ଵ୍ଯାଘ୍ରାଦିଭିଃ ସମାକୀର୍ଣଂ ସ୍ଵାଦୁମୂଲଫଲଦ୍ରୁମମ୍। ଆରୁରୋହାନିଲସୁତଃ ପର୍ଵତଂ ପ୍ଲଵଗୋତ୍ତମଃ
ବାଘ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ରହୁଥିବା, ମଧୁର ମୂଳ ଓ ଫଳ ଥିବା ବୃକ୍ଷରେ ଭରିଥିବା, ପବନପୁତ୍ର, ବନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ପର୍ବତ ଉପରେ ଚଢ଼ିଗଲେ।
ରାମଦର୍ଶନଶୀଘ୍ରେଣ ପ୍ରହର୍ଷେଣାଭିଚୋଦିତଃ। ତେନ ପାଦତଲକ୍ରାନ୍ତା ରମ୍ଯେଷୁ ଗିରିସାନୁଷୁ
ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ଅତି ଖୁସି ହୋଇ, ସେ ସୁନ୍ଦର ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ପଦ ରଖିଲେ।
ସଘୋଷାଃ ସମଶୀର୍ଯନ୍ତ ଶିଲାଶ୍ଚୂର୍ଣୀକୃତାସ୍ତତଃ। ସ ତମାରୁହ୍ଯ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରଂ ଵ୍ଯଵର୍ଧତ ମହାକପିଃ
ବଡ଼ ଶବ୍ଦରେ ପାହାଡ଼ ଶିଳା ଭାଙ୍ଗି ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଲା; ସେ ଶୈଳଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ମହାକପି ଶକ୍ତିରେ ବଢ଼ିଗଲେ।
ଦକ୍ଷିଣାଦୁତ୍ତରଂ ପାରଂ ପ୍ରାର୍ଥଯଁଲ୍ଲଵଣାମ୍ଭସଃ। ଅଧିରୁହ୍ଯ ତତୋ ଵୀରଃ ପର୍ଵତଂ ପଵନାତ୍ମଜଃ
ଲୁଣ ଜଳର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରୁ ଉତ୍ତର କୂଳକୁ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହିଁ, ସେ ବୀର ପବନପୁତ୍ର ପର୍ବତ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ଦଦର୍ଶ ସାଗରଂ ଭୀମଂ ଭୀମୋରଗନିଷେଵିତମ୍। ସ ମାରୁତ ଇଵାକାଶଂ ମାରୁତସ୍ଯାତ୍ମସମ୍ଭଵଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ସାଗର, ଯାହାକୁ ଭୟଙ୍କର ସର୍ପମାନେ ଘେରିଛନ୍ତି, ଦେଖିଲେ; ପବନପୁତ୍ର, ପବନ ପରି, ଆକାଶକୁ ତକୁଥିଲେ।
ପ୍ରପେଦେ ହରିଶାର୍ଦୂଲୋ ଦକ୍ଷିଣାଦୁତ୍ତରାଂ ଦିଶମ୍। ସ ତଦା ପୀଡିତସ୍ତେନ କପିନା ପର୍ଵତୋତ୍ତମଃ
ବନର ସିଂହ ତାହାବେଳେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରୁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସେଇ ସମୟରେ, ମହାପର୍ବତ କପିଙ୍କ ଚାପରେ ଦବିଗଲା।
ରରାସ ଵିଵିଧୈର୍ଭୂତୈଃ ପ୍ରାଵିଶଦ୍ ଵସୁଧାତଲମ୍। କମ୍ପମାନୈଶ୍ଚ ଶିଖରୈଃ ପତଦ୍ଭିରପି ଚ ଦ୍ରୁମୈଃ
ସେ ପାହାଡ଼ଟି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜୀବଜନ୍ତୁମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ସହ, ଭୂମିକୁ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ତାହାର ଶିଖରଗୁଡ଼ିକ କମ୍ପିତ ହେଉଥିଲା ଏବଂ ଗଛମାନେ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ୁଥିଲେ।
ତସ୍ଯୋରୁଵେଗୋନ୍ମଥିତାଃ ପାଦପାଃ ପୁଷ୍ପଶାଲିନଃ। ନିପେତୁର୍ଭୂତଲେ ଭଗ୍ନାଃ ଶକ୍ରାଯୁଧହତା ଇଵ
ତାହାର ବିପୁଳ ଶକ୍ତିରେ ଉପଡ଼ା ହୋଇଥିବା ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଗଛମାନେ ଭାଙ୍ଗି ଭୂମିରେ ଲୁହା ହେଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ପଡ଼ିଥିବା ପରି।
କନ୍ଦରୋଦରସଂସ୍ଥାନାଂ ପୀଡିତାନାଂ ମହୌଜସାମ୍। ସିଂହାନାଂ ନିନଦୋ ଭୀମୋ ନଭୋ ଭିନ୍ଦନ୍ ହି ଶୁଶ୍ରୁଵେ
ଗୁହା ଭିତରେ ରହୁଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସିଂହମାନେ ଦବାଯାଇ, ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଡାକ ଆକାଶକୁ ଫାଟିଦେଉଥିବା ପରି ଶୁଣାଗଲା।
ତ୍ରସ୍ତଵ୍ଯାଵିଦ୍ଧଵସନା ଵ୍ଯାକୁଲୀକୃତଭୂଷଣାଃ। ଵିଦ୍ଯାଧର୍ଯଃ ସମୁତ୍ପେତୁଃ ସହସା ଧରଣୀଧରାତ୍
ଭୟରେ ଓଡ଼ିଯାଇଥିବା, ଉଲଟିଯାଇଥିବା ପୋଶାକ ଓ ବିଖରାଯାଇଥିବା ଗହଣା ସହିତ ବିଦ୍ୟାଧରୀମାନେ ଏହି ପାହାଡ଼ରୁ ହଠାତ୍ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲେ।
ଅତିପ୍ରମାଣା ବଲିନୋ ଦୀପ୍ତଜିହ୍ଵା ମହାଵିଷାଃ। ନିପୀଡିତଶିରୋଗ୍ରୀଵା ଵ୍ଯଵେଷ୍ଟନ୍ତ ମହାହଯଃ
ବହୁତ ବଡ଼, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତୀବ୍ର ଅଗ୍ନିର ଭାସ୍କର ଜିଭ ଓ ଭୟଙ୍କର ବିଷ ଥିବା ସାପମାନେ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ଗଳା ଦବାଯାଇ, ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଚୁଆଁ ମାଡ଼ୁଥିଲେ।
କିଂନରୋରଗଗନ୍ଧର୍ଵଯକ୍ଷଵିଦ୍ଯାଧରାସ୍ତଥା। ପୀଡିତଂ ତଂ ନଗଵରଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଗଗନମାସ୍ଥିତାଃ
କିନ୍ନର, ନାଗ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଦବାଯାଇଥିବା ପାହାଡ଼ଟିକୁ ଛାଡ଼ି, ଆକାଶକୁ ଚଲିଗଲେ।
ସ ଚ ଭୂମିଧରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ବଲିନା ତେନ ପୀଡିତଃ। ସଵୃକ୍ଷଶିଖରୋଦଗ୍ରଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ରସାତଲମ୍
ସେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ପାହାଡ଼ଟି, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଦବାଯାଇ, ଉଚ୍ଚ ଗଛ ଓ ଶିଖର ସହିତ, ଭୂମିର ତଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ଦଶଯୋଜନଵିସ୍ତାରସ୍ତ୍ରିଂଶଦ୍ଯୋଜନମୁଚ୍ଛ୍ରିତଃ। ଧରଣ୍ଯାଂ ସମତାଂ ଯାତଃ ସ ବଭୂଵ ଧରାଧରଃ
ଦଶ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଓ ତିରିଶ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ, ସେଇ ପାହାଡ଼ଟି ଭୂମି ସହିତ ସମତଳ ହୋଇଗଲା।
ସ ଲିଲଙ୍ଘଯିଷୁର୍ଭୀମଂ ସଲୀଲଂ ଲଵଣାର୍ଣଵମ୍। କଲ୍ଲୋଲାସ୍ଫାଲଵେଲାନ୍ତମୁତ୍ପପାତ ନଭୋ ହରିଃ
ଭୟଙ୍କର ଲବଣ ସମୁଦ୍ରକୁ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଲାଘିବାକୁ ଚାହିଁ, ବାନରଟି ତରଙ୍ଗର ସୀମାକୁ ଛୁଇଁ, ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲା।
thumb|ସପ୍ତପଞ୍ଚାଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତପଞ୍ଚାଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଏବେ ସୁଣନ୍ତୁ ସତାବନ୍ତି ସର୍ଗ।
ଆପ୍ଲୁତ୍ଯ ଚ ମହାଵେଗଃ ପକ୍ଷଵାନିଵ ପର୍ଵତଃ। ଭୁଜଙ୍ଗଯକ୍ଷଗନ୍ଧର୍ଵପ୍ରବୁଦ୍ଧକମଲୋତ୍ପଲମ୍
ଲାଘି ଯିବା ପରେ, ବଡ଼ ତୀବ୍ର ବାନରଟି ଡେଙ୍କା ଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି, ସାପ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଫୁଲିଥିବା କମଳ ଓ ଉତ୍ପଳ ଉପରେ ଉଡ଼ିଗଲା।
ସ ଚନ୍ଦ୍ରକୁମୁଦଂ ରମ୍ଯଂ ସାର୍କକାରଣ୍ଡଵଂ ଶୁଭମ୍। ତିଷ୍ଯଶ୍ରଵଣକାଦମ୍ବମଭ୍ରଶୈଵଲଶାଦ୍ଵଲମ୍
ସେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଶିତଳ କୁମୁଦ ଭାବରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ କାରଣ୍ଡବ ପରି, ତାରାଗୁଡ଼ିକୁ କଦମ୍ବ ଫୁଲ ଭାବରେ ଓ ମେଘକୁ ଆକାଶର ଶାଉଳି ପରି ଦେଖିଲେ।
ପୁନର୍ଵସୁମହାମୀନଂ ଲୋହିତାଙ୍ଗମହାଗ୍ରହମ୍। ଐରାଵତମହାଦ୍ଵୀପଂ ସ୍ଵାତୀହଂସଵିଲାସିତମ୍
ସେ ପୁନର୍ବସୁ ତାରାମଣ୍ଡଳକୁ ବଡ଼ ମାଛ, ମଙ୍ଗଳକୁ ବଡ଼ ମାଛ, ଏଇରାବତକୁ ବିଶାଳ ଦ୍ୱୀପ ଓ ସ୍ୱାତୀକୁ ଖେଳୁଥିବା ହଂସ ଭାବରେ ଦେଖିଲେ।
ଵାତସଂଘାତଜାଲୋର୍ମିଚନ୍ଦ୍ରାଂଶୁଶିଶିରାମ୍ବୁମତ୍। ହନୂମାନପରିଶ୍ରାନ୍ତଃ ପୁପ୍ଲୁଵେ ଗଗନାର୍ଣଵମ୍
ପବନର ଦଳ ତରଙ୍ଗ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣରେ ଶିତଳ ଜଳ ଥିବା ଆକାଶ ସମୁଦ୍ରକୁ, ହନୁମାନ୍ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ଉଡ଼ିଗଲେ।
ଗ୍ରସମାନ ଇଵାକାଶଂ ତାରାଧିପମିଵୋଲ୍ଲିଖନ୍। ହରନ୍ନିଵ ସନକ୍ଷତ୍ରଂ ଗଗନଂ ସାର୍କମଣ୍ଡଲମ୍
ସେ ଆକାଶକୁ ଗିଲିଯାଉଥିବା ପରି, ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଘସିଯାଉଥିବା ପରି, ତାରା ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଆକାଶକୁ ନେଇଯାଉଥିବା ପରି ଉଡ଼ିଯାଉଥିଲେ।
ଅପାରମପରିଶ୍ରାନ୍ତଶ୍ଚାମ୍ବୁଧିଂ ସମଗାହତ। ହନୂମାନ୍ ମେଘଜାଲାନି ଵିକର୍ଷନ୍ନିଵ ଗଚ୍ଛତି
କ୍ଲାନ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ହନୁମାନ୍ ସେଇ ସୀମାହୀନ ମେଘର ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ମେଘମାଳାକୁ ଟାଣିନେଉଥିବା ପରି ଚାଲିଯାଉଥିଲେ।
ପାଣ୍ଡୁରାରୁଣଵର୍ଣାନି ନୀଲମାଞ୍ଜିଷ୍ଠକାନି ଚ। ହରିତାରୁଣଵର୍ଣାନି ମହାଭ୍ରାଣି ଚକାଶିରେ
ଧଳା, ଲାଲ, ନୀଳ, ଗାଢ଼ ଲାଲ ଓ ହରିତ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ବଡ଼ ବଡ଼ ମେଘମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ।
ପ୍ରଵିଶନ୍ନଭ୍ରଜାଲାନି ନିଷ୍କ୍ରମଂଶ୍ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ। ପ୍ରକାଶଶ୍ଚାପ୍ରକାଶଶ୍ଚ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଇଵ ଦୃଶ୍ଯତେ
ମେଘମାଳା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପୁଣିପୁଣି ବାହାରି ଆସୁଥିବା ସେ, କେବେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, କେବେ ଅନ୍ଧାରା ହେଉଥିଲେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଵିଵିଧାଭ୍ରଘନାପନ୍ନଗୋଚରୋ ଧଵଲାମ୍ବରଃ। ଦୃଶ୍ଯାଦୃଶ୍ଯତନୁର୍ଵୀରସ୍ତଥା ଚନ୍ଦ୍ରାଯତେଽମ୍ବରେ
ବିଭିନ୍ନ ଘନ ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ଚଳି, ତାଙ୍କ ସ୍ଫଳ ଶୁଭ୍ର ଦେହ କେବେ ଦେଖାଯାଏ, କେବେ ଲୁଚିଯାଏ; ଏହି ଶୂର ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ।
ତାର୍କ୍ଷ୍୍ଯାଯମାଣୋ ଗଗନେ ସ ବଭୌ ଵାଯୁନନ୍ଦନଃ। ଦାରଯନ୍ ମେଘଵୃନ୍ଦାନି ନିଷ୍ପତଂଶ୍ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଗରୁଡ ଭଳି ଆକାଶରେ ଉଡି, ବାୟୁପୁତ୍ର ମେଘମାନଙ୍କୁ ଫାଟି ଯାଉଥିଲେ, ପୁନିପୁନି ଆକାଶରେ ଫୁଟିଯାଉଥିଲେ ଓ ଚମକୁଥିଲେ।
ନଦନ୍ ନାଦେନ ମହତା ମେଘସ୍ଵନମହାସ୍ଵନଃ। ପ୍ରଵରାନ୍ ରାକ୍ଷସାନ୍ ହତ୍ଵା ନାମ ଵିଶ୍ରାଵ୍ଯ ଚାତ୍ମନଃ
ବଡ଼ ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସମାନେ ଙ୍କୁ ମାରି, ନିଜ ନାମ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ,
ଆକୁଲାଂ ନଗରୀଂ କୃତ୍ଵା ଵ୍ଯଥଯିତ୍ଵା ଚ ରାଵଣମ୍। ଅର୍ଦଯିତ୍ଵା ମହାଵୀରାନ୍ ଵୈଦେହୀମଭିଵାଦ୍ଯ ଚ
ସେ ସହରକୁ ଅସ୍ଥିର କରି, ରାବଣଙ୍କୁ ଅସୁବିଧା ଦେଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରମାନେ ଙ୍କୁ ହରାଇ, ଵୈଦେହୀଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ କୁ ନମସ୍କାର କରି,
ଆଜଗାମ ମହାତେଜାଃ ପୁନର୍ମଧ୍ଯେନ ସାଗରମ୍। ପର୍ଵତେନ୍ଦ୍ରଂ ସୁନାଭଂ ଚ ସମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ ପୁନି ସାଗର ମଧ୍ୟ ଦେଇ ଫେରି ଆସିଲେ, ଏବଂ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପର୍ବତମାନ୍ୟ ସୁନାଭ ର ଶିଖରକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ।
ଜ୍ଯାମୁକ୍ତ ଇଵ ନାରାଚୋ ମହାଵେଗୋଽଭ୍ଯୁପାଗମତ୍। ସ କିଂଚିଦାରାତ୍ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଃ ସମାଲୋକ୍ଯ ମହାଗିରିମ୍
ଧନୁର ତାରରୁ ଛୁଟିଥିବା ତୀର ଭଳି ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆଗକୁ ଆସିଲେ, ଏବଂ କିଛି ଦୂର ରେ ପହଞ୍ଚି, ବଡ଼ ପର୍ବତକୁ ଦେଖିଲେ।