ମହେନ୍ଦ୍ରଂ ମେଘସଂକାଶଂ ନନାଦ ସ ମହାକପିଃ। ସ ପୂରଯାମାସ କପିର୍ଦିଶୋ ଦଶ ସମନ୍ତତଃ
ମହାକପି ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯେଉଁଥିରେ ମେଘର ପରି ଅନ୍ଧାର ରଙ୍ଗ ଥିଲା, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଦହଡ଼ିଲେ । ସେ ଦଶୋଟି ଦିଶାକୁ ତାଙ୍କର ଦହଡ଼ି ଶବ୍ଦରେ ପୂରିଦେଲେ ।
ନଦନ୍ ନାଦେନ ମହତା ମେଘସ୍ଵନମହାସ୍ଵନଃ। ସ ତଂ ଦେଶମନୁପ୍ରାପ୍ତଃ ସୁହୃଦ୍ଦର୍ଶନଲାଲସଃ
ମହାକପି ମେଘର ଗୁଡ଼ିକର ଗର୍ଜନ ପରି ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ ଦହଡ଼ିଲେ । ସେ ଜାଗାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ନିଜ ସହଯୋଗୀମାନେକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଅତି ଆଗ୍ରହୀ ଥିଲେ ।
ନନାଦ ସୁମହାନାଦଂ ଲାଙ୍ଗୂଲଂ ଚାପ୍ଯକମ୍ପଯତ୍। ତସ୍ଯ ନାନଦ୍ଯମାନସ୍ଯ ସୁପର୍ଣାଚରିତେ ପଥି
ସେ ଭୟଙ୍କର ଦହଡ଼ି ଶବ୍ଦ କରିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୁଛକୁ ହଲାଇଲେ । ଗରୁଡ଼ ଯାଉଥିବା ପଥରେ, ସେ ଦହଡ଼ି ଚାଲିଥିବାବେଳେ,
ଫଲତୀଵାସ୍ଯ ଘୋଷେଣ ଗଗନଂ ସାର୍କମଣ୍ଡଲମ୍। ଯେ ତୁ ତତ୍ରୋତ୍ତରେ କୂଲେ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ମହାବଲାଃ
ତାଙ୍କର ଦହଡ଼ି ଶବ୍ଦରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଆକାଶ କମ୍ପିଉଥିବା ପରି ଲାଗିଲା । ଏବଂ ସମୁଦ୍ରର ଉତ୍ତର କୂଳରେ ଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକମାନେ
ପୂର୍ଵଂ ସଂଵିଷ୍ଠିତାଃ ଶୂରା ଵାଯୁପୁତ୍ରଦିଦୃକ୍ଷଵଃ। ମହତୋ ଵାଯୁନୁନ୍ନସ୍ଯ ତୋଯଦସ୍ଯେଵ ନିଃସ୍ଵନମ୍। ଶୁଶ୍ରୁଵୁସ୍ତେ ତଦା ଘୋଷମୂରୁଵେଗଂ ହନୂମତଃ
ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ସାହସୀ ମକଡ଼ମାନେ ସେଠାରେ ବସିଥିଲେ, ବାୟୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁ, ଏକ ବଡ଼ ବାୟୁ ଚାଳିତ ମେଘର ଗୁଞ୍ଜନ ଭଳି ହନୁମାନଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦହାଡ଼ ଶୁଣିଲେ।
ତେ ଦୀନମନସଃ ସର୍ଵେ ଶୁଶ୍ରୁଵୁଃ କାନନୌକସଃ। ଵାନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ନିର୍ଘୋଷଂ ପର୍ଜନ୍ଯନିନଦୋପମମ୍
ସେଇ ଦୁଃଖିତ ମନରେ ଥିବା ସମସ୍ତ କାନନବାସୀ ବାନରମାନେ ବାନର ରାଜାଙ୍କର ମହାନ ଦହାଡ଼, ବଦଳର ଗୁଞ୍ଜନ ଭଳି ଶୁଣିଲେ।
ନିଶମ୍ଯ ନଦତୋ ନାଦଂ ଵାନରାସ୍ତେ ସମନ୍ତତଃ। ବଭୂଵୁରୁତ୍ସୁକାଃ ସର୍ଵେ ସୁହୃଦ୍ଦର୍ଶନକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା ଏହି ଦହାଡ଼ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ଅତି ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ, ନିଜ ପ୍ରିୟ ସଙ୍ଗୀକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆଶା କରି।
ଜାମ୍ବଵାନ୍ ସ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପ୍ରୀତିସଂହୃଷ୍ଟମାନସଃ। ଉପାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ହରୀନ୍ ସର୍ଵାନିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଜାମ୍ବବାନ, ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନର, ଆନନ୍ଦ ଓ ଖୁସିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ, ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ଉପସ୍ଥିତ କରି ଏହି କଥା କହିଲେ।
ସର୍ଵଥା କୃତକାର୍ଯୋଽସୌ ହନୂମାନ୍ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ। ନ ହ୍ଯସ୍ଯାକୃତକାର୍ଯସ୍ଯ ନାଦ ଏଵଂଵିଧୋ ଭଵେତ୍
ହନୁମାନ୍ ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କର କାମ ସଫଳ କରିଛନ୍ତି; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କାମ ଅସଫଳ ଥିଲେ, ଏପରି ଶବ୍ଦ ତାଙ୍କୁ ହୁଏନା।
ତସ୍ଯ ବାହୂରୁଵେଗଂ ଚ ନିନାଦଂ ଚ ମହାତ୍ମନଃ। ନିଶମ୍ଯ ହରଯୋ ହୃଷ୍ଟାଃ ସମୁତ୍ପେତୁର୍ଯତସ୍ତତଃ
ତାଙ୍କର ବାହୁ ଓ ଉରୁର ଶକ୍ତି, ଏବଂ ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ଦ୍ୱନି ସୁନି, ବାନରମାନେ ଖୁସି ହୋଇ, ନିଜ ଥିବା ସ୍ଥାନରୁ ଉଡି ଉଠିଲେ।
ତେ ନଗାଗ୍ରାନ୍ନଗାଗ୍ରାଣି ଶିଖରାଚ୍ଛିଖରାଣି ଚ। ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ ସମପଦ୍ଯନ୍ତ ହନୂମନ୍ତଂ ଦିଦୃକ୍ଷଵଃ
ସେମାନେ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରୁ ଶିଖରକୁ, ଉଚ୍ଚତାରୁ ଉଚ୍ଚତାକୁ ଖୁସି ହୋଇ ଚାଲିଲେ, ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆଗ୍ରହ କରି।
ତେ ପ୍ରୀତାଃ ପାଦପାଗ୍ରେଷୁ ଗୃହ୍ଯ ଶାଖାମଵସ୍ଥିତାଃ। ଵାସାଂସି ଚ ପ୍ରକାଶାନି ସମାଵିଧ୍ଯନ୍ତ ଵାନରାଃ
ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଗଛର ଶାଖା ଧରି, ଶାଖାର ଶିଖରରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ଏବଂ ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପୋଷାକ ହେଲେଇ ଦେଇଲେ।
ଗିରିଗହ୍ଵରସଂଲୀନୋ ଯଥା ଗର୍ଜତି ମାରୁତଃ। ଏଵଂ ଜଗର୍ଜ ବଲଵାନ୍ ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ
ପାହାଡ଼ର ଗୁହା ଭିତରେ ଯେପରି ହବା ଗର୍ଜନ କରେ, ସେହିପରି ବଳଶାଳୀ ହନୁମାନ୍, ବାୟୁଙ୍କର ପୁଅ, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗର୍ଜନ କଲେ।
ତମଭ୍ରଘନସଂକାଶମାପତନ୍ତଂ ମହାକପିମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତେ ଵାନରାଃ ସର୍ଵେ ତସ୍ଥୁଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯସ୍ତଦା
ସେଇ ମହାବାନର, ଘନମେଘ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିବା, ତଳକୁ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ହାତ ଯୋଡ଼ି ଦଣ୍ଡବତ୍ ହେଲେ।
ତତସ୍ତୁ ଵେଗଵାନ୍ ଵୀରୋ ଗିରେର୍ଗିରିନିଭଃ କପିଃ। ନିପପାତ ଗିରେସ୍ତସ୍ଯ ଶିଖରେ ପାଦପାକୁଲେ
ତାପରେ ତୀବ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟବନ୍ଧୁ ବାନର, ପାହାଡ଼ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିବା, ସେଇ ପାହାଡ଼ର ଚୂଡ଼ାରେ, ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବତରିଲେ।
ହର୍ଷେଣାପୂର୍ଯମାଣୋଽସୌ ରମ୍ଯେ ପର୍ଵତନିର୍ଝରେ। ଛିନ୍ନପକ୍ଷ ଇଵାକାଶାତ୍ ପପାତ ଧରଣୀଧରଃ
ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ଶୋଭାମୟ ପାହାଡ଼ ଝରଣାରେ ଅବତରିଲେ, ଯେପରି ଡେଣ୍ଡା କଟା ପାହାଡ଼ ଆକାଶରୁ ତଳକୁ ପଡ଼େ।
ତତସ୍ତେ ପ୍ରୀତମନସଃ ସର୍ଵେ ଵାନରପୁଙ୍ଗଵାଃ। ହନୂମନ୍ତଂ ମହାତ୍ମାନଂ ପରିଵାର୍ଯୋପତସ୍ଥିରେ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ବାନରମୁଖ୍ୟମାନେ, ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ମହାତ୍ମା ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ ଘେରି ଆସିଲେ।
ପରିଵାର୍ଯ ଚ ତେ ସର୍ଵେ ପରାଂ ପ୍ରୀତିମୁପାଗତାଃ। ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵଦନାଃ ସର୍ଵେ ତମାଗତମୁପାଗମନ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ ଘେରି, ଅତି ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ, ଆନନ୍ଦିତ ମୁହଁରେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଆଗମନକୁ ସ୍ୱାଗତ କଲେ।
ଉପାଯନାନି ଚାଦାଯ ମୂଲାନି ଚ ଫଲାନି ଚ। ପ୍ରତ୍ଯର୍ଚଯନ୍ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ହରଯୋ ମାରୁତାତ୍ମଜମ୍
ମୂଳ ଓ ଫଳ ଉପହାର ଭାବେ ନେଇ, ବାନରମାନେ ବାନରମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ବାୟୁଙ୍କର ପୁଅ ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଵିନେଦୁର୍ମୁଦିତାଃ କେଚିତ୍ କେଚିତ୍ କିଲକିଲାଂ ତଥା। ହୃଷ୍ଟାଃ ପାଦପଶାଖାଶ୍ଚ ଆନିନ୍ଯୁର୍ଵାନରର୍ଷଭାଃ
କେହି ଆନନ୍ଦରେ ଗାଇଲେ, କେହି ଖୁସିରେ ଉଲ୍ଲାସ କଲେ, ଆଉ ଆନନ୍ଦିତ ବାନରମୁଖ୍ୟମାନେ ଗଛର ଡାଳ ଆଣିଦେଲେ।
ହନୂମାଂସ୍ତୁ ଗୁରୂନ୍ ଵୃଦ୍ଧାଞ୍ଜାମ୍ବଵତ୍ପ୍ରମୁଖାଂସ୍ତଦା। କୁମାରମଙ୍ଗଦଂ ଚୈଵ ସୋଽଵନ୍ଦତ ମହାକପିଃ
ତାପରେ ମହାବାନର ହନୁମାନ୍, ଜାମ୍ବବାନ୍ ଆଦି ବୃଦ୍ଧ ଓ ଗୁରୁମାନେ ଓ ଯୁବରାଜ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
ସ ତାଭ୍ଯାଂ ପୂଜିତଃ ପୂଜ୍ଯଃ କପିଭିଶ୍ଚ ପ୍ରସାଦିତଃ। ଦୃଷ୍ଟା ଦେଵୀତି ଵିକ୍ରାନ୍ତଃ ସଂକ୍ଷେପେଣ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଓ ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ପ୍ରବଳ ହନୁମାନ୍ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ କହିଲେ, 'ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଛି'।
ନିଷସାଦ ଚ ହସ୍ତେନ ଗୃହୀତ୍ଵା ଵାଲିନଃ ସୁତମ୍। ରମଣୀଯେ ଵନୋଦ୍ଦେଶେ ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଗିରେସ୍ତଦା
ତାପରେ ବାଲିଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ହାତ ଧରି, ମହେନ୍ଦ୍ର ପାହାଡ଼ର ଶୋଭାମୟ ଅଞ୍ଚଳରେ, ହନୁମାନ୍ ବସିଗଲେ।
ହନୂମାନବ୍ରଵୀତ୍ ପୃଷ୍ଟସ୍ତଦା ତାନ୍ ଵାନରର୍ଷଭାନ୍। ଅଶୋକଵନିକାସଂସ୍ଥା ଦୃଷ୍ଟା ସା ଜନକାତ୍ମଜା
ତାପରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାପରେ, ହନୁମାନ୍ ସେଇ ବାନରମୁଖ୍ୟମାନେଠାରେ କହିଲେ, 'ଅଶୋକବାଟିକାରେ ବସିଥିବା ଜନକନନ୍ଦିନୀକୁ ଦେଖିଛି।'
ରକ୍ଷ୍ଯମାଣା ସୁଘୋରାଭୀ ରାକ୍ଷସୀଭିରନିନ୍ଦିତା। ଏକଵେଣୀଧରା ବାଲା ରାମଦର୍ଶନଲାଲସା
ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା, ଦୋଷରହିତ, ଏକବେଣୀ ବାନ୍ଧିଥିବା, ଯୁବତୀ, ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆତୁର।
ଉପଵାସପରିଶ୍ରାନ୍ତା ମଲିନା ଜଟିଲା କୃଶା। ତତୋ ଦୃଷ୍ଟେତି ଵଚନଂ ମହାର୍ଥମମୃତୋପମମ୍
ଉପବାସରେ କ୍ଲାନ୍ତ, ମେଳା, ଜଟାଧାରି, ଶରୀରରେ କ୍ଷୀଣ—ତାପରେ 'ଦେଖିଛି' ବୋଲି ଯେଉଁ ଶବ୍ଦ କହାଗଲା, ସେଠାରେ ବଡ଼ ଅର୍ଥ ଥିଲା, ଅମୃତ ସମାନ।
ନିଶମ୍ଯ ମାରୁତେଃ ସର୍ଵେ ମୁଦିତା ଵାନରାଭଵନ୍। କ୍ଷ୍ଵେଡନ୍ତ୍ଯନ୍ଯେ ନଦନ୍ତ୍ଯନ୍ଯେ ଗର୍ଜନ୍ତ୍ଯନ୍ଯେ ମହାବଲାଃ
ହନୁମାନ୍ଙ୍କ ଠାରୁ ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ବାନର ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; କେହି ସିଟି ଦେଲେ, କେହି ଗର୍ଜନ କଲେ, କେହି ବଳ ଦେଖାଇ ଗମ୍ଭୀର ଧ୍ୱନି କଲେ।
ଚକ୍ରୁଃ କିଲକିଲାମନ୍ଯେ ପ୍ରତିଗର୍ଜନ୍ତି ଚାପରେ। କେଚିଦୁଚ୍ଛ୍ରିତଲାଙ୍ଗୂଲାଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ କପିକୁଞ୍ଜରାଃ
କେହି କିଲକିଲା ଶବ୍ଦ କଲେ, କେହି ପ୍ରତିଗର୍ଜନ କଲେ; କେହି ଆନନ୍ଦରେ ଲମ୍ବା ପୁଛ ଉଁଚ କଲେ।
ଆଯତାଞ୍ଚିତଦୀର୍ଘାଣି ଲାଙ୍ଗୂଲାନି ପ୍ରଵିଵ୍ଯଧୁଃ। ଅପରେ ତୁ ହନୂମନ୍ତଂ ଶ୍ରୀମନ୍ତଂ ଵାନରୋତ୍ତମମ୍
ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଲମ୍ବା ଏବଂ ମୁଡ଼ା ପୁଛକୁ ଦୀର୍ଘ କଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ଆନନ୍ଦରେ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ବାନରମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ ଛୁଇଁଲେ।
ଆପ୍ଲୁତ୍ଯ ଗିରିଶୃଙ୍ଗେଷୁ ସଂସ୍ପୃଶନ୍ତି ସ୍ମ ହର୍ଷିତାଃ। ଉକ୍ତଵାକ୍ଯଂ ହନୂମନ୍ତମଙ୍ଗଦସ୍ତୁ ତଦାବ୍ରଵୀତ୍
ପାହାଡ଼ର ଶିଖରକୁ ଦେଖି, ସେମାନେ ଉଲ୍ଲାସରେ ଲାଫି ହନୁମାନ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ; ତାପରେ ଅଙ୍ଗଦ ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ କହିଲେ।