ମା ରୁଦୋ ମା ରୁଦଶ୍ଚେତି ଗର୍ଭଂ ଶକ୍ରୋଽଭ୍ଯଭାଷତ। ବିଭେଦ ଚ ମହାତେଜା ରୁଦନ୍ତମପି ଵାସଵଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ଗର୍ଭକୁ କହିଲେ, 'କାନ୍ଦନିଅ, କାନ୍ଦନିଅ ନାହିଁ', ତଥାପି ଗର୍ଭ କାନ୍ଦୁଥିବାବେଳେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ତାହାକୁ ଭାଗ କରିଦେଲେ।
ନ ହନ୍ତଵ୍ଯଂ ନ ହନ୍ତଵ୍ଯମିତ୍ଯେଵ ଦିତିରବ୍ରଵୀତ୍। ନିଷ୍ପପାତ ତତଃ ଶକ୍ରୋ ମାତୁର୍ଵଚନଗୌରଵାତ୍
ଦିତି କହିଲେ, 'ମାରିବା ନୁହେଁ, ମାରିବା ନୁହେଁ', କିନ୍ତୁ ମାଆଙ୍କର କଥାକୁ ସମ୍ମାନ କରି ଇନ୍ଦ୍ର ସେଠାରୁ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ।
ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵଜ୍ରସହିତୋ ଦିତିଂ ଶକ୍ରୋଽଭ୍ଯଭାଷତ। ଅଶୁଚିର୍ଦେଵି ସୁପ୍ତାସି ପାଦଯୋଃ କୃତମୂର୍ଧଜା
ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ରଧାରଣ କରି ହାତ ଜୋଡି ଦିତିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଦେବୀ, ଆପଣ ଅଶୁଚି ଅବସ୍ଥାରେ ଶୁଇଥିଲେ, ମୁଣ୍ଡ ଦୁଇପାଏ ଲାଗିଥିଲା।'
ତଦନ୍ତରମହଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଶକ୍ରହନ୍ତାରମାହଵେ। ଅଭିନ୍ଦଂ ସପ୍ତଧା ଦେଵି ତନ୍ମେ ତ୍ଵଂ କ୍ଷନ୍ତୁମର୍ହସି
'ସେଇ ସମୟ ଦେଖି, ଦେବୀ, ଯେଉଁ ଗର୍ଭ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋତେ ମାରିଦେବାକୁ ଥିଲେ, ସେଉଁଠାରେ ମୁଁ ସେଉଁଠି ସାତ ଭାଗ କରିଦେଲି। ଏହି କାରଣରେ ମୋତେ ଖ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।'
thumb|ସପ୍ତଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୧-
ସୁଣ, ଏହି ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ସତଚାଳିଶିତମ ସର୍ଗ।
ସପ୍ତଧା ତୁ କୃତେ ଗର୍ଭେ ଦିତିଃ ପରମଦୁଃଖିତା। ସହସ୍ରାକ୍ଷଂ ଦୁରାଧର୍ଷଂ ଵାକ୍ଯଂ ସାନୁନଯାବ୍ରଵୀତ୍
ଗର୍ଭ ସାତ ଭାଗ ହେବା ପରେ, ଦିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ହଜାର ଆଖି ଥିବା ଅଜୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମୃଦୁ କଥାରେ କହିଲେ।
ମମାପରାଧାଦ୍ ଗର୍ଭୋଽଯଂ ସପ୍ତଧା ଶକଲୀକୃତଃ। ନାପରାଧୋ ହି ଦେଵେଶ ତଵାତ୍ର ବଲସୂଦନ
'ମୋ ଦୋଷରେ ଏହି ଗର୍ଭ ସାତ ଭାଗ ହୋଇଗଲା; ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଳବାନଙ୍କୁ ମାରିବାରେ ଯିଏ ଦକ୍ଷ, ଏଠାରେ ତୁମର କିଛି ଦୋଷ ନାହିଁ।'
ପ୍ରିଯଂ ତ୍ଵତ୍କୃତମିଚ୍ଛାମି ମମ ଗର୍ଭଵିପର୍ଯଯେ। ମରୁତାଂ ସପ୍ତ ସପ୍ତାନାଂ ସ୍ଥାନପାଲା ଭଵନ୍ତୁ ତେ
'ମୋ ଗର୍ଭର ଏହି ଦୁଃଖରେ ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଏକ ଭଲ କାମ କର; ଏହି ସାତ ଜଣେ ସପ୍ତ ମାରୁତ ଦଳର ରକ୍ଷକ ହେଉନ୍ତୁ।'
ଵାତସ୍କନ୍ଧା ଇମେ ସପ୍ତ ଚରନ୍ତୁ ଦିଵି ପୁତ୍ରକ। ମାରୁତା ଇତି ଵିଖ୍ଯାତା ଦିଵ୍ଯରୂପା ମମାତ୍ମଜାଃ
'ଏହି ସାତ ଜଣେ, ବାୟୁରେ ଚାଲି, ହେ ପୁଅ, ଆକାଶରେ ଘୁଞ୍ଚିବେ; ସେମାନେ ମାରୁତ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ, ଦିବ୍ୟ ଶରୀର ଧାରଣ କରି, ମୋରେ ସନ୍ତାନ।'
ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଚରତ୍ଵେକ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକଂ ତଥାପରଃ। ଦିଵ୍ଯଵାଯୁରିତି ଖ୍ଯାତସ୍ତୃତୀଯୋଽପି ମହାଯଶାଃ
'ଏମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକରେ, ଆଉ ଜଣେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକରେ ଚାଲିବେ; ତୃତୀୟ, ଦିବ୍ୟବାୟୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ମହାନ୍ ବିଖ୍ୟାତି ଥିବେ।'
ଚତ୍ଵାରସ୍ତୁ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିଶୋ ଵୈ ତଵ ଶାସନାତ୍। ସଂଚରିଷ୍ଯନ୍ତି ଭଦ୍ରଂ ତେ କାଲେନ ହି ମମାତ୍ମଜାଃ
'ଏବଂ ଚାରିଜଣ, ଦେବମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ଆଜ୍ଞାରେ ଚାରି ଦିଗରେ ଘୁଞ୍ଚିବେ। ଭଲ ହେଉ, ସମୟ ଆସିଲେ ଏମାନେ ମୋ ସନ୍ତାନ।'
ତ୍ଵତ୍କୃତେନୈଵ ନାମ୍ନା ଵୈ ମାରୁତା ଇତି ଵିଶ୍ରୁତାଃ। ତସ୍ଯାସ୍ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ପୁରନ୍ଦରଃ
'ତୁମ କାରଣରେ ସେମାନେ ମାରୁତ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ।' ଦିତିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ହଜାର ଆଖି ଥିବା ପୁରନ୍ଦର—
ଉଵାଚ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵାକ୍ଯମତୀଦଂ ବଲସୂଦନଃ। ସର୍ଵମେତଦ୍ ଯଥୋକ୍ତଂ ତେ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ବଳବିନାଶକ ଇନ୍ଦ୍ର ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, 'ତୁମେ ଯେପରି କହିଛ, ସେହିପରି ସବୁ ନିଶ୍ଚୟ ଘଟିବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
ଵିଚରିଷ୍ଯନ୍ତି ଭଦ୍ରଂ ତେ ଦେଵରୂପାସ୍ତଵାତ୍ମଜାଃ। ଏଵଂ ତୌ ନିଶ୍ଚଯଂ କୃତ୍ଵା ମାତାପୁତ୍ରୌ ତପୋଵନେ
'ତୁମ ସନ୍ତାନମାନେ ଦେବତା ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରି, ତୁମ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଘୁଞ୍ଚିବେ।' ଏପରି ମାଆ ଓ ପୁଅ ଦୁଇଜଣ ତପୋବନରେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ।
ଜଗ୍ମତୁସ୍ତ୍ରିଦିଵଂ ରାମ କୃତାର୍ଥାଵିତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍। ଏଷ ଦେଶଃ ସ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ମହେନ୍ଦ୍ରାଧ୍ଯୁଷିତଃ ପୁରା
ହେ ରାମ, ଆମେ ଶୁଣିଛୁ, ସେମାନେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହିଠାରେ, ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ପୂର୍ବରୁ ମହେନ୍ଦ୍ର ବାସ କରୁଥିଲେ।
ଦିତିଂ ଯତ୍ର ତପଃସିଦ୍ଧାମେଵଂ ପରିଚଚାର ସଃ। ଇକ୍ଷ୍ଵାକୋସ୍ତୁ ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ପୁତ୍ରଃ ପରମଧାର୍ମିକଃ
ଏଠାରେ ଦିତି, ତପସ୍ୟାରେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରି, ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲେ। ଏବଂ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ପୁଅ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧାର୍ମିକ ଥିଲେ।
ଅଲମ୍ବୁଷାଯାମୁତ୍ପନ୍ନୋ ଵିଶାଲ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ। ତେନ ଚାସୀଦିହ ସ୍ଥାନେ ଵିଶାଲେତି ପୁରୀ କୃତା
ଅଲମ୍ବୁଷାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଯିଏ 'ବିଶାଳ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ସେଉଁଠି, ଏଠାରେ, ବିଶାଳ ନାମର ଏହି ସହର ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା।
ଵିଶାଲସ୍ଯ ସୁତୋ ରାମ ହେମଚନ୍ଦ୍ରୋ ମହାବଲଃ। ସୁଚନ୍ଦ୍ର ଇତି ଵିଖ୍ଯାତୋ ହେମଚନ୍ଦ୍ରାଦନନ୍ତରଃ
ବିଶାଳଙ୍କ ପୁଅ ମହାବଳୀ ହେମଚନ୍ଦ୍ର ଥିଲେ; ହେମଚନ୍ଦ୍ର ପରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅ ସୁଚନ୍ଦ୍ର ଥିଲେ।
ସୁଚନ୍ଦ୍ରତନଯୋ ରାମ ଧୂମ୍ରାଶ୍ଵ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ। ଧୂମ୍ରାଶ୍ଵତନଯଶ୍ଚାପି ସୃଞ୍ଜଯଃ ସମପଦ୍ଯତ
ହେ ରାମ, ସୁଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧୂମ୍ରାଶ୍ୱ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ; ଧୂମ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ସୃଞ୍ଜୟ।
ସୃଞ୍ଜଯସ୍ଯ ସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସହଦେଵଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। କୁଶାଶ୍ଵଃ ସହଦେଵସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ପରମଧାର୍ମିକଃ
ସୃଞ୍ଜୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶ୍ରୀମାନ୍ ଏବଂ ପ୍ରତାପୀ ସହଦେବ; ସହଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ କୁଶାଶ୍ୱ, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧାର୍ମିକ।
କୁଶାଶ୍ଵସ୍ଯ ମହାତେଜାଃ ସୋମଦତ୍ତଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ସୋମଦତ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ
କୁଶାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଏବଂ ପ୍ରତାପୀ ସୋମଦତ୍ତ; ସୋମଦତ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରସିଦ୍ଧ କାକୁତ୍ସ୍ଥ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ମହାତେଜାଃ ସମ୍ପ୍ରତ୍ଯେଷ ପୁରୀମିମାମ୍। ଆଵସତ୍ ପରମପ୍ରଖ୍ଯଃ ସୁମତିର୍ନାମ ଦୁର୍ଜଯଃ
ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର, ଯିଏ ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ସହରରେ ବସୁଛନ୍ତି; ସେ ବିଶେଷ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଅଜୟ, ତାଙ୍କ ନାମ ସୁମତି।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୋସ୍ତୁ ପ୍ରସାଦେନ ସର୍ଵେ ଵୈଶାଲିକା ନୃପାଃ। ଦୀର୍ଘାଯୁଷୋ ମହାତ୍ମାନୋ ଵୀର୍ଯଵନ୍ତଃ ସୁଧାର୍ମିକାଃ
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ କୃପାରେ, ସମସ୍ତ ବୈଶାଳୀର ରାଜାମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ମହାତ୍ମା, ପ୍ରବଳ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ।
ଇହାଦ୍ଯ ରଜନୀମେକାଂ ସୁଖଂ ସ୍ଵପ୍ସ୍ଯାମହେ ଵଯମ୍। ଶ୍ଵଃ ପ୍ରଭାତେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନକଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହସି
ଆଜି ରାତି ଏଠାରେ ଆମେ ସୁଖରେ ଏକ ରାତି ଶୋଇବୁ; କାଲି ସକାଳେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଜନକଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯିବ।
ସୁମତିସ୍ତୁ ମହାତେଜା ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରମୁପାଗତମ୍। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନରଵରଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପ୍ରତ୍ଯାଗଚ୍ଛନ୍ମହାଯଶାଃ
ମହାତେଜସ୍ୱୀ ସୁମତି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପଛକୁ ଫେରିଲେ।
ପୂଜାଂ ଚ ପରମାଂ କୃତ୍ଵା ସୋପାଧ୍ଯାଯଃ ସବାନ୍ଧଵଃ। ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ କୁଶଲଂ ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରମଥାବ୍ରଵୀତ୍
ସେ ତାଙ୍କ ଗୁରୁ ଓ ବାନ୍ଧବମାନେ ସହିତ ଉତ୍ତମ ସମ୍ମାନ କଲେ; ହାତ ଜୋଡି ଶୁଭକୁସଳ ପଚାରି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଧନ୍ଯୋଽସ୍ମ୍ଯନୁଗୃହୀତୋଽସ୍ମି ଯସ୍ଯ ମେ ଵିଷଯଂ ମୁନେ। ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ଦର୍ଶନଂ ଚୈଵ ନାସ୍ତି ଧନ୍ଯତରୋ ମମ
ମୁଁ ଧନ୍ୟ ଏବଂ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ହେ ମୁନି, ଯାହାଙ୍କ ଭୂମିକୁ ଆପଣ ପଦାର୍ପଣ କରିଛନ୍ତି; ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୋଠାରୁ ଅଧିକ ଧନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।
thumb|ଅଷ୍ଟଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ଅଷ୍ଟଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୧-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ଅଠଚାଳିଶତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ କୁଶଲଂ ତତ୍ର ପରସ୍ପରସମାଗମେ। କଥାନ୍ତେ ସୁମତିର୍ଵାକ୍ଯଂ ଵ୍ଯାଜହାର ମହାମୁନିମ୍
ସେଠାରେ ଏକାଉଠି ଦୁଇଜଣେ ପରସ୍ପରଙ୍କୁ କୁସଳ ପଚାରି, କଥା ଶେଷରେ ସୁମତି ମହାମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଇମୌ କୁମାରୌ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଦେଵତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମୌ। ଗଜସିଂହଗତୀ ଵୀରୌ ଶାର୍ଦୂଲଵୃଷଭୋପମୌ
ଆପଣଙ୍କୁ ଶୁଭ ହେଉ—ଏହି ଦୁଇଜଣ ଯୁବକ କିଏ, ଦେବତାଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ସମାନ, ହାତୀ ଓ ସିଂହଙ୍କ ଚାଳି, ବୀର ଏବଂ ବାଘ ଓ ବୃଷଭ ସଦୃଶ?