ପଦାତିବଲସମ୍ପନ୍ନାନ୍ ପ୍ରେଷଯାମାସ ରାଵଣଃ। ପରିଘେଣୈଵ ତାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ନଯାମି ଯମସାଦନମ୍
ପଦାତି ସେନାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମନ୍ତ୍ରୀପୁତ୍ରମାନେକୁ ରାବଣ ପଠାଇଲେ। ମୁଁ ମୋ ଦଣ୍ଡରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲି।
ମନ୍ତ୍ରିପୁତ୍ରାନ୍ ହତାନ୍ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସମରେ ଲଘୁଵିକ୍ରମାନ୍। ପଞ୍ଚ ସେନାଗ୍ରଗାନ୍ ଶୂରାନ୍ ପ୍ରେଷଯାମାସ ରାଵଣଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃତ ଚଳାକ ମନ୍ତ୍ରୀପୁତ୍ରମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ରାବଣ ପୁଣି ପାଞ୍ଚଜଣ ଶୂର ସେନାପତିଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ।
ତାନହଂ ସହସୈନ୍ଯାନ୍ ଵୈ ସର୍ଵାନେଵାଭ୍ଯସୂଦଯମ୍। ତତଃ ପୁନର୍ଦଶଗ୍ରୀଵଃ ପୁତ୍ରମକ୍ଷଂ ମହାବଲମ୍
ମୁଁ ସେମାନେ ସହ ସେମାନଙ୍କ ସେନାକୁ ମଧ୍ୟ ସମୁଲେ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲି। ତାପରେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଅକ୍ଷକୁ ପଠାଇଲେ।
ବହୁଭୀ ରାକ୍ଷସୈଃ ସାର୍ଧଂ ପ୍ରେଷଯାମାସ ସଂଯୁଗେ। ତଂ ତୁ ମନ୍ଦୋଦରୀପୁତ୍ରଂ କୁମାରଂ ରଣପଣ୍ଡିତମ୍
ଅନେକ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ତାଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ। ସେ ମନ୍ଦୋଦରୀଙ୍କ ପୁଅ, ଏକ ଯୁଦ୍ଧକୁଶଳ ରାଜକୁମାର।
ସହସା ଖଂ ସମୁଦ୍ଯନ୍ତଂ ପାଦଯୋଶ୍ଚ ଗୃହୀତଵାନ୍। ତମାସୀନଂ ଶତଗୁଣଂ ଭ୍ରାମଯିତ୍ଵା ଵ୍ଯପେଷଯମ୍
ସେ ହଠାତ୍ ଆକାଶକୁ ଉଠିବା ସମୟରେ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଦ ଧରି, ଶତବାରି ଘୁଞ୍ଚାଇ ଭୂମିରେ ପଟକିଦେଲି।
ତମକ୍ଷମାଗତଂ ଭଗ୍ନଂ ନିଶମ୍ଯ ସ ଦଶାନନଃ। ତତଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରଜିତଂ ନାମ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ରାଵଣଃ ସୁତମ୍
ଅକ୍ଷ ଆସି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛି ବୋଲି ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ଶୁଣି, ତାପରେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁଅ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍କୁ ପଠାଇଲେ।
ଵ୍ଯାଦିଦେଶ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ବଲିନଂ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦମ୍। ତଚ୍ଚାପ୍ଯହଂ ବଲଂ ସର୍ଵଂ ତଂ ଚ ରାକ୍ଷସପୁଙ୍ଗଵମ୍
ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଗର୍ବିତ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍କୁ ପଠାଇଲେ। ମୁଁ ସେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଓ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ସମ୍ନାହ କଲି।
ନଷ୍ଟୌଜସଂ ରଣେ କୃତ୍ଵା ପରଂ ହର୍ଷମୁପାଗତଃ। ମହତାପି ମହାବାହୁଃ ପ୍ରତ୍ଯଯେନ ମହାବଲଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଶେଷ କରି, ସେ ବହୁତ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ। ତଥାପି, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଭରସା ରଖିଥିଲେ।
ପ୍ରହିତୋ ରାଵଣେନୈଷ ସହ ଵୀରୈର୍ମଦୋଦ୍ଧତୈଃ। ସୋଽଵିଷହ୍ଯଂ ହି ମାଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ସ୍ଵସୈନ୍ଯଂ ଚାଵମର୍ଦିତମ୍
ରାବଣ ତାଙ୍କୁ ଗର୍ବିତ ବୀରମାନେ ସହିତ ପଠାଇଥିଲେ। ସେ ମୋତେ ଅଜୟ୍ୟ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସେନା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଛି ବୋଲି ବୁଝି, ଏଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଣୋଽସ୍ତ୍ରେଣ ସ ତୁ ମାଂ ପ୍ରବଦ୍ଧ୍ଵା ଚାତିଵେଗିନଃ। ରଜ୍ଜୁଭିଶ୍ଚାପି ବଧ୍ନନ୍ତି ତତୋ ମାଂ ତତ୍ର ରାକ୍ଷସାଃ
ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରରେ ମୋତେ ବନ୍ଧିଲେ, ଯାହା ବାୟୁ ବେଗରେ ଚାଲେ। ତାପରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ମୋତେ ରସିରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ।
ରାଵଣସ୍ଯ ସମୀପଂ ଚ ଗୃହୀତ୍ଵା ମାମୁପାଗମନ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମ୍ଭାଷିତଶ୍ଚାହଂ ରାଵଣେନ ଦୁରାତ୍ମନା
ମୋତେ ଧରି ରାକ୍ଷସମାନେ ରାବଣଙ୍କ ସମ୍ନାନେ ନେଇଗଲେ। ମୋତେ ଦେଖି ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣ ମୋ ସହ କଥାହେଲେ।
ପୃଷ୍ଟଶ୍ଚ ଲଙ୍କାଗମନଂ ରାକ୍ଷସାନାଂ ଚ ତଂ ଵଧମ୍। ତତ୍ସର୍ଵଂ ଚ ରଣେ ତତ୍ର ସୀତାର୍ଥମୁପଜଲ୍ପିତମ୍
ସେ ମୋତେ ଲଙ୍କାକୁ ଆସିବା ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ସୀତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଘଟିଥିଲା।
ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ଦର୍ଶନାକାଙ୍କ୍ଷୀ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତ୍ଵଦ୍ଭଵନଂ ଵିଭୋ। ମାରୁତସ୍ଯୌରସଃ ପୁତ୍ରୋ ଵାନରୋ ହନୁମାନହମ୍
ସୀତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଆଶା କରି, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଗୃହକୁ ଆସିଛି, ହେ ପ୍ରଭୁ। ମୁଁ ବାୟୁଦେବଙ୍କ ଜନ୍ମଜାତ ପୁଅ, ବାନର ହନୁମାନ।
ରାମଦୂତଂ ଚ ମାଂ ଵିଦ୍ଧି ସୁଗ୍ରୀଵସଚିଵଂ କପିମ୍। ସୋଽହଂ ଦୌତ୍ଯେନ ରାମସ୍ଯ ତ୍ଵତ୍ସକାଶମିହାଗତଃ
ମୋତେ ରାମଙ୍କ ଦୂତ ଏବଂ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ବାନର ବୋଲି ଜାଣନ୍ତୁ। ମୁଁ ଏଠାରେ ରାମଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ନାନେ ଆସିଛି।
ଶୃଣୁ ଚାପି ସମାଦେଶଂ ଯଦହଂ ପ୍ରବ୍ରଵୀମି ତେ। ରାକ୍ଷସେଶ ହରୀଶସ୍ତ୍ଵାଂ ଵାକ୍ଯମାହ ସମାହିତମ୍
ମୋ କଥା ଭଲଭାବେ ଶୁଣ। ଯେଉଁ ଆଦେଶ ମୁଁ ତୋତେ କହୁଛି, ଏହା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ଓ ବାନରମାନଙ୍କର ଅଧିପତି ତୋତେ ପଠାଇଛନ୍ତି।
ସୁଗ୍ରୀଵଶ୍ଚ ମହାଭାଗଃ ସ ତ୍ଵାଂ କୌଶଲମବ୍ରଵୀତ୍। ଧର୍ମାର୍ଥକାମସହିତଂ ହିତଂ ପଥ୍ଯମୁଵାଚ ହ
ମହାପୁଣ୍ୟବାନ ସୁଗ୍ରୀବ ତୋତେ ଭଲ ଥିବା କଥା କହିଛନ୍ତି, ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ସହିତ ଯାହା ତୋର ଭଲ ପାଇଁ ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି।
ଵସତୋ ଋଷ୍ଯମୂକେ ମେ ପର୍ଵତେ ଵିପୁଲଦ୍ରୁମେ। ରାଘଵୋ ରଣଵିକ୍ରାନ୍ତୋ ମିତ୍ରତ୍ଵଂ ସମୁପାଗତଃ
ମୁଁ ରୁଷ୍ୟମୂକ ପାହାଡ଼ରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା ବେଳେ, ପ୍ରବଳ ବୀର ରାଘବ ମୋ ସହ ମିତ୍ରତା କରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ।
ତେନ ମେ କଥିତଂ ରାଜନ୍ ଭାର୍ଯା ମେ ରକ୍ଷସା ହୃତା। ତତ୍ର ସାହାଯ୍ଯହେତୋର୍ମେ ସମଯଂ କର୍ତୁମର୍ହସି
ସେ ମୋତେ କହିଥିଲେ, 'ରାଜା, ମୋ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଏକ ରାକ୍ଷସ ହରଣ କରିଛି; ଏହି କାରଣରେ ତୁମେ ମୋ ସହ ଏକ ସମ୍ଝୌତା କରିବା ଉଚିତ।'
ଵାଲିନା ହୃତରାଜ୍ଯେନ ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ସହ ପ୍ରଭୁଃ। ଚକ୍ରେଽଗ୍ନିସାକ୍ଷିକଂ ସଖ୍ଯଂ ରାଘଵଃ ସହଲକ୍ଷ୍ମଣଃ
ବାଲି ଯିଏ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ହରଣ କରିଥିଲେ, ସେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହ ରାଘବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅଗ୍ନିକୁ ସାକ୍ଷୀ କରି ମିତ୍ରତାର ବାଚା କରିଥିଲେ।
ତେନ ଵାଲିନମାହତ୍ଯ ଶରେଣୈକେନ ସଂଯୁଗେ। ଵାନରାଣାଂ ମହାରାଜଃ କୃତଃ ସମ୍ପ୍ଲଵତାଂ ପ୍ରଭୁଃ
ଏକ ମାତ୍ର ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବାଲିଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଧ୍ୱଂସ କରି, ସେ ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ରାଜା କରିଦେଲେ।
ତସ୍ଯ ସାହାଯ୍ଯମସ୍ମାଭିଃ କାର୍ଯଂ ସର୍ଵାତ୍ମନା ତ୍ଵିହ। ତେନ ପ୍ରସ୍ଥାପିତସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ସମୀପମିହ ଧର୍ମତଃ
ତାଙ୍କୁ ସହାଯ୍ୟ କରିବା ଏଠାରେ ଆମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। ତାଙ୍କର ଆଦେଶରେ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ମୁଁ ତୋତେ ଆସିଛି।
କ୍ଷିପ୍ରମାନୀଯତାଂ ସୀତା ଦୀଯତାଂ ରାଘଵସ୍ଯ ଚ। ଯାଵନ୍ନ ହରଯୋ ଵୀରା ଵିଧମନ୍ତି ବଲଂ ତଵ
ସୀତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଆଣି ରାଘବଙ୍କୁ ଦିଅ, ନାହିଁଲେ ବୀର ବାନରମାନେ ତୋର ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବେ।
ଵାନରାଣାଂ ପ୍ରଭାଵୋଽଯଂ ନ କେନ ଵିଦିତଃ ପୁରା। ଦେଵତାନାଂ ସକାଶଂ ଚ ଯେ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ନିମନ୍ତ୍ରିତାଃ
ବାନରମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ପୂର୍ବରୁ କେହି ଜାଣିନଥିଲେ; ଯେଉଁମାନେ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମଧ୍ୟ ଯାଇପାରନ୍ତି।
ଇତି ଵାନରରାଜସ୍ତ୍ଵାମାହେତ୍ଯଭିହିତୋ ମଯା। ମାମୈକ୍ଷତ ତତୋ ରୁଷ୍ଟଶ୍ଚକ୍ଷୁଷା ପ୍ରଦହନ୍ନିଵ
ଏଭଳି ବାନରରାଜା ତୋତେ କହିଥିବା କଥା ମୁଁ ଅନୁବାଦ କଲି; ତାପରେ ସେ ରାଗରେ ମୋତେ ଏଭଳି ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଆଗ୍ନି ପରି ଜଳୁଥିଲା।
ତେନ ଵଧ୍ଯୋଽହମାଜ୍ଞପ୍ତୋ ରକ୍ଷସା ରୌଦ୍ରକର୍ମଣା। ମତ୍ପ୍ରଭାଵମଵିଜ୍ଞାଯ ରାଵଣେନ ଦୁରାତ୍ମନା
ତାହାପରେ ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣ, ଯିଏ କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ମୋ ଶକ୍ତିକୁ ଅଜ୍ଞାନ କରି, ମୋତେ ମାରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ତତୋ ଵିଭୀଷଣୋ ନାମ ତସ୍ଯ ଭ୍ରାତା ମହାମତିଃ। ତେନ ରାକ୍ଷସରାଜଶ୍ଚ ଯାଚିତୋ ମମ କାରଣାତ୍
ତାପରେ ତାଙ୍କର ଭାଇ ବିଭୀଷଣ, ଯିଏ ବଡ଼ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ରାଜାଙ୍କୁ ମୋ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ନୈଵଂ ରାକ୍ଷସଶାର୍ଦୂଲ ତ୍ଯଜ୍ଯତାମେଷ ନିଶ୍ଚଯଃ। ରାଜଶାସ୍ତ୍ରଵ୍ଯପେତୋ ହି ମାର୍ଗଃ ସଂଲକ୍ଷ୍ଯତେ ତ୍ଵଯା
'ହେ ରାକ୍ଷସମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ଛାଡ଼। ତୁମେ ରାଜଧର୍ମ ଠାରୁ ବିପରୀତ ପଥ ନେଉଛ।'
ଦୂତଵଧ୍ଯା ନ ଦୃଷ୍ଟା ହି ରାଜଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ରାକ୍ଷସ। ଦୂତେନ ଵେଦିତଵ୍ଯଂ ଚ ଯଥାଭିହିତଵାଦିନା
'ହେ ରାକ୍ଷସ, ରାଜଧର୍ମ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଦୂତଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଅନୁମତି ନାହିଁ; ଦୂତ ଯେଉଁ କଥା କହେ, ତାହା ଠିକ୍ ଭାବେ ଶୁଣିବା ଉଚିତ।'
ସୁମହତ୍ଯପରାଧେଽପି ଦୂତସ୍ଯାତୁଲଵିକ୍ରମ। ଵିରୂପକରଣଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ନ ଵଧୋଽସ୍ତି ହି ଶାସ୍ତ୍ରତଃ
'ଦୂତ ଯଦି ବଡ଼ ଅପରାଧ କରିଥାଏ ଓ ଅପୂର୍ବ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ତାଙ୍କୁ ମାତ୍ର ଅପମାନ କରିବା ଉଚିତ, ମାରିବା ନୁହେଁ।'
ଵିଭୀଷଣେନୈଵମୁକ୍ତୋ ରାଵଣଃ ସଂଦିଦେଶ ତାନ୍। ରାକ୍ଷସାନେତଦେଵାଦ୍ଯ ଲାଙ୍ଗୂଲଂ ଦହ୍ଯତାମିତି
ବିଭୀଷଣ ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ରାବଣ ସେଇ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, 'ଆଜି ତାଙ୍କର ପୁଛକୁ ଜଳାଇଦିଅ।'