thumb|ଷଟ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ଷଟ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୧-
ଏବେ ଶୁଣ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକିୟ ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ଛଅଚାଳିସ ଅଧ୍ୟାୟ।
ହତେଷୁ ତେଷୁ ପୁତ୍ରେଷୁ ଦିତିଃ ପରମଦୁଃଖିତା। ମାରୀଚଂ କଶ୍ଯପଂ ନାମ ଭର୍ତାରମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ସେଇ ପୁଅମାନେ ମରିଯିବା ପରେ, ଦିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ସେ ମାରୀଚଙ୍କ ପୁଅ କଶ୍ୟପ ନାମକ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ହତପୁତ୍ରାସ୍ମି ଭଗଵଂସ୍ତଵ ପୁତ୍ରୌର୍ମହାବଲୈଃ। ଶକ୍ରହନ୍ତାରମିଚ୍ଛାମି ପୁତ୍ରଂ ଦୀର୍ଘତପୋର୍ଜିତମ୍
ହେ ପୂଜ୍ୟ, ମୋ ପୁଅମାନେ ତୁମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ଏହିପରି ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ଏବେ ଦୀର୍ଘ ସଂଯମ ଦ୍ୱାରା ଉପାର୍ଜିତ ଏମିତି ଏକ ପୁଅ ଚାହେଁ, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିପାରିବ।
ସାହଂ ତପଶ୍ଚରିଷ୍ଯାମି ଗର୍ଭଂ ମେ ଦାତୁମର୍ହସି। ଈଶ୍ଵରଂ ଶକ୍ରହନ୍ତାରଂ ତ୍ଵମନୁଜ୍ଞାତୁମର୍ହସି
ତେଣୁ ମୁଁ ଏବେ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିବି; ତୁମେ ମୋତେ ଗର୍ଭ ଦେବାକୁ ଉଚିତ। ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ମୋତେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିପାରିବା ପୁଅ ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦେବା ଉଚିତ।
ତସ୍ଯାସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମାରୀଚଃ କଶ୍ଯପସ୍ତଦା। ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହାତେଜା ଦିତିଂ ପରମଦୁଃଖିତାମ୍
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମାରୀଚ କଶ୍ୟପ ତା ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ଦିତିଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଦେଇ କହିଲେ।
ଏଵଂ ଭଵତୁ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଶୁଚିର୍ଭଵ ତପୋଧନେ। ଜନଯିଷ୍ଯସି ପୁତ୍ରଂ ତ୍ଵଂ ଶକ୍ରହନ୍ତାରମାହଵେ
ଏହିପରି ହେଉ, ତୁମ ପାଇଁ ଭଲ ହେଉ। ତୁମେ ଶୁଦ୍ଧ ରୁହ, ତପସ୍ୟାରେ ଅଟୁଟ ରୁହ। ତୁମେ ଏମିତି ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେବ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବ।
ପୂର୍ଣେ ଵର୍ଷସହସ୍ରେ ତୁ ଶୁଚିର୍ଯଦି ଭଵିଷ୍ଯସି। ପୁତ୍ରଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯହନ୍ତାରଂ ମତ୍ତସ୍ତ୍ଵଂ ଜନଯିଷ୍ଯସି
ଯଦି ତୁମେ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ ରୁହ, ତେବେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଏମିତି ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେବ, ଯିଏ ତିନି ଲୋକକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମହାତେଜାଃ ପାଣିନା ସମ୍ମମାର୍ଜ ତାମ୍। ତାମାଲଭ୍ଯ ତତଃ ସ୍ଵସ୍ତି ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତପସେ ଯଯୌ
ଏପରି କହି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମୁନି ତାଙ୍କୁ ହାତରେ ସ୍ନେହରେ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ, ଆଶୀର୍ବାଦ କରି 'ଭଲ ହେଉ' କହି, ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ।
ଗତେ ତସ୍ମିନ୍ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିତିଃ ପରମହର୍ଷିତା। କୁଶପ୍ଲଵଂ ସମାସାଦ୍ଯ ତପସ୍ତେପେ ସୁଦାରୁଣମ୍
ସେଉଁଠାରୁ ସେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହୋଇ, କୁଶପ୍ଲବ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚି ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତପସ୍ତସ୍ଯାଂ ହି କୁର୍ଵତ୍ଯାଂ ପରିଚର୍ଯାଂ ଚକାର ହ। ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ପରଯା ଗୁଣସମ୍ପଦା
ସେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ବେଳେ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ସେବା କରୁଥିଲେ।
ଅଗ୍ନିଂ କୁଶାନ୍ କାଷ୍ଠମପଃ ଫଲଂ ମୂଲଂ ତଥୈଵ ଚ। ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ଯଚ୍ଚାନ୍ଯଦପି କାଂକ୍ଷିତମ୍
ଇନ୍ଦ୍ର ଅଗ୍ନି, କୁଶ, କାଠ, ପାଣି, ଫଳ, ମୂଳ ଏବଂ ଯାହା ଆଉ ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା, ସେସବୁ ଦେଇଥିଲେ।
ଗାତ୍ରସଂଵାହନୈଶ୍ଚୈଵ ଶ୍ରମାପନଯନୈସ୍ତଥା। ଶକ୍ରଃ ସର୍ଵେଷୁ କାଲେଷୁ ଦିତିଂ ପରିଚଚାର ହ
ଦେହ ମାସାଜ ଓ କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର କରିବା ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ ସମୟରେ ଦିତିଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ।
ପୂର୍ଣେ ଵର୍ଷସହସ୍ରେ ସା ଦଶୋନେ ରଘୁନନ୍ଦନ। ଦିତିଃ ପରମସଂହୃଷ୍ଟା ସହସ୍ରାକ୍ଷମଥାବ୍ରଵୀତ୍
ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଶେଷ ହେବାକୁ କେବଳ ଦଶ ବର୍ଷ ବାକି ଥିଲାବେଳେ, ହେ ରଘୁବଂଶୀ, ଦିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତପଶ୍ଚରନ୍ତ୍ଯା ଵର୍ଷାଣି ଦଶ ଵୀର୍ଯଵତାଂ ଵର। ଅଵଶିଷ୍ଟାନି ଭଦ୍ରଂ ତେ ଭ୍ରାତରଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସେ ତତଃ
ମୋର ତପସ୍ୟାର କେବଳ ଦଶ ବର୍ଷ ବାକି ଅଛି, ଶୂରମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତାପରେ ତୁମେ ତୁମ ଭାଇଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ, ଭଲ ହେଉ।
ଯମହଂ ତ୍ଵତ୍କୃତେ ପୁତ୍ର ତମାଧାସ୍ଯେ ଜଯୋତ୍ସୁକମ୍। ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଜଯଂ ପୁତ୍ର ସହ ଭୋକ୍ଷ୍ଯସି ଵିଜ୍ଵର
ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଯେଉଁ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେବି, ସେ ବିଜୟରେ ଉତ୍ସୁକ ହେବେ, ତିନି ଲୋକ ଜୟର ସୁଖ ତୁମ ସହିତ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି ଉପଭୋଗ କରିବେ।
ଯାଚିତେନ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ପିତ୍ରା ତଵ ମହାତ୍ମନା। ଵରୋ ଵର୍ଷସହସ୍ରାନ୍ତେ ମମ ଦତ୍ତଃ ସୁତଂ ପ୍ରତି
ତୁମ ଅନୁରୋଧରେ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ମହାତ୍ମା ପିତା ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ ମୋତେ ପୁଅ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଦୟା କରିଥିଲେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ଦିତିସ୍ତତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତେ ମଧ୍ଯଂ ଦିନେଶ୍ଵରେ। ନିଦ୍ରଯାପହୃତା ଦେଵୀ ପାଦୌ କୃତ୍ଵାଥ ଶୀର୍ଷତଃ
ଏପରି କହି, ଦିତି ଯେତେବେଳେ ଦିନମଧ୍ୟ ଆସିଲା, ତେବେ ସେ ଘୁମେ ଡୁବିଗଲେ ଏବଂ ମୁଣ୍ଡର ସ୍ଥାନରେ ପାଦ ରଖିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାମଶୁଚିଂ ଶକ୍ରଃ ପାଦଯୋଃ କୃତମୂର୍ଧଜାମ୍। ଶିରଃସ୍ଥାନେ କୃତୌ ପାଦୌ ଜହାସ ଚ ମୁମୋଦ ଚ
ତାଙ୍କୁ ଅଶୁଚି ଅବସ୍ଥାରେ, ମୁଣ୍ଡ ସ୍ଥାନରେ ପାଦ ଓ ଚୁଲି ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ହସିଲେ ଏବଂ ଖୁସି ହେଲେ।
ତସ୍ଯାଃ ଶରୀରଵିଵରଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ପୁରଂଦରଃ। ଗର୍ଭଂ ଚ ସପ୍ତଧା ରାମ ଚିଚ୍ଛେଦ ପରମାତ୍ମଵାନ୍
ତାଙ୍କର ଶରୀରର ଖୋଲ ଦ୍ୱାରା ପୁରନ୍ଦର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ, ହେ ରାମ, ତାଙ୍କର ଗର୍ଭକୁ ସାତ ଭାଗରେ ଭାଗିଦେଲେ।
ଭିଦ୍ଯମାନସ୍ତତୋ ଗର୍ଭୋ ଵଜ୍ରେଣ ଶତପର୍ଵଣା। ରୁରୋଦ ସୁସ୍ଵରଂ ରାମ ତତୋ ଦିତିରବୁଧ୍ଯତ
ସେଇ ଗର୍ଭକୁ ଶତଧାରା ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭାଗିଦେବା ସମୟରେ, ହେ ରାମ, ଗର୍ଭ ମିଷ୍ଟି ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲା, ଏବଂ ତାପରେ ଦିତି ଜାଗିଗଲେ।
ମା ରୁଦୋ ମା ରୁଦଶ୍ଚେତି ଗର୍ଭଂ ଶକ୍ରୋଽଭ୍ଯଭାଷତ। ବିଭେଦ ଚ ମହାତେଜା ରୁଦନ୍ତମପି ଵାସଵଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ଗର୍ଭକୁ କହିଲେ, 'କାନ୍ଦନିଅ, କାନ୍ଦନିଅ ନାହିଁ', ତଥାପି ଗର୍ଭ କାନ୍ଦୁଥିବାବେଳେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ତାହାକୁ ଭାଗ କରିଦେଲେ।
ନ ହନ୍ତଵ୍ଯଂ ନ ହନ୍ତଵ୍ଯମିତ୍ଯେଵ ଦିତିରବ୍ରଵୀତ୍। ନିଷ୍ପପାତ ତତଃ ଶକ୍ରୋ ମାତୁର୍ଵଚନଗୌରଵାତ୍
ଦିତି କହିଲେ, 'ମାରିବା ନୁହେଁ, ମାରିବା ନୁହେଁ', କିନ୍ତୁ ମାଆଙ୍କର କଥାକୁ ସମ୍ମାନ କରି ଇନ୍ଦ୍ର ସେଠାରୁ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ।
ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵଜ୍ରସହିତୋ ଦିତିଂ ଶକ୍ରୋଽଭ୍ଯଭାଷତ। ଅଶୁଚିର୍ଦେଵି ସୁପ୍ତାସି ପାଦଯୋଃ କୃତମୂର୍ଧଜା
ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ରଧାରଣ କରି ହାତ ଜୋଡି ଦିତିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଦେବୀ, ଆପଣ ଅଶୁଚି ଅବସ୍ଥାରେ ଶୁଇଥିଲେ, ମୁଣ୍ଡ ଦୁଇପାଏ ଲାଗିଥିଲା।'
ତଦନ୍ତରମହଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଶକ୍ରହନ୍ତାରମାହଵେ। ଅଭିନ୍ଦଂ ସପ୍ତଧା ଦେଵି ତନ୍ମେ ତ୍ଵଂ କ୍ଷନ୍ତୁମର୍ହସି
'ସେଇ ସମୟ ଦେଖି, ଦେବୀ, ଯେଉଁ ଗର୍ଭ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋତେ ମାରିଦେବାକୁ ଥିଲେ, ସେଉଁଠାରେ ମୁଁ ସେଉଁଠି ସାତ ଭାଗ କରିଦେଲି। ଏହି କାରଣରେ ମୋତେ ଖ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।'
thumb|ସପ୍ତଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତଚତ୍ଵାରିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୧-
ସୁଣ, ଏହି ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ସତଚାଳିଶିତମ ସର୍ଗ।
ସପ୍ତଧା ତୁ କୃତେ ଗର୍ଭେ ଦିତିଃ ପରମଦୁଃଖିତା। ସହସ୍ରାକ୍ଷଂ ଦୁରାଧର୍ଷଂ ଵାକ୍ଯଂ ସାନୁନଯାବ୍ରଵୀତ୍
ଗର୍ଭ ସାତ ଭାଗ ହେବା ପରେ, ଦିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ହଜାର ଆଖି ଥିବା ଅଜୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମୃଦୁ କଥାରେ କହିଲେ।
ମମାପରାଧାଦ୍ ଗର୍ଭୋଽଯଂ ସପ୍ତଧା ଶକଲୀକୃତଃ। ନାପରାଧୋ ହି ଦେଵେଶ ତଵାତ୍ର ବଲସୂଦନ
'ମୋ ଦୋଷରେ ଏହି ଗର୍ଭ ସାତ ଭାଗ ହୋଇଗଲା; ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଳବାନଙ୍କୁ ମାରିବାରେ ଯିଏ ଦକ୍ଷ, ଏଠାରେ ତୁମର କିଛି ଦୋଷ ନାହିଁ।'
ପ୍ରିଯଂ ତ୍ଵତ୍କୃତମିଚ୍ଛାମି ମମ ଗର୍ଭଵିପର୍ଯଯେ। ମରୁତାଂ ସପ୍ତ ସପ୍ତାନାଂ ସ୍ଥାନପାଲା ଭଵନ୍ତୁ ତେ
'ମୋ ଗର୍ଭର ଏହି ଦୁଃଖରେ ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଏକ ଭଲ କାମ କର; ଏହି ସାତ ଜଣେ ସପ୍ତ ମାରୁତ ଦଳର ରକ୍ଷକ ହେଉନ୍ତୁ।'
ଵାତସ୍କନ୍ଧା ଇମେ ସପ୍ତ ଚରନ୍ତୁ ଦିଵି ପୁତ୍ରକ। ମାରୁତା ଇତି ଵିଖ୍ଯାତା ଦିଵ୍ଯରୂପା ମମାତ୍ମଜାଃ
'ଏହି ସାତ ଜଣେ, ବାୟୁରେ ଚାଲି, ହେ ପୁଅ, ଆକାଶରେ ଘୁଞ୍ଚିବେ; ସେମାନେ ମାରୁତ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ, ଦିବ୍ୟ ଶରୀର ଧାରଣ କରି, ମୋରେ ସନ୍ତାନ।'
ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଚରତ୍ଵେକ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକଂ ତଥାପରଃ। ଦିଵ୍ଯଵାଯୁରିତି ଖ୍ଯାତସ୍ତୃତୀଯୋଽପି ମହାଯଶାଃ
'ଏମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକରେ, ଆଉ ଜଣେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକରେ ଚାଲିବେ; ତୃତୀୟ, ଦିବ୍ୟବାୟୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ମହାନ୍ ବିଖ୍ୟାତି ଥିବେ।'