ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଚରତ୍ଵେକ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକଂ ତଥାପରଃ। ଦିଵ୍ଯଵାଯୁରିତି ଖ୍ଯାତସ୍ତୃତୀଯୋଽପି ମହାଯଶାଃ
'ଏମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକରେ, ଆଉ ଜଣେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକରେ ଚାଲିବେ; ତୃତୀୟ, ଦିବ୍ୟବାୟୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ମହାନ୍ ବିଖ୍ୟାତି ଥିବେ।'
ଚତ୍ଵାରସ୍ତୁ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିଶୋ ଵୈ ତଵ ଶାସନାତ୍। ସଂଚରିଷ୍ଯନ୍ତି ଭଦ୍ରଂ ତେ କାଲେନ ହି ମମାତ୍ମଜାଃ
'ଏବଂ ଚାରିଜଣ, ଦେବମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ଆଜ୍ଞାରେ ଚାରି ଦିଗରେ ଘୁଞ୍ଚିବେ। ଭଲ ହେଉ, ସମୟ ଆସିଲେ ଏମାନେ ମୋ ସନ୍ତାନ।'
ତ୍ଵତ୍କୃତେନୈଵ ନାମ୍ନା ଵୈ ମାରୁତା ଇତି ଵିଶ୍ରୁତାଃ। ତସ୍ଯାସ୍ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ପୁରନ୍ଦରଃ
'ତୁମ କାରଣରେ ସେମାନେ ମାରୁତ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ।' ଦିତିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ହଜାର ଆଖି ଥିବା ପୁରନ୍ଦର—
ଉଵାଚ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵାକ୍ଯମତୀଦଂ ବଲସୂଦନଃ। ସର୍ଵମେତଦ୍ ଯଥୋକ୍ତଂ ତେ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ବଳବିନାଶକ ଇନ୍ଦ୍ର ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, 'ତୁମେ ଯେପରି କହିଛ, ସେହିପରି ସବୁ ନିଶ୍ଚୟ ଘଟିବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
ଵିଚରିଷ୍ଯନ୍ତି ଭଦ୍ରଂ ତେ ଦେଵରୂପାସ୍ତଵାତ୍ମଜାଃ। ଏଵଂ ତୌ ନିଶ୍ଚଯଂ କୃତ୍ଵା ମାତାପୁତ୍ରୌ ତପୋଵନେ
'ତୁମ ସନ୍ତାନମାନେ ଦେବତା ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରି, ତୁମ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଘୁଞ୍ଚିବେ।' ଏପରି ମାଆ ଓ ପୁଅ ଦୁଇଜଣ ତପୋବନରେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ।
ଜଗ୍ମତୁସ୍ତ୍ରିଦିଵଂ ରାମ କୃତାର୍ଥାଵିତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍। ଏଷ ଦେଶଃ ସ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ମହେନ୍ଦ୍ରାଧ୍ଯୁଷିତଃ ପୁରା
ହେ ରାମ, ଆମେ ଶୁଣିଛୁ, ସେମାନେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହିଠାରେ, ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ପୂର୍ବରୁ ମହେନ୍ଦ୍ର ବାସ କରୁଥିଲେ।
ଦିତିଂ ଯତ୍ର ତପଃସିଦ୍ଧାମେଵଂ ପରିଚଚାର ସଃ। ଇକ୍ଷ୍ଵାକୋସ୍ତୁ ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ପୁତ୍ରଃ ପରମଧାର୍ମିକଃ
ଏଠାରେ ଦିତି, ତପସ୍ୟାରେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରି, ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲେ। ଏବଂ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ପୁଅ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧାର୍ମିକ ଥିଲେ।
ଅଲମ୍ବୁଷାଯାମୁତ୍ପନ୍ନୋ ଵିଶାଲ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ। ତେନ ଚାସୀଦିହ ସ୍ଥାନେ ଵିଶାଲେତି ପୁରୀ କୃତା
ଅଲମ୍ବୁଷାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଯିଏ 'ବିଶାଳ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ସେଉଁଠି, ଏଠାରେ, ବିଶାଳ ନାମର ଏହି ସହର ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା।
ଵିଶାଲସ୍ଯ ସୁତୋ ରାମ ହେମଚନ୍ଦ୍ରୋ ମହାବଲଃ। ସୁଚନ୍ଦ୍ର ଇତି ଵିଖ୍ଯାତୋ ହେମଚନ୍ଦ୍ରାଦନନ୍ତରଃ
ବିଶାଳଙ୍କ ପୁଅ ମହାବଳୀ ହେମଚନ୍ଦ୍ର ଥିଲେ; ହେମଚନ୍ଦ୍ର ପରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅ ସୁଚନ୍ଦ୍ର ଥିଲେ।
ସୁଚନ୍ଦ୍ରତନଯୋ ରାମ ଧୂମ୍ରାଶ୍ଵ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ। ଧୂମ୍ରାଶ୍ଵତନଯଶ୍ଚାପି ସୃଞ୍ଜଯଃ ସମପଦ୍ଯତ
ହେ ରାମ, ସୁଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧୂମ୍ରାଶ୍ୱ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ; ଧୂମ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ସୃଞ୍ଜୟ।
ସୃଞ୍ଜଯସ୍ଯ ସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସହଦେଵଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। କୁଶାଶ୍ଵଃ ସହଦେଵସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ପରମଧାର୍ମିକଃ
ସୃଞ୍ଜୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶ୍ରୀମାନ୍ ଏବଂ ପ୍ରତାପୀ ସହଦେବ; ସହଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ କୁଶାଶ୍ୱ, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧାର୍ମିକ।
କୁଶାଶ୍ଵସ୍ଯ ମହାତେଜାଃ ସୋମଦତ୍ତଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ସୋମଦତ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ
କୁଶାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଏବଂ ପ୍ରତାପୀ ସୋମଦତ୍ତ; ସୋମଦତ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରସିଦ୍ଧ କାକୁତ୍ସ୍ଥ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ମହାତେଜାଃ ସମ୍ପ୍ରତ୍ଯେଷ ପୁରୀମିମାମ୍। ଆଵସତ୍ ପରମପ୍ରଖ୍ଯଃ ସୁମତିର୍ନାମ ଦୁର୍ଜଯଃ
ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର, ଯିଏ ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ସହରରେ ବସୁଛନ୍ତି; ସେ ବିଶେଷ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଅଜୟ, ତାଙ୍କ ନାମ ସୁମତି।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୋସ୍ତୁ ପ୍ରସାଦେନ ସର୍ଵେ ଵୈଶାଲିକା ନୃପାଃ। ଦୀର୍ଘାଯୁଷୋ ମହାତ୍ମାନୋ ଵୀର୍ଯଵନ୍ତଃ ସୁଧାର୍ମିକାଃ
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ କୃପାରେ, ସମସ୍ତ ବୈଶାଳୀର ରାଜାମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ମହାତ୍ମା, ପ୍ରବଳ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ।
ଇହାଦ୍ଯ ରଜନୀମେକାଂ ସୁଖଂ ସ୍ଵପ୍ସ୍ଯାମହେ ଵଯମ୍। ଶ୍ଵଃ ପ୍ରଭାତେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନକଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହସି
ଆଜି ରାତି ଏଠାରେ ଆମେ ସୁଖରେ ଏକ ରାତି ଶୋଇବୁ; କାଲି ସକାଳେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଜନକଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯିବ।
ସୁମତିସ୍ତୁ ମହାତେଜା ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରମୁପାଗତମ୍। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନରଵରଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପ୍ରତ୍ଯାଗଚ୍ଛନ୍ମହାଯଶାଃ
ମହାତେଜସ୍ୱୀ ସୁମତି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପଛକୁ ଫେରିଲେ।
ପୂଜାଂ ଚ ପରମାଂ କୃତ୍ଵା ସୋପାଧ୍ଯାଯଃ ସବାନ୍ଧଵଃ। ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ କୁଶଲଂ ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରମଥାବ୍ରଵୀତ୍
ସେ ତାଙ୍କ ଗୁରୁ ଓ ବାନ୍ଧବମାନେ ସହିତ ଉତ୍ତମ ସମ୍ମାନ କଲେ; ହାତ ଜୋଡି ଶୁଭକୁସଳ ପଚାରି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଧନ୍ଯୋଽସ୍ମ୍ଯନୁଗୃହୀତୋଽସ୍ମି ଯସ୍ଯ ମେ ଵିଷଯଂ ମୁନେ। ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ଦର୍ଶନଂ ଚୈଵ ନାସ୍ତି ଧନ୍ଯତରୋ ମମ
ମୁଁ ଧନ୍ୟ ଏବଂ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ହେ ମୁନି, ଯାହାଙ୍କ ଭୂମିକୁ ଆପଣ ପଦାର୍ପଣ କରିଛନ୍ତି; ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୋଠାରୁ ଅଧିକ ଧନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।
thumb|ଅଷ୍ଟଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ଅଷ୍ଟଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୧-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ଅଠଚାଳିଶତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ କୁଶଲଂ ତତ୍ର ପରସ୍ପରସମାଗମେ। କଥାନ୍ତେ ସୁମତିର୍ଵାକ୍ଯଂ ଵ୍ଯାଜହାର ମହାମୁନିମ୍
ସେଠାରେ ଏକାଉଠି ଦୁଇଜଣେ ପରସ୍ପରଙ୍କୁ କୁସଳ ପଚାରି, କଥା ଶେଷରେ ସୁମତି ମହାମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଇମୌ କୁମାରୌ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଦେଵତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମୌ। ଗଜସିଂହଗତୀ ଵୀରୌ ଶାର୍ଦୂଲଵୃଷଭୋପମୌ
ଆପଣଙ୍କୁ ଶୁଭ ହେଉ—ଏହି ଦୁଇଜଣ ଯୁବକ କିଏ, ଦେବତାଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ସମାନ, ହାତୀ ଓ ସିଂହଙ୍କ ଚାଳି, ବୀର ଏବଂ ବାଘ ଓ ବୃଷଭ ସଦୃଶ?
ପଦ୍ମପତ୍ରଵିଶାଲାକ୍ଷୌ ଖଡ୍ଗତୂଣିଧନୁର୍ଧରୌ। ଅଶ୍ଵିନାଵିଵ ରୂପେଣ ସମୁପସ୍ଥିତଯୌଵନୌ
ପଦ୍ମପତ୍ର ସଦୃଶ ବଡ଼ ଆଖି, ହାତରେ ତଳୱାର, ତୁଣୀ ଓ ଧନୁଷ୍, ଯୁବତାରୁଣ୍ୟରେ ଦେଉଥିବା, ରୂପରେ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ସମାନ।
ଯଦୃଚ୍ଛଯୈଵ ଗାଂ ପ୍ରାପ୍ତୌ ଦେଵଲୋକାଦିଵାମରୌ। କଥଂ ପଦ୍ଭ୍ଯାମିହ ପ୍ରାପ୍ତୌ କିମର୍ଥଂ କସ୍ଯ ଵା ମୁନେ
ଏମିତି ଅଚାନକ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଦେବଲୋକର ଅମରମାନେ ପରି; କିପରି ପଦେ ପଦେ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ, କାହିଁକି ଏବଂ କାହାର ପାଇଁ, ହେ ମୁନି?
ଭୂଷଯନ୍ତାଵିମଂ ଦେଶଂ ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯାଵିଵାମ୍ବରମ୍। ପରସ୍ପରେଣ ସଦୃଶୌ ପ୍ରମାଣେଙ୍ଗିତଚେଷ୍ଟିତୈଃ
ଏହି ଦେଶକୁ ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶକୁ ଶୋଭା ଦେଇଥିବା ପରି ଶୋଭା ଦେଉଛନ୍ତି; ଦୁଇଝଣ ଆକାର, ଚଳନ ଓ ଚେଷ୍ଟାରେ ସମାନ।
କିମର୍ଥଂ ଚ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠୌ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୌ ଦୁର୍ଗମେ ପଥି। ଵରାଯୁଧଧରୌ ଵୀରୌ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏହି ଦୁଇଜଣ କିପରି ଏହି କଠିନ ପଥରେ ଆସିଛନ୍ତି, ଉତ୍ତମ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି? ମୁଁ ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍। ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମନିଵାସଂ ଚ ରାକ୍ଷସାନାଂ ଵଧଂ ଯଥା। ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜା ପରମଵିସ୍ମିତଃ
ସେ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଯାହା ଘଟିଥିଲା ସେସବୁ କଥା କହିଲେ; ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମରେ ବାସ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ କିପରି ବଧ ହେଲେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଥିବାପରି; ରାଜା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ଅତିଥୀ ପରମଂ ପ୍ରାପ୍ତୌ ପୁତ୍ରୌ ଦଶରଥସ୍ଯ ତୌ। ପୂଜଯାମାସ ଵିଧିଵତ୍ ସତ୍କାରାର୍ହୌ ମହାବଲୌ
ଦଶରଥଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର, ଯେଉଁମାନେ ଗରିମାଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରବଳ, ସେମାନେ ଅତିଥି ଭାବେ ଆସିଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର ସହିତ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ତତଃ ପରମସତ୍କାରଂ ସୁମତେଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ରାଘଵୌ। ଉଷ୍ଯ ତତ୍ର ନିଶାମେକାଂ ଜଗ୍ମତୁର୍ମିଥିଲାଂ ତତଃ
ତାପରେ, ସେ ଉତ୍ତମ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କର ଅତିଥିସତ୍କାର ପାଇଁ ଦୁଇ ରାଘବ, ସେଠାରେ ଏକ ରାତି ରହି, ପରେ ମିଥିଲାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ଜନକସ୍ଯ ପୁରୀଂ ଶୁଭାମ୍। ସାଧୁ ସାଧ୍ଵିତି ଶଂସନ୍ତୋ ମିଥିଲାଂ ସମପୂଜଯନ୍
ସେ ଶୁଭ୍ର ଜନକଙ୍କ ପୁରୀକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ 'ଭଲ, ଭଲ' ବୋଲି କହି, ମିଥିଲାକୁ ବଡ ଆଦର ଦେଲେ।
ମିଥିଲୋପଵନେ ତତ୍ର ଆଶ୍ରମଂ ଦୃଶ୍ଯ ରାଘଵଃ। ପୁରାଣଂ ନିର୍ଜନଂ ରମ୍ଯଂ ପପ୍ରଚ୍ଛ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵମ୍
ମିଥିଲା ପାଖରେ ଉପବନରେ ଏକ ପୁରୁଣା, ନିର୍ଜନ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଆଶ୍ରମ ଦେଖି, ରାଘବ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।