କୃତା ମେ ମନସା ବୁଦ୍ଧିର୍ଭେତ୍ତଵ୍ଯୋଽଯଂ ମଯେତି ଚ। ପ୍ରହତସ୍ଯ ମଯା ତସ୍ଯ ଲାଙ୍ଗୂଲେନ ମହାଗିରେଃ
ମୋ ମନରେ ଏହି ଭାବ ହେଲା—'ମୁଁ ଏହାକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେବି।' ତେଣୁ ମୁଁ ମୋର ପୁଛରେ ସେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଆଘାତ କଲି।
ଶିଖରଂ ସୂର୍ଯସଂକାଶଂ ଵ୍ଯଶୀର୍ଯତ ସହସ୍ରଧା। ଵ୍ଯଵସାଯଂ ଚ ତଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ସ ହୋଵାଚ ମହାଗିରିଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ସେ ଶିଖର ମୋ ଆଘାତରେ ହଜାର ଟୁକୁଡ଼ା ହୋଇ ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ମୋ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ବୁଝି, ସେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ କଥା କହିଲେ।
ପୁତ୍ରେତି ମଧୁରାଂ ଵାଣୀଂ ମନଃ ପ୍ରହ୍ଲାଦଯନ୍ନିଵ। ପିତୃଵ୍ଯଂ ଚାପି ମାଂ ଵିଦ୍ଧି ସଖାଯଂ ମାତରିଶ୍ଵନଃ
ସେ ମୋତେ 'ପୁଅ' ବୋଲି ମଧୁର କଥାରେ ଡାକିଲେ, ଯାହା ମୋ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲା। ସେ କହିଲେ—'ମୋତେ ତୁମ ପିତାଙ୍କର ଭାଇ ଓ ବାୟୁଦେବଙ୍କର ବନ୍ଧୁ ବୋଲି ଜାଣ।'
ମୈନାକମିତି ଵିଖ୍ଯାତଂ ନିଵସନ୍ତଂ ମହୋଦଧୌ। ପକ୍ଷଵନ୍ତଃ ପୁରା ପୁତ୍ର ବଭୂଵୁଃ ପର୍ଵତୋତ୍ତମାଃ
'ମୁଁ ମହାସାଗରରେ ବସୁଥିବା ମୈନାକ ପାହାଡ଼ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ପୁଅ, ପୁରୁଣା ଦିନରେ ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ପାହାଡ଼ମାନେ ପଖିଲା ଥିଲେ।'
ଛନ୍ଦତଃ ପୃଥିଵୀଂ ଚେରୁର୍ବାଧମାନାଃ ସମନ୍ତତଃ। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନଗାନାଂ ଚରିତଂ ମହେନ୍ଦ୍ରଃ ପାକଶାସନଃ
'ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ଚାରିପାଖରେ ଅସୁବିଧା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲେ। ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର—'
ଵଜ୍ରେଣ ଭଗଵାନ୍ ପକ୍ଷୌ ଚିଚ୍ଛେଦୈଷାଂ ସହସ୍ରଶଃ। ଅହଂ ତୁ ମୋଚିତସ୍ତସ୍ମାତ୍ ତଵ ପିତ୍ରା ମହାତ୍ମନା
'ତାଙ୍କର ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ହଜାର ହଜାର ପାହାଡ଼ର ପଖିଲା କାଟିଦେଲେ। କିନ୍ତୁ ତୁମ ମହାନ ପିତାଙ୍କ ଦୟାରେ ମୁଁ ସେଠାରୁ ବଞ୍ଚିଗଲି।'
ମାରୁତେନ ତଦା ଵତ୍ସ ପ୍ରକ୍ଷିପ୍ତୋ ଵରୁଣାଲଯେ। ରାଘଵସ୍ଯ ମଯା ସାହ୍ଯେ ଵର୍ତିତଵ୍ଯମରିଂଦମ
'ସେ ସମୟରେ, ବାୟୁଦେବ ମୋତେ ବରୁଣଙ୍କ ଗୃହରେ ରଖିଥିଲେ। ଏବେ ମୁଁ ରାଘବଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇଛି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ।'
ରାମୋ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମହେନ୍ଦ୍ରସମଵିକ୍ରମଃ। ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମଯା ତସ୍ଯ ମୈନାକସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
'ରାମ ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶକ୍ତିରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ସମାନ।' ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ମୈନାକଙ୍କ ଠାରୁ ଏହି କଥା ଶୁଣିଲି।
କାର୍ଯମାଵେଦ୍ଯ ଚ ଗିରେରୁଦ୍ଧତଂ ଵୈ ମନୋ ମମ। ତେନ ଚାହମନୁଜ୍ଞାତୋ ମୈନାକେନ ମହାତ୍ମନା
ମୁଁ ମୋ କାମ୍ୟର କଥା ପାହାଡ଼କୁ କହିଲି, ମୋ ମନ ଦୃଢ଼ ରହିଲା। ତାପରେ ମହାତ୍ମା ମୈନାକଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ମୁଁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲି।
ସ ଚାପ୍ଯନ୍ତର୍ହିତଃ ଶୈଲୋ ମାନୁଷେଣ ଵପୁଷ୍ମତା। ଶରୀରେଣ ମହାଶୈଲଃ ଶୈଲେନ ଚ ମହୋଦଧୌ
ସେଇ ପାହାଡ଼ ଲୁଚିଯାଇ ମାନବ ଆକୃତି ଧାରଣ କଲେ; ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ମଣିଷ ଶରୀର ନେଇ ସାଗର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଉତ୍ତମଂ ଜଵମାସ୍ଥାଯ ଶେଷମଧ୍ଵାନମାସ୍ଥିତଃ। ତତୋଽହଂ ସୁଚିରଂ କାଲଂ ଜଵେନାଭ୍ଯଗମଂ ପଥି
ମୁଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ତ୍ୱରା ଧରି, ଅବଶିଷ୍ଟ ରାସ୍ତା ଆରମ୍ଭ କଲି। ତାପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ତ୍ୱରାରେ ଆଗକୁ ଯାଉଥିଲି।
ତତଃ ପଶ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଦେଵୀଂ ସୁରସାଂ ନାଗମାତରମ୍। ସମୁଦ୍ରମଧ୍ଯେ ସା ଦେଵୀ ଵଚନଂ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ମୁଁ ସାଗର ମଧ୍ୟରେ ନାଗମାତା ଦେବୀ ସୁରସାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି। ସେଇ ଦେବୀ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ମମ ଭକ୍ଷ୍ଯଃ ପ୍ରଦିଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵମମରୈର୍ହରିସତ୍ତମ। ତତସ୍ତ୍ଵାଂ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯାମି ଵିହିତସ୍ତ୍ଵଂ ହି ମେ ସୁରୈଃ
'ହେ ବନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବତାମାନେ ତୁମକୁ ମୋର ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି। ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଖାଇଦେବି, କାରଣ ଦେବତାମାନେ ମୋ ପାଇଁ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି।'
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସୁରସଯା ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରଣତଃ ସ୍ଥିତଃ। ଵିଵର୍ଣଵଦନୋ ଭୂତ୍ଵା ଵାକ୍ଯଂ ଚେଦମୁଦୀରଯମ୍
ସୁରସାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ହାତ ଜୋଡ଼ି ନମ୍ର ହୋଇ ଦଢ଼ି ହେଲି, ମୋ ମୁହଁ ରଙ୍ଗ ହରାଇଗଲା, ଏବଂ ଏହି କଥା କହିଲି।
ରାମୋ ଦାଶରଥିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଦଣ୍ଡକାଵନମ୍। ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ସୀତଯା ଚ ପରଂତପଃ
'ଦଶରଥପୁତ୍ର ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାମ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୀତା ସହ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି।'
ତସ୍ଯ ସୀତା ହୃତା ଭାର୍ଯା ରାଵଣେନ ଦୁରାତ୍ମନା। ତସ୍ଯାଃ ସକାଶଂ ଦୂତୋଽହଂ ଗମିଷ୍ଯେ ରାମଶାସନାତ୍
'ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୀତାକୁ ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣ ଅପହରଣ କରିଛି। ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଦୂତି ହୋଇଯାଉଛି।'
କର୍ତୁମର୍ହସି ରାମସ୍ଯ ସାହାଯ୍ଯଂ ଵିଷଯେ ସତୀ। ଅଥଵା ମୈଥିଲୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମଂ ଚାକ୍ଲିଷ୍ଟକାରିଣମ୍
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମେ ରାମଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍। କିମ୍ବା, ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ଓ ଦୋଷରହିତ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ କାମ କରିପାରିବ।
ଆଗମିଷ୍ଯାମି ତେ ଵକ୍ତ୍ରଂ ସତ୍ଯଂ ପ୍ରତିଶୃଣୋମି ତେ। ଏଵମୁକ୍ତା ମଯା ସା ତୁ ସୁରସା କାମରୂପିଣୀ
ମୁଁ ତୁମ ମୁହଁକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ତୁରନ୍ତ ବାହାରିବି, ଏହାକୁ ପ୍ରମାଣ ଦେଉଛି। ମୋ ଏପରି କଥା କହିବା ପରେ, ଇଚ୍ଛାରୂପୀ ସୁରସା ଏପରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଅବ୍ରଵୀନ୍ନାତିଵର୍ତେତ କଶ୍ଚିଦେଷ ଵରୋ ମମ। ଏଵମୁକ୍ତଃ ସୁରସଯା ଦଶଯୋଜନମାଯତଃ
ସେ କହିଲେ, 'ମୋର ଏହି ଦୟା ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବାକୁ କେହି ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି।' ସୁରସା ଏପରି କହିବା ପରେ, ମୁଁ ଦଶ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ହେଲି।
ତତୋଽର୍ଧଗୁଣଵିସ୍ତାରୋ ବଭୂଵାହଂ କ୍ଷଣେନ ତୁ। ମତ୍ପ୍ରମାଣାଧିକଂ ଚୈଵ ଵ୍ଯାଦିତଂ ତୁ ମୁଖଂ ତଯା
ତାପରେ ମୁଁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଆଗରୁ ଅଧା ଚଉଡ଼ା ହେଲି। ସେ ମୋ ଆକାରଠାରୁ ବଡ଼ ମୁହଁ ଖୋଲିଲେ।
ତଦ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵ୍ଯାଦିତଂ ତ୍ଵାସ୍ଯଂ ହ୍ରସ୍ଵଂ ହ୍ଯକରଵଂ ପୁନଃ। ତସ୍ମିନ୍ ମୁହୂର୍ତେ ଚ ପୁନର୍ବଭୂଵାଙ୍ଗୁଷ୍ଠସମ୍ମିତଃ
ସେ ଏପରି ବଡ଼ ମୁହଁ ଖୋଲିଥିବା ଦେଖି, ମୁଁ ପୁଣି ଛୋଟ ହେଲି। ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୁଁ ଅଙ୍ଗୁଠି ପରି ଛୋଟ ହେଇଗଲି।
ଅଭିପତ୍ଯାଶୁ ତଦ୍ଵକ୍ତ୍ରଂ ନିର୍ଗତୋଽହଂ ତତଃ କ୍ଷଣାତ୍ । ଅବ୍ରଵୀତ୍ ସୁରସା ଦେଵୀ ସ୍ଵେନ ରୂପେଣ ମାଂ ପୁନଃ
ମୁଁ ତାଙ୍କର ମୁହଁକୁ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବାହାରିଲି। ତାପରେ ଦେବୀ ସୁରସା ନିଜ ରୂପରେ ମୋତେ କହିଲେ।
ଅର୍ଥସିଦ୍ଧୌ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଚ୍ଛ ସୌମ୍ଯ ଯଥାସୁଖମ୍। ସମାନଯ ଚ ଵୈଦେହୀଂ ରାଘଵେଣ ମହାତ୍ମନା
ହେ ବନରାଜ, ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଯାଅ ଓ ନିଜ କାମ ସଫଳ କର। ମହାତ୍ମା ରାଘବଙ୍କ ସହିତ ଭାଇଦେହୀଙ୍କୁ ଆଣିଦେ।
ସୁଖୀ ଭଵ ମହାବାହୋ ପ୍ରୀତାସ୍ମି ତଵ ଵାନର। ତତୋଽହଂ ସାଧୁସାଧ୍ଵୀତି ସର୍ଵଭୂତୈଃ ପ୍ରଶଂସିତଃ
ହେ ମହାବାହୁ ବନର, ତୁମେ ସୁଖୀ ହେଉ। ମୁଁ ତୁମରେ ପ୍ରସନ୍ନ। ତାପରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମୋତେ 'ଭଲ କଲା! ଭଲ କଲା!' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ତତୋଽନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଵିପୁଲଂ ପ୍ଲୁତୋଽହଂ ଗରୁଡୋ ଯଥା। ଛାଯା ମେ ନିଗୃହୀତା ଚ ନ ଚ ପଶ୍ଯାମି କିଂଚନ
ତାପରେ ମୁଁ ଗରୁଡ଼ ପରି ବିଶାଳ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ିଗଲି। ମୋ ଛାୟା ଧରାଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ମୁଁ କିଛି ଦେଖିପାରୁନଥିଲି।
ସୋଽହଂ ଵିଗତଵେଗସ୍ତୁ ଦିଶୋ ଦଶ ଵିଲୋକଯନ୍। ନ କିଂଚିତ୍ ତତ୍ର ପଶ୍ଯାମି ଯେନ ମେ ଵିହତା ଗତିଃ
ମୋ ଗତି ହ୍ରାସ ପାଇଲାପରେ, ମୁଁ ଦଶ ଦିଗକୁ ଚାହିଲି; କିନ୍ତୁ ମୋ ଚଳାଚଳ ଅଟକାଇଦେଇଥିବା କିଛି ଦେଖିଲିନି।
ଅଥ ମେ ବୁଦ୍ଧିରୁତ୍ପନ୍ନା କିଂନାମ ଗମନେ ମମ। ଈଦୃଶୋ ଵିଘ୍ନ ଉତ୍ପନ୍ନୋ ରୂପମତ୍ର ନ ଦୃଶ୍ଯତେ
ତାପରେ ମୋ ମନରେ ଭାବ ଆସିଲା: 'ମୋ ଯାତ୍ରାରେ କଣ ବାଧା ହେଲା? ଏପରି ବିଘ୍ନ ଆସିଛି, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ଆକୃତି ଦେଖାଯାଉନାହିଁ।'
ଅଧୋଭାଗେ ତୁ ମେ ଦୃଷ୍ଟିଃ ଶୋଚତଃ ପତିତା ତଦା। ତତ୍ରାଦ୍ରାକ୍ଷମହଂ ଭୀମାଂ ରାକ୍ଷସୀଂ ସଲିଲେଶଯାମ୍
ମୁଁ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ତଳକୁ ଚାହିଲି, ସେଠାରେ ମୁଁ ଜଳରେ ପଡ଼ିଥିବା ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀକୁ ଦେଖିଲି।
ପ୍ରହସ୍ଯ ଚ ମହାନାଦମୁକ୍ତୋଽହଂ ଭୀମଯା ତଯା। ଅଵସ୍ଥିତମସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତମିଦଂ ଵାକ୍ଯମଶୋଭନମ୍
ସେ ଭୟଙ୍କର ହସ ହସି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଅଟ୍ଟହାସ କଲା। ମୁଁ ଅଚଳ ରହି, ସେ ମୋତେ କଠୋର କଥା କହିଲା।
କ୍ଵାସି ଗନ୍ତା ମହାକାଯ କ୍ଷୁଧିତାଯା ମମେପ୍ସିତଃ। ଭକ୍ଷଃ ପ୍ରୀଣଯ ମେ ଦେହଂ ଚିରମାହାରଵର୍ଜିତମ୍
"ଏତେ ଦେହ ଥିବା ତୁମେ କେଉଁଠି ଯାଉଛ? ମୁଁ ଖାଲି ପେଟ ନେଇ ତୁମକୁ ଖାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଭୋଜନ ନ ମିଳିଥିବା ମୋ ଦେହକୁ ତୁମେ ପୂରଣ କର।"