ତଦ୍ ଯଥା ତସ୍ଯ ଵିକ୍ରାନ୍ତମନୁରୂପଂ ମହାତ୍ମନଃ। ଭଵତ୍ଯାହଵଶୂରସ୍ଯ ତଥା ତ୍ଵମୁପପାଦଯ
ଏହିପରି, ଯେପରି ସେହି ମହାତ୍ମା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂର ବୀର, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କର।
ତଦର୍ଥୋପହିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରଶ୍ରିତଂ ହେତୁସଂହିତମ୍। ନିଶମ୍ଯାହଂ ତତଃ ଶେଷଂ ଵାକ୍ଯମୁତ୍ତରମବ୍ରଵମ୍
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଉଚିତ, ନମ୍ର ଓ ଯୁକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣି, ତାପରେ ମୁଁ ଉତ୍ତର ଦେଇଥିଲି।
ଦେଵି ହର୍ଯୃକ୍ଷସୈନ୍ଯାନାମୀଶ୍ଵରଃ ପ୍ଲଵତାଂ ଵରଃ। ସୁଗ୍ରୀଵଃ ସତ୍ତ୍ଵସମ୍ପନ୍ନସ୍ତ୍ଵଦର୍ଥେ କୃତନିଶ୍ଚଯଃ
ଦେବୀ, ମକଡ଼ ଓ ଭାଲୁ ମାନଙ୍କର ସେନାର ନାୟକ, ଉତ୍କ୍ରୁଷ୍ଟ ଲାଗି ଲାଗି ଯିବାରେ ପ୍ରଥମ, ଶୁଗ୍ରୀବ ତୁମ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ଓ ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା।
ତସ୍ଯ ଵିକ୍ରମସମ୍ପନ୍ନାଃ ସତ୍ତ୍ଵଵନ୍ତୋ ମହାବଲାଃ। ମନଃସଂକଲ୍ପସଦୃଶା ନିଦେଶେ ହରଯଃ ସ୍ଥିତାଃ
ତାଙ୍କର ଶୂର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମକଡ଼ମାନେ, ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ଓ ଶକ୍ତିରେ ଭରିଥିବା, ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞାକୁ ମନରେ ଭାବି ଦ୍ରୁତ ଚାଲିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।
ଯେଷାଂ ନୋପରି ନାଧସ୍ତାନ୍ନ ତିର୍ଯକ୍ ସଜ୍ଜତେ ଗତିଃ। ନ ଚ କର୍ମସୁ ସୀଦନ୍ତି ମହତ୍ସ୍ଵମିତତେଜସଃ
ସେମାନଙ୍କର ଗତି ଉପରେ, ତଳେ, କିମ୍ବା ଆଡ଼େ କେଉଁଠି ବାଧା ନାହିଁ; ଏହି ବଡ଼ ଓ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ବଡ଼ କାମରେ କେବେ ଅସଫଳ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
ଅସକୃତ୍ ତୈର୍ମହାଭାଗୈର୍ଵାନରୈର୍ବଲସଂଯୁତୈଃ। ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତା ଭୂମିର୍ଵାଯୁମାର୍ଗାନୁସାରିଭିଃ
ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମକଡ଼ମାନେ, ବାୟୁର ପଥ ଅନୁସରି, ଅନେକ ଥର ଭୂମିକୁ ପରିକ୍ରମା କରିଛନ୍ତି।
ମଦ୍ଵିଶିଷ୍ଟାଶ୍ଚ ତୁଲ୍ଯାଶ୍ଚ ସନ୍ତି ତତ୍ର ଵନୌକସଃ। ମତ୍ତଃ ପ୍ରତ୍ଯଵରଃ କଶ୍ଚିନ୍ନାସ୍ତି ସୁଗ୍ରୀଵସଂନିଧୌ
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆସରେ ଅନେକ ବନବାସୀ ଅଛନ୍ତି, ମୋତେ ଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କିମ୍ବା ସମାନ ଅଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ କେହି ମୋଠାରୁ ଅଧମ ନୁହେଁ।
ଅହଂ ତାଵଦିହ ପ୍ରାପ୍ତଃ କିଂ ପୁନସ୍ତେ ମହାବଲାଃ। ନହି ପ୍ରକୃଷ୍ଟାଃ ପ୍ରେଷ୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରେଷ୍ଯନ୍ତେ ହୀତରେ ଜନାଃ
ମୁଁ ନିଜେ ଏଠାକୁ ଆସିଛି; ତେବେ ସେଇ ବିଶାଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ କେମିତି ହେବେ? କାରଣ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟମାନେ କେବେ ଦୂତ ଭାବେ ପଠାଯାନ୍ତିନାହିଁ; ଅନ୍ୟମାନେ ଦୂତ ଭାବେ ପଠାଯାନ୍ତି।
ତଦଲଂ ପରିତାପେନ ଦେଵି ମନ୍ଯୁରପୈତୁ ତେ। ଏକୋତ୍ପାତେନ ତେ ଲଙ୍କାମେଷ୍ଯନ୍ତି ହରିଯୂଥପାଃ
ଦେବୀ, ଏବେ ତୁମର ଦୁଃଖ ଥାଉ; ତୁମର କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତ ହେଉ। ଏକ ଦେଉଁ ଦୂର୍ଗାମେ, ବାନର ମୁଖ୍ୟମାନେ ତୁମ ପାଇଁ ଲଙ୍କାକୁ ଆସିବେ।
ମମ ପୃଷ୍ଠଗତୌ ତୌ ଚ ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯାଵିଵୋଦିତୌ। ତ୍ଵତ୍ସକାଶଂ ମହାଭାଗେ ନୃସିଂହାଵାଗମିଷ୍ଯତଃ
ମୁଁ ପଛରେ ଚାଲିବା ସହିତ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦୁଇଟି ନରସିଂହ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମହାଭାଗେ, ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ।
ଅରିଘ୍ନଂ ସିଂହସଂକାଶଂ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ରାଘଵମ୍। ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଚ ଧନୁଷ୍ମନ୍ତଂ ଲଙ୍କାଦ୍ଵାରମୁପାଗତମ୍
ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ସିଂହ ପରି ଦେହଧାରୀ ରାଘବକୁ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଦେଖିବେ; ଧନୁଧାରୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଲଙ୍କା ଦ୍ୱାରରେ ପହଞ୍ଚିବେ।
ନଖଦଂଷ୍ଟ୍ରାଯୁଧାନ୍ ଵୀରାନ୍ ସିଂହଶାର୍ଦୂଲଵିକ୍ରମାନ୍। ଵାନରାନ୍ ଵାରଣେନ୍ଦ୍ରାଭାନ୍ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ସଂଗତାନ୍
ନଖ ଓ ଦାଂତ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା, ସିଂହ ଓ ବାଘ ପରି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ହାତୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ବୀର ବାନରମାନେ ଶୀଘ୍ର ଏକସାଥି ଜମା ହେବେ।
ଶୈଲାମ୍ବୁଦନିକାଶାନାଂ ଲଙ୍କାମଲଯସାନୁଷୁ। ନର୍ଦତାଂ କପିମୁଖ୍ଯାନାଂ ନଚିରାଚ୍ଛ୍ରୋଷ୍ଯସେ ସ୍ଵନମ୍
ଶୀଘ୍ର ତୁମେ ଲଙ୍କା ଓ ମଲୟ ପାହାଡ଼ରେ, ପର୍ବତ ଓ ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ବାନରମୁଖ୍ୟମାନେ ରାର୍ଦ୍ଧନ କରୁଥିବା ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବେ।
ନିଵୃତ୍ତଵନଵାସଂ ଚ ତ୍ଵଯା ସାର୍ଧମରିଂଦମମ୍। ଅଭିଷିକ୍ତମଯୋଧ୍ଯାଯାଂ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ରାଘଵମ୍
ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରିଥିବା ରାଘବ, ତୁମ ସହିତ ବନବାସ ଶେଷ କରି, ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଇଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଦେଖିବେ।
ତତୋ ମଯା ଵାଗ୍ଭିରଦୀନଭାଷିଣୀ ଶିଵାଭିରିଷ୍ଟାଭିରଭିପ୍ରସାଦିତା। ଉଵାହ ଶାନ୍ତିଂ ମମ ମୈଥିଲାତ୍ମଜା ତଵାତିଶୋକେନ ତଥାତିପୀଡିତା
ତାପରେ, ମୋର ଶାନ୍ତ ଓ ଶୁଭ ଶବ୍ଦରେ, ମିଥିଲାର କନ୍ୟା, ତୁମ ପାଇଁ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଥିଲେ, ମୁଁ ତାକୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରିଲି ଏବଂ ଶାନ୍ତି ଦେଲି।
thumb|ଧ୍ଯାନଶ୍ଲୋକାଃ ଶ୍ରୂଯନ୍ତାମ୍|center thumb|ପ୍ରଥମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ପ୍ରଥମଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଧ୍ୟାନ ଶ୍ଲୋକ ଶୁଣିବାକୁ ଦିଅ। ପ୍ରଥମ ସର୍ଗ ଶୁଣିବାକୁ ଦିଅ। ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡରେ ଏହା ପ୍ରଥମ ସର୍ଗ।
କୃତଂ ହନୂମତା କାର୍ଯଂ ସୁମହଦ୍ ଭୁଵି ଦୁର୍ଲଭମ୍। ମନସାପି ଯଦନ୍ଯେନ ନ ଶକ୍ଯଂ ଧରଣୀତଲେ
ହନୁମାନ୍ ଏ ଭୂମିରେ ଏକ ବଡ଼ କାମ କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ଅନ୍ୟ କେହି ମନେ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ନହି ତଂ ପରିପଶ୍ଯାମି ଯସ୍ତରେତ ମହୋଦଧିମ୍। ଅନ୍ଯତ୍ର ଗରୁଡାଦ୍ ଵାଯୋରନ୍ଯତ୍ର ଚ ହନୂମତଃ
ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ଏହି ବଡ଼ ସାଗରକୁ କେହି ପାର କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଗରୁଡ, ବାୟୁ କିମ୍ବା ହନୁମାନ୍ ଛଡ଼ା।
ଦେଵଦାନଵଯକ୍ଷାଣାଂ ଗନ୍ଧର୍ଵୋରଗରକ୍ଷସାମ୍। ଅପ୍ରଧୃଷ୍ଯାଂ ପୁରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ରାଵଣେନ ସୁରକ୍ଷିତାମ୍
ଦେବ, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ଲଙ୍କାକୁ ଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ସତ୍ତ୍ଵମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଜୀଵନ୍ କୋ ନାମ ନିଷ୍କ୍ରମେତ୍। କୋ ଵିଶେତ୍ ସୁଦୁରାଧର୍ଷାଂ ରାକ୍ଷସୈଶ୍ଚ ସୁରକ୍ଷିତାମ୍
ସ୍ବଶକ୍ତି ଉପରେ ଭରସା କରି ଲଙ୍କାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, କେଉଁ ଜୀବନ୍ତ ରହିପାରିବ? ରାକ୍ଷସମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ କରିଥିବା ଏହି ଦୁର୍ଗମ ସହରକୁ କେଉଁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବ?
ଯୋ ଵୀର୍ଯବଲସମ୍ପନ୍ନୋ ନ ସମଃ ସ୍ଯାଦ୍ଧନୂମତଃ। ଭୃତ୍ଯକାର୍ଯଂ ହନୁମତା ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯ କୃତଂ ମହତ୍। ଏଵଂ ଵିଧାଯ ସ୍ଵବଲଂ ସଦୃଶଂ ଵିକ୍ରମସ୍ଯ ଚ
ଯେଉଁଠି ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ହନୁମାନ୍ ସମାନ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହି ବଡ଼ କାମ ହନୁମାନ୍ ସୁଗ୍ରୀବ ପାଇଁ କରିଛନ୍ତି। ଏଭଳି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବକୁ ମାପିବା ଉଚିତ।
ଯୋ ହି ଭୃତ୍ଯୋ ନିଯୁକ୍ତଃ ସନ୍ ଭର୍ତ୍ରା କର୍ମଣି ଦୁଷ୍କରେ। କୁର୍ଯାତ୍ ତଦନୁରାଗେଣ ତମାହୁଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ଯେଉଁ ଭୃତ୍ୟ, ମାଲିକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଷ୍ଟ କାମରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଭକ୍ତିରେ ସେ କାମ କରେ, ତାକୁ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଭାବେ କୁହାଯାଏ।
ଯୋ ନିଯୁକ୍ତଃ ପରଂ କାର୍ଯଂ ନ କୁର୍ଯାନ୍ନୃପତେଃ ପ୍ରିଯମ୍। ଭୃତ୍ଯୋ ଯୁକ୍ତଃ ସମର୍ଥଶ୍ଚ ତମାହୁର୍ମଧ୍ଯମଂ ନରମ୍
ଯେଉଁ ଭୃତ୍ୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ କାମ କରିନାହିଁ, ତାକୁ ମଧ୍ୟମ ପୁରୁଷ ଭାବେ କୁହାଯାଏ।
ନିଯୁକ୍ତୋ ନୃପତେଃ କାର୍ଯଂ ନ କୁର୍ଯାଦ୍ ଯଃ ସମାହିତଃ। ଭୃତ୍ଯୋ ଯୁକ୍ତଃ ସମର୍ଥଶ୍ଚ ତମାହୁଃ ପୁରୁଷାଧମମ୍
ଯେଉଁ ଭୃତ୍ୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ରାଜାଙ୍କ କାମ କରିନାହିଁ, ତାକୁ ପୁରୁଷାଧମ ଭାବେ କୁହାଯାଏ।
ତନ୍ନିଯୋଗେ ନିଯୁକ୍ତେନ କୃତଂ କୃତ୍ଯଂ ହନୂମତା। ନ ଚାତ୍ମା ଲଘୁତାଂ ନୀତଃ ସୁଗ୍ରୀଵଶ୍ଚାପି ତୋଷିତଃ
ହନୁମାନ୍ ଦିଆଯାଇଥିବା ଆଦେଶକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ପୂରଣ କରିଛି; ତାଙ୍କର ମୂଲ୍ୟ କମିଯାଇନାହିଁ, ସୁଗ୍ରୀବ ମଧ୍ୟ ଖୁସି ହେଇଛନ୍ତି।
ଅହଂ ଚ ରଘୁଵଂଶଶ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚ ମହାବଲଃ। ଵୈଦେହ୍ଯା ଦର୍ଶନେନାଦ୍ଯ ଧର୍ମତଃ ପରିରକ୍ଷିତାଃ
ଏବେ ମୁଁ, ରଘୁବଂଶ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଧର୍ମରେ ରହି, ଭାଇଦେହୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଛି।
ଇଦଂ ତୁ ମମ ଦୀନସ୍ଯ ମନୋ ଭୂଯଃ ପ୍ରକର୍ଷତି। ଯଦିହାସ୍ଯ ପ୍ରିଯାଖ୍ଯାତୁର୍ନ କୁର୍ମି ସଦୃଶଂ ପ୍ରିଯମ୍
ତଥାପି ମୋ ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟ ଆଉ ଅଧିକ ଭାବରେ ଚିନ୍ତିତ ହେଉଛି, କାରଣ ଯିଏ ଏହି ସୁସମ୍ବାଦ ଆଣିଛି, ସେଠିପାଇଁ ମୁଁ ସମାନ ଭଲ କିଛି କରିନାହିଁ।
ଏଷ ସର୍ଵସ୍ଵଭୂତସ୍ତୁ ପରିଷ୍ଵଙ୍ଗୋ ହନୂମତଃ। ମଯା କାଲମିମଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଦତ୍ତସ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ ମୋ ସମସ୍ତ ଦେଖିବାର ମୂଲ୍ୟବାନ ଆଲିଙ୍ଗନ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦେଇଛି, ଏହା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମୋ ସମସ୍ତ ଥିବା ଭଳି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରୀତିହୃଷ୍ଟାଙ୍ଗୋ ରାମସ୍ତଂ ପରିଷସ୍ଵଜେ। ହନୂମନ୍ତଂ କୃତାତ୍ମାନଂ କୃତକାର୍ଯମୁପାଗତମ୍
ଏହିପରି କହି, ଖୁସିରେ ଭରିଥିବା ରାମ ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ, ଯିଏ କାମ ସଫଳ କରି ଫେରିଛନ୍ତି, ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ଧ୍ଯାତ୍ଵା ପୁନରୁଵାଚେଦଂ ଵଚନଂ ରଘୁସତ୍ତମଃ। ହରୀଣାମୀଶ୍ଵରସ୍ଯାପି ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯୋପଶୃଣ୍ଵତଃ
ପୁନି ଚିନ୍ତା କରି, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ସୁଗ୍ରୀବ, ମକଡ଼ାଙ୍କର ମାଲିକ, ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ ଏହି କଥା କହିଲେ।