ଇମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମଣିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ତଥା ତାତସ୍ଯ ଦର୍ଶନମ୍। ଅଦ୍ଯାସ୍ମ୍ଯଵଗତଃ ସୌମ୍ଯ ଵୈଦେହସ୍ଯ ତଥା ଵିଭୋଃ
ଏହି ଅମୂଲ୍ୟ ମଣିକୁ ଦେଖି, ମୋତେ ମନେ ହେଉଛି ମୁଁ ମୋ ବାପାଙ୍କୁ ଦେଖିଛି। ଆଜି ମୋତେ ମନେ ହେଉଛି ମୁଁ ବୈଦେହ ଓ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଛି।
ଅଯଂ ହି ଶୋଭତେ ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯାଯା ମୂର୍ଧ୍ନି ମେ ମଣିଃ। ଅଦ୍ଯାସ୍ଯ ଦର୍ଶନେନାହଂ ପ୍ରାପ୍ତାଂ ତାମିଵ ଚିନ୍ତଯେ
ଏହି ମଣି ମୋ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ପାଏ। ଆଜି ଏହିଟିକୁ ଦେଖି, ମୁଁ ମନେ କରୁଛି ଯେଉଁଠି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପାଇଁଛି।
କିମାହ ସୀତା ଵୈଦେହୀ ବ୍ରୂହି ସୌମ୍ଯ ପୁନଃ ପୁନଃ। ପରାସୁମିଵ ତୋଯେନ ସିଞ୍ଚନ୍ତୀ ଵାକ୍ଯଵାରିଣା
ସାଉମ୍ୟ, ସୀତା ବୈଦେହୀ କଣ କହିଥିଲେ, ପୁଣି ପୁଣି ମୋତେ କହ। ତାଙ୍କ କଥା ଜଳ ଛିଟି ଦେଉଥିବା ପରି ମୋ ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରେ।
ଇତସ୍ତୁ କିଂ ଦୁଃଖତରଂ ଯଦିମଂ ଵାରିସମ୍ଭଵମ୍। ମଣିଂ ପଶ୍ଯାମି ସୌମିତ୍ରେ ଵୈଦେହୀମାଗତାଂ ଵିନା
ସାଉମିତ୍ରି, ବୈଦେହୀ ଫେରିନାହାନ୍ତି, ଏହି ଜଳରୁ ଉପଜିଥିବା ମଣିକୁ ଦେଖିବା ଠାରୁ ଆଉ କଣ ଦୁଃଖ ହେବ?
ଚିରଂ ଜୀଵତି ଵୈଦେହୀ ଯଦି ମାସଂ ଧରିଷ୍ଯତି। କ୍ଷଣଂ ଵୀର ନ ଜୀଵେଯଂ ଵିନା ତାମସିତେକ୍ଷଣାମ୍
ଯଦି ମାସଟି ସହିପାରିବେ, ତେବେ ଭଲରେ ବଞ୍ଚିବେ ବୈଦେହୀ। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତାଙ୍କର କଳା ଚକ୍ଷୁ ଦେଖିବା ବିନା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ, ହେ ବୀର।
ନଯ ମାମପି ତଂ ଦେଶଂ ଯତ୍ର ଦୃଷ୍ଟା ମମ ପ୍ରିଯା। ନ ତିଷ୍ଠେଯଂ କ୍ଷଣମପି ପ୍ରଵୃତ୍ତିମୁପଲଭ୍ଯ ଚ
ମୋତେ ମଧ୍ୟ ସେଠିକୁ ନେଇଯା, ଯେଉଁଠାରେ ମୋର ପ୍ରିୟାକୁ ଦେଖାଯାଇଛି। ଏବେ ତାଙ୍କର ଖବର ମିଳିବା ପରେ, ମୁଁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ରହିପାରିବି ନାହିଁ।
କଥଂ ସା ମମ ସୁଶ୍ରୋଣୀ ଭୀରୁଭୀରୁଃ ସତୀ ତଦା। ଭଯାଵହାନାଂ ଘୋରାଣାଂ ମଧ୍ଯେ ତିଷ୍ଠତି ରକ୍ଷସାମ୍
ମୋର ସୁନ୍ଦର କମର ଥିବା, ଭୟଭୀତ ଶୀତା କିପରି ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଦାରୁଣ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛନ୍ତି?
ଶାରଦସ୍ତିମିରୋନ୍ମୁକ୍ତୋ ନୂନଂ ଚନ୍ଦ୍ର ଇଵାମ୍ବୁଦୈଃ। ଆଵୃତୋ ଵଦନଂ ତସ୍ଯା ନ ଵିରାଜତି ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
ଶରତ୍କାଳର ଅନ୍ଧକାର ଭିତରୁ ବାହାରିଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରମା ପ୍ରଭା ମେଘରେ ଢାକିଯିବା ପରି, ଏବେ ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଅଜାଗା ହୋଇଯାଇଛି।
କିମାହ ସୀତା ହନୁମଂସ୍ତତ୍ତ୍ଵତଃ କଥଯସ୍ଵ ମେ। ଏତେନ ଖଲୁ ଜୀଵିଷ୍ଯେ ଭେଷଜେନାତୁରୋ ଯଥା
ହନୁମାନ, ସତ୍ୟସତ୍ୟ କହ, ଶୀତା କଣ କହିଥିଲେ? ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ରୋଗୀ ମନିଷ୍ୟ ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ବଞ୍ଚିଥିବା ପରି ବଞ୍ଚିପାରିବି।
ମଧୁରା ମଧୁରାଲାପା କିମାହ ମମ ଭାମିନୀ। ମଦ୍ଵିହୀନା ଵରାରୋହା ହନୁମନ୍ କଥଯସ୍ଵ ମେ। ଦୁଃଖାଦ୍ ଦୁଃଖତରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ କଥଂ ଜୀଵତି ଜାନକୀ
ମୋର ମଧୁର କଥା କହୁଥିବା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୋର ପ୍ରିୟା କଣ କହିଥିଲେ, ହନୁମାନ? ମୋ ବିନା ଅଧିକ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଥିବା ଜାନକୀ କିପରି ବଞ୍ଚୁଛନ୍ତି, ଏହି କଥା ମୋତେ କହ।
thumb|ସପ୍ତଷଷ୍ଠିତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତଷଷ୍ଠିତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଏହିଠାରେ ସତଷଷ୍ଠିତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ହନୁମାନ୍ ରାଘଵେଣ ମହାତ୍ମନା। ସୀତାଯା ଭାଷିତଂ ସର୍ଵଂ ନ୍ଯଵେଦଯତ ରାଘଵେ
ଏପରି କହିବା ପରେ, ମହାତ୍ମା ରାଘବଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ହନୁମାନ୍ ସୀତାଙ୍କ କଥା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରାଘବଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ।
ଇଦମୁକ୍ତଵତୀ ଦେଵୀ ଜାନକୀ ପୁରୁଷର୍ଷଭ। ପୂର୍ଵଵୃତ୍ତମଭିଜ୍ଞାନଂ ଚିତ୍ରକୂଟେ ଯଥାତଥମ୍
ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜାନକୀ ଦେବୀ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ, ଚିତ୍ରକୂଟରେ ଘଟିଥିବା ପୁରୁଣା ଘଟଣାକୁ ମନେପକାଇ।
ସୁଖସୁପ୍ତା ତ୍ଵଯା ସାର୍ଧଂ ଜାନକୀ ପୂର୍ଵମୁତ୍ଥିତା। ଵାଯସଃ ସହସୋତ୍ପତ୍ଯ ଵିଦଦାର ସ୍ତନାନ୍ତରମ୍
ପୂର୍ବେ ତୁମେ ସହିତ ଶାନ୍ତିରେ ଶୁଇଥିବା ସମୟରେ, ଜାନକୀ ଜାଗିଥିଲେ; ଏହିବେଳେ ଏକ କାଉଁଁ ହଠାତ୍ ଉଡିଆସି, ତାଙ୍କର ଛାତିକୁ ଆଘାତ କଲା।
ପର୍ଯାଯେଣ ଚ ସୁପ୍ତସ୍ତ୍ଵଂ ଦେଵ୍ଯଙ୍କେ ଭରତାଗ୍ରଜ। ପୁନଶ୍ଚ କିଲ ପକ୍ଷୀ ସ ଦେଵ୍ଯା ଜନଯତି ଵ୍ଯଥା
ଏହା ପରେ, ହେ ଭରତଙ୍କ ଭାଇ, ତୁମେ ଦେବୀଙ୍କ ମୋଡ଼ରେ ଶୁଇଥିଲେ; ପୁଣି ସେଇ ପକ୍ଷୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲା।
ତତଃ ପୁନରୁପାଗମ୍ଯ ଵିଦଦାର ଭୃଶଂ କିଲ। ତତସ୍ତ୍ଵଂ ବୋଧିତସ୍ତସ୍ଯାଃ ଶୋଣିତେନ ସମୁକ୍ଷିତଃ
ତାପରେ, ସେ ପକ୍ଷୀ ପୁଣି ଆସି ବେଶି ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆଘାତ କଲା; ତାପରେ ତୁମେ ଦେବୀଙ୍କ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜାଗିଗଲା।
ଵାଯସେନ ଚ ତେନୈଵଂ ସତତଂ ବାଧ୍ଯମାନଯା। ବୋଧିତଃ କିଲ ଦେଵ୍ଯା ତ୍ଵଂ ସୁଖସୁପ୍ତଃ ପରଂତପ
ସେଇ କାଉଁଁ ଦ୍ୱାରା ଦେବୀ ସବୁବେଳେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଉଥିଲେ; ତୁମେ ଶାନ୍ତିରେ ଶୁଇଥିବା ବେଳେ ଦେବୀ ତୁମକୁ ଜାଗାଇଥିଲେ।
ତାଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାବାହୋ ଦାରିତାଂ ଚ ସ୍ତନାନ୍ତରେ। ଆଶୀଵିଷ ଇଵ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତତୋ ଵାକ୍ଯଂ ତ୍ଵମୂଚିଵାନ୍
ହେ ମହାବାହୁ, ତାଙ୍କର ଛାତି ମଧ୍ୟରେ ଆଘାତ ଲାଗିଥିବା ଦେଖି, ତୁମେ ଅତି କ୍ରୋଧିତ ସର୍ପ ପରି ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ, କଥା କହିଥିଲେ।
ନଖାଗ୍ରୈଃ କେନ ତେ ଭୀରୁ ଦାରିତଂ ଵୈ ସ୍ତନାନ୍ତରମ୍। କଃ କ୍ରୀଡତି ସରୋଷେଣ ପଞ୍ଚଵକ୍ତ୍ରେଣ ଭୋଗିନା
ହେ ଭୟଭୀତେ, କିଏ ତୁମର ଛାତି ମଧ୍ୟକୁ ନଖର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲା? କିଏ ପଞ୍ଚମୁଖୀ ସର୍ପ ପରି କ୍ରୋଧରେ ଖେଳୁଛି?
ନିରୀକ୍ଷମାଣଃ ସହସା ଵାଯସଂ ସମୁଦୈକ୍ଷଥାଃ। ନଖୈଃ ସରୁଧିରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈସ୍ତାମେଵାଭିମୁଖଂ ସ୍ଥିତମ୍
ତୁମେ ହଠାତ୍ ଚାରିପାଖ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ରକ୍ତମାଞ୍ଜିତ ନଖ ଥିବା କାଉଁଁକୁ ଦେଖିଲେ।
ସୁତଃ କିଲ ସ ଶକ୍ରସ୍ଯ ଵାଯସଃ ପତତାଂ ଵରଃ। ଧରାନ୍ତରଗତଃ ଶୀଘ୍ରଂ ପଵନସ୍ଯ ଗତୌ ସମଃ
କୁହାଯାଏ, ସେଇ କାଉଁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁଅ, ସମସ୍ତ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବାୟୁ ପରି ତୀବ୍ର ଗତି ଥିବା, ଭୂମିରେ ଆସିଥିଲେ।
ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ ମହାବାହୋ କୋପସଂଵର୍ତିତେକ୍ଷଣଃ। ଵାଯସେ ତ୍ଵଂ ଵ୍ଯଧାଃ କ୍ରୂରାଂ ମତିଂ ମତିମତାଂ ଵର
ତାପରେ, ହେ ମହାବାହୁ, କ୍ରୋଧରେ ତୁମ ଚକ୍ଷୁ ଜ୍ୱାଳାମୟ ହେଲା; ତୁମେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଇ କାଉଁଁ ପାଇଁ କଠୋର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ।
ସ ଦର୍ଭସଂସ୍ତରାଦ୍ ଗୃହ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରେଣ ନ୍ଯଯୋଜଯଃ। ସ ଦୀପ୍ତ ଇଵ କାଲାଗ୍ନିର୍ଜଜ୍ଵାଲାଭିମୁଖଂ ଖଗମ୍
ତୁମେ ଦର୍ଭାସନରୁ ଏକ ଦର୍ଭା ନେଇ, ତାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ଦେଲେ; ସେ ଦର୍ଭାଟି ଏମିତି ଜ୍ୱାଳାମୟ ହେଲା, ଯେପରି ଶେଷ ସମୟର ଅଗ୍ନି ପରି ପକ୍ଷୀଟି ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଲା।
ସ ତ୍ଵଂ ପ୍ରଦୀପ୍ତଂ ଚିକ୍ଷେପ ଦର୍ଭଂ ତଂ ଵାଯସଂ ପ୍ରତି। ତତସ୍ତୁ ଵାଯସଂ ଦୀପ୍ତଃ ସ ଦର୍ଭୋଽନୁଜଗାମ ହ
ତୁମେ ସେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଦର୍ଭାଟି କାଉଁକୁ ଛାଡିଲେ; ଏବଂ ସେ ଅଗ୍ନିମୟ ଦର୍ଭାଟି କାଉଁକୁ ଲଗାତାର ଧାଉଥିଲା।
ଭୀତୈଶ୍ଚ ସମ୍ପରିତ୍ଯକ୍ତଃ ସୁରୈଃ ସର୍ଵୈଶ୍ଚ ଵାଯସଃ। ତ୍ରୀଁଲ୍ଲୋକାନ୍ ସମ୍ପରିକ୍ରମ୍ଯ ତ୍ରାତାରଂ ନାଧିଗଚ୍ଛତି
ଭୟରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ତା'କୁ ଛାଡିଦେଲେ; ସେ କାଉଁ ତିନୋଟି ଲୋକକୁ ଘୁରି ଘୁରି ଦେଖିଲା, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ରକ୍ଷକୁ ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ପୁନରପ୍ଯାଗତସ୍ତତ୍ର ତ୍ଵତ୍ସକାଶମରିଂଦମ। ତ୍ଵଂ ତଂ ନିପତିତଂ ଭୂମୌ ଶରଣ୍ଯଃ ଶରଣାଗତମ୍
ପୁଣି ସେ ତୁମ ପାଖକୁ ଫେରିଆସିଲା, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା ମହାନୁଭାବ; ତୁମେ ତା'କୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବାବେଳେ ଶରଣ ନେଇଥିବା ଦେଖି ରକ୍ଷା କଲେ।
ଵଧାର୍ହମପି କାକୁତ୍ସ୍ଥ କୃପଯା ପରିପାଲଯଃ। ମୋଘମସ୍ତ୍ରଂ ନ ଶକ୍ଯଂ ତୁ କର୍ତୁମିତ୍ଯେଵ ରାଘଵ
ମୃତ୍ୟୁଯୋଗ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ତୁମେ କୃପାବଶତଃ ତା'କୁ ରକ୍ଷା କଲେ; କାରଣ, ଏକଥା ନିଶ୍ଚିତ—ଏକଥର ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଫଳହୀନ କରିହେବ ନାହିଁ।
ଭଵାଂସ୍ତସ୍ଯାକ୍ଷି କାକସ୍ଯ ହିନସ୍ତି ସ୍ମ ସ ଦକ୍ଷିଣମ୍। ରାମ ତ୍ଵାଂ ସ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋ ଦଶରଥସ୍ଯ ଚ
ତୁମେ ସେ କାଉଁର ଡାହାଣ ଆଖିକୁ ଧ୍ୱଂସ କଲେ; ଏବଂ ସେ ରାମ ଓ ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲା—
ଵିସୃଷ୍ଟସ୍ତୁ ତଦା କାକଃ ପ୍ରତିପେଦେ ସ୍ଵମାଲଯମ୍। ଏଵମସ୍ତ୍ରଵିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସତ୍ତ୍ଵଵାଞ୍ଛୀଲଵାନପି
ତା'ପରେ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ କାଉଁ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲା; ଏଭଳି ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଓ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରବାନ୍ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ—
କିମର୍ଥମସ୍ତ୍ରଂ ରକ୍ଷଃସୁ ନ ଯୋଜଯସି ରାଘଵ। ନ ଦାନଵା ନ ଗନ୍ଧର୍ଵା ନାସୁରା ନ ମରୁଦ୍ଗଣାଃ
ହେ ରାଘବ, ତୁମେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ଅସ୍ତ୍ର କାହିଁକି ବ୍ୟବହାର କରୁନାହାଁ? କାରଣ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅସୁର କିମ୍ବା ମରୁତମାନେ—