ଇତି ଶୁଶ୍ରାଵ ହନୁମାନ୍ ଵାଚଂ ତାମମୃତୋପମାମ୍। ବଭୂଵ ଚାସ୍ଯ ମନସୋ ହର୍ଷସ୍ତତ୍କାଲସମ୍ଭଵଃ
ହନୁମାନ୍ ଏହି ଅମୃତ ସମ କଥା ଶୁଣିଲେ, ଏବଂ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତାଙ୍କର ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ସ ନିମିତ୍ତୈଶ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟାର୍ଥୈଃ କାରଣୈଶ୍ଚ ମହାଗୁଣୈଃ। ଋଷିଵାକ୍ଯୈଶ୍ଚ ହନୁମାନଭଵତ୍ ପ୍ରୀତମାନସଃ
ନିମିତ୍ତ, ଦୃଶ୍ୟ ଚିହ୍ନ, କାରଣ ଏବଂ ଋଷିମାନଙ୍କର କଥା ଦ୍ୱାରା, ହନୁମାନ୍ ହୃଦୟରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।
ତତଃ କପିଃ ପ୍ରାପ୍ତମନୋରଥାର୍ଥ- ସ୍ତାମକ୍ଷତାଂ ରାଜସୁତାଂ ଵିଦିତ୍ଵା। ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷତସ୍ତାଂ ପୁନରେଵ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରତିପ୍ରଯାଣାଯ ମତିଂ ଚକାର
ତାପରେ କପି, ରାଜକନ୍ୟା ଅକ୍ଷତ ଏବଂ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇଥିବା ଜାଣି, ସେହି ଜାନକୀକୁ ପୁନି ଦେଖି, ଫେରିବା ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କଲେ।
thumb|ଷଟ୍ପଞ୍ଚାଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ଷଟ୍ପଞ୍ଚାଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୫-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଛଉଅଞ୍ଚାଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ତତସ୍ତୁ ଶିଂଶପାମୂଲେ ଜାନକୀଂ ପର୍ଯଵସ୍ଥିତାମ୍। ଅଭିଵାଦ୍ଯାବ୍ରଵୀଦ୍ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ପଶ୍ଯାମି ତ୍ଵାମିହାକ୍ଷତାମ୍
ତାପରେ ଶିଂଶପା ଗଛର ତଳେ ବସିଥିବା ଜାନକୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ହନୁମାନ୍ କହିଲେ—'ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଆପଣଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଅକ୍ଷତ ଦେଖୁଛି।'
ତତସ୍ତଂ ପ୍ରସ୍ଥିତଂ ସୀତା ଵୀକ୍ଷମାଣା ପୁନଃ ପୁନଃ। ଭର୍ତୁଃ ସ୍ନେହାନ୍ଵିତା ଵାକ୍ଯଂ ହନୂମନ୍ତମଭାଷତ
ତାପରେ ହନୁମାନ୍ ଯିବାକୁ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ସୀତା ପୁନିପୁନି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପତିପ୍ରତି ସ୍ନେହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ।
ଯଦି ତ୍ଵଂ ମନ୍ଯସେ ତାତ ଵସୈକାହମିହାନଘ। କ୍ଵଚିତ୍ ସୁସଂଵୃତେ ଦେଶେ ଵିଶ୍ରାନ୍ତଃ ଶ୍ଵୋ ଗମିଷ୍ଯସି
'ଯଦି ଆପଣ ଭଲ ଭାବିବେ, ପ୍ରିୟ, ଏଠାରେ ଏକ ରାତି ରୁହନ୍ତୁ; ଏକ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ବିଶ୍ରାମ କରନ୍ତୁ, ଆଗାମୀକାଲି ଯାନ୍ତୁ।'
ମମ ଚୈଵାଲ୍ପଭାଗ୍ଯାଯାଃ ସାଂନିଧ୍ଯାତ୍ ତଵ ଵାନର। ଶୋକସ୍ଯାସ୍ଯାପ୍ରମେଯସ୍ଯ ମୁହୂର୍ତଂ ସ୍ଯାଦପି କ୍ଷଯଃ
'ମୋ ପାଇଁ, ଏତେ ଅଭାଗିନୀ, ଆପଣଙ୍କର ସାନିଧ୍ୟ ଏହି ଅପାର ଦୁଃଖରୁ ଅପରିମିତ ମୁହୂର୍ତ୍ତର ଶାନ୍ତି ଦେଇପାରିବ।'
ଗତେ ହି ହରିଶାର୍ଦୂଲ ପୁନଃ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଯେ ତ୍ଵଯି। ପ୍ରାଣେଷ୍ଵପି ନ ଵିଶ୍ଵାସୋ ମମ ଵାନରପୁଙ୍ଗଵ
'ହରିମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ଯିବା ପରେ, ଆପଣ ପୁନି ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋ ପ୍ରାଣରେ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱାସ ରହିବ ନାହିଁ।'
ଅଦର୍ଶନଂ ଚ ତେ ଵୀର ଭୂଯୋ ମାଂ ଦାରଯିଷ୍ଯତି। ଦୁଃଖାଦ୍ ଦୁଃଖତରଂ ପ୍ରାପ୍ତାଂ ଦୁର୍ମନଃଶୋକକର୍ଶିତାମ୍
'ବୀର, ଆପଣଙ୍କ ଅଦର୍ଶନ ମୋତେ ପୁନି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେବ, ଯେଉଁ ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖ ଭରିଛି, ଶୋକରେ ଅତି କ୍ଷୀଣ ହୋଇଛି।'
ଅଯଂ ଚ ଵୀର ସଂଦେହସ୍ତିଷ୍ଠତୀଵ ମମାଗ୍ରତଃ। ସୁମହତ୍ସୁ ସହାଯେଷୁ ହର୍ଯୃକ୍ଷେଷୁ ମହାବଲଃ
ହେ ବୀର, ମୋ ମନରେ ଏକ ଶଙ୍କା ଦେଖାଯାଉଛି—ଏତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ଓ ଭାଲୁ ସହଯୋଗୀ ଥିବା ସତ୍ୱେ, ସେମାନେ କିପରି ଏହି ବିଶାଳ ସମୁଦ୍ରକୁ ଅଟକାଇ ପାରିବେ?
କଥଂ ନୁ ଖଲୁ ଦୁଷ୍ପାରଂ ସଂତରିଷ୍ଯତି ସାଗରମ୍। ତାନି ହର୍ଯୃକ୍ଷସୈନ୍ଯାନି ତୌ ଵା ନରଵରାତ୍ମଜୌ
ଏତେ ଦୁର୍ଜୟ ସମୁଦ୍ରକୁ ବାନର ଓ ଭାଲୁ ସେନା, ଏବଂ ସେଇ ଦୁଇ ମହାନ ବୀର ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କିପରି ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବେ?
ତ୍ରଯାଣାମେଵ ଭୂତାନାଂ ସାଗରସ୍ଯାପି ଲଙ୍ଘନେ। ଶକ୍ତିଃ ସ୍ଯାଦ୍ ଵୈନତେଯସ୍ଯ ତଵ ଵା ମାରୁତସ୍ଯ ଵା
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ତିନିଜଣଙ୍କ ପାଖରେ ଏହି ସମୁଦ୍ର ଲାଘିବାର ଶକ୍ତି ଥାଏ—ଗରୁଡ, ତୁମେ, କିମ୍ବା ପବନଦେବ।
ତଦତ୍ର କାର୍ଯନିର୍ବନ୍ଧେ ସମୁତ୍ପନ୍ନେ ଦୁରାସଦେ। କିଂ ପଶ୍ଯସି ସମାଧାନଂ ତ୍ଵଂ ହି କାର୍ଯଵିଶାରଦଃ
ଏହିପରି ଦୁର୍ଲଭ ବାଧା ଆସିଥିବାବେଳେ, ଏହି କାମ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ କିଏ ଉପାୟ ଦେଖୁଛ? ତୁମେ ତ କାମରେ ପାରଙ୍ଗତ।
କାମମସ୍ଯ ତ୍ଵମେଵୈକଃ କାର୍ଯସ୍ଯ ପରିସାଧନେ। ପର୍ଯାପ୍ତଃ ପରଵୀରଘ୍ନ ଯଶସ୍ଯସ୍ତେ ଫଲୋଦଯଃ
ଏହି କାମ ସଫଳ କରିବାକୁ ତୁମେ ଏକା ଯଥେଷ୍ଟ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା ବୀର; ତୁମର ଯଶ ତୁମର ସଫଳତାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
ବଲୈସ୍ତୁ ସଂକୁଲାଂ କୃତ୍ଵା ଲଙ୍କାଂ ପରବଲାର୍ଦନଃ। ମାଂ ନଯେଦ୍ ଯଦି କାକୁତ୍ସ୍ଥସ୍ତତ୍ ତସ୍ଯ ସଦୃଶଂ ଭଵେତ୍
ଯଦି ରାମ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଲଙ୍କାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ମୋତେ ନେଇଯିବେ, ତେବେ ଏହା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ ହେବ।
ତଦ୍ ଯଥା ତସ୍ଯ ଵିକ୍ରାନ୍ତମନୁରୂପଂ ମହାତ୍ମନଃ। ଭଵତ୍ଯାହଵଶୂରସ୍ଯ ତଥା ତ୍ଵମୁପପାଦଯ
ଏହିପରି ମହାନ ଆତ୍ମା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂର ବୀରଙ୍କ ଯେପରି ଉଚିତ, ସେପରି ଉପାୟ ତୁମେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କର।
ତଦର୍ଥୋପହିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରଶ୍ରିତଂ ହେତୁସଂହିତମ୍। ନିଶମ୍ଯ ହନୁମାନ୍ ଵୀରୋ ଵାକ୍ଯମୁତ୍ତରମବ୍ରଵୀତ୍
ଏହିପରି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ କହାଯାଇଥିବା, ନମ୍ର ଓ ଯୁକ୍ତିସହିତ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ବୀର ହନୁମାନ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଦେଵି ହର୍ଯୃକ୍ଷସୈନ୍ଯାନାମୀଶ୍ଵରଃ ପ୍ଲଵତାଂ ଵରଃ। ସୁଗ୍ରୀଵଃ ସତ୍ତ୍ଵସମ୍ପନ୍ନସ୍ତଵାର୍ଥେ କୃତନିଶ୍ଚଯଃ
ହେ ଦେବୀ, ବାନର ଓ ଭାଲୁ ସେନାଙ୍କ ମାଲିକ, ଲାଘିବାରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗୁଣବାନ ସୁଗ୍ରୀବ ତୁମ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କରିଛନ୍ତି।
ସ ଵାନରସହସ୍ରାଣାଂ କୋଟୀଭିରଭିସଂଵୃତଃ। କ୍ଷିପ୍ରମେଷ୍ଯତି ଵୈଦେହି ସୁଗ୍ରୀଵଃ ପ୍ଲଵଗାଧିପଃ
ସେଇ ବାନର ମହାରାଜ ସୁଗ୍ରୀବ, ହଜାର ହଜାର ଓ କୋଟି କୋଟି ବାନର ସହିତ, ଶୀଘ୍ର ଏଠାକୁ ଆସିବେ, ହେ ବୈଦେହୀ।
ତୌ ଚ ଵୀରୌ ନରଵରୌ ସହିତୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ। ଆଗମ୍ଯ ନଗରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ସାଯକୈର୍ଵିଧମିଷ୍ଯତଃ
ଓଁ ଦୁଇ ବୀର, ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ଆସି, ତାହାକୁ ତାଙ୍କ ବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବେ।
ସଗଣଂ ରାକ୍ଷସଂ ହତ୍ଵା ନଚିରାଦ୍ ରଘୁନନ୍ଦନଃ। ତ୍ଵାମାଦାଯ ଵରାରୋହେ ସ୍ଵାଂ ପୁରୀଂ ପ୍ରତି ଯାସ୍ଯତି
ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ ରାମ, ରାକ୍ଷସ ଓ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସାଥୀଙ୍କୁ ମାରି, ଶୀଘ୍ର ତୁମକୁ ନେଇ ତାଙ୍କ ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଯିବେ, ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିବନ୍ଧି।
ସମାଶ୍ଵସିହି ଭଦ୍ରଂ ତେ ଭଵ ତ୍ଵଂ କାଲକାଙ୍କ୍ଷିଣୀ। କ୍ଷିପ୍ରଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ରାମେଣ ନିହତଂ ରାଵଣଂ ରଣେ
ମନୋବଳ ଧର, ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ; ମୃତ୍ୟୁ ଆଶା କରନି। ଶୀଘ୍ର ରାମଙ୍କ ହାତରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖିବ।
ନିହତେ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରେ ଚ ସପୁତ୍ରାମାତ୍ଯବାନ୍ଧଵେ। ତ୍ଵଂ ସମେଷ୍ଯସି ରାମେଣ ଶଶାଙ୍କେନେଵ ରୋହିଣୀ
ରାକ୍ଷସମହାରାଜ ସହିତ ତାଙ୍କ ପୁଅ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ମୃତ ହେଲେ, ତୁମେ ରାମଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଯିବ, ଯେପରି ରୋହିଣୀ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ।
କ୍ଷିପ୍ରମେଷ୍ଯତି କାକୁତ୍ସ୍ଥୋ ହର୍ଯୃକ୍ଷପ୍ରଵରୈର୍ଯୁତଃ। ଯସ୍ତେ ଯୁଧି ଵିଜିତ୍ଯାରୀଞ୍ଛୋକଂ ଵ୍ଯପନଯିଷ୍ଯତି
ଶୀଘ୍ର ରାମ, ବାନର ଓ ଭାଲୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସହିତ ଆସିବେ; ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଜିତି, ତୁମ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବେ।
ଏଵମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଵୈଦେହୀଂ ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। ଗମନାଯ ମତିଂ କୃତ୍ଵା ଵୈଦେହୀମଭ୍ଯଵାଦଯତ୍
ଏପରି ଭାବେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ ଯିବାକୁ ମନେ ଧରି, ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନେଲେ।
ରାକ୍ଷସାନ୍ ପ୍ରଵରାନ୍ ହତ୍ଵା ନାମ ଵିଶ୍ରାଵ୍ଯ ଚାତ୍ମନଃ। ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଚ ଵୈଦେହୀଂ ଦର୍ଶଯିତ୍ଵା ପରଂ ବଲମ୍
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ମାରି, ନିଜ ନାମ ଘୋଷଣା କରି, ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ,
ନଗରୀମାକୁଲାଂ କୃତ୍ଵା ଵଞ୍ଚଯିତ୍ଵା ଚ ରାଵଣମ୍। ଦର୍ଶଯିତ୍ଵା ବଲଂ ଘୋରଂ ଵୈଦେହୀମଭିଵାଦ୍ଯ ଚ
ନଗରକୁ ଅସ୍ଥିର କରି, ରାବଣଙ୍କୁ ଠକାଇ, ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ, ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି,
ପ୍ରତିଗନ୍ତୁଂ ମନଶ୍ଚକ୍ରେ ପୁନର୍ମଧ୍ଯେନ ସାଗରମ୍। ତତଃ ସ କପିଶାର୍ଦୂଲଃ ସ୍ଵାମିସଂଦର୍ଶନୋତ୍ସୁକଃ
ସେ ପୁଣି ସାଗର ମଧ୍ୟରେ ଫେରିବାକୁ ମନେ ଧରିଲେ। ତାପରେ, ବନର ମଧ୍ୟରେ ସେଇ ବନର ସିଂହ, ନିଜ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆତୁର ହେଲେ।
ଆରୁରୋହ ଗିରିଶ୍ରେଷ୍ଠମରିଷ୍ଟମରିମର୍ଦନଃ। ତୁଙ୍ଗପଦ୍ମକଜୁଷ୍ଟାଭିର୍ନୀଲାଭିର୍ଵନରାଜିଭିଃ
ଶତ୍ରୁମାନେ ଙ୍କୁ ଦଳନ କରୁଥିବା ସେ, ଉଚ୍ଚ ନୀଳ ବନରେ ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ଅରିଷ୍ଟ ପର୍ବତ ଉପରେ ଚଢ଼ିଗଲେ।