନିରୁଦ୍ଦେଶଶ୍ଚ ସର୍ଵତଃ
ସମୁଦ୍ରର ଦୂର ପାରେ, ରାଘବ, ଏହି ଦିଗରେ କୌଣସି ନୌକା ପଥ ନାହିଁ, ଚାରିପାଖରୁ ଏହା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅଲଗା।
ଶୈଲାଗ୍ରେ ରଚିତା ଦୁର୍ଗା ସା ପୂର୍ଦେଵପୁରୋପମା। ଵାଜିଵାରଣସମ୍ପୂର୍ଣା ଲଙ୍କା ପରମଦୁର୍ଜଯା
ପାହାଡ଼ର ଚୂଡ଼ା ଉପରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏହି ଦୁର୍ଗ, ପୁରାତନ ଦେବପୁରୀ ପରି, ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀରେ ଭରିଥିବା ଲଙ୍କା, ବହୁତ କଷ୍ଟରେ ଜିତିପାରିବ।
ପରିଖାଶ୍ଚ ଶତଘ୍ନ୍ଯଶ୍ଚ ଯନ୍ତ୍ରାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ। ଶୋଭଯନ୍ତି ପୁରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ରାଵଣସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ
ଖାଇ, ଶତମୃତ୍ୟୁ ଯନ୍ତ୍ର ଓ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଯନ୍ତ୍ର ଲଙ୍କା ପୁରୀକୁ ସୁସଜ୍ଜିତ କରିଛି, ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣଙ୍କର ଏହି ସହର।
ଅଯୁତଂ ରକ୍ଷସାମତ୍ର ପୂର୍ଵଦ୍ଵାରଂ ସମାଶ୍ରିତମ୍। ଶୂଲହସ୍ତା ଦୁରାଧର୍ଷାଃ ସର୍ଵେ ଖଡ୍ଗାଗ୍ରଯୋଧିନଃ
ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ଦଶ ହଜାର ରାକ୍ଷସ ରହିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଶୂଳ ଧରିଥିବା, ଜିତିବାରେ ଅତି କଷ୍ଟ, ତାଲୱାର ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବୀଣ।
ନିଯୁତଂ ରକ୍ଷସାମତ୍ର ଦକ୍ଷିଣଦ୍ଵାରମାଶ୍ରିତମ୍। ଚତୁରଙ୍ଗେଣ ସୈନ୍ଯେନ ଯୋଧାସ୍ତତ୍ରାପ୍ଯନୁତ୍ତମାଃ
ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରରେ ଏକ ଲକ୍ଷ ରାକ୍ଷସ ରହିଛନ୍ତି, ଚାରି ପ୍ରକାରର ସେନା ସହିତ, ଏଠାରେ ଯୋଧାମାନେ ଅପୂର୍ବ।
ପ୍ରଯୁତଂ ରକ୍ଷସାମତ୍ର ପଶ୍ଚିମଦ୍ଵାରମାଶ୍ରିତମ୍। ଚର୍ମଖଡ୍ଗଧରାଃ ସର୍ଵେ ତଥା ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରକୋଵିଦାଃ
ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରରେ ଦଶ ଲକ୍ଷ ରାକ୍ଷସ ରହିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଢାଲ ଓ ତାଲୱାର ଧରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରବୀଣ।
ନ୍ଯର୍ବୁଦଂ ରକ୍ଷସାମତ୍ର ଉତ୍ତରଦ୍ଵାରମାଶ୍ରିତମ୍। ରଥିନଶ୍ଚାଶ୍ଵଵାହାଶ୍ଚ କୁଲପୁତ୍ରାଃ ସୁପୂଜିତାଃ
ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରରେ ଏକ ଶତ କୋଟି ରାକ୍ଷସ ରହିଛନ୍ତି, ରଥଯୋଧା ଓ ଘୋଡ଼ାରେ ଚାଳନା କରୁଥିବା, ଉତ୍ତମ କୁଳର ପୁତ୍ରମାନେ, ସମ୍ମାନିତ।
ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରାଣି ମଧ୍ଯମଂ ସ୍କନ୍ଧମାଶ୍ରିତାଃ। ଯାତୁଧାନା ଦୁରାଧର୍ଷାଃ ସାଗ୍ରକୋଟିଶ୍ଚ ରକ୍ଷସାମ୍
ମଧ୍ୟ ଖଣ୍ଡରେ ଶତ ଏବଂ ହଜାର ଦୁର୍ଜୟ ଯାତୁଧାନ, ଏକ କୋଟି ରାକ୍ଷସ ସହିତ, ରହିଛନ୍ତି।
ତେ ମଯା ସଂକ୍ରମା ଭଗ୍ନାଃ ପରିଖାଶ୍ଚାଵପୂରିତାଃ। ଦଗ୍ଧା ଚ ନଗରୀ ଲଙ୍କା ପ୍ରାକାରାଶ୍ଚାଵସାଦିତାଃ। ବଲୈକଦେଶଃ କ୍ଷପିତୋ ରାକ୍ଷସାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ମୁଁ ଏହି ସେତୁମାନେ ଭଙ୍ଗ କରିଛି, ଖାଇ ଭରିଦେଇଛି, ଲଙ୍କା ସହରକୁ ଜଳାଇଛି, ପ୍ରାକାର ଭଙ୍ଗ କରିଛି, ଏବଂ ରାକ୍ଷସ ସେନାର ଏକ ଅଂଶ ନଷ୍ଟ କରିଛି।
ଯେନ କେନ ତୁ ମାର୍ଗେଣ ତରାମ ଵରୁଣାଲଯମ୍। ହତେତି ନଗରୀ ଲଙ୍କା ଵାନରୈରୁପଧାର୍ଯତାମ୍
ଯେଉଁ ପଥରେ ହେଉ, ଆମେ ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ ସମୁଦ୍ରକୁ ଅଟିବା; ଲଙ୍କା ସହରକୁ ବାନରମାନେ ଧ୍ୱଂସ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଧାରଣା କରାଯାଉ।
ଅଙ୍ଗଦୋ ଦ୍ଵିଵିଦୋ ମୈନ୍ଦୋ ଜାମ୍ବଵାନ୍ ପନସୋ ନଲଃ। ନୀଲଃ ସେନାପତିଶ୍ଚୈଵ ବଲଶେଷେଣ କିଂ ତଵ
ଅଙ୍ଗଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ମୈନ୍ଦ, ଜାମ୍ବବାନ୍, ପନସ, ନଳ ଓ ନୀଳ ସେନାପତି—ଅନ୍ୟ ସେନାର ଆବଶ୍ୟକତା କଣ?
ପ୍ଲଵମାନା ହି ଗତ୍ଵା ତ୍ଵାଂ ରାଵଣସ୍ଯ ମହାପୁରୀମ୍। ସପର୍ଵତଵନାଂ ଭିତ୍ତ୍ଵା ସଖାତାଂ ଚ ସତୋରଣାମ୍। ସପ୍ରାକାରାଂ ସଭଵନାମାନଯିଷ୍ଯନ୍ତି ରାଘଵ
ସେମାନେ ଉଡ଼ି ଯାଇ, ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ସହିତ, ଖାଇ ଓ ଦ୍ୱାର ଭିତରୁ, ପ୍ରାକାର ଓ ମହଲ ଭେଦି, ରାବଣଙ୍କର ମହାପୁରୀକୁ ଅଟି ତୁମ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିବେ, ରାଘବ।