ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ଦେଵୀମହମାର୍ଯାମନିନ୍ଦିତାମ୍। ରାଘଵସ୍ଯ ମନୋହ୍ଲାଦମଭିଜ୍ଞାନମଯାଚିଷମ୍
ମୁଁ ମାଥା ନମାଇ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଓ ମହାନ ମହିଳାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ରାଘବଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଖୁସି କରିବା ପାଇଁ ଚିହ୍ନ ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲି।
ଅଥ ମାମବ୍ରଵୀତ୍ ସୀତା ଗୃହ୍ଯତାମଯମୁତ୍ତମଃ। ମଣିର୍ଯେନ ମହାବାହୂ ରାମସ୍ତ୍ଵାଂ ବହୁ ମନ୍ଯତେ
ତାପରେ ସୀତା ମୋତେ କହିଲେ, 'ଏହି ଉତ୍ତମ ମଣିକୁ ନେଉ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ତୁମକୁ ବହୁତ ମାନ୍ୟ କରନ୍ତି।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଵରାରୋହା ମଣିପ୍ରଵରମୁତ୍ତମମ୍। ପ୍ରାଯଚ୍ଛତ୍ ପରମୋଦ୍ଵିଗ୍ନା ଵାଚା ମାଂ ସଂଦିଦେଶ ହ
ଏପରି କହି, ଉତ୍ତମ ଆକୃତି ଥିବା ମହିଳା, ଅତି ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ, ମୋତେ ସେଇ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି ଦେଲେ ଓ କଥାରେ ମୋତେ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଲେ।
ତତସ୍ତସ୍ଯୈ ପ୍ରଣମ୍ଯାହଂ ରାଜପୁତ୍ର୍ଯୈ ସମାହିତଃ। ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ପରିକ୍ରାମମିହାଭ୍ଯୁଦ୍ଗତମାନସଃ
ତାପରେ, ମୁଁ ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ମନେ ଘରକୁ ଫେରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବାହାରିଗଲି।
ଉତ୍ତରଂ ପୁନରେଵାହ ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ମନସା ତଦା। ହନୂମନ୍ ମମ ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ରାଘଵେ
ତାପରେ, ମନେ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସେ ପୁଣି କହିଲେ, 'ହନୁମାନ, ତୁମେ ମୋର କଥା ରାଘବଙ୍କୁ କହିବା ଉଚିତ।'
ଯଥା ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵ ନଚିରାତ୍ ତାଵୁଭୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ। ସୁଗ୍ରୀଵସହିତୌ ଵୀରାଵୁପେଯାତାଂ ତଥା କୁରୁ
'ଏପରି କର, ଯେଉଁଥିରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ, ଏହି କଥା ଶୁଣି ଶୀଘ୍ର ଆସିପାରିବେ।'
ଯଦନ୍ଯଥା ଭଵେଦେତଦ୍ ଦ୍ଵୌ ମାସୌ ଜୀଵିତଂ ମମ। ନ ମାଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯତି କାକୁତ୍ସ୍ଥୋ ମ୍ରିଯେ ସାହମନାଥଵତ୍
'ଯଦି ଏହା ଅନ୍ୟଥା ହୁଏ, ତେବେ ମୋର ଜୀବନ ଦୁଇ ମାସ ଅଛି; ଯଦି କାକୁତ୍ସ୍ଥ ମୋତେ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ, ମୁଁ ଅନାଥ ଭଳି ମରିଯିବି।'
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା କରୁଣଂ ଵାକ୍ଯଂ କ୍ରୋଧୋ ମାମଭ୍ଯଵର୍ତତ। ଉତ୍ତରଂ ଚ ମଯା ଦୃଷ୍ଟଂ କାର୍ଯଶେଷମନନ୍ତରମ୍
ସେଇ କରୁଣା ଭରା କଥା ଶୁଣି, ମୋ ମନରେ କ୍ରୋଧ ଆସିଲା; ତାପରେ ମୁଁ ଅନ୍ୟ କଣ କରିବା ଉଚିତ ଭାବିଲି।
ତତୋଽଵର୍ଧତ ମେ କାଯସ୍ତଦା ପର୍ଵତସଂନିଭଃ। ଯୁଦ୍ଧାକାଙ୍କ୍ଷୀ ଵନଂ ତସ୍ଯ ଵିନାଶଯିତୁମାରଭେ
ତାପରେ ମୋ ଦେହ ପାହାଡ଼ ଭଳି ବଡ଼ ହେଲା; ଯୁଦ୍ଧ ଆଶା କରି, ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ଅରଣ୍ୟକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲି।
ତଦ୍ ଭଗ୍ନଂ ଵନଖଣ୍ଡଂ ତୁ ଭ୍ରାନ୍ତତ୍ରସ୍ତମୃଗଦ୍ଵିଜମ୍। ପ୍ରତିବୁଦ୍ଧ୍ଯ ନିରୀକ୍ଷନ୍ତେ ରାକ୍ଷସ୍ଯୋ ଵିକୃତାନନାଃ
ସେଠାରେ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା ଅରଣ୍ୟ, ଭୟଭୀତ ଓ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଥିବା ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ, ଦେଖି, ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ ଥିବା ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ମାଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵନେ ତସ୍ମିନ୍ ସମାଗମ୍ଯ ତତସ୍ତତଃ। ତାଃ ସମଭ୍ଯାଗତାଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ରାଵଣାଯାଚଚକ୍ଷିରେ
ମୋତେ ସେଠାରେ ଅରଣ୍ୟରେ ଦେଖି, ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ଏକଠା ହୋଇ, ରାବଣଙ୍କୁ ଖବର ଦେବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ରାଜନ୍ ଵନମିଦଂ ଦୁର୍ଗଂ ତଵ ଭଗ୍ନଂ ଦୁରାତ୍ମନା। ଵାନରେଣ ହ୍ଯଵିଜ୍ଞାଯ ତଵ ଵୀର୍ଯଂ ମହାବଲ
'ରାଜା, ଆପଣଙ୍କ ଏହି କଠିନ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ଅରଣ୍ୟକୁ ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ବାନର ଧ୍ୱଂସ କରିଛି, ସେ ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତି ଜାଣିନଥିଲା।'
ତସ୍ଯ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିତା ରାଜଂସ୍ତଵ ଵିପ୍ରିଯକାରିଣଃ। ଵଧମାଜ୍ଞାପଯ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଯଥାସୌ ନ ପୁନର୍ଵ୍ରଜେତ୍
'ତାଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଆପଣଙ୍କୁ ଅପ୍ରିୟ କାମ କରିଥିବାରୁ, ରାଜା, ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ, ଯେପରି ସେ ପୁଣି ଫେରିନପାରିବ।'
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରେଣ ଵିସୃଷ୍ଟା ବହୁଦୁର୍ଜଯାଃ। ରାକ୍ଷସାଃ କିଂକରା ନାମ ରାଵଣସ୍ଯ ମନୋଽନୁଗାଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରୀ, ଭୟଙ୍କର ଓ ଅପରାଜେୟ 'କିଙ୍କର' ନାମକ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ପଠାଇଲେ।
ତେଷାମଶୀତିସାହସ୍ରଂ ଶୂଲମୁଦ୍ଗରପାଣିନାମ୍। ମଯା ତସ୍ମିନ୍ ଵନୋଦ୍ଦେଶେ ପରିଘେଣ ନିଷୂଦିତମ୍
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଶୀ ହଜାର ଶୂଳ ଓ ଗଦା ଧରିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ, ମୁଁ ସେଠି ଅରଣ୍ୟରେ ମୋ ଲୋହା ଗଦାରେ ମାରିଦେଲି।
ତେଷାଂ ତୁ ହତଶିଷ୍ଟା ଯେ ତେ ଗତା ଲଘୁଵିକ୍ରମାଃ। ନିହତଂ ଚ ମଯା ସୈନ୍ଯଂ ରାଵଣାଯାଚଚକ୍ଷିରେ
ଯେଉଁମାନେ ବଞ୍ଚିଗଲେ, ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ରାବଣଙ୍କୁ ଯାଇ, ମୋ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କ ଦଳ ନଶ୍ଟ ହୋଇଛି ବୋଲି ଖବର ଦେଲେ।
ତତୋ ମେ ବୁଦ୍ଧିରୁତ୍ପନ୍ନା ଚୈତ୍ଯପ୍ରାସାଦମୁତ୍ତମମ୍। ତତ୍ରସ୍ଥାନ୍ ରାକ୍ଷସାନ୍ ହତ୍ଵା ଶତଂ ସ୍ତମ୍ଭେନ ଵୈ ପୁନଃ
ତାପରେ ମୋ ମନରେ ଏକ ଉପାୟ ଆସିଲା—ସେଇ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଚୈତ୍ୟ ମନ୍ଦିରକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବା। ସେଠାରେ ଥିବା ଶତାଧିକ ରାକ୍ଷସମାନେ ମୁଁ ଏକ ଦଣ୍ଡରେ ମାରିଦେଲି।
ଲଲାମଭୂତୋ ଲଙ୍କାଯା ମଯା ଵିଧ୍ଵଂସିତୋ ରୁଷା। ତତଃ ପ୍ରହସ୍ତସ୍ଯ ସୁତଂ ଜମ୍ବୁମାଲିନମାଦିଶତ୍
ଲଙ୍କାର ଶୋଭା ଯାହା ଥିଲା, ମୁଁ କ୍ରୋଧରେ ତାହାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲି। ତାପରେ ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ପୁଅ ଜମ୍ବୁମାଳିଙ୍କୁ ରାବଣ ଆଦେଶ କଲେ।
ରାକ୍ଷସୈର୍ବହୁଭିଃ ସାର୍ଧଂ ଘୋରରୂପୈର୍ଭଯାନକୈଃ। ତମହଂ ବଲସମ୍ପନ୍ନଂ ରାକ୍ଷସଂ ରଣକୋଵିଦମ୍
ସେ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଆକୃତିର ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧା ଥିଲେ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ସମ୍ନାହ କଲି।
ପରିଘେଣାତିଘୋରେଣ ସୂଦଯାମି ସହାନୁଗମ୍। ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ତୁ ମନ୍ତ୍ରିପୁତ୍ରାନ୍ ମହାବଲାନ୍
ମୋ ଭୟଙ୍କର ଦଣ୍ଡରେ ସେଉଁଠି ସେଉଁଠି ସହ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ମାରିଦେଲି। ଏହା ଶୁଣି ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେମାନେକୁ ପଠାଇଲେ।
ପଦାତିବଲସମ୍ପନ୍ନାନ୍ ପ୍ରେଷଯାମାସ ରାଵଣଃ। ପରିଘେଣୈଵ ତାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ନଯାମି ଯମସାଦନମ୍
ପଦାତି ସେନାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମନ୍ତ୍ରୀପୁତ୍ରମାନେକୁ ରାବଣ ପଠାଇଲେ। ମୁଁ ମୋ ଦଣ୍ଡରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲି।
ମନ୍ତ୍ରିପୁତ୍ରାନ୍ ହତାନ୍ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସମରେ ଲଘୁଵିକ୍ରମାନ୍। ପଞ୍ଚ ସେନାଗ୍ରଗାନ୍ ଶୂରାନ୍ ପ୍ରେଷଯାମାସ ରାଵଣଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃତ ଚଳାକ ମନ୍ତ୍ରୀପୁତ୍ରମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ରାବଣ ପୁଣି ପାଞ୍ଚଜଣ ଶୂର ସେନାପତିଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ।
ତାନହଂ ସହସୈନ୍ଯାନ୍ ଵୈ ସର୍ଵାନେଵାଭ୍ଯସୂଦଯମ୍। ତତଃ ପୁନର୍ଦଶଗ୍ରୀଵଃ ପୁତ୍ରମକ୍ଷଂ ମହାବଲମ୍
ମୁଁ ସେମାନେ ସହ ସେମାନଙ୍କ ସେନାକୁ ମଧ୍ୟ ସମୁଲେ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲି। ତାପରେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଅକ୍ଷକୁ ପଠାଇଲେ।
ବହୁଭୀ ରାକ୍ଷସୈଃ ସାର୍ଧଂ ପ୍ରେଷଯାମାସ ସଂଯୁଗେ। ତଂ ତୁ ମନ୍ଦୋଦରୀପୁତ୍ରଂ କୁମାରଂ ରଣପଣ୍ଡିତମ୍
ଅନେକ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ତାଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ। ସେ ମନ୍ଦୋଦରୀଙ୍କ ପୁଅ, ଏକ ଯୁଦ୍ଧକୁଶଳ ରାଜକୁମାର।
ସହସା ଖଂ ସମୁଦ୍ଯନ୍ତଂ ପାଦଯୋଶ୍ଚ ଗୃହୀତଵାନ୍। ତମାସୀନଂ ଶତଗୁଣଂ ଭ୍ରାମଯିତ୍ଵା ଵ୍ଯପେଷଯମ୍
ସେ ହଠାତ୍ ଆକାଶକୁ ଉଠିବା ସମୟରେ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଦ ଧରି, ଶତବାରି ଘୁଞ୍ଚାଇ ଭୂମିରେ ପଟକିଦେଲି।
ତମକ୍ଷମାଗତଂ ଭଗ୍ନଂ ନିଶମ୍ଯ ସ ଦଶାନନଃ। ତତଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରଜିତଂ ନାମ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ରାଵଣଃ ସୁତମ୍
ଅକ୍ଷ ଆସି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛି ବୋଲି ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ଶୁଣି, ତାପରେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁଅ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍କୁ ପଠାଇଲେ।
ଵ୍ଯାଦିଦେଶ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ବଲିନଂ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦମ୍। ତଚ୍ଚାପ୍ଯହଂ ବଲଂ ସର୍ଵଂ ତଂ ଚ ରାକ୍ଷସପୁଙ୍ଗଵମ୍
ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଗର୍ବିତ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍କୁ ପଠାଇଲେ। ମୁଁ ସେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଓ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ସମ୍ନାହ କଲି।
ନଷ୍ଟୌଜସଂ ରଣେ କୃତ୍ଵା ପରଂ ହର୍ଷମୁପାଗତଃ। ମହତାପି ମହାବାହୁଃ ପ୍ରତ୍ଯଯେନ ମହାବଲଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଶେଷ କରି, ସେ ବହୁତ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ। ତଥାପି, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଭରସା ରଖିଥିଲେ।
ପ୍ରହିତୋ ରାଵଣେନୈଷ ସହ ଵୀରୈର୍ମଦୋଦ୍ଧତୈଃ। ସୋଽଵିଷହ୍ଯଂ ହି ମାଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ସ୍ଵସୈନ୍ଯଂ ଚାଵମର୍ଦିତମ୍
ରାବଣ ତାଙ୍କୁ ଗର୍ବିତ ବୀରମାନେ ସହିତ ପଠାଇଥିଲେ। ସେ ମୋତେ ଅଜୟ୍ୟ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସେନା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଛି ବୋଲି ବୁଝି, ଏଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଣୋଽସ୍ତ୍ରେଣ ସ ତୁ ମାଂ ପ୍ରବଦ୍ଧ୍ଵା ଚାତିଵେଗିନଃ। ରଜ୍ଜୁଭିଶ୍ଚାପି ବଧ୍ନନ୍ତି ତତୋ ମାଂ ତତ୍ର ରାକ୍ଷସାଃ
ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରରେ ମୋତେ ବନ୍ଧିଲେ, ଯାହା ବାୟୁ ବେଗରେ ଚାଲେ। ତାପରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ମୋତେ ରସିରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ।