ଜାନକୀ ନ ଚ ଦଗ୍ଧେତି ଵିସ୍ମଯୋଦନ୍ତଭାଷିଣାମ୍। ତତୋ ମେ ବୁଦ୍ଧିରୁତ୍ପନ୍ନା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତାମଦ୍ଭୁତାଂ ଗିରମ୍
ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଖବର କହିଲେ— 'ଜାନକୀ ଦହିଯାଇନାହିଁ'। ସେ ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଶୁଣି ମୋର ମନରେ ବୁଝିବା ଶକ୍ତି ଆସିଗଲା।
ଅଦଗ୍ଧା ଜାନକୀତ୍ଯେଵ ନିମିତ୍ତୈଶ୍ଚୋପଲକ୍ଷିତମ୍। ଦୀପ୍ଯମାନେ ତୁ ଲାଙ୍ଗୂଲେ ନ ମାଂ ଦହତି ପାଵକଃ
'ଜାନକୀ ଅଦଗ୍ଧା'—ଏହା ନିମିତ୍ତ ଚିହ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲି; କାରଣ ମୋର ପୁଛ ଜ୍ୱଳୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନି ମୋତେ ଦହିଲା ନାହିଁ।
ହୃଦଯଂ ଚ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଂ ମେ ଵାତାଃ ସୁରଭିଗନ୍ଧିନଃ। ତୈର୍ନିମିତ୍ତୈଶ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟାର୍ଥୈଃ କାରଣୈଶ୍ଚ ମହାଗୁଣୈଃ
ମୋର ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା, ସୁଗନ୍ଧିତ ପବନ ବହୁଥିଲା; ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟ ନିମିତ୍ତ ଓ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦେଖି ମୁଁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହେଲି।
ଋଷିଵାକ୍ଯୈଶ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟାର୍ଥୈରଭଵଂ ହୃଷ୍ଟମାନସଃ। ପୁନର୍ଦୃଷ୍ଟା ଚ ଵୈଦେହୀ ଵିସୃଷ୍ଟଶ୍ଚ ତଯା ପୁନଃ
ଋଷିମାନଙ୍କର କଥା ଓ ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିବା ଦ୍ୱାରା ମୋର ମନ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା; ପୁଣି ମୁଁ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲି ଏବଂ ସେ ମୋତେ ପୁଣି ମୁକ୍ତ କଲେ।
ତତଃ ପର୍ଵତମାସାଦ୍ଯ ତତ୍ରାରିଷ୍ଟମହଂ ପୁନଃ। ପ୍ରତିପ୍ଲଵନମାରେଭେ ଯୁଷ୍ମଦ୍ଦର୍ଶନକାଙ୍କ୍ଷଯା
ତାପରେ ମୁଁ ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ ପୁଣି ଏକ ବିପଦର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲି; କିନ୍ତୁ ତୁମମାନେ କୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ମୁଁ ପଛକୁ ଫେରିବା ଆରମ୍ଭ କଲି।
ତତଃ ଶ୍ଵସନଚନ୍ଦ୍ରାର୍କସିଦ୍ଧଗନ୍ଧର୍ଵସେଵିତମ୍। ପନ୍ଥାନମହମାକ୍ରମ୍ଯ ଭଵତୋ ଦୃଷ୍ଟଵାନିହ
ତାପରେ, ବାୟୁ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଯେଉଁପଥରେ ଯାଆନ୍ତି, ସେଇ ପଥ ଅଟିକି ମୁଁ ଏଠାରେ ଆସି ତୁମମାନେ କୁ ଦେଖିଲି।
ରାଘଵସ୍ଯ ପ୍ରସାଦେନ ଭଵତାଂ ଚୈଵ ତେଜସା। ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ଚ କାର୍ଯାର୍ଥଂ ମଯା ସର୍ଵମନୁଷ୍ଠିତମ୍
ରାଘବଙ୍କର କୃପା, ତୁମମାନେର ଶକ୍ତି ଏବଂ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ, ମୁଁ ସମସ୍ତ କାମ ସଫଳ କରିଛି।
ଏତତ୍ ସର୍ଵଂ ମଯା ତତ୍ର ଯଥାଵଦୁପପାଦିତମ୍। ତତ୍ର ଯନ୍ନ କୃତଂ ଶେଷଂ ତତ୍ ସର୍ଵଂ କ୍ରିଯତାମିତି
ମୁଁ ସେଠାରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ କାମ ଥିଲା, ଠିକ୍ ଭାବରେ ସମ୍ପାଦନ କରିଛି; ଯାହା ଅଧୂରା ରହିଛି, ସେସବୁ ଏଠାରେ କରାଯାଉ।
thumb|ଏକୋନଷଷ୍ଠିତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ଏକୋନଷଷ୍ଠିତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଏବେ ଶୁଣ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଉଣଷଷ୍ଠିତମ ସର୍ଗ।
ଏତଦାଖ୍ଯାଯ ତତ୍ ସର୍ଵଂ ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। ଭୂଯଃ ସମୁପଚକ୍ରାମ ଵଚନଂ ଵକ୍ତୁମୁତ୍ତରମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ କଥା କହି ହନୁମାନ୍, ବାୟୁପୁତ୍ର, ପୁଣି ଅଗ୍ରଗତି କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ସଫଲୋ ରାଘଵୋଦ୍ଯୋଗଃ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ଚ ସମ୍ଭ୍ରମଃ। ଶୀଲମାସାଦ୍ଯ ସୀତାଯା ମମ ଚ ପ୍ରୀଣିତଂ ମନଃ
ରାଘବଙ୍କ ଚେଷ୍ଟା ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଉତ୍ସାହ ଏବେ ସଫଳ ହୋଇଛି। ସୀତାଙ୍କ ଚରିତ୍ରକୁ ଦେଖି, ମୋର ମନ ମଧ୍ୟ ଖୁସିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଛି।
ଆର୍ଯାଯାଃ ସଦୃଶଂ ଶୀଲଂ ସୀତାଯାଃ ପ୍ଲଵଗର୍ଷଭାଃ। ତପସା ଧାରଯେଲ୍ଲୋକାନ୍ କ୍ରୁଦ୍ଧା ଵା ନିର୍ଦହେଦପି
ହେ ବନରାଜ, ସୀତାଙ୍କ ଆଚରଣ ଏକ ମହିଳାଙ୍କ ଲାଗି ଯେମିତି ହେବା ଉଚିତ, ସେମିତି ଅଛି। ସେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରିପାରିବେ, କିମ୍ବା କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜଳାଇଦେଇପାରିବେ।
ସର୍ଵଥାତିପ୍ରକୃଷ୍ଟୋଽସୌ ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ। ଯସ୍ଯ ତାଂ ସ୍ପୃଶତୋ ଗାତ୍ରଂ ତପସା ନ ଵିନାଶିତମ୍
ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଦେଖିଲେ ରାବଣ, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅସାଧାରଣ ବ୍ୟକ୍ତି, କାରଣ ସୀତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ତାଙ୍କୁ ଛୁଇଁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦେହ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇନଥିଲା।
ନ ତଦଗ୍ନିଶିଖା କୁର୍ଯାତ୍ ସଂସ୍ପୃଷ୍ଟା ପାଣିନା ସତୀ। ଜନକସ୍ଯ ସୁତା କୁର୍ଯାଦ୍ ଯତ୍ କ୍ରୋଧକଲୁଷୀକୃତା
ଏକ ଅଗ୍ନିଶିଖାକୁ ହାତରେ ଛୁଇଁଲେ ଯେପରି ହୁଏ, ତାହା ମଧ୍ୟ ଜନକଙ୍କ କନ୍ୟା କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଜାମ୍ବଵତ୍ପ୍ରମୁଖାନ୍ ସର୍ଵାନନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ମହାକପୀନ୍। ଅସ୍ମିନ୍ ନେଵଂଗତେ କାର୍ଯେ ଭଵତାଂ ଚ ନିଵେଦିତେ। ନ୍ଯାଯ୍ଯଂ ସ୍ମ ସହ ଵୈଦେହ୍ଯା ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତୌ ପାର୍ଥିଵାତ୍ମଜୌ
ଜାମ୍ବବାନ୍ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ବଡ଼ ବନରଙ୍କୁ ଅନୁମତି ନେଇ, ଏହି କାମ ଏଭଳି ହେବା ପରେ ଏବଂ ଆପଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଇଦେଲେ, ଆମେ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ଦୁଇ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ଅହମେକୋଽପି ପର୍ଯାପ୍ତଃ ସରାକ୍ଷସଗଣାଂ ପୁରୀମ୍। ତାଂ ଲଙ୍କାଂ ତରସା ହନ୍ତୁଂ ରାଵଣଂ ଚ ମହାବଲମ୍
ମୁଁ ଏକା ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତିବାନ୍ ରାବଣ ଓ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ଲଙ୍କାକୁ ବଳେ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବି।
କିଂ ପୁନଃ ସହିତୋ ଵୀରୈର୍ବଲଵଦ୍ଭିଃ କୃତାତ୍ମଭିଃ। କୃତାସ୍ତ୍ରୈଃ ପ୍ଲଵଗୈଃ ଶକ୍ତୈର୍ଭଵଦ୍ଭିର୍ଵିଜଯୈଷିଭିଃ
ତେବେ ଆପଣମାନେ ପରାକ୍ରମୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ, ବିଜୟ ଆଶାରେ ଥିବା ବନରମାନେ ସହିତ ଯଦି ଯୁକ୍ତ ହେଉଛି, ତେବେ କେତେ ଅଧିକ ଶକ୍ତି ହେବ।
ଅହଂ ତୁ ରାଵଣଂ ଯୁଦ୍ଧେ ସସୈନ୍ଯଂ ସପୁରଃସରମ୍। ସହପୁତ୍ରଂ ଵଧିଷ୍ଯାମି ସହୋଦରଯୁତଂ ଯୁଧି
ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ରାବଣ, ତାଙ୍କର ସେନା, ନେତା, ପୁଅ ଓ ଭାଇମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକାଠି ମାରିଦେବି।
ବ୍ରାହ୍ମମସ୍ତ୍ରଂ ଚ ରୌଦ୍ରଂ ଚ ଵାଯଵ୍ଯଂ ଵାରୁଣଂ ତଥା। ଯଦି ଶକ୍ରଜିତୋଽସ୍ତ୍ରାଣି ଦୁର୍ନିରୀକ୍ଷ୍ଯାଣି ସଂଯୁଗେ। ତାନ୍ଯହଂ ନିହନିଷ୍ଯାମି ଵିଧମିଷ୍ଯାମି ରାକ୍ଷସାନ୍
ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର, ବାୟୁ, ଜଳ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଜିତଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଯଦି ଯୁଦ୍ଧରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ମୁଁ ସେଗୁଡିକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି ଓ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ମାରିଦେବି।
ଭଵତାମଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତୋ ଵିକ୍ରମୋ ମେ ରୁଣଦ୍ଧି ତମ୍। ମଯାତୁଲା ଵିସୃଷ୍ଟା ହି ଶୈଲଵୃଷ୍ଟିର୍ନିରନ୍ତରା
ଆପଣମାନେ ଅନୁମତି ଦେଲେ, ମୋର ପରାକ୍ରମର କିଛି ସୀମା ନାହିଁ। ମୁଁ ଯେପରି ପାହାଡ଼ ଝରଣା ପ୍ରବଳ ଭାବେ ବର୍ଷା କରେ, ସେପରି ଅବିରତ ଶକ୍ତି ଦେଖାଏ।
ଦେଵାନପି ରଣେ ହନ୍ଯାତ୍ କିଂ ପୁନସ୍ତାନ୍ ନିଶାଚରାନ୍। ଭଵତାମନନୁଜ୍ଞାତୋ ଵିକ୍ରମୋ ମେ ରୁଣଦ୍ଧି ମାମ୍
ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ମାରିପାରିବି, ତେବେ ଏହି ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ କଣ! କିନ୍ତୁ ଆପଣମାନେ ଅନୁମତି ନାଦେଲେ, ମୋର ପରାକ୍ରମ ମୋତେ ରୋକି ରଖେ।
ସାଗରୋଽପ୍ଯତିଯାଦ୍ ଵେଲାଂ ମନ୍ଦରଃ ପ୍ରଚଲେଦପି। ନ ଜାମ୍ବଵନ୍ତଂ ସମରେ କମ୍ପଯେଦରିଵାହିନୀ
ସମୁଦ୍ର ତାରେ ପାର ହୋଇଯାଉ, କିମ୍ବା ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ହଲିଯାଉ, ତଥାପି ଶତ୍ରୁ ସେନା ଯୁଦ୍ଧରେ ଜାମ୍ବବାନ୍କୁ କମ୍ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ସର୍ଵରାକ୍ଷସସଙ୍ଘାନାଂ ରାକ୍ଷସା ଯେ ଚ ପୂର୍ଵଜାଃ। ଅଲମେକୋଽପି ନାଶାଯ ଵୀରୋ ଵାଲିସୁତଃ କପିଃ
ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ଓ ପୁରୁଣା ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ବାଲିଙ୍କ ପୁଅ ଏକା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବେ।
ପ୍ଲଵଗସ୍ଯୋରୁଵେଗେନ ନୀଲସ୍ଯ ଚ ମହାତ୍ମନଃ। ମନ୍ଦରୋଽପ୍ଯଵଶୀର୍ଯେତ କିଂ ପୁନର୍ଯୁଧି ରାକ୍ଷସାଃ
ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବନର ନୀଳଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଗତିରେ ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଯିବ, ତେବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସମାନେ କଣ କରିପାରିବେ!
ସଦେଵାସୁରଯକ୍ଷେଷୁ ଗନ୍ଧର୍ଵୋରଗପକ୍ଷିଷୁ। ମୈନ୍ଦସ୍ଯ ପ୍ରତିଯୋଦ୍ଧାରଂ ଶଂସତ ଦ୍ଵିଵିଦସ୍ଯ ଵା
ଦେବ, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସର୍ପ କିମ୍ବା ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ମୈନ୍ଦ କିମ୍ବା ଦ୍ୱିବିଦଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବେ, କୁହନ୍ତୁ।
ଅଶ୍ଵିପୁତ୍ରୌ ମହାଵେଗାଵେତୌ ପ୍ଲଵଗସତ୍ତମୌ। ଏତଯୋଃ ପ୍ରତିଯୋଦ୍ଧାରଂ ନ ପଶ୍ଯାମି ରଣାଜିରେ
ଏହି ଦୁଇଜଣ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରଙ୍କ ପୁଅ, ବନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଅତି ତୀବ୍ର ଗତିଶୀଳ। ଯୁଦ୍ଧ ମାଇଦାନରେ ଏମାନେକୁ ରୋକିପାରିବା କାହାକୁ ମୁଁ ଦେଖୁନି।
ମଯୈଵ ନିହତା ଲଙ୍କା ଦଗ୍ଧା ଭସ୍ମୀକୃତା ପୁରୀ। ରାଜମାର୍ଗେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ନାମ ଵିଶ୍ରାଵିତଂ ମଯା
ମୁଁ ଲଙ୍କାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଛି, ସହରକୁ ଜଳାଇ ଭସ୍ମ କରିଦେଇଛି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ରାଜପଥରେ ମୋର ନାମ ଘୋଷଣା କରିଛି।
ଜଯତ୍ଯତିବଲୋ ରାମୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚ ମହାବଲଃ। ରାଜା ଜଯତି ସୁଗ୍ରୀଵୋ ରାଘଵେଣାଭିପାଲିତଃ
ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ଜୟୀ, ମହାବଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଜୟୀ, ଏବଂ ରାଘବଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଥିବା ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବ ମଧ୍ୟ ଜୟୀ।
ଅହଂ କୋସଲରାଜସ୍ଯ ଦାସଃ ପଵନସମ୍ଭଵଃ। ହନୂମାନିତି ସର୍ଵତ୍ର ନାମ ଵିଶ୍ରାଵିତଂ ମଯା
ମୁଁ କୋଶଳରାଜଙ୍କର ଦାସ, ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍। ମୋର ନାମ ସମସ୍ତଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରିଛି।
ଅଶୋକଵନିକାମଧ୍ଯେ ରାଵଣସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ। ଅଧସ୍ତାଚ୍ଛିଂଶପାମୂଲେ ସାଧ୍ଵୀ କରୁଣମାସ୍ଥିତା
ଅଶୋକବନର ମଧ୍ୟରେ, ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣଙ୍କ ଶିଂଶପା ଗଛ ତଳେ, ସତୀ ସୀତା ଦୁଃଖରେ ବସିଥିଲେ।