କ୍ଵ ସୀତା ଵର୍ତତେ ଦେଵୀ କଥଂ ଚ ମଯି ଵର୍ତତେ। ଏତନ୍ମେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତ ଵୈଦେହୀଂ ପ୍ରତି ଵାନରାଃ
ରାମ କହିଲେ: 'ସୀତା ଦେବୀ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ମୋ ପ୍ରତି କିପରି ଅଛନ୍ତି? ବାନରମାନେ, ବୈଦେହୀ ବିଷୟରେ ସମସ୍ତ କଥା ମୋତେ କୁହ।'
ରାମସ୍ଯ ଗଦିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହରଯୋ ରାମସଂନିଧୌ। ଚୋଦଯନ୍ତି ହନୂମନ୍ତଂ ସୀତାଵୃତ୍ତାନ୍ତକୋଵିଦମ୍
ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବାନରମାନେ ତାଙ୍କ ସମ୍ନିଧାନରେ ହନୁମାନଙ୍କୁ, ଯିଏ ସୀତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଖବର ଜାଣନ୍ତି, କଥା କହିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ତେଷାଂ ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ଦେଵ୍ଯୈ ସୀତାଯୈ ତାଂ ଦିଶଂ ପ୍ରତି
ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ସୀତା ଦେବୀଙ୍କ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ।
ଉଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଜ୍ଞଃ ସୀତାଯା ଦର୍ଶନଂ ଯଥା। ତଂ ମଣିଂ କାଞ୍ଚନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଦୀପ୍ଯମାନଂ ସ୍ଵତେଜସା
ବାକ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ ହନୁମାନ କହିଲେ: 'ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ବିଷୟରେ, ଏହି ଦିବ୍ୟ ଓ ସ୍ୱୟଂ ଅଲୋକରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୁନାର ମଣି ଦେଖନ୍ତୁ।'
ଦତ୍ତ୍ଵା ରାମାଯ ହନୁମାଂସ୍ତତଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିରବ୍ରଵୀତ୍। ସମୁଦ୍ରଂ ଲଙ୍ଘଯିତ୍ଵାହଂ ଶତଯୋଜନମାଯତମ୍
ହନୁମାନ ସେ ଦିବ୍ୟ ମଣିଟି ରାମଙ୍କୁ ଦେଇ, ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ: 'ମୁଁ ଶତ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ସମୁଦ୍ରକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘିଲି।'
ଅଗଚ୍ଛଂ ଜାନକୀଂ ସୀତାଂ ମାର୍ଗମାଣୋ ଦିଦୃକ୍ଷଯା। ତତ୍ର ଲଙ୍କେତି ନଗରୀ ରାଵଣସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ
'ମୁଁ ଜାନକୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ଓ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ଶେଉଁଠି ଗଲି। ସେଠାରେ ରାବଣ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ଲଙ୍କା ନାମକ ଏକ ସହର ଅଛି।'
ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ତୀରେ ଵସତି ଦକ୍ଷିଣେ। ତତ୍ର ସୀତା ମଯା ଦୃଷ୍ଟା ରାଵଣାନ୍ତଃପୁରେ ସତୀ
'ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସେ ରହୁଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ମୁଁ ରାବଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି।'
ତ୍ଵଯି ସଂନ୍ଯସ୍ଯ ଜୀଵନ୍ତୀ ରାମା ରାମ ମନୋରଥମ୍। ଦୃଷ୍ଟା ମେ ରାକ୍ଷସୀମଧ୍ଯେ ତର୍ଜ୍ଯମାନା ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
'ହେ ରାମ, ସେ ତୁମେ ଆସିବେ ବୋଲି ଆଶାରେ ଜୀବନ୍ତ, ତୁମ ଇଚ୍ଛାକୁ ଧାରଣ କରି ରହିଛନ୍ତି। ମୁଁ ସେଉଁଠି ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୀତାଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ଭୟଭୀତ ହେଉଥିବା ଦେଖିଲି।'
ରାକ୍ଷସୀଭିର୍ଵିରୂପାଭୀ ରକ୍ଷିତା ପ୍ରମଦାଵନେ। ଦୁଃଖମାପଦ୍ଯତେ ଦେଵୀ ତ୍ଵଯା ଵୀର ସୁଖୋଚିତା
'ବିକୃତ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଆଶୋକ ଉଦ୍ୟାନରେ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ହେ ବୀର, ତୁମ ସହ ଯେଉଁ ସୁଖରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ, ସେ ଦେବୀ ଏବେ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛନ୍ତି।'
ରାଵଣାନ୍ତଃପୁରେ ରୁଦ୍ଧା ରାକ୍ଷସୀଭିଃ ସୁରକ୍ଷିତା। ଏକଵେଣୀଧରା ଦୀନା ତ୍ଵଯି ଚିନ୍ତାପରାଯଣା
ରାବଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଗଢ଼ି ରଖାଯାଇଛନ୍ତି, ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଭଲଭାବେ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, ଏକ ଚୁଟିରେ କେଶ ବାନ୍ଧି, ଦୁଃଖିତ ଅବସ୍ଥାରେ, ମନ ସବୁବେଳେ ତୁମେ ଉପରେ ଲଗିଛି।
ଅଧଃଶଯ୍ଯା ଵିଵର୍ଣାଙ୍ଗୀ ପଦ୍ମିନୀଵ ହିମାଗମେ। ରାଵଣାଦ୍ ଵିନିଵୃତ୍ତାର୍ଥା ମର୍ତଵ୍ଯକୃତନିଶ୍ଚଯା
ମାଟିରେ ଶୋଇ ଅଛନ୍ତି, ଦେହ ଶୁଷ୍କ ଓ ରଙ୍ଗହୀନ, ଶୀତ ଋତୁରେ ପଦ୍ମିନୀ ପୁଷ୍ପ ଭଳି। ରାବଣ ଉପରୁ ଆଶା ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି, ମୃତ୍ୟୁକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିଛନ୍ତି।
ଦେଵୀ କଥଂଚିତ୍ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ତ୍ଵନ୍ମନା ମାର୍ଗିତା ମଯା। ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁଵଂଶଵିଖ୍ଯାତିଂ ଶନୈଃ କୀର୍ତଯତାନଘ
ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ମୁଁ କିପରି ତାଙ୍କୁ ଖୋଜିଲି, ତାଙ୍କର ମନ ସବୁବେଳେ ତୁମେ ଉପରେ ଲଗିଛି। ମୁଁ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ମହିମା କହିଲି, ହେ ନିର୍ମଳ।
ସା ମଯା ନରଶାର୍ଦୂଲ ଶନୈର୍ଵିଶ୍ଵାସିତା ତଦା। ତତଃ ସମ୍ଭାଷିତା ଦେଵୀ ସର୍ଵମର୍ଥଂ ଚ ଦର୍ଶିତା
ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାସ ଦେଇଲି, ତାପରେ ଦେବୀ ମୋ ସହ କଥା ହେଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ କଥା ଖୋଲିଦେଲେ।
ରାମସୁଗ୍ରୀଵସଖ୍ଯଂ ଚ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହର୍ଷମୁପାଗତା। ନିଯତଃ ସମୁଦାଚାରୋ ଭକ୍ତିଶ୍ଚାସ୍ଯାଃ ସଦା ତ୍ଵଯି
ରାମ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମିତ୍ରତା ବିଷୟରେ ଶୁଣି ସେ ଅତି ଖୁସି ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଆଚରଣ ସବୁବେଳେ ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ତୁମେ ଉପରେ ଭକ୍ତି ଅଟୁଟ।
ଏଵଂ ମଯା ମହାଭାଗ ଦୃଷ୍ଟା ଜନକନନ୍ଦିନୀ। ଉଗ୍ରେଣ ତପସା ଯୁକ୍ତା ତ୍ଵଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ପୁରୁଷର୍ଷଭ
ଏଭଳି ହେ ମହାଭାଗ, ମୁଁ ଜନକନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, ସେ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା ଓ ତୁମେ ଉପରେ ଭକ୍ତିରେ ନିମଗ୍ନ।
ଅଭିଜ୍ଞାନଂ ଚ ମେ ଦତ୍ତଂ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ତଵାନ୍ତିକେ। ଚିତ୍ରକୂଟେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଵାଯସଂ ପ୍ରତି ରାଘଵ
ସେ ମୋତେ ଏକ ଚିହ୍ନ ଦେଲେ, ଯେପରି ତୁମେ ଚିତ୍ରକୂଟରେ କାକ ଘଟଣା ସମୟରେ ଦେଖିଥିଲେ, ହେ ରାଘବ, ମହାପ୍ରଜ୍ଞ।
ଵିଜ୍ଞାପ୍ଯଃ ପୁନରପ୍ଯେଷ ରାମୋ ଵାଯୁସୁତ ତ୍ଵଯା। ଅଖିଲେନ ଯଥା ଦୃଷ୍ଟମିତି ମାମାହ ଜାନକୀ
ଜାନକୀ ମୋତେ କହିଲେ, "ବାୟୁପୁତ୍ର, ତୁମେ ଯାହା ଦେଖିଛ, ସେ ସବୁକୁ ପୁଣିଥରେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ରାମଙ୍କୁ ଜଣାଇବାକୁ ଅବଶ୍ୟ କରିବା।"
ଅଯଂ ଚାସ୍ମୈ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯୋ ଯତ୍ନାତ୍ ସୁପରିରକ୍ଷିତଃ। ବ୍ରୁଵତା ଵଚନାନ୍ଯେଵଂ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯୋପଶୃଣ୍ଵତଃ
ସେ ଆଉ କହିଲେ, "ଏହିଟି ସତର୍କ ଭାବରେ ରକ୍ଷା କରି ତାଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ହେବ।" ଏଭଳି କଥା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କହିଲେ।
ଏଷ ଚୂଡାମଣିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ମଯା ତେ ଯତ୍ନରକ୍ଷିତଃ। ମନଃଶିଲାଯାସ୍ତିଲକଂ ତତ୍ ସ୍ମରସ୍ଵେତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ଏହି ଅମୂଲ୍ୟ ଚୂଡାମଣି ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ସତର୍କ ଭାବରେ ରକ୍ଷା କରିଛି। ସେ କହିଲେ, "ମାନସିଲା ଦ୍ୱାରା ଲାଗିଥିବା ଲାଲ ଟିକିଆକୁ ମନେ ପକାଇବା।"
ଏଷ ନିର୍ଯାତିତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ମଯା ତେ ଵାରିସମ୍ଭଵଃ। ଏନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରମୋଦିଷ୍ଯେ ଵ୍ଯସନେ ତ୍ଵାମିଵାନଘ
ଏହି ଜଳରୁ ଉପଜିଥିବା ଅମୂଲ୍ୟ ମଣି ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆଣିଛି। ଏହାକୁ ଦେଖି, ଦୁଃଖରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିଥିବା ପରି ଆନନ୍ଦିତ ହେବି।
ଜୀଵିତଂ ଧାରଯିଷ୍ଯାମି ମାସଂ ଦଶରଥାତ୍ମଜ। ଊର୍ଧ୍ଵଂ ମାସାନ୍ନ ଜୀଵେଯଂ ରକ୍ଷସାଂ ଵଶମାଗତା
"ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ, ମୁଁ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋ ଜୀବନକୁ ରକ୍ଷା କରିବି। ଏକ ମାସ ପରେ ଯଦି ରାକ୍ଷସମାନେ ମୋତେ ବଶ କରିନେବେ, ତେବେ ମୁଁ ବଞ୍ଚି ପାରିବିନି।"
ଇତି ମାମବ୍ରଵୀତ୍ ସୀତା କୃଶାଙ୍ଗୀ ଧର୍ମଚାରିଣୀ। ରାଵଣାନ୍ତଃପୁରେ ରୁଦ୍ଧା ମୃଗୀଵୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଲୋଚନା
ଏଭଳି ଦୁଃଖରେ ଶୀର୍ଣ୍ଣ ଦେହ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଓ ମୃଗୀ ପରି ଡରା ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ସୀତା, ରାବଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ବନ୍ଦି ହୋଇ, ମୋତେ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ।
ଏତଦେଵ ମଯାଽଽଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵଂ ରାଘଵ ଯଦ୍ ଯଥା। ସର୍ଵଥା ସାଗରଜଲେ ସଂତାରଃ ପ୍ରଵିଧୀଯତାମ୍
"ରାଘବ, ମୁଁ ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ସେ ସବୁକୁ ତୁମକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କହିଦେଲି। ସମସ୍ତ ଉପାୟରେ ସାଗର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କର।"
ତୌ ଜାତାଶ୍ଵାସୌ ରାଜପୁତ୍ରୌ ଵିଦିତ୍ଵା ତଚ୍ଚାଭିଜ୍ଞାନଂ ରାଘଵାଯ ପ୍ରଦାଯ। ଦେଵ୍ଯା ଚାଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵମେଵାନୁପୂର୍ଵ୍ଯାଦ୍ ଵାଚା ସମ୍ପୂର୍ଣଂ ଵାଯୁପୁତ୍ରଃ ଶଶଂସ
ସେ ଚିହ୍ନ ପାଇଁ ଦୁଇ ରାଜପୁତ୍ର ଆଶା ଫେରାଇଲେ। ବାୟୁପୁତ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଦେବୀଙ୍କ କଥାକୁ ଅନୁକ୍ରମରେ ରାଘବଙ୍କୁ କହିଦେଲେ।
thumb|ଷଟ୍ଷଷ୍ଠିତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ଷଟ୍ଷଷ୍ଠିତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଛଅଷଠିତମ ସର୍ଗ ଏବେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ହନୁମତା ରାମୋ ଦଶରଥାତ୍ମଜଃ। ତଂ ମଣିଂ ହୃଦଯେ କୃତ୍ଵା ରୁରୋଦ ସହଲକ୍ଷ୍ମଣଃ
ହନୁମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ରାମ ମଣିଟିକୁ ହୃଦୟରେ ଧରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ କାନ୍ଦିଲେ।
ତଂ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମଣିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ରାଘଵଃ ଶୋକକର୍ଶିତଃ। ନେତ୍ରାଭ୍ଯାମଶ୍ରୁପୂର୍ଣାଭ୍ଯାଂ ସୁଗ୍ରୀଵମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ସେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ମଣିକୁ ଦେଖି, ଶୋକରେ ଦୁଃଖିତ ରାଘବଙ୍କ ଆଖି ଲୁହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଏବଂ ସେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଯଥୈଵ ଧେନୁଃ ସ୍ରଵତି ସ୍ନେହାଦ୍ ଵତ୍ସସ୍ଯ ଵତ୍ସଲା। ତଥା ମମାପି ହୃଦଯଂ ମଣିଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ଯ ଦର୍ଶନାତ୍
ଯେପରି ଗାଈ ମାଁ ନିଜ ଛୁଆ ପାଇଁ ସ୍ନେହରେ ଦୁଧ ଦେଇଥାଏ, ସେପରି ଏହି ମଣିକୁ ଦେଖି ମୋ ହୃଦୟ ଭି ଭାବୁକ ହେଉଛି।
ମଣିରତ୍ନମିଦଂ ଦତ୍ତଂ ଵୈଦେହ୍ଯାଃ ଶ୍ଵଶୁରେଣ ମେ। ଵଧୂକାଲେ ଯଥା ବଦ୍ଧମଧିକଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ଶୋଭତେ
ଏହି ମଣି ମୋ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିବାହ ସମୟରେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଯାହା ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ବହୁତ ଶୋଭା ପାଏ।
ଅଯଂ ହି ଜଲସମ୍ଭୂତୋ ମଣିଃ ପ୍ରଵରପୂଜିତଃ। ଯଜ୍ଞେ ପରମତୁଷ୍ଟେନ ଦତ୍ତଃ ଶକ୍ରେଣ ଧୀମତା
ଏହି ମଣି ଜଳରୁ ଉପଜିଥିବା ଏବଂ ବହୁତ ପୂଜିତ। ବୁଦ୍ଧିମାନ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯଜ୍ଞରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଏହି ମଣି ଦାନ କରିଥିଲେ।