ତତସ୍ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମମ ପୁଚ୍ଛଂ ସମନ୍ତତଃ। ଵେଷ୍ଟିତଂ ଶଣଵଲ୍କୈଶ୍ଚ ପଟ୍ଟୈଃ କାର୍ପାସକୈସ୍ତଥା
ତାହାପରେ ତାଙ୍କର ଆଦେଶ ଶୁଣି, ମୋର ପୁଛକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶଣ ଓ କପାସ ଜାନ୍ତିରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ।
ରାକ୍ଷସାଃ ସିଦ୍ଧସଂନାହାସ୍ତତସ୍ତେ ଚଣ୍ଡଵିକ୍ରମାଃ। ତଦାଦୀପ୍ଯନ୍ତ ମେ ପୁଚ୍ଛଂ ହନନ୍ତଃ କାଷ୍ଠମୁଷ୍ଟିଭିଃ
ସେଇ ସମୟରେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଓ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ, ମୋର ପୁଛକୁ ଆଗୁନ୍ ଲଗାଇଲେ ଓ ଲକଡ଼ି ଦେଇ ମୋତେ ମାଡ଼ିଲେ।
ବଦ୍ଧସ୍ଯ ବହୁଭିଃ ପାଶୈର୍ଯନ୍ତ୍ରିତସ୍ଯ ଚ ରାକ୍ଷସୈଃ। ନ ମେ ପୀଡାଭଵତ୍ କାଚିଦ୍ ଦିଦୃକ୍ଷୋର୍ନଗରୀଂ ଦିଵା
ମୋତେ ବହୁ ଦୌର୍ବଳ୍ୟ ଦେଇ ରାକ୍ଷସମାନେ ବାନ୍ଧି ରଖିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦିନେ ଏହି ସହର ଦେଖିବାକୁ ଆଗ୍ରହ ଥିବାରୁ ମୋତେ କିଛି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଲାଗିଲା ନାହିଁ।
ତତସ୍ତେ ରାକ୍ଷସାଃ ଶୂରା ବଦ୍ଧଂ ମାମଗ୍ନିସଂଵୃତମ୍। ଅଘୋଷଯନ୍ ରାଜମାର୍ଗେ ନଗରଦ୍ଵାରମାଗତାଃ
ତାପରେ ସେ ସାହସୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ମୋତେ ବାନ୍ଧି, ଆଗ୍ନିରେ ଢାକି ରଖି, ରାଜପଥରେ ଘୁଞ୍ଚାଇ ନେଇ, ସହର ଦ୍ୱାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଣିଲେ।
ତତୋଽହଂ ସୁମହଦ୍ରୂପଂ ସଂକ୍ଷିପ୍ଯ ପୁନରାତ୍ମନଃ। ଵିମୋଚଯିତ୍ଵା ତଂ ବନ୍ଧଂ ପ୍ରକୃତିସ୍ଥଃ ସ୍ଥିତଃ ପୁନଃ
ତାପରେ ମୁଁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ମୋର ବଡ଼ ଆକାର କୁ ସଂକୁଚିତ କରି, ସେ ବନ୍ଧନ ଖୋଲି ଦେଲି ଏବଂ ପୁଣି ନିଜ ସ୍ୱଭାବିକ ରୂପରେ ଦଢ଼ି ରହିଲି।
ଆଯସଂ ପରିଘଂ ଗୃହ୍ଯ ତାନି ରକ୍ଷାଂସ୍ଯସୂଦଯମ୍। ତତସ୍ତନ୍ନଗରଦ୍ଵାରଂ ଵେଗେନ ପ୍ଲୁତଵାନହମ୍
ମୁଁ ଏକ ଲୋହା ଗଦା ଧରି, ସେ ରାକ୍ଷସମାନେ କୁ ମାରିଦେଲି, ତାପରେ ବେଗରେ ଏହି ସହର ଦ୍ୱାରକୁ ଝାପ ଦେଲି।
ପୁଚ୍ଛେନ ଚ ପ୍ରଦୀପ୍ତେନ ତାଂ ପୁରୀଂ ସାଟ୍ଟଗୋପୁରାମ୍। ଦହାମ୍ଯହମସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତୋ ଯୁଗାନ୍ତାଗ୍ନିରିଵ ପ୍ରଜାଃ
ମୋର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ପୁଛରେ ସହର, ତାର ବଡ଼ ବଡ଼ ଦେଉଳ ଓ ଦ୍ୱାର ସହିତ, ମୁଁ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ପୁରାଇ ଜଳାଇଦେଲି, ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତର ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଧ୍ୱଂସ କରେ।
ଵିନଷ୍ଟା ଜାନକୀ ଵ୍ଯକ୍ତଂ ନ ହ୍ଯଦଗ୍ଧଃ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ। ଲଙ୍କାଯାଃ କଶ୍ଚିଦୁଦ୍ଦେଶଃ ସର୍ଵା ଭସ୍ମୀକୃତା ପୁରୀ
ନିଶ୍ଚୟ ଜାନକୀ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, କାରଣ ଲଙ୍କାର ଏକଠି ଅଖୁଣା ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ; ସମଗ୍ର ସହର ରାଖ ହୋଇଯାଇଛି।
ଦହତା ଚ ମଯା ଲଙ୍କାଂ ଦଗ୍ଧା ସୀତା ନ ସଂଶଯଃ। ରାମସ୍ଯ ଚ ମହତ୍କାର୍ଯଂ ମଯେଦଂ ଵିଫଲୀକୃତମ୍
ମୁଁ ଲଙ୍କାକୁ ଜଳାଉଥିବା ବେଳେ ନିଶ୍ଚୟ ଜାନକୀ ମଧ୍ୟ ଦହିଯାଇଛନ୍ତି; ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଭାବେ ରାମଙ୍କ ମହା କାର୍ଯ୍ୟ ମୋ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଗଲା।
ଇତି ଶୋକସମାଵିଷ୍ଟଶ୍ଚିନ୍ତାମହମୁପାଗତଃ। ତତୋଽହଂ ଵାଚମଶ୍ରୌଷଂ ଚାରଣାନାଂ ଶୁଭାକ୍ଷରାମ୍
ଏଭଳି ଶୋକରେ ଡୁବି ମୁଁ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଗଲି; ଏହି ସମୟରେ ମୁଁ ଦେବତା ଚାରଣମାନଙ୍କର ଶୁଭ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲି।
ଜାନକୀ ନ ଚ ଦଗ୍ଧେତି ଵିସ୍ମଯୋଦନ୍ତଭାଷିଣାମ୍। ତତୋ ମେ ବୁଦ୍ଧିରୁତ୍ପନ୍ନା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତାମଦ୍ଭୁତାଂ ଗିରମ୍
ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଖବର କହିଲେ— 'ଜାନକୀ ଦହିଯାଇନାହିଁ'। ସେ ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଶୁଣି ମୋର ମନରେ ବୁଝିବା ଶକ୍ତି ଆସିଗଲା।
ଅଦଗ୍ଧା ଜାନକୀତ୍ଯେଵ ନିମିତ୍ତୈଶ୍ଚୋପଲକ୍ଷିତମ୍। ଦୀପ୍ଯମାନେ ତୁ ଲାଙ୍ଗୂଲେ ନ ମାଂ ଦହତି ପାଵକଃ
'ଜାନକୀ ଅଦଗ୍ଧା'—ଏହା ନିମିତ୍ତ ଚିହ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲି; କାରଣ ମୋର ପୁଛ ଜ୍ୱଳୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନି ମୋତେ ଦହିଲା ନାହିଁ।
ହୃଦଯଂ ଚ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଂ ମେ ଵାତାଃ ସୁରଭିଗନ୍ଧିନଃ। ତୈର୍ନିମିତ୍ତୈଶ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟାର୍ଥୈଃ କାରଣୈଶ୍ଚ ମହାଗୁଣୈଃ
ମୋର ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା, ସୁଗନ୍ଧିତ ପବନ ବହୁଥିଲା; ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟ ନିମିତ୍ତ ଓ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦେଖି ମୁଁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହେଲି।
ଋଷିଵାକ୍ଯୈଶ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟାର୍ଥୈରଭଵଂ ହୃଷ୍ଟମାନସଃ। ପୁନର୍ଦୃଷ୍ଟା ଚ ଵୈଦେହୀ ଵିସୃଷ୍ଟଶ୍ଚ ତଯା ପୁନଃ
ଋଷିମାନଙ୍କର କଥା ଓ ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିବା ଦ୍ୱାରା ମୋର ମନ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା; ପୁଣି ମୁଁ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲି ଏବଂ ସେ ମୋତେ ପୁଣି ମୁକ୍ତ କଲେ।
ତତଃ ପର୍ଵତମାସାଦ୍ଯ ତତ୍ରାରିଷ୍ଟମହଂ ପୁନଃ। ପ୍ରତିପ୍ଲଵନମାରେଭେ ଯୁଷ୍ମଦ୍ଦର୍ଶନକାଙ୍କ୍ଷଯା
ତାପରେ ମୁଁ ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ ପୁଣି ଏକ ବିପଦର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲି; କିନ୍ତୁ ତୁମମାନେ କୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ମୁଁ ପଛକୁ ଫେରିବା ଆରମ୍ଭ କଲି।
ତତଃ ଶ୍ଵସନଚନ୍ଦ୍ରାର୍କସିଦ୍ଧଗନ୍ଧର୍ଵସେଵିତମ୍। ପନ୍ଥାନମହମାକ୍ରମ୍ଯ ଭଵତୋ ଦୃଷ୍ଟଵାନିହ
ତାପରେ, ବାୟୁ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଯେଉଁପଥରେ ଯାଆନ୍ତି, ସେଇ ପଥ ଅଟିକି ମୁଁ ଏଠାରେ ଆସି ତୁମମାନେ କୁ ଦେଖିଲି।
ରାଘଵସ୍ଯ ପ୍ରସାଦେନ ଭଵତାଂ ଚୈଵ ତେଜସା। ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ଚ କାର୍ଯାର୍ଥଂ ମଯା ସର୍ଵମନୁଷ୍ଠିତମ୍
ରାଘବଙ୍କର କୃପା, ତୁମମାନେର ଶକ୍ତି ଏବଂ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ, ମୁଁ ସମସ୍ତ କାମ ସଫଳ କରିଛି।
ଏତତ୍ ସର୍ଵଂ ମଯା ତତ୍ର ଯଥାଵଦୁପପାଦିତମ୍। ତତ୍ର ଯନ୍ନ କୃତଂ ଶେଷଂ ତତ୍ ସର୍ଵଂ କ୍ରିଯତାମିତି
ମୁଁ ସେଠାରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ କାମ ଥିଲା, ଠିକ୍ ଭାବରେ ସମ୍ପାଦନ କରିଛି; ଯାହା ଅଧୂରା ରହିଛି, ସେସବୁ ଏଠାରେ କରାଯାଉ।
thumb|ଏକୋନଷଷ୍ଠିତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ଏକୋନଷଷ୍ଠିତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଏବେ ଶୁଣ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଉଣଷଷ୍ଠିତମ ସର୍ଗ।
ଏତଦାଖ୍ଯାଯ ତତ୍ ସର୍ଵଂ ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। ଭୂଯଃ ସମୁପଚକ୍ରାମ ଵଚନଂ ଵକ୍ତୁମୁତ୍ତରମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ କଥା କହି ହନୁମାନ୍, ବାୟୁପୁତ୍ର, ପୁଣି ଅଗ୍ରଗତି କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ସଫଲୋ ରାଘଵୋଦ୍ଯୋଗଃ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ଚ ସମ୍ଭ୍ରମଃ। ଶୀଲମାସାଦ୍ଯ ସୀତାଯା ମମ ଚ ପ୍ରୀଣିତଂ ମନଃ
ରାଘବଙ୍କ ଚେଷ୍ଟା ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଉତ୍ସାହ ଏବେ ସଫଳ ହୋଇଛି। ସୀତାଙ୍କ ଚରିତ୍ରକୁ ଦେଖି, ମୋର ମନ ମଧ୍ୟ ଖୁସିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଛି।
ଆର୍ଯାଯାଃ ସଦୃଶଂ ଶୀଲଂ ସୀତାଯାଃ ପ୍ଲଵଗର୍ଷଭାଃ। ତପସା ଧାରଯେଲ୍ଲୋକାନ୍ କ୍ରୁଦ୍ଧା ଵା ନିର୍ଦହେଦପି
ହେ ବନରାଜ, ସୀତାଙ୍କ ଆଚରଣ ଏକ ମହିଳାଙ୍କ ଲାଗି ଯେମିତି ହେବା ଉଚିତ, ସେମିତି ଅଛି। ସେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରିପାରିବେ, କିମ୍ବା କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜଳାଇଦେଇପାରିବେ।
ସର୍ଵଥାତିପ୍ରକୃଷ୍ଟୋଽସୌ ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ। ଯସ୍ଯ ତାଂ ସ୍ପୃଶତୋ ଗାତ୍ରଂ ତପସା ନ ଵିନାଶିତମ୍
ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଦେଖିଲେ ରାବଣ, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅସାଧାରଣ ବ୍ୟକ୍ତି, କାରଣ ସୀତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ତାଙ୍କୁ ଛୁଇଁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦେହ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇନଥିଲା।
ନ ତଦଗ୍ନିଶିଖା କୁର୍ଯାତ୍ ସଂସ୍ପୃଷ୍ଟା ପାଣିନା ସତୀ। ଜନକସ୍ଯ ସୁତା କୁର୍ଯାଦ୍ ଯତ୍ କ୍ରୋଧକଲୁଷୀକୃତା
ଏକ ଅଗ୍ନିଶିଖାକୁ ହାତରେ ଛୁଇଁଲେ ଯେପରି ହୁଏ, ତାହା ମଧ୍ୟ ଜନକଙ୍କ କନ୍ୟା କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଜାମ୍ବଵତ୍ପ୍ରମୁଖାନ୍ ସର୍ଵାନନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ମହାକପୀନ୍। ଅସ୍ମିନ୍ ନେଵଂଗତେ କାର୍ଯେ ଭଵତାଂ ଚ ନିଵେଦିତେ। ନ୍ଯାଯ୍ଯଂ ସ୍ମ ସହ ଵୈଦେହ୍ଯା ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତୌ ପାର୍ଥିଵାତ୍ମଜୌ
ଜାମ୍ବବାନ୍ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ବଡ଼ ବନରଙ୍କୁ ଅନୁମତି ନେଇ, ଏହି କାମ ଏଭଳି ହେବା ପରେ ଏବଂ ଆପଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଇଦେଲେ, ଆମେ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ଦୁଇ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ଅହମେକୋଽପି ପର୍ଯାପ୍ତଃ ସରାକ୍ଷସଗଣାଂ ପୁରୀମ୍। ତାଂ ଲଙ୍କାଂ ତରସା ହନ୍ତୁଂ ରାଵଣଂ ଚ ମହାବଲମ୍
ମୁଁ ଏକା ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତିବାନ୍ ରାବଣ ଓ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ଲଙ୍କାକୁ ବଳେ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବି।
କିଂ ପୁନଃ ସହିତୋ ଵୀରୈର୍ବଲଵଦ୍ଭିଃ କୃତାତ୍ମଭିଃ। କୃତାସ୍ତ୍ରୈଃ ପ୍ଲଵଗୈଃ ଶକ୍ତୈର୍ଭଵଦ୍ଭିର୍ଵିଜଯୈଷିଭିଃ
ତେବେ ଆପଣମାନେ ପରାକ୍ରମୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ, ବିଜୟ ଆଶାରେ ଥିବା ବନରମାନେ ସହିତ ଯଦି ଯୁକ୍ତ ହେଉଛି, ତେବେ କେତେ ଅଧିକ ଶକ୍ତି ହେବ।
ଅହଂ ତୁ ରାଵଣଂ ଯୁଦ୍ଧେ ସସୈନ୍ଯଂ ସପୁରଃସରମ୍। ସହପୁତ୍ରଂ ଵଧିଷ୍ଯାମି ସହୋଦରଯୁତଂ ଯୁଧି
ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ରାବଣ, ତାଙ୍କର ସେନା, ନେତା, ପୁଅ ଓ ଭାଇମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକାଠି ମାରିଦେବି।
ବ୍ରାହ୍ମମସ୍ତ୍ରଂ ଚ ରୌଦ୍ରଂ ଚ ଵାଯଵ୍ଯଂ ଵାରୁଣଂ ତଥା। ଯଦି ଶକ୍ରଜିତୋଽସ୍ତ୍ରାଣି ଦୁର୍ନିରୀକ୍ଷ୍ଯାଣି ସଂଯୁଗେ। ତାନ୍ଯହଂ ନିହନିଷ୍ଯାମି ଵିଧମିଷ୍ଯାମି ରାକ୍ଷସାନ୍
ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର, ବାୟୁ, ଜଳ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଜିତଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଯଦି ଯୁଦ୍ଧରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ମୁଁ ସେଗୁଡିକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି ଓ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ମାରିଦେବି।
ଭଵତାମଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତୋ ଵିକ୍ରମୋ ମେ ରୁଣଦ୍ଧି ତମ୍। ମଯାତୁଲା ଵିସୃଷ୍ଟା ହି ଶୈଲଵୃଷ୍ଟିର୍ନିରନ୍ତରା
ଆପଣମାନେ ଅନୁମତି ଦେଲେ, ମୋର ପରାକ୍ରମର କିଛି ସୀମା ନାହିଁ। ମୁଁ ଯେପରି ପାହାଡ଼ ଝରଣା ପ୍ରବଳ ଭାବେ ବର୍ଷା କରେ, ସେପରି ଅବିରତ ଶକ୍ତି ଦେଖାଏ।