ଅଵାଚ୍ଯଂ ଵଦତୋ ଜିହ୍ଵା କଥଂ ନ ପତିତା ତଵ। କିଂସ୍ଵିଦ୍ଵୀର୍ଯ ତଵାନାର୍ଯ ଯୋ ମାଂ ଭର୍ତୁରସଂନିଧୌ
"ତୁମେ ଏମିତି ଅଶ୍ରବ୍ୟ କଥା କହୁଛ, ତଥାପି ତୁମ ଜିହ୍ୱା କିପରି ଝଡ଼ିପଡ଼ିଲା ନାହିଁ? ତୁମ ଶକ୍ତି କଣ, ହେ ଅନାର୍ୟ, ଯେ ମୋର ସ୍ୱାମୀ ନଥିବାବେଳେ ମୋତେ ନେଇଛ?"
ଅପହୃତ୍ଯାଗତଃ ପାପ ତେନାଦୃଷ୍ଟୋ ମହାତ୍ମନା। ନ ତ୍ଵଂ ରାମସ୍ଯ ସଦୃଶୋ ଦାସ୍ଯେଽପ୍ଯସ୍ଯ ନ ଯୁଜ୍ଯସେ
"ତୁମେ ମୋତେ ଚୁପେଚାପେ ଅପହରଣ କରି ଏଠାକୁ ଆସିଛ, ସେ ମହାତ୍ମା ଦେଖିନଥିଲେ। ତୁମେ ରାମଙ୍କ ସମାନ ନୁହଁ, ତାଙ୍କର ଦାସ ହେବାକୁ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ।"
ଅଜେଯଃ ସତ୍ଯଵାକ୍ ଶୂରୋ ରଣଶ୍ଲାଘୀ ଚ ରାଘଵଃ। ଜାନକ୍ଯା ପରୁଷଂ ଵାକ୍ଯମେଵମୁକ୍ତୋ ଦଶାନନଃ
"ରାଘବ ଅଜୟ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ପ୍ରବଳ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।" ଏପରି କଠୋର କଥା ଜାନକୀ ଦଶମୁଖୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଜଜ୍ଵାଲ ସହସା କୋପାଚ୍ଚିତାସ୍ଥ ଇଵ ପାଵକଃ। ଵିଵୃତ୍ଯ ନଯନେ କ୍ରୂରେ ମୁଷ୍ଟିମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣମ୍
ସେ ହଠାତ୍ କ୍ରୋଧରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଦହିଉଠିଲେ, ତୀବ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଚାହିଲେ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ହାତର ମୁଟି ଉଠାଇଲେ।
ମୈଥିଲୀଂ ହନ୍ତୁମାରବ୍ଧଃ ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ହାହାକୃତଂ ତଦା। ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ମଧ୍ଯାତ୍ ସମୁତ୍ପତ୍ଯ ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଦୁରାତ୍ମନଃ
ସେ ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ସେଥିରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କରିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସେଇ ଦୁଷ୍ଟର ସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଉଠି ଆସିଲେ।
ଵରା ମନ୍ଦୋଦରୀ ନାମ ତଯା ସ ପ୍ରତିଷେଧିତଃ। ଉକ୍ତଶ୍ଚ ମଧୁରାଂ ଵାଣୀଂ ତଯା ସ ମଦନାର୍ଦିତଃ
ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ମନ୍ଦୋଦରୀ ନାମକ ତାଙ୍କୁ ରୋକିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରେମରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ସେ ମଧୁର କଥା କହିଲେ।
ସୀତଯା ତଵ କିଂ କାର୍ଯଂ ମହେନ୍ଦ୍ରସମଵିକ୍ରମ। ମଯା ସହ ରମସ୍ଵାଦ୍ଯ ମଦ୍ଵିଶିଷ୍ଟା ନ ଜାନକୀ
"ହେ ମହାବଳୀ, ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସୀତା ସହ କଣ କାମ? ଏବେ ମୋ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କର; ଜାନକୀ ମୋଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନୁହଁ।"
ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵକନ୍ଯାଭିର୍ଯକ୍ଷକନ୍ଯାଭିରେଵ ଚ। ସାର୍ଧଂ ପ୍ରଭୋ ରମସ୍ଵେତି ସୀତଯା କିଂ କରିଷ୍ଯସି
"ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଏବଂ ଯକ୍ଷମାନେଙ୍କର ଝିଅମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କର, ପ୍ରଭୁ; ସୀତା ସହ କଣ କରିବୁ?"
ତତସ୍ତାଭିଃ ସମେତାଭିର୍ନାରୀଭିଃ ସ ମହାବଲଃ। ଉତ୍ଥାପ୍ଯ ସହସା ନୀତୋ ଭଵନଂ ସ୍ଵଂ ନିଶାଚରଃ
ତାପରେ ସେଇ ମହିଳାମାନେ ଘେରି ରଖିଥିବା ଦେଉଁଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନିଶାଚରକୁ ଦ୍ରୁତ ଉଠାଇ ତାଙ୍କର ନିଜ ମହଲକୁ ନେଇଗଲେ।
ଯାତେ ତସ୍ମିନ୍ ଦଶଗ୍ରୀଵେ ରାକ୍ଷସ୍ଯୋ ଵିକୃତାନନାଃ। ସୀତାଂ ନିର୍ଭର୍ତ୍ସଯାମାସୁର୍ଵାକ୍ଯୈଃ କ୍ରୂରୈଃ ସୁଦାରୁଣୈଃ
ଦଶମୁଖୀ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ବିକୃତ ମୁହଁ ବିଶିଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ସୀତାଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ କଠୋର କଥାରେ ଧମକ ଦେଇବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ତୃଣଵଦ୍ ଭାଷିତଂ ତାସାଂ ଗଣଯାମାସ ଜାନକୀ। ଗର୍ଜିତଂ ଚ ତଥା ତାସାଂ ସୀତାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ନିରର୍ଥକମ୍
ଜାନକୀ ସେମାନଙ୍କର କଥାକୁ ଘାସ ଭଳି ଅମୂଲ୍ୟ ଭାବିଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଗର୍ଜନ କୁ ମଧ୍ୟ ଅର୍ଥହୀନ ଭାବିଲେ, ଯାହା ସୀତାଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ବି କିଛି ହେଲା ନାହିଁ।
ଵୃଥା ଗର୍ଜିତନିଶ୍ଚେଷ୍ଟା ରାକ୍ଷସ୍ଯଃ ପିଶିତାଶନାଃ। ରାଵଣାଯ ଶଶଂସୁସ୍ତାଃ ସୀତାଵ୍ଯଵସିତଂ ମହତ୍
ମାଂସ ଖାଉଥିବା ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଖାଲି ଧମକ ଦେଇ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା କଲେ; ସେମାନେ ସୀତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ବିଷୟରେ ରାବଣଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ।
ତତସ୍ତାଃ ସହିତାଃ ସର୍ଵା ଵିହତାଶା ନିରୁଦ୍ଯମାଃ। ପରିକ୍ଲିଶ୍ଯ ସମସ୍ତାସ୍ତା ନିଦ୍ରାଵଶମୁପାଗତାଃ
ତାପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହୋଇ, ଆଶା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯିବା ଏବଂ ଶକ୍ତି ଶେଷ ହୋଇଯିବାରୁ, ଦୁଃଖରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହୋଇ, ଶେଷରେ ଘୁମେଇ ପଡ଼ିଲେ।
ତାସୁ ଚୈଵ ପ୍ରସୁପ୍ତାସୁ ସୀତା ଭର୍ତୃହିତେ ରତା। ଵିଲପ୍ଯ କରୁଣଂ ଦୀନା ପ୍ରଶୁଶୋଚ ସୁଦୁଃଖିତା
ସେମାନେ ଘୁମିଯିବା ପରେ, ସୀତା ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ, ଦୁଃଖରେ ଏବଂ ଦୟାଭାବରେ କନ୍ଦିଲେ, ଏବଂ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଶୋକ କଲେ।
ତାସାଂ ମଧ୍ଯାତ୍ ସମୁତ୍ଥାଯ ତ୍ରିଜଟା ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ଆତ୍ମାନଂ ଖାଦତ କ୍ଷିପ୍ରଂ ନ ସୀତାମସିତେକ୍ଷଣାମ୍
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଉଠି, ତ୍ରିଜଟା କହିଲେ: 'ତୁମେମାନେ ଶୀଘ୍ର ନିଜେ ନିଜେ ଖାଉ, କିନ୍ତୁ କଳା ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ସୀତାକୁ ନୁହେଁ।'
ଜନକସ୍ଯାତ୍ମଜାଂ ସାଧ୍ଵୀଂ ସ୍ନୁଷାଂ ଦଶରଥସ୍ଯ ଚ। ସ୍ଵପ୍ନୋ ହ୍ଯଦ୍ଯ ମଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ଦାରୁଣୋ ରୋମହର୍ଷଣଃ
'ଏହି ସଦ୍ଗୁଣବତୀ ଜନକଙ୍କର ଝିଅ, ଦଶରଥଙ୍କର ବୋଉ—ଆଜି ମୁଁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ରୋମାଞ୍ଚକର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଛି।'
ରକ୍ଷସାଂ ଚ ଵିନାଶାଯ ଭର୍ତୁରସ୍ଯା ଜଯାଯ ଚ। ଅଲମସ୍ମାନ୍ ପରିତ୍ରାତୁଂ ରାଘଵାଦ୍ ରାକ୍ଷସୀଗଣମ୍
'ଏହା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ବିନାଶ ଏବଂ ସେଠାର ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ବିଜୟ ଦେଖାଏ; ଏଠିକି ହେଲା, ଆମେ ରାଘବଙ୍କଠାରୁ ରକ୍ଷା ମାଗିବା ଉଚିତ୍।'
ଅଭିଯାଚାମ ଵୈଦେହୀମେତଦ୍ଧି ମମ ରୋଚତେ। ଯଦି ହ୍ଯେଵଂଵିଧଃ ସ୍ଵପ୍ନୋ ଦୁଃଖିତାଯାଃ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ
'ଆମେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ କ୍ଷମା ମାଗିବା; ଏହି କଥା ମୋତେ ଭଲ ଲାଗୁଛି। କାରଣ ଏପରି ସ୍ୱପ୍ନ ଯଦି ଦୁଃଖିତ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଏ—'
ସା ଦୁଃଖୈର୍ଵିଵିଧୈର୍ମୁକ୍ତା ସୁଖମାପ୍ନୋତ୍ଯନୁତ୍ତମମ୍। ପ୍ରଣିପାତପ୍ରସନ୍ନା ହି ମୈଥିଲୀ ଜନକାତ୍ମଜା
'ସେ ବିଭିନ୍ନ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଅପୂର୍ବ ସୁଖ ପାଇଥାଏ; କାରଣ ମୈଥିଳୀ, ଜନକଙ୍କର ଝିଅ, ଯେଉଁମାନେ ଶିର ନମାନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ଦୟା କରନ୍ତି।'
ଅଲମେଷା ପରିତ୍ରାତୁଂ ରାକ୍ଷସ୍ଯୋ ମହତୋ ଭଯାତ୍। ତତଃ ସା ହ୍ରୀମତୀ ବାଲା ଭର୍ତୁର୍ଵିଜଯହର୍ଷିତା
'ଏମିତି ମହାଭୟରୁ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ରକ୍ଷା ପାଇବାକୁ ଏହିଏ ସମର୍ଥ।' ତାପରେ ସେ ଲଜ୍ଜାଶୀଳ ଯୁବତୀ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ବିଜୟ ଖବରରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ—
ଅଵୋଚଦ୍ ଯଦି ତତ୍ ତଥ୍ଯଂ ଭଵେଯଂ ଶରଣଂ ହି ଵଃ। ତାଂ ଚାହଂ ତାଦୃଶୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୀତାଯା ଦାରୁଣାଂ ଦଶାମ୍
କହିଲେ, 'ଯଦି ଏହା ସତ୍ୟ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ହେବି; ଏବଂ ସୀତାଙ୍କର ଏପରି ଦୁଃଖଦ ଅବସ୍ଥା ଦେଖି—'
ଚିନ୍ତଯାମାସ ଵିଶ୍ରାନ୍ତୋ ନ ଚ ମେ ନିର୍ଵୃତଂ ମନଃ। ସମ୍ଭାଷଣାର୍ଥେ ଚ ମଯା ଜାନକ୍ଯାଶ୍ଚିନ୍ତିତୋ ଵିଧିଃ
ବିଶ୍ରାମ କରି, ମୁଁ ଚିନ୍ତା କଲି, କିନ୍ତୁ ମୋ ମନ ଶାନ୍ତି ମିଳିଲା ନାହିଁ; ଜାନକୀ ସହ କିପରି କଥାହେବି, ଏହି ଭାବନା ମୋ ମନରେ ଆସିଲା।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲଵଂଶସ୍ତୁ ସ୍ତୁତୋ ମମ ପୁରସ୍କୃତଃ। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଗଦିତାଂ ଵାଚଂ ରାଜର୍ଷିଗଣଭୂଷିତାମ୍
ମୁଁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ଆଗରେ ରଖିଲି; ରାଜା ଋଷିମାନେ ଯେଉଁ ଭାଷାରେ କଥା କହିଥିଲେ, ସେଇ କଥା ଶୁଣି—
ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ ମାଂ ଦେଵୀ ବାଷ୍ପୈଃ ପିହିତଲୋଚନା। କସ୍ତ୍ଵଂ କେନ କଥଂ ଚେହ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵାନରପୁଙ୍ଗଵ
ସେ ଦେବୀ ମୋତେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ତାଙ୍କର ଆଖି ଲୁହରେ ଭରିଥିଲା: 'ତୁମେ କିଏ? କିଏ ତୁମକୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଛି, କିପରି ଆସିଛ? ବନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ!'
କା ଚ ରାମେଣ ତେ ପ୍ରୀତିସ୍ତନ୍ମେ ଶଂସିତୁମର୍ହସି। ତସ୍ଯାସ୍ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଅହମପ୍ଯବ୍ରୁଵଂ ଵଚଃ
'ତୁମର ରାମଙ୍କ ସହ କେମିତି ସମ୍ପର୍କ? ଏହି କଥା ମୋତେ କହ।' ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦେଲି।
ଦେଵି ରାମସ୍ଯ ଭର୍ତୁସ୍ତେ ସହାଯୋ ଭୀମଵିକ୍ରମଃ। ସୁଗ୍ରୀଵୋ ନାମ ଵିକ୍ରାନ୍ତୋ ଵାନରେନ୍ଦ୍ରୋ ମହାବଲଃ
'ଦେବୀ, ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ରାମଙ୍କର ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ବୀର ସହଯୋଗୀ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ନାମ ସୁଗ୍ରୀବ, ସେ ବନରମାନଙ୍କ ରାଜା ଏବଂ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।'
ତସ୍ଯ ମାଂ ଵିଦ୍ଧି ଭୃତ୍ଯଂ ତ୍ଵଂ ହନୂମନ୍ତମିହାଗତମ୍। ଭର୍ତ୍ରା ସମ୍ପ୍ରହିତସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ରାମେଣାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣା
'ମୋତେ ତୁମେ ସେ ତାଙ୍କର ଦାସ ହନୁମାନ ବୋଲି ଜାଣ, ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ରାମ ଯିଏ କି ଦୋଷରହିତ, ସେ ମୋତେ ତୁମ ପାଖକୁ ପଠାଇଛନ୍ତି।'
ଇଦଂ ତୁ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦାଶରଥିଃ ସ୍ଵଯମ୍। ଅଙ୍ଗୁଲୀଯମଭିଜ୍ଞାନମଦାତ୍ ତୁଭ୍ଯଂ ଯଶସ୍ଵିନି
'ଏହା, ହେ ଯଶସ୍ୱିନୀ, ଦଶରଥଙ୍କର ପୁଅ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସିଂହ, ନିଜେ ତୁମକୁ ଦେଇଥିବା ଚିହ୍ନ।'
ତଦିଚ୍ଛାମି ତ୍ଵଯାଜ୍ଞପ୍ତଂ ଦେଵି କିଂ କରଵାଣ୍ଯହମ୍। ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣଯୋଃ ପାର୍ଶ୍ଵଂ ନଯାମି ତ୍ଵାଂ କିମୁତ୍ତରମ୍
ଏହିପରି, ମହିଳା, ଆପଣ ମୋତେ ଯାହା କହିବେ, ସେହିପରି କରିବି। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଯିବି କି? ଆପଣଙ୍କ ଉତ୍ତର କଣ?
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଦିତ୍ଵା ଚ ସୀତା ଜନକନନ୍ଦିନୀ। ଆହ ରାଵଣମୁତ୍ପାଟ୍ଯ ରାଘଵୋ ମାଂ ନଯତ୍ଵିତି
ଏହି କଥା ଶୁଣି ଓ ବୁଝି, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା କହିଲେ, 'ରାଘବ ରାବଣଙ୍କୁ ହଟାଇ ମୋତେ ନେଇଯାଉନ୍ତୁ।'