ତତସ୍ତସ୍ଯ ଗିରେଃ ଶୃଙ୍ଗେ ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ମହାବଲାଃ। ହନୁମତ୍ପ୍ରମୁଖାଃ ପ୍ରୀତିଂ ହରଯୋ ଜଗ୍ମୁରୁତ୍ତମାମ୍
ତାପରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଉପରେ ହନୁମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।
ପ୍ରୀତିମତ୍ସୂପଵିଷ୍ଟେଷୁ ଵାନରେଷୁ ମହାତ୍ମସୁ। ତଂ ତତଃ ପ୍ରତିସଂହୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତଂ ମହାକପିମ୍
ସେଇ ମହାତ୍ମା ବାନରମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ତାହା ପରେ ଜାମ୍ବବାନ ଖୁସିରେ ମହାବୀର ହନୁମାନଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ କହିଲେ।
ଜାମ୍ବଵାନ୍ କାର୍ଯଵୃତ୍ତାନ୍ତମପୃଚ୍ଛଦନିଲାତ୍ମଜମ୍। କଥଂ ଦୃଷ୍ଟା ତ୍ଵଯା ଦେଵୀ କଥଂ ଵା ତତ୍ର ଵର୍ତତେ
ଜାମ୍ବବାନ ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ— 'ତୁମେ କିପରି ଦେବୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲ? ସେଠାରେ ସେ କିପରି ଅଛନ୍ତି?'
ତସ୍ଯାଂ ଚାପି କଥଂ ଵୃତ୍ତଃ କ୍ରୂରକର୍ମା ଦଶାନନଃ। ତତ୍ତ୍ଵତଃ ସର୍ଵମେତନ୍ନଃ ପ୍ରବ୍ରୂହି ତ୍ଵଂ ମହାକପେ
'ଏବଂ, କ୍ରୁର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ସୀତାଙ୍କ ସହ କିପରି ବ୍ୟବହାର କରୁଛି? ଏହି ସବୁ କଥା ସଠିକ୍ ଭାବେ ଆମକୁ କହ।'
ସମ୍ମାର୍ଗିତା କଥଂ ଦେଵୀ କିଂ ଚ ସା ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ। ଶ୍ରୁତାର୍ଥାଶ୍ଚିନ୍ତଯିଷ୍ଯାମୋ ଭୂଯଃ କାର୍ଯଵିନିଶ୍ଚଯମ୍
'ସୀତାଙ୍କୁ କିପରି ଖୋଜାଗଲା ଓ ସେ କଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ? ଏହି ସବୁ କଥା ଶୁଣି ଆମେ ପୁଣି କାହିଁକି କଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ଭାବିବା।'
ଯଶ୍ଚାର୍ଥସ୍ତତ୍ର ଵକ୍ତଵ୍ଯୋ ଗତୈରସ୍ମାଭିରାତ୍ମଵାନ୍। ରକ୍ଷିତଵ୍ଯଂ ଚ ଯତ୍ତତ୍ର ତଦ୍ ଭଵାନ୍ ଵ୍ଯାକରୋତୁ ନଃ
'ଏଠାରେ ଆମେ ଯାହା କହିବା ଓ କରିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ଯାହାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଦରକାର, ସେସବୁ ବିଷୟ ଆପଣ ଆମକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତୁ।'
ସ ନିଯୁକ୍ତସ୍ତତସ୍ତେନ ସମ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଟତନୂରୁହଃ। ନମସ୍ଯନ୍ ଶିରସା ଦେଵ୍ଯୈ ସୀତାଯୈ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ
ଏପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଇ ହନୁମାନ ଆନନ୍ଦରେ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଲେ, ଶିର ନମାଇ ସୀତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷମେଵ ଭଵତାଂ ମହେନ୍ଦ୍ରାଗ୍ରାତ୍ ଖମାପ୍ଲୁତଃ। ଉଦଧେର୍ଦକ୍ଷିଣଂ ପାରଂ କାଙ୍କ୍ଷମାଣଃ ସମାହିତଃ
'ତୁମମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ, ମୁଁ ମହେନ୍ଦ୍ର ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରୁ ଲାଘି, ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ର ପାରକୁ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରିଥିଲି।'
ଗଚ୍ଛତଶ୍ଚ ହି ମେ ଘୋରଂ ଵିଘ୍ନରୂପମିଵାଭଵତ୍। କାଞ୍ଚନଂ ଶିଖରଂ ଦିଵ୍ଯଂ ପଶ୍ଯାମି ସୁମନୋହରମ୍
ମୁଁ ଯିବା ସମୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ବାଧା ମୋ ପଥରେ ଆସିଲା, ଯାହା ସୁନାର ଏକ ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଓ ଦିବ୍ୟ ପାହାଡ଼ ରୂପେ ଦେଖାଯାଇଲା।
ସ୍ଥିତଂ ପନ୍ଥାନମାଵୃତ୍ଯ ମେନେ ଵିଘ୍ନଂ ଚ ତଂ ନଗମ୍। ଉପସଂଗମ୍ଯ ତଂ ଦିଵ୍ଯଂ କାଞ୍ଚନଂ ନଗମୁତ୍ତମମ୍
ସେଇ ପାହାଡ଼ଟି ମୋର ରାସ୍ତା ଅଟକାଇ ଦାଉଁଥିଲା, ମୁଁ ତାକୁ ବାଧା ବୋଲି ଭାବିଲି। ମୁଁ ସେ ଦିବ୍ୟ, ସୁନାର ଏହି ଉତ୍ତମ ପାହାଡ଼ ପାଖକୁ ଗଲି।
କୃତା ମେ ମନସା ବୁଦ୍ଧିର୍ଭେତ୍ତଵ୍ଯୋଽଯଂ ମଯେତି ଚ। ପ୍ରହତସ୍ଯ ମଯା ତସ୍ଯ ଲାଙ୍ଗୂଲେନ ମହାଗିରେଃ
ମୋ ମନରେ ଏହି ଭାବ ହେଲା—'ମୁଁ ଏହାକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେବି।' ତେଣୁ ମୁଁ ମୋର ପୁଛରେ ସେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଆଘାତ କଲି।
ଶିଖରଂ ସୂର୍ଯସଂକାଶଂ ଵ୍ଯଶୀର୍ଯତ ସହସ୍ରଧା। ଵ୍ଯଵସାଯଂ ଚ ତଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ସ ହୋଵାଚ ମହାଗିରିଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ସେ ଶିଖର ମୋ ଆଘାତରେ ହଜାର ଟୁକୁଡ଼ା ହୋଇ ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ମୋ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ବୁଝି, ସେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ କଥା କହିଲେ।
ପୁତ୍ରେତି ମଧୁରାଂ ଵାଣୀଂ ମନଃ ପ୍ରହ୍ଲାଦଯନ୍ନିଵ। ପିତୃଵ୍ଯଂ ଚାପି ମାଂ ଵିଦ୍ଧି ସଖାଯଂ ମାତରିଶ୍ଵନଃ
ସେ ମୋତେ 'ପୁଅ' ବୋଲି ମଧୁର କଥାରେ ଡାକିଲେ, ଯାହା ମୋ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲା। ସେ କହିଲେ—'ମୋତେ ତୁମ ପିତାଙ୍କର ଭାଇ ଓ ବାୟୁଦେବଙ୍କର ବନ୍ଧୁ ବୋଲି ଜାଣ।'
ମୈନାକମିତି ଵିଖ୍ଯାତଂ ନିଵସନ୍ତଂ ମହୋଦଧୌ। ପକ୍ଷଵନ୍ତଃ ପୁରା ପୁତ୍ର ବଭୂଵୁଃ ପର୍ଵତୋତ୍ତମାଃ
'ମୁଁ ମହାସାଗରରେ ବସୁଥିବା ମୈନାକ ପାହାଡ଼ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ପୁଅ, ପୁରୁଣା ଦିନରେ ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ପାହାଡ଼ମାନେ ପଖିଲା ଥିଲେ।'
ଛନ୍ଦତଃ ପୃଥିଵୀଂ ଚେରୁର୍ବାଧମାନାଃ ସମନ୍ତତଃ। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନଗାନାଂ ଚରିତଂ ମହେନ୍ଦ୍ରଃ ପାକଶାସନଃ
'ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ଚାରିପାଖରେ ଅସୁବିଧା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲେ। ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର—'
ଵଜ୍ରେଣ ଭଗଵାନ୍ ପକ୍ଷୌ ଚିଚ୍ଛେଦୈଷାଂ ସହସ୍ରଶଃ। ଅହଂ ତୁ ମୋଚିତସ୍ତସ୍ମାତ୍ ତଵ ପିତ୍ରା ମହାତ୍ମନା
'ତାଙ୍କର ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ହଜାର ହଜାର ପାହାଡ଼ର ପଖିଲା କାଟିଦେଲେ। କିନ୍ତୁ ତୁମ ମହାନ ପିତାଙ୍କ ଦୟାରେ ମୁଁ ସେଠାରୁ ବଞ୍ଚିଗଲି।'
ମାରୁତେନ ତଦା ଵତ୍ସ ପ୍ରକ୍ଷିପ୍ତୋ ଵରୁଣାଲଯେ। ରାଘଵସ୍ଯ ମଯା ସାହ୍ଯେ ଵର୍ତିତଵ୍ଯମରିଂଦମ
'ସେ ସମୟରେ, ବାୟୁଦେବ ମୋତେ ବରୁଣଙ୍କ ଗୃହରେ ରଖିଥିଲେ। ଏବେ ମୁଁ ରାଘବଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇଛି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ।'
ରାମୋ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମହେନ୍ଦ୍ରସମଵିକ୍ରମଃ। ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମଯା ତସ୍ଯ ମୈନାକସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
'ରାମ ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶକ୍ତିରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ସମାନ।' ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ମୈନାକଙ୍କ ଠାରୁ ଏହି କଥା ଶୁଣିଲି।
କାର୍ଯମାଵେଦ୍ଯ ଚ ଗିରେରୁଦ୍ଧତଂ ଵୈ ମନୋ ମମ। ତେନ ଚାହମନୁଜ୍ଞାତୋ ମୈନାକେନ ମହାତ୍ମନା
ମୁଁ ମୋ କାମ୍ୟର କଥା ପାହାଡ଼କୁ କହିଲି, ମୋ ମନ ଦୃଢ଼ ରହିଲା। ତାପରେ ମହାତ୍ମା ମୈନାକଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ମୁଁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲି।
ସ ଚାପ୍ଯନ୍ତର୍ହିତଃ ଶୈଲୋ ମାନୁଷେଣ ଵପୁଷ୍ମତା। ଶରୀରେଣ ମହାଶୈଲଃ ଶୈଲେନ ଚ ମହୋଦଧୌ
ସେଇ ପାହାଡ଼ ଲୁଚିଯାଇ ମାନବ ଆକୃତି ଧାରଣ କଲେ; ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ମଣିଷ ଶରୀର ନେଇ ସାଗର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଉତ୍ତମଂ ଜଵମାସ୍ଥାଯ ଶେଷମଧ୍ଵାନମାସ୍ଥିତଃ। ତତୋଽହଂ ସୁଚିରଂ କାଲଂ ଜଵେନାଭ୍ଯଗମଂ ପଥି
ମୁଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ତ୍ୱରା ଧରି, ଅବଶିଷ୍ଟ ରାସ୍ତା ଆରମ୍ଭ କଲି। ତାପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ତ୍ୱରାରେ ଆଗକୁ ଯାଉଥିଲି।
ତତଃ ପଶ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଦେଵୀଂ ସୁରସାଂ ନାଗମାତରମ୍। ସମୁଦ୍ରମଧ୍ଯେ ସା ଦେଵୀ ଵଚନଂ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ମୁଁ ସାଗର ମଧ୍ୟରେ ନାଗମାତା ଦେବୀ ସୁରସାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି। ସେଇ ଦେବୀ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ମମ ଭକ୍ଷ୍ଯଃ ପ୍ରଦିଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵମମରୈର୍ହରିସତ୍ତମ। ତତସ୍ତ୍ଵାଂ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯାମି ଵିହିତସ୍ତ୍ଵଂ ହି ମେ ସୁରୈଃ
'ହେ ବନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବତାମାନେ ତୁମକୁ ମୋର ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି। ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଖାଇଦେବି, କାରଣ ଦେବତାମାନେ ମୋ ପାଇଁ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି।'
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସୁରସଯା ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରଣତଃ ସ୍ଥିତଃ। ଵିଵର୍ଣଵଦନୋ ଭୂତ୍ଵା ଵାକ୍ଯଂ ଚେଦମୁଦୀରଯମ୍
ସୁରସାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ହାତ ଜୋଡ଼ି ନମ୍ର ହୋଇ ଦଢ଼ି ହେଲି, ମୋ ମୁହଁ ରଙ୍ଗ ହରାଇଗଲା, ଏବଂ ଏହି କଥା କହିଲି।
ରାମୋ ଦାଶରଥିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଦଣ୍ଡକାଵନମ୍। ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ସୀତଯା ଚ ପରଂତପଃ
'ଦଶରଥପୁତ୍ର ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାମ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୀତା ସହ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି।'
ତସ୍ଯ ସୀତା ହୃତା ଭାର୍ଯା ରାଵଣେନ ଦୁରାତ୍ମନା। ତସ୍ଯାଃ ସକାଶଂ ଦୂତୋଽହଂ ଗମିଷ୍ଯେ ରାମଶାସନାତ୍
'ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୀତାକୁ ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣ ଅପହରଣ କରିଛି। ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଦୂତି ହୋଇଯାଉଛି।'
କର୍ତୁମର୍ହସି ରାମସ୍ଯ ସାହାଯ୍ଯଂ ଵିଷଯେ ସତୀ। ଅଥଵା ମୈଥିଲୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମଂ ଚାକ୍ଲିଷ୍ଟକାରିଣମ୍
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମେ ରାମଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍। କିମ୍ବା, ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ଓ ଦୋଷରହିତ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ କାମ କରିପାରିବ।
ଆଗମିଷ୍ଯାମି ତେ ଵକ୍ତ୍ରଂ ସତ୍ଯଂ ପ୍ରତିଶୃଣୋମି ତେ। ଏଵମୁକ୍ତା ମଯା ସା ତୁ ସୁରସା କାମରୂପିଣୀ
ମୁଁ ତୁମ ମୁହଁକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ତୁରନ୍ତ ବାହାରିବି, ଏହାକୁ ପ୍ରମାଣ ଦେଉଛି। ମୋ ଏପରି କଥା କହିବା ପରେ, ଇଚ୍ଛାରୂପୀ ସୁରସା ଏପରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଅବ୍ରଵୀନ୍ନାତିଵର୍ତେତ କଶ୍ଚିଦେଷ ଵରୋ ମମ। ଏଵମୁକ୍ତଃ ସୁରସଯା ଦଶଯୋଜନମାଯତଃ
ସେ କହିଲେ, 'ମୋର ଏହି ଦୟା ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବାକୁ କେହି ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି।' ସୁରସା ଏପରି କହିବା ପରେ, ମୁଁ ଦଶ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ହେଲି।
ତତୋଽର୍ଧଗୁଣଵିସ୍ତାରୋ ବଭୂଵାହଂ କ୍ଷଣେନ ତୁ। ମତ୍ପ୍ରମାଣାଧିକଂ ଚୈଵ ଵ୍ଯାଦିତଂ ତୁ ମୁଖଂ ତଯା
ତାପରେ ମୁଁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଆଗରୁ ଅଧା ଚଉଡ଼ା ହେଲି। ସେ ମୋ ଆକାରଠାରୁ ବଡ଼ ମୁହଁ ଖୋଲିଲେ।