ଦେଵାନପି ରଣେ ହନ୍ଯାତ୍ କିଂ ପୁନସ୍ତାନ୍ ନିଶାଚରାନ୍। ଭଵତାମନନୁଜ୍ଞାତୋ ଵିକ୍ରମୋ ମେ ରୁଣଦ୍ଧି ମାମ୍
ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ମାରିପାରିବି, ତେବେ ଏହି ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ କଣ! କିନ୍ତୁ ଆପଣମାନେ ଅନୁମତି ନାଦେଲେ, ମୋର ପରାକ୍ରମ ମୋତେ ରୋକି ରଖେ।
ସାଗରୋଽପ୍ଯତିଯାଦ୍ ଵେଲାଂ ମନ୍ଦରଃ ପ୍ରଚଲେଦପି। ନ ଜାମ୍ବଵନ୍ତଂ ସମରେ କମ୍ପଯେଦରିଵାହିନୀ
ସମୁଦ୍ର ତାରେ ପାର ହୋଇଯାଉ, କିମ୍ବା ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ହଲିଯାଉ, ତଥାପି ଶତ୍ରୁ ସେନା ଯୁଦ୍ଧରେ ଜାମ୍ବବାନ୍କୁ କମ୍ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ସର୍ଵରାକ୍ଷସସଙ୍ଘାନାଂ ରାକ୍ଷସା ଯେ ଚ ପୂର୍ଵଜାଃ। ଅଲମେକୋଽପି ନାଶାଯ ଵୀରୋ ଵାଲିସୁତଃ କପିଃ
ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ଓ ପୁରୁଣା ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ବାଲିଙ୍କ ପୁଅ ଏକା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବେ।
ପ୍ଲଵଗସ୍ଯୋରୁଵେଗେନ ନୀଲସ୍ଯ ଚ ମହାତ୍ମନଃ। ମନ୍ଦରୋଽପ୍ଯଵଶୀର୍ଯେତ କିଂ ପୁନର୍ଯୁଧି ରାକ୍ଷସାଃ
ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବନର ନୀଳଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଗତିରେ ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଯିବ, ତେବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସମାନେ କଣ କରିପାରିବେ!
ସଦେଵାସୁରଯକ୍ଷେଷୁ ଗନ୍ଧର୍ଵୋରଗପକ୍ଷିଷୁ। ମୈନ୍ଦସ୍ଯ ପ୍ରତିଯୋଦ୍ଧାରଂ ଶଂସତ ଦ୍ଵିଵିଦସ୍ଯ ଵା
ଦେବ, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସର୍ପ କିମ୍ବା ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ମୈନ୍ଦ କିମ୍ବା ଦ୍ୱିବିଦଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବେ, କୁହନ୍ତୁ।
ଅଶ୍ଵିପୁତ୍ରୌ ମହାଵେଗାଵେତୌ ପ୍ଲଵଗସତ୍ତମୌ। ଏତଯୋଃ ପ୍ରତିଯୋଦ୍ଧାରଂ ନ ପଶ୍ଯାମି ରଣାଜିରେ
ଏହି ଦୁଇଜଣ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରଙ୍କ ପୁଅ, ବନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଅତି ତୀବ୍ର ଗତିଶୀଳ। ଯୁଦ୍ଧ ମାଇଦାନରେ ଏମାନେକୁ ରୋକିପାରିବା କାହାକୁ ମୁଁ ଦେଖୁନି।
ମଯୈଵ ନିହତା ଲଙ୍କା ଦଗ୍ଧା ଭସ୍ମୀକୃତା ପୁରୀ। ରାଜମାର୍ଗେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ନାମ ଵିଶ୍ରାଵିତଂ ମଯା
ମୁଁ ଲଙ୍କାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଛି, ସହରକୁ ଜଳାଇ ଭସ୍ମ କରିଦେଇଛି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ରାଜପଥରେ ମୋର ନାମ ଘୋଷଣା କରିଛି।
ଜଯତ୍ଯତିବଲୋ ରାମୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚ ମହାବଲଃ। ରାଜା ଜଯତି ସୁଗ୍ରୀଵୋ ରାଘଵେଣାଭିପାଲିତଃ
ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ଜୟୀ, ମହାବଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଜୟୀ, ଏବଂ ରାଘବଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଥିବା ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବ ମଧ୍ୟ ଜୟୀ।
ଅହଂ କୋସଲରାଜସ୍ଯ ଦାସଃ ପଵନସମ୍ଭଵଃ। ହନୂମାନିତି ସର୍ଵତ୍ର ନାମ ଵିଶ୍ରାଵିତଂ ମଯା
ମୁଁ କୋଶଳରାଜଙ୍କର ଦାସ, ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍। ମୋର ନାମ ସମସ୍ତଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରିଛି।
ଅଶୋକଵନିକାମଧ୍ଯେ ରାଵଣସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ। ଅଧସ୍ତାଚ୍ଛିଂଶପାମୂଲେ ସାଧ୍ଵୀ କରୁଣମାସ୍ଥିତା
ଅଶୋକବନର ମଧ୍ୟରେ, ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣଙ୍କ ଶିଂଶପା ଗଛ ତଳେ, ସତୀ ସୀତା ଦୁଃଖରେ ବସିଥିଲେ।
ରାକ୍ଷସୀଭିଃ ପରିଵୃତା ଶୋକସଂତାପକର୍ଶିତା। ମେଘରେଖାପରିଵୃତା ଚନ୍ଦ୍ରରେଖେଵ ନିଷ୍ପ୍ରଭା
ରାକ୍ଷସୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରିଥିଲେ, ଦୁଃଖ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଶୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ, ମେଘରେ ଢାକା ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ପରି ତାଙ୍କ ଭାବ ମ୍ଲାନ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ଅଚିନ୍ତଯନ୍ତୀ ଵୈଦେହୀ ରାଵଣଂ ବଲଦର୍ପିତମ୍। ପତିଵ୍ରତା ଚ ସୁଶ୍ରୋଣୀ ଅଵଷ୍ଟବ୍ଧା ଚ ଜାନକୀ
ବୈଦେହୀ ରାବଣଙ୍କୁ ଭାବିଲେ ନାହିଁ, ସେ ତାଙ୍କର ପତିପ୍ରତି ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ରଖିଥିଲେ, ଶୋଭାବତୀ ଜାନକୀ ନିଶ୍ଚଳ ରହିଥିଲେ।
ଅନୁରକ୍ତା ହି ଵୈଦେହୀ ରାମେ ସର୍ଵାତ୍ମନା ଶୁଭା। ଅନନ୍ଯଚିତ୍ତା ରାମେଣ ପୌଲୋମୀଵ ପୁରନ୍ଦରେ
ଶୁଭା ବୈଦେହୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ରାମଙ୍କୁ ଭଲପାଆନ୍ତି, ତାଙ୍କ ମନ ଅନ୍ୟ କାହା ପାଖରେ ନାହିଁ, ଯେପରି ପୌଳୋମୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ।
ତଦେକଵାସଃସଂଵୀତା ରଜୋଧ୍ଵସ୍ତା ତଥୈଵ ଚ। ସା ମଯା ରାକ୍ଷସୀମଧ୍ଯେ ତର୍ଜ୍ଯମାନା ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ଏକମାତ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଧୂଳିରେ ଢାକା, ରାକ୍ଷସୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ଧମକ ଦେଉଥିଲେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ଦେଖିଥିଲି।
ରାକ୍ଷସୀଭିର୍ଵିରୂପାଭିର୍ଦୃଷ୍ଟା ହି ପ୍ରମଦାଵନେ। ଏକଵେଣୀଧରା ଦୀନା ଭର୍ତୃଚିନ୍ତାପରାଯଣା
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମନୋହର ଉଦ୍ୟାନରେ ଦେଖିଥିଲି, କୁରୂପ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଘେରିଥିଲେ, ଏକ ଚୁଟି ହେବା, ଦୁଃଖିତ ଓ ପତିଚିନ୍ତାରେ ଲିନ।
ଅଧଃଶଯ୍ଯା ଵିଵର୍ଣାଙ୍ଗୀ ପଦ୍ମିନୀଵ ହିମୋଦଯେ। ରାଵଣାଦ୍ ଵିନିଵୃତ୍ତାର୍ଥା ମର୍ତଵ୍ଯକୃତନିଶ୍ଚଯା
ମାଟି ଉପରେ ପଡ଼ିଥିବା, ଦେହ ମ୍ଲାନ, ହିମ ପଡ଼ିଥିବା ପଦ୍ମିନୀ ପରି, ରାବଣଙ୍କୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରି, ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚୟ କରିଥିଲେ।
କଥଂଚିନ୍ମୃଗଶାଵାକ୍ଷୀ ଵିଶ୍ଵାସମୁପପାଦିତା। ତତଃ ସମ୍ଭାଷିତା ଚୈଵ ସର୍ଵମର୍ଥଂ ପ୍ରକାଶିତା
କିଛିପରି ମୃଗଶାବାକ୍ଷୀ ମୋତେ ଭରସା କରିଲେ, ତାପରେ କଥା ହେଲା, ସମସ୍ତ କଥା ମୋତେ କୁହିଦେଲେ।
ରାମସୁଗ୍ରୀଵସଖ୍ଯଂ ଚ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରୀତିମୁପାଗତା। ନିଯତଃ ସମୁଦାଚାରୋ ଭକ୍ତିର୍ଭର୍ତରି ଚୋତ୍ତମା
ରାମ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସଖ୍ୟତା ଶୁଣି ସୀତା ଖୁସି ହେଲେ, ସେ ସଦା ନିୟମିତ ଚରିତ୍ର ଓ ପତିପ୍ରତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭକ୍ତି ରଖନ୍ତି।
ଯନ୍ନ ହନ୍ତି ଦଶଗ୍ରୀଵଂ ସ ମହାତ୍ମା ଦଶାନନଃ। ନିମିତ୍ତମାତ୍ରଂ ରାମସ୍ତୁ ଵଧେ ତସ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେ ମହାତ୍ମା ରାମ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କୁ କେବଳ ଅବସର ନ ଥିବାରୁ ମାରୁନାହାନ୍ତି; ରାମ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର ଏକମାତ୍ର କାରଣ ହେବେ।
ସା ପ୍ରକୃତ୍ଯୈଵ ତନ୍ଵଙ୍ଗୀ ତଦ୍ଵିଯୋଗାଚ୍ଚ କର୍ଶିତା। ପ୍ରତିପତ୍ପାଠଶୀଲସ୍ଯ ଵିଦ୍ଯେଵ ତନୁତାଂ ଗତା
ସ୍ୱଭାବରେ ସୁକୁମାରୀ, ବିୟୋଗରେ ଅଧିକ ଶୀର୍ଣ୍ଣ, ଆରମ୍ଭରୁ ଅଭ୍ୟାସ କରାଯାଇଥିବା ଶିକ୍ଷା ପରି ତାଙ୍କ ଦେହ ଶୋକରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାଇଛି।
ଏଵମାସ୍ତେ ମହାଭାଗା ସୀତା ଶୋକପରାଯଣା। ଯଦତ୍ର ପ୍ରତିକର୍ତଵ୍ଯଂ ତତ୍ ସର୍ଵମୁପକଲ୍ପ୍ଯତାମ୍
ଏଭଳି ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ସୀତା ଶୋକରେ ଲିନ ହୋଇ ବସିଛନ୍ତି; ଏଠାରେ ଯାହା କରିବା ଦରକାର, ସେସବୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉ।
thumb|ଷଷ୍ଠିତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ଷଷ୍ଠିତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଷଷ୍ଠିତମ ସର୍ଗ ଏବେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାଲିସୂନୁରଭାଷତ। ଅଶ୍ଵିପୁତ୍ରୌ ମହାଵେଗୌ ବଲଵନ୍ତୌ ପ୍ଲଵଂଗମୌ
ସେଇ କଥା ଶୁଣି, ବାଲିଙ୍କ ପୁଅ କହିଲେ: 'ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ଦୁଇଜଣ ବହୁତ ତୀବ୍ର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର।'
ପିତାମହଵରୋତ୍ସେକାତ୍ ପରମଂ ଦର୍ପମାସ୍ଥିତୌ। ଅଶ୍ଵିନୋର୍ମାନନାର୍ଥଂ ହି ସର୍ଵଲୋକପିତାମହଃ
ପିତାମହଙ୍କ ବର ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଅତ୍ୟଧିକ ଗର୍ବିତ ହୋଇଛନ୍ତି; ଅଶ୍ୱିନୀମାନଙ୍କ ମାନକୁ ରଖିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ପିତାମହ ଏହି ବର ଦେଇଥିଲେ।
ସର୍ଵାଵଧ୍ଯତ୍ଵମତୁଲମନଯୋର୍ଦତ୍ତଵାନ୍ ପୁରା। ଵରୋତ୍ସେକେନ ମତ୍ତୌ ଚ ପ୍ରମଥ୍ଯ ମହତୀଂ ଚମୂମ୍
ପୂର୍ବେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଜୟ ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା; ବରର ଗର୍ବରେ ମସ୍ତ ହୋଇ, ସେମାନେ ବଡ଼ ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଇଥିଲେ।
ସୁରାଣାମମୃତଂ ଵୀରୌ ପୀତଵନ୍ତୌ ମହାବଲୌ। ଏତାଵେଵ ହି ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୌ ସଵାଜିରଥକୁଞ୍ଜରାମ୍
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ଅମୃତ ପିଇଥିଲେ; କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ଏହି ଦୁଇଜଣ ଲଂକା ସହିତ ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ହାତୀକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରନ୍ତି।
ଲଙ୍କାଂ ନାଶଯିତୁଂ ଶକ୍ତୌ ସର୍ଵେ ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ ଵାନରାଃ। ଅହମେକୋଽପି ପର୍ଯାପ୍ତଃ ସରାକ୍ଷସଗଣାଂ ପୁରୀମ୍
ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ପଛକୁ ହଟି ରୁହନ୍ତୁ, ମୁଁ ଏକାକି ଲଙ୍କାକୁ ସହ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ପ୍ରୟାପ୍ତ ଅଛି।
ତାଂ ଲଙ୍କାଂ ତରସା ହନ୍ତୁଂ ରାଵଣଂ ଚ ମହାବଲମ୍। କିଂ ପୁନଃ ସହିତୋ ଵୀରୈର୍ବଲଵଦ୍ଭିଃ କୃତାତ୍ମଭିଃ
ସେଇ ଲଙ୍କାକୁ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ଓ ବଳବାନ ରାବଣଙ୍କୁ ମାରିବା—ଏହା ମୁଁ ଏକାକି କରିପାରିବି, ତେବେ ଯଦି ଶୂର ଓ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ଥିବା ବୀରମାନେ ସହିତ ଥିବେ, ତେବେ କଣ କଥା!
କୃତାସ୍ତ୍ରୈଃ ପ୍ଲଵଗୈଃ ଶକ୍ତୈର୍ଭଵଦ୍ଭିର୍ଵିଜଯୈଷିଭିଃ। ଵାଯୁସୂନୋର୍ବଲେନୈଵ ଦଗ୍ଧା ଲଙ୍କେତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ତୁମେମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଅସ୍ତ୍ରଚାଳନାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବିଜୟ ଅଭିଲାଷୀ, ଏବଂ ବାୟୁପୁତ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଲଙ୍କା ପଡ଼ିଗଲା ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
ଦୃଷ୍ଟା ଦେଵୀ ନ ଚାନୀତା ଇତି ତତ୍ର ନିଵେଦିତୁମ୍। ନ ଯୁକ୍ତମିଵ ପଶ୍ଯାମି ଭଵଦ୍ଭିଃ ଖ୍ଯାତପୌରୁଷୈଃ
'ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲୁ, କିନ୍ତୁ ଆଣିପାରିଲୁ ନାହିଁ'—ଏପରି କଥା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ରତାପୀ ତୁମେମାନେ କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବୁନି।