ତପସ୍ତସ୍ଯାଂ ହି କୁର୍ଵତ୍ଯାଂ ପରିଚର୍ଯାଂ ଚକାର ହ। ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ପରଯା ଗୁଣସମ୍ପଦା
ସେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ବେଳେ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ସେବା କରୁଥିଲେ।
ଅଗ୍ନିଂ କୁଶାନ୍ କାଷ୍ଠମପଃ ଫଲଂ ମୂଲଂ ତଥୈଵ ଚ। ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ଯଚ୍ଚାନ୍ଯଦପି କାଂକ୍ଷିତମ୍
ଇନ୍ଦ୍ର ଅଗ୍ନି, କୁଶ, କାଠ, ପାଣି, ଫଳ, ମୂଳ ଏବଂ ଯାହା ଆଉ ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା, ସେସବୁ ଦେଇଥିଲେ।
ଗାତ୍ରସଂଵାହନୈଶ୍ଚୈଵ ଶ୍ରମାପନଯନୈସ୍ତଥା। ଶକ୍ରଃ ସର୍ଵେଷୁ କାଲେଷୁ ଦିତିଂ ପରିଚଚାର ହ
ଦେହ ମାସାଜ ଓ କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର କରିବା ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ ସମୟରେ ଦିତିଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ।
ପୂର୍ଣେ ଵର୍ଷସହସ୍ରେ ସା ଦଶୋନେ ରଘୁନନ୍ଦନ। ଦିତିଃ ପରମସଂହୃଷ୍ଟା ସହସ୍ରାକ୍ଷମଥାବ୍ରଵୀତ୍
ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଶେଷ ହେବାକୁ କେବଳ ଦଶ ବର୍ଷ ବାକି ଥିଲାବେଳେ, ହେ ରଘୁବଂଶୀ, ଦିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତପଶ୍ଚରନ୍ତ୍ଯା ଵର୍ଷାଣି ଦଶ ଵୀର୍ଯଵତାଂ ଵର। ଅଵଶିଷ୍ଟାନି ଭଦ୍ରଂ ତେ ଭ୍ରାତରଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସେ ତତଃ
ମୋର ତପସ୍ୟାର କେବଳ ଦଶ ବର୍ଷ ବାକି ଅଛି, ଶୂରମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତାପରେ ତୁମେ ତୁମ ଭାଇଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ, ଭଲ ହେଉ।
ଯମହଂ ତ୍ଵତ୍କୃତେ ପୁତ୍ର ତମାଧାସ୍ଯେ ଜଯୋତ୍ସୁକମ୍। ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଜଯଂ ପୁତ୍ର ସହ ଭୋକ୍ଷ୍ଯସି ଵିଜ୍ଵର
ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଯେଉଁ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେବି, ସେ ବିଜୟରେ ଉତ୍ସୁକ ହେବେ, ତିନି ଲୋକ ଜୟର ସୁଖ ତୁମ ସହିତ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି ଉପଭୋଗ କରିବେ।
ଯାଚିତେନ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ପିତ୍ରା ତଵ ମହାତ୍ମନା। ଵରୋ ଵର୍ଷସହସ୍ରାନ୍ତେ ମମ ଦତ୍ତଃ ସୁତଂ ପ୍ରତି
ତୁମ ଅନୁରୋଧରେ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ମହାତ୍ମା ପିତା ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ ମୋତେ ପୁଅ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଦୟା କରିଥିଲେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ଦିତିସ୍ତତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତେ ମଧ୍ଯଂ ଦିନେଶ୍ଵରେ। ନିଦ୍ରଯାପହୃତା ଦେଵୀ ପାଦୌ କୃତ୍ଵାଥ ଶୀର୍ଷତଃ
ଏପରି କହି, ଦିତି ଯେତେବେଳେ ଦିନମଧ୍ୟ ଆସିଲା, ତେବେ ସେ ଘୁମେ ଡୁବିଗଲେ ଏବଂ ମୁଣ୍ଡର ସ୍ଥାନରେ ପାଦ ରଖିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାମଶୁଚିଂ ଶକ୍ରଃ ପାଦଯୋଃ କୃତମୂର୍ଧଜାମ୍। ଶିରଃସ୍ଥାନେ କୃତୌ ପାଦୌ ଜହାସ ଚ ମୁମୋଦ ଚ
ତାଙ୍କୁ ଅଶୁଚି ଅବସ୍ଥାରେ, ମୁଣ୍ଡ ସ୍ଥାନରେ ପାଦ ଓ ଚୁଲି ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ହସିଲେ ଏବଂ ଖୁସି ହେଲେ।
ତସ୍ଯାଃ ଶରୀରଵିଵରଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ପୁରଂଦରଃ। ଗର୍ଭଂ ଚ ସପ୍ତଧା ରାମ ଚିଚ୍ଛେଦ ପରମାତ୍ମଵାନ୍
ତାଙ୍କର ଶରୀରର ଖୋଲ ଦ୍ୱାରା ପୁରନ୍ଦର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ, ହେ ରାମ, ତାଙ୍କର ଗର୍ଭକୁ ସାତ ଭାଗରେ ଭାଗିଦେଲେ।
ଭିଦ୍ଯମାନସ୍ତତୋ ଗର୍ଭୋ ଵଜ୍ରେଣ ଶତପର୍ଵଣା। ରୁରୋଦ ସୁସ୍ଵରଂ ରାମ ତତୋ ଦିତିରବୁଧ୍ଯତ
ସେଇ ଗର୍ଭକୁ ଶତଧାରା ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭାଗିଦେବା ସମୟରେ, ହେ ରାମ, ଗର୍ଭ ମିଷ୍ଟି ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲା, ଏବଂ ତାପରେ ଦିତି ଜାଗିଗଲେ।
ମା ରୁଦୋ ମା ରୁଦଶ୍ଚେତି ଗର୍ଭଂ ଶକ୍ରୋଽଭ୍ଯଭାଷତ। ବିଭେଦ ଚ ମହାତେଜା ରୁଦନ୍ତମପି ଵାସଵଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ଗର୍ଭକୁ କହିଲେ, 'କାନ୍ଦନିଅ, କାନ୍ଦନିଅ ନାହିଁ', ତଥାପି ଗର୍ଭ କାନ୍ଦୁଥିବାବେଳେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ତାହାକୁ ଭାଗ କରିଦେଲେ।
ନ ହନ୍ତଵ୍ଯଂ ନ ହନ୍ତଵ୍ଯମିତ୍ଯେଵ ଦିତିରବ୍ରଵୀତ୍। ନିଷ୍ପପାତ ତତଃ ଶକ୍ରୋ ମାତୁର୍ଵଚନଗୌରଵାତ୍
ଦିତି କହିଲେ, 'ମାରିବା ନୁହେଁ, ମାରିବା ନୁହେଁ', କିନ୍ତୁ ମାଆଙ୍କର କଥାକୁ ସମ୍ମାନ କରି ଇନ୍ଦ୍ର ସେଠାରୁ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ।
ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵଜ୍ରସହିତୋ ଦିତିଂ ଶକ୍ରୋଽଭ୍ଯଭାଷତ। ଅଶୁଚିର୍ଦେଵି ସୁପ୍ତାସି ପାଦଯୋଃ କୃତମୂର୍ଧଜା
ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ରଧାରଣ କରି ହାତ ଜୋଡି ଦିତିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଦେବୀ, ଆପଣ ଅଶୁଚି ଅବସ୍ଥାରେ ଶୁଇଥିଲେ, ମୁଣ୍ଡ ଦୁଇପାଏ ଲାଗିଥିଲା।'
ତଦନ୍ତରମହଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଶକ୍ରହନ୍ତାରମାହଵେ। ଅଭିନ୍ଦଂ ସପ୍ତଧା ଦେଵି ତନ୍ମେ ତ୍ଵଂ କ୍ଷନ୍ତୁମର୍ହସି
'ସେଇ ସମୟ ଦେଖି, ଦେବୀ, ଯେଉଁ ଗର୍ଭ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋତେ ମାରିଦେବାକୁ ଥିଲେ, ସେଉଁଠାରେ ମୁଁ ସେଉଁଠି ସାତ ଭାଗ କରିଦେଲି। ଏହି କାରଣରେ ମୋତେ ଖ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।'
thumb|ସପ୍ତଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୧-
ସୁଣ, ଏହି ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ସତଚାଳିଶିତମ ସର୍ଗ।
ସପ୍ତଧା ତୁ କୃତେ ଗର୍ଭେ ଦିତିଃ ପରମଦୁଃଖିତା। ସହସ୍ରାକ୍ଷଂ ଦୁରାଧର୍ଷଂ ଵାକ୍ଯଂ ସାନୁନଯାବ୍ରଵୀତ୍
ଗର୍ଭ ସାତ ଭାଗ ହେବା ପରେ, ଦିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ହଜାର ଆଖି ଥିବା ଅଜୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମୃଦୁ କଥାରେ କହିଲେ।
ମମାପରାଧାଦ୍ ଗର୍ଭୋଽଯଂ ସପ୍ତଧା ଶକଲୀକୃତଃ। ନାପରାଧୋ ହି ଦେଵେଶ ତଵାତ୍ର ବଲସୂଦନ
'ମୋ ଦୋଷରେ ଏହି ଗର୍ଭ ସାତ ଭାଗ ହୋଇଗଲା; ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଳବାନଙ୍କୁ ମାରିବାରେ ଯିଏ ଦକ୍ଷ, ଏଠାରେ ତୁମର କିଛି ଦୋଷ ନାହିଁ।'
ପ୍ରିଯଂ ତ୍ଵତ୍କୃତମିଚ୍ଛାମି ମମ ଗର୍ଭଵିପର୍ଯଯେ। ମରୁତାଂ ସପ୍ତ ସପ୍ତାନାଂ ସ୍ଥାନପାଲା ଭଵନ୍ତୁ ତେ
'ମୋ ଗର୍ଭର ଏହି ଦୁଃଖରେ ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଏକ ଭଲ କାମ କର; ଏହି ସାତ ଜଣେ ସପ୍ତ ମାରୁତ ଦଳର ରକ୍ଷକ ହେଉନ୍ତୁ।'
ଵାତସ୍କନ୍ଧା ଇମେ ସପ୍ତ ଚରନ୍ତୁ ଦିଵି ପୁତ୍ରକ। ମାରୁତା ଇତି ଵିଖ୍ଯାତା ଦିଵ୍ଯରୂପା ମମାତ୍ମଜାଃ
'ଏହି ସାତ ଜଣେ, ବାୟୁରେ ଚାଲି, ହେ ପୁଅ, ଆକାଶରେ ଘୁଞ୍ଚିବେ; ସେମାନେ ମାରୁତ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ, ଦିବ୍ୟ ଶରୀର ଧାରଣ କରି, ମୋରେ ସନ୍ତାନ।'
ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଚରତ୍ଵେକ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକଂ ତଥାପରଃ। ଦିଵ୍ଯଵାଯୁରିତି ଖ୍ଯାତସ୍ତୃତୀଯୋଽପି ମହାଯଶାଃ
'ଏମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକରେ, ଆଉ ଜଣେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକରେ ଚାଲିବେ; ତୃତୀୟ, ଦିବ୍ୟବାୟୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ମହାନ୍ ବିଖ୍ୟାତି ଥିବେ।'
ଚତ୍ଵାରସ୍ତୁ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିଶୋ ଵୈ ତଵ ଶାସନାତ୍। ସଂଚରିଷ୍ଯନ୍ତି ଭଦ୍ରଂ ତେ କାଲେନ ହି ମମାତ୍ମଜାଃ
'ଏବଂ ଚାରିଜଣ, ଦେବମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ଆଜ୍ଞାରେ ଚାରି ଦିଗରେ ଘୁଞ୍ଚିବେ। ଭଲ ହେଉ, ସମୟ ଆସିଲେ ଏମାନେ ମୋ ସନ୍ତାନ।'
ତ୍ଵତ୍କୃତେନୈଵ ନାମ୍ନା ଵୈ ମାରୁତା ଇତି ଵିଶ୍ରୁତାଃ। ତସ୍ଯାସ୍ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ପୁରନ୍ଦରଃ
'ତୁମ କାରଣରେ ସେମାନେ ମାରୁତ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ।' ଦିତିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ହଜାର ଆଖି ଥିବା ପୁରନ୍ଦର—
ଉଵାଚ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵାକ୍ଯମତୀଦଂ ବଲସୂଦନଃ। ସର୍ଵମେତଦ୍ ଯଥୋକ୍ତଂ ତେ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ବଳବିନାଶକ ଇନ୍ଦ୍ର ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, 'ତୁମେ ଯେପରି କହିଛ, ସେହିପରି ସବୁ ନିଶ୍ଚୟ ଘଟିବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
ଵିଚରିଷ୍ଯନ୍ତି ଭଦ୍ରଂ ତେ ଦେଵରୂପାସ୍ତଵାତ୍ମଜାଃ। ଏଵଂ ତୌ ନିଶ୍ଚଯଂ କୃତ୍ଵା ମାତାପୁତ୍ରୌ ତପୋଵନେ
'ତୁମ ସନ୍ତାନମାନେ ଦେବତା ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରି, ତୁମ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଘୁଞ୍ଚିବେ।' ଏପରି ମାଆ ଓ ପୁଅ ଦୁଇଜଣ ତପୋବନରେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ।
ଜଗ୍ମତୁସ୍ତ୍ରିଦିଵଂ ରାମ କୃତାର୍ଥାଵିତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍। ଏଷ ଦେଶଃ ସ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ମହେନ୍ଦ୍ରାଧ୍ଯୁଷିତଃ ପୁରା
ହେ ରାମ, ଆମେ ଶୁଣିଛୁ, ସେମାନେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହିଠାରେ, ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ପୂର୍ବରୁ ମହେନ୍ଦ୍ର ବାସ କରୁଥିଲେ।
ଦିତିଂ ଯତ୍ର ତପଃସିଦ୍ଧାମେଵଂ ପରିଚଚାର ସଃ। ଇକ୍ଷ୍ଵାକୋସ୍ତୁ ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ପୁତ୍ରଃ ପରମଧାର୍ମିକଃ
ଏଠାରେ ଦିତି, ତପସ୍ୟାରେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରି, ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲେ। ଏବଂ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ପୁଅ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧାର୍ମିକ ଥିଲେ।
ଅଲମ୍ବୁଷାଯାମୁତ୍ପନ୍ନୋ ଵିଶାଲ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ। ତେନ ଚାସୀଦିହ ସ୍ଥାନେ ଵିଶାଲେତି ପୁରୀ କୃତା
ଅଲମ୍ବୁଷାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଯିଏ 'ବିଶାଳ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ସେଉଁଠି, ଏଠାରେ, ବିଶାଳ ନାମର ଏହି ସହର ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା।
ଵିଶାଲସ୍ଯ ସୁତୋ ରାମ ହେମଚନ୍ଦ୍ରୋ ମହାବଲଃ। ସୁଚନ୍ଦ୍ର ଇତି ଵିଖ୍ଯାତୋ ହେମଚନ୍ଦ୍ରାଦନନ୍ତରଃ
ବିଶାଳଙ୍କ ପୁଅ ମହାବଳୀ ହେମଚନ୍ଦ୍ର ଥିଲେ; ହେମଚନ୍ଦ୍ର ପରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅ ସୁଚନ୍ଦ୍ର ଥିଲେ।
ସୁଚନ୍ଦ୍ରତନଯୋ ରାମ ଧୂମ୍ରାଶ୍ଵ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ। ଧୂମ୍ରାଶ୍ଵତନଯଶ୍ଚାପି ସୃଞ୍ଜଯଃ ସମପଦ୍ଯତ
ହେ ରାମ, ସୁଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧୂମ୍ରାଶ୍ୱ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ; ଧୂମ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ସୃଞ୍ଜୟ।